საქმე #ბს-578-565(კ-14) 14 ივლისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე: ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე

ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ ანა ვარდიძე

კასატორი (მოსარჩელე) _ შპს „...“

წარმომადგენელი - ი. ა-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - სსიპ შემოსავლების სამსახური

წარმომადგენელი - მ. ნ-ე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 ივნისის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა; მოპასუხისათვის ახალი ინდივიდუალური-ადმინისტრაციული აქტების გამოცემის დავალდებულება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

შპს „...“ 2012 წლის 12 მარტს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - საქართველოს ფინანასთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ და მოითხოვა შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 29 ივნისის №28 წინასწარი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 19 აგვისტოს №6908 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 16 თებერვლის №2049 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მან 09.02.2011წ. მიმართა შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა წინასწარი გადაწყვეტილების მიღება ქონების გადასახადში საგადასახადო ვალდებულების სათანადოდ განსაზღვრის მიზნით, კერძოდ, მოსარჩელემ მიუთითა, რომ იგი წარმოადგენს საქართველოში მობილური კავშირგაბმულობის განმახორციელებელ ლიცენზირებულ კომპანიას. საწარმოს ბარათზე ირიცხება სპეციალური დანიშნულების ძირითადი საშუალებები, რომლებიც გაერთიანებულია ორ ძირითად ჯგუფში: საკომუნიკაციო და საბაზისო სადგურების სისტემებში. ამ ჯგუფებში შემავალი ძირითადი საშუალებები ქმნიან ერთიან კავშირგაბმულობის სისტემას და უშუალოდ მონაწილეობენ მოსარჩელის მიერ საკომუნიკაციო მომსახურების გაწევაში. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ საგადასახადო კოდექსის 206- მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მის სახელზე რიცხული ძირითადი საშუალებები უნდა გათავისუფლდეს ქონების გადასახადისგან. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 05.07.2011წ. №28 წინასწარი გადაწყვეტილებით შპს „...“ განემარტა, რომ ქონების გადასახადისგან თავისუფლდება მხოლოდ საბაზო სადგურები, რადიოსარელეო აპარატურა, ოპტიკური აპარატურა და ფიდერული ტრაქტი. დანარჩენი სისტემები არ ექვემდებარებიან ქონების გადასახადისგან განთავისუფლებას. აღნიშნული გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული საჩივრით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ. შპს „...“ ადმინისტრაციული საჩივარი შემოსავლების სამსახურის 19.09.2011წ. №6908 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში გაასაჩივრა, რომლის 24.10.2011წ. გადაწყვეტილებით საჩივარი დაკმაყოფილდა და იგი არსებითი განხილვისთვის დაუბრუნდა სსიპ შემოსავლების სამსახურს. შემოსავლების სამსახურის 27.01.2012წ. სხდომაზე ხელახლა მოხდა შპს „...“ საჩივრის განხილვა და მოსარჩელეს უარი ეთქვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე. შპს „...“ მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე მიიჩნევს, რომ შემოსავლების სამსახურის უარი უკანონოა და უნდა გაბათილდეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 07.05.2012წ. გადაწყვეტილებით შპს „...“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ.

საქმე არაერთგზის იქნა განხილული სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოების მიერ და ბოლოს თბილისის სააპელაციო სასამართლოში 2014 წლის 6 მაისს გამართულ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე აპელანტის წარმომადგენელმა დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა: შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 29 ივნისის №28 წინასწარი გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა; შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 19 აგვისტოს №6908 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 16 თებერვლის №2049 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა. შემოსავლების სამსახურისათვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება, რომლითაც შპს „...“, სარჩელში მითითებულ მოწყობილობებზე, გათავისუფლდება ქონების გადასახადისაგან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 ივნისის განჩინებით შპს „...“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 7 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ, იმის გათვალისწინებით, რომ საგადასახადო კანონმდებლობას არ გააჩნია უკუქცევითი ძალა, ხოლო აპელანტი ითხოვდა 2007-2011 წლების პერიოდის ქონების გადასახადისგან გათავისუფლებას, მიუთითა როგორც 2010 წლის 17 სექტემბრის რედაქციით მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტზე, ასევე 2004 წლის 21 დეკემბრის რედაქციით მოქმედი კოდექსის 276-ე მუხლის პირველი ნაწილზე. 2010 წლის 17 სექტემბრის რედაქციით მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შესაბამისი დაბეგვრის ობიექტის მიხედვით ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებულია მიმოსვლის გზები, ელექტროგადამცემი ხაზები, აგრეთვე ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების საკაბელო ხაზები. 2004 წლის 21 დეკემბრის რედაქციით მოქმედი კოდექსის 276-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შესაბამისი დაბეგვრის ობიექტის მიხედვით ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებულია მიმოსვლის გზები, საჰაერო და საკაბელო საკომუნიკაციო ხაზები; მითითებულ კანონში ცვლილება შევიდა 2008 წლის 16 დეკემბერს, ხოლო მისი ამოქმედების ვადად კანონმა განსაზღვრა 2009 წლის 1 იავნარი. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 2007 წლის აპრილიდან 2009 წლის 1 იანვრამდე სადავო საკითხის გადასაწყვეტად გამოიყენება 2004 წლის 21 დეკემბრის რედაქციით მოქმედი საგადასახადო კოდექსით შემოთავაზებული სამართლებრივი მოწესრიგება, ხოლო 2009 წლის 1 იანვრიდან 2011 წლამდე - 2010 წლის 17 სექტემბრის რედაქციით მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული სამართლებრივი წესრიგი.

სააპელაციო პალატამ განმარტა გადასახადებისაგან გათავისუფლების სპეციფიკა და აღნიშნა, რომ გადასახადის გადამხდელის კონკრეტული სახის გადასახადისაგან გათავისუფლება მკაცრად განსაზღვრულია კანონის მიერ. სასამართლო თავის გადაწყვეტილებას ვერ დააფუძნებს მხოლოდ მხარის განმარტებაზე, რომ გასაჩივრებულ ბრძანებაში ჩამოთვლილი მონაცემთა ბაზის რეგისტრი, ვიზიტორთა მონაცემთა ბაზა, გეითვეი, პლატფორმა, უწყვეტი კვების წყარო, ანძა, სააპარატო კონტეინერი და კომუნიკატორები წარმოადგენენ კავშირგაბლულობის ხაზის განუყოფელ ნაწილს და გადამხდელი უნდა გათავისუფლდეს ქონების გადასახადისაგან ჩამოთვლილ დანადგარებზე. სასამართლომ მიუთითა მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტზე და განმარტა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ კანონმდებელი მიზნად დაისახავდა სადავო ობიექტების ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებას, საგადასახადო კოდექსით შემოთავაზებული ნორმა იქნებოდა იმდაგვარად, რომ აღნიშნული კანონით ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებული იქნებოდა ნებისმიერი კავშირგაბმულობის ხაზი, რაც დღეის მდგომარეობით არ არის განსაზღვრული. სასამართლოს აზრით კანონმდებლის ნებით სადავო ნორმის დაცვის ობიექტია მხოლოდ კავშირგაბმულობის ქსელების ის სახაზო საშუალება, რომელიც უზრუნველყოფს მობილური ქსელებისათვის ინფორმაციის გადასაცემად კავშირგაბმულობის წყაროდან მიღებამდე. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიუთითა მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-60 მუხლის მე-4 ნაწილის დანაწესზე და აღნიშნა რომ აკრძალულია ინდივიდუალური ხასიათის საგადასახადო შეღავათის დაწესება და ცალკეული პირის გადასახდისაგან გათავისუფლება. შესაბამისად, პალატამ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის სსიპ შემოსავლების სამსახურის პოზიცია და მიიჩნია, რომ აქტის ბათილობის მოთხოვნის ნაწილში სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლოა, რადგან ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლება ინდივიდუალურად დაუშვებელია.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე იმსჯელა შპს „...“ მიერ 2014 წლის 6 მაისს სასამართლო სხდომაზე დაზუსტებული სარჩელის მოთხოვნაზე, რომლითაც მხარე ითხოვდა მოწინააღმდეგე მხარისათვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალდებულებას და განმარტა, რომ ვინაიდან წინასწარი გადაწყვეტილებით გადასახადის გადამხდელს არ ეკისრება რაიმე სახის გადასახადის გადახდა, არ არსებობს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 23-ე მუხლით გათვალისწინებული სარჩელის აღძვრის დასაშვებობის ერთ-ერთი პირობა, რომელიც ითვალისწინებს, რომ აქტის გამოუცემლობით მხარეს უნდა ადგებოდეს პირდაპირი და უშუალო ზიანი, აღნიშნული ზიანი კი სახეზე არ არის. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მავალებელი სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...“, რომელმაც აღნიშნული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მოსაზრებით სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის იმპერატიული მოთხოვნა - მიანიჭა რა მოპასუხის განმარტებას წინასწარ დადგენილი ძალა, რაც გამოიხატა იმაში, რომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოში საქმის ზეპირი განხილვისას შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენლის ზეპირი განმარტება, რომელიც მოკლებული იყო სამართლებრივ დასაბუთებას. სასამართლომ ასევე დაუსაბუთებლად უარყო ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა და საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკისა და ტელეკომუნიკაციის ფაკულტეტის მეცნიერ-სპეციალისტების პროფესორების საფუძვლიანი დასაბუთება იმისა, რომ საკომუნიკაციო და საბაზო სადგურის სისტემებში იგულისხმება მათი შემადგენელი ის აუცილებელი ელემენტები, რომელთა გარეშეც შეუძლებელია კომუნიკაციის განხორციელება.

კასატორის მოსაზრებით ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ არ იყო გამოკვლეული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებები, რომლებიც უტყუარად იყო დადგენილი. სააპელაციო სასამართლო, ერთი მხრივ, სადავოდ არ ხდის იმ გარემოებას, რომ აღნიშნული მოწყობილობა აუცილებელია კავშირგაბმულობის გამართულად ფუნქციონირებისთვის, ხოლო მეორე მხრივ, საგადასახადო მიზნებიდან გამომდინარე იგი წარმოადგენს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ, გადასახადის გადახდისაგან გათავისუფლებულ ქონებას. ამასთან არც ერთმა სასამართლომ არ განმარტა თუ რაში გამოიხატება „საგადასახადო მიზნები“ დავის საგანთან მიმართებაში და კონკრეტულად რით ეწინააღმდეგება ამ „მიზნებს“ სასარჩელო მოთხოვნა. კასატორის აზრით სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 26 დეკემბრის განჩინების მითითებები, რომლითაც ამავე საქმეზე გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 7 აგვისტოს განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. კასატორმა მიუთითა მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლითაც გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს ისარგებლოს საგადასახადო შეღავათით ან გათავისუფლდეს გადასახადისაგან საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამასთან, სააპელაციო სასამართლო აშკარად ვერ გაერკვა საგადასახადო კოდექსის ნორმათა ცვლილების პირობებში კანონის რომელი ნორმა უნდა მიეღო სახელმძღვანელოდ და ამის კომპენსირებას შეეცადა ზოგადკონსტიტუციური ნორმების ვრცელი (არსებითად კი დამაბნეველი) ანალიზის მოშველიებით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ძალაში უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 ივნისის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქმეზე დადგენილად ცნობილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: შპს „...“ მიმართვის საფუძველზე შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 29 ივნისის №28 წინასწარი გადაწყვეტილებით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 47-ე მუხლისა და „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანების საფუძველზე, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2011 წლის 30 მარტის №06/559-11 წერილის გათვალისწინებით, შპს „...“ მიერ წარმოდგენილი მობილური კავშირგაბმულობის განმახორციელებელი საშუალებებიდან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლდა საბაზო სადგურები, რადიოსარელეო აპარატურა, ოპტიკური აპარატურა და ფიდერალური ტრაქტი; რაც შეეხება დანარჩენ მოწყობილობებს: მონაცემთა ბაზის რეგისტრს (HLR-Home Location registre), ვიზიტორთა მონაცემთა ბაზას (VLR – Visitor Location Registre), გეითვეის (MGW –Media Gateway), კომუტატორს, IT პლატფორმას, უწყვეტი კვების წყაროს, ანძას და სააპარატურო კონტეინერს, - ისინი სსიპ შემოსავლების სამსახურმა არ მიიჩნია კავშირგაბმულობის ხაზებად და არ გაათავისუფლა ქონების გადასახადისაგან. წინასწარი გადაწყვეტილების გამოტანისას შემოსავლების სამსახურმა იხელმძღვანელა საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 30.03.2011წ. №06/559-11 წერილით.

საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2011 წლის 30 მარტის №06/556-11 წერილის თანახმად, სპეციალურ ლიტერატურაში განსაზღვრული განმარტებებით, საკომუნიკაციო (კავშირი) ხაზი წარმოადგენს ტექნიკური მოწყობილობების და ფიზიკური გარემოს ერთობლიობას, რაც უზრუნველყოფს სიგნალის გავრცელებას გადამცემიდან მიმღებამდე. საკომუნიკაციო ხაზი (როგორც მობილური, ასევე სტაციონარული) კავშირის არხის შემადგენელი ნაწილია. ზოგიერთ შემთხვევაში არხის გრძიობის გარკვეულ უბანზე სხვადასხვა სახის რამდენიმე საკომუნიკაციო ხაზი გამოიყენება, როგორც რადიოსარელეო, კაბელური და სხვა; აღნიშნულიდან გამომდინარე, საბაზო სადგურები გამოიყენება აბონენტამდე საჰაერო (ეთერული) საკომუნიკაციო ხაზის შექმნისათვის; რადიოსარელეო აპარატურა გამოიყენება საბაზო სადგურამდე და საბაზო სადგურებს შორის საჰაერო (ეთერული) საკომუნიკაციო ხაზის აგებისათვის; ოპტიკური აპარატურა გამოიყენება ოპტიკური კაბელის მეშვეობით კაბელური საკომუნიკაციო ხაზის შექმნისათვის; ფიდერული ტრაქტი კაბელური საკომუნიკაციო ხაზის შემადგენელი ნაწილია; ჩამონათვალი მოიცავს აგრეთვე მობილური კავშირგაბმულობის ქსელის შემადგენელ ფუნქციურ კვანძებს, რაც მთლიანობაში ქსელის ფიზიკური აგებისათვის, მისი ფუნქციონირების, აღრიცხვიანობისა და მთლიანად სისტემის მართვის უზრუნელყოფისთვის არის განკუთვნილი.

შპს „...“ მიმართა ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს, რომლის საინჟინრო-ტექნიკური №014498-2011/03 ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებულია, რომ რვა მოწყობილობიდან ოთხი - მონაცემთა ბაზის რეგისტრის HLR - Home Location Registre, ვიზიტორთა მონაცემთა ბაზა - VLR –Visitor Location Registre, გეითვეი, MGW-Media Gateway, კომუტატორი, IT, პლატფორმა წარმოადგენს კავშირგაბმულობის მობილური ქსელების სახაზო საშუალებებს, ხოლო დანარჩენი ოთხი მოწყობილობა - უწყვეტი კვების წყარო, ანძა, სააპარატო კონტეინერი და კომუტატორი კავშირგაბმულობის ტექნიკური ნაკეთობების ერთიანი კომლექსის შემადგენელი მაკოპლექტებლებია, რომელთა გარეშე კავშირგაბმულობის სისტემა ვერ იფუნქციონირებს; აღნიშნულიდან გამომდინარე ზემოთ მითითებული რვა მოწყობილობა წარმოადგენს ელექტროკავშირგაბმულობის ხაზების შემადგენელ და განუყოფელ ნაწილებს.

შპს „...“ ასევე წარმოადგინა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკისა და ტელეკომუნიკაციის ფაკულტეტის პროფესორების - ჯ. ბ-ისა და ჯ. ხ-ას 2011 წლის 8 ივლისის №110-3/2 წერილი, რომლის მიხედვით, მონაცემთა ბაზის რეგისტრი, კერძოდ, HLR - Home Location Registre, ვიზიტორთა მონაცემთა ბაზა - VLR –Visitor Location Registre, გეითვეი, MGW-Media Gateway, კომუტატორი, IT, პლატფორმა მიეკუთვნებიან კავშირგაბლულობის მობილური ქსელების სახაზო საშუალებებს, ხოლო უწყვეტი კვების წყარო, ანძა და სააპარატო კონტეინერი წარმოადგენენ ნებისმიერ კავშირგაბლულობის ხაზის (ანძები მხოლოდ რადიოკავშირის, მობილური კავშირის ან თანამგზავრული კავშირის შემთხვევებში) დანადგარებისა და ნაგებობების ერთიანი კომპლექსის შემადგენელ ელემენტებს.

აღნიშნულმა კომპანიამ 2011 წლის 19 ივნისის №28 წინასწარი გადაწყვეტილება 2011 წლის 15 ივლისს გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურში, საჩივარს ერთვოდა საქართველოს ტექნიკური უნივერისტეტის ენერგეტიკისა და ტელეკომუნიკაციის ფაკულტეტის პროფესორების 2011 წლის 8 ივლისის №110-3/2 წერილი; შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 19 აგვისტოს №6908 ბრძანებით შპს „...“ საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2011 წლის 25 ოქტომბრის №02/2458 წერილის თანახმად, HLR - Home Location Registre, ვიზიტორთა მონაცემთა ბაზა - VLR –Visitor Location Registre, გეითვეი, MGW-Media Gateway, კომუტატორი, IT პლატფორმა, უწყვეტი კვების წყარო, ანძა, სააპარატო კონტეინერი წარმოადგენს ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელის ელემენტებს, რომელთა ფუნქცია გამოძახებისა და სხვა სიგნალების ელექტრონული დამუშავება, დამისამართება (კომუტაცია), გატარებაა. მართალია, აღნიშნულ პროცესში ჩამოთვლილი კომპონენტები მონაწილეობს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ყველა მათგანი არის ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების სახაზო საშუალებებისა და ნაგებობების შემადგენელი ნაწილი, ვინაიდან თავად სახაზო საშუალებები და ნაგებობები ელექტრონული საკომუნკაციო ქსელების სახაზო საშუალებებისა და ნაგებობების შემადგენელი ნაწილია და თავად სახაზო საშუალებები და ნაგებობები ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელის შემადგენელ ერთ-ერთ რგოლს წარმოადგენს. საქართველოს კანონი „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ სატელეკომუნიკაციო სფეროს რეგულირების მიზნებისათვის განმარტავს ტერმინს „ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების სახაზო საშუალებები და ნაგებობები, რომლის მიხედვით, მხოლოდ უწყვეტი კვების წყარო, ანძა და კონტეინერი, მათი ფუნქციონალური დანიშნულებიდან გამომდინარე, შეიძლება მიეკუთვნებოდეს ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების სახაზო საშუალებებსა და ნაგებობებს. ამასთან ზოგიერთი ფუნქციონალური ელემენტის სახაზო საშუალებებისა და ნაგებობებისათვის მიკუთვნების საკითხი უნდა განისაზღვროს კავშირგაბმულობის კონკრეტული ქსელის მიხედვით. მაგალითად, უწყვეტი კვების წყარო თუ უზრუნველყოფს რადიოსარელეო ქსელის სახაზო საშუალებებისა და ნაგებობების კომპონენტს, მაგრამ არ განეკუთვნება ამ კატეგორიას, თუ ის გამოიყენება საოფისე დანიშნულებით.

შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 19 აგვისტოს №6908 ბრძანება და 2011 წლის 29 ივნისის წინასწარი გადაწყვეტილება, 2011 წლის 31 აგვისტოს გაასაჩივრა შპს „...“ საქართველოს ფინანასთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2011 წლის 24 ოქტომბრის №3105/2/11 გადაწყვეტილებით შპს „...“ საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ გაუქმდა შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 19 აგვისტოს №6908 ბრძანება და შპს „...“ მიერ მითითებული გარემოებების ხელახალი შესწავლის მოტივით ადმინისტრაციული საჩივარი არსებითი განხილვისათვის დაუბრუნდა შემოსავლების სამსახურს, რომლის 2012 წლის 16 თებერვლის №2049 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რის შემდეგაც შპს „...“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე შემოსავლების სამასახურის მიმართ და მოითხოვა შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 29 ივნისის №28 წინასწარი გადაწყვეტილების, შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 19 აგვისტოს №6908 გადაწყვეტილებისა და შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 16 თებერვლის №2049 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის ხელმეორედ განხილვისას სსიპ შემოსავლების სამსახურმა წარადგინა შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 24 მაისის №22670 ბრძანება, რომლითაც პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ აღნიშნული ბრძანებით დაინიშნა შპს „...“ საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმება თანდართული პროგრამის მიხედვით. შესამოწმებელი პერიოდი განისაზღვრა 2007 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 1 აპრილამდე; წლიური მოგებისა და ქონების გადასახადების ნაწილში შემოწმდა 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 და 2012 წლების საანგარიშო პერიოდი. სსიპ შემოსავლების სამსახურმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოში ასევე წარადგინა შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 31 დეკემბრის №69506 ბრძანება, რომლითაც შეჩერდა შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 24 მაისის №22670 ბრძანებით დანიშნული შპს „...“ საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოში აპელანტმა დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა: შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 29 ივნისის №28 წინასწარი გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა; შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 19 აგვისტოს №6908 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 16 თებერვლის №2049 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა. შემოსავლების სამსახურისათვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება, რომლითაც შპს „...“, სარჩელში მითითებულ მოწყობილობებზე, გათავისუფლდება ქონების გადასახადისაგან.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ წინასწარი გადაწყვეტილების საკანონმდებლო საფუძველია 2010 წლის რედაქციით მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 47-ე მუხლი, რომელიც გადასახადის გადამხდელს ანიჭებს უფლებას მოსთხოვოს შემოსავლების სამსახურს წინასწარი გადაწყვეტილების გამოტანა განსახორციელებელი ან განხორციელებული ოპერაციის მიხედვით საგადასახადო ანგარიშგების წესების ან/და შესასრულებელი საგადასახადო ვალდებულებების თაობაზე; ამასთან, ვინაიდან საანგარიშო პერიოდი მოიცავს 2007-2011 წლებს, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ 2005 წლის 1 იანვარს ამოქმედებულ საგადასახადო კოდექსში წინასწარი გადაწყვეტილების მიღება გათვალისწინებულ იქნა აღნიშნულ კოდექსში 2010 წლის 21 ივნისის კანონით შეტანილი დამატებით, კერძოდ, 47² მუხლით, ხოლო დღეის მდგომარეობით მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 310-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანამხად, ამ კოდექსის პროცედურული დებულებები ვრცელდება 2011 წლის 1 იანვრიდან იმ საგადასახადო პერიოდებზეც, რომლებიც მთავრდება 2011 წლის 1 იანვრამდე. დადგენილია რომ შპს „...“ 2011 წლის 9 თებერვალს მოითხოვა წინასწარი გადაწყვეტილება 2007-2011 წ.წ. საანგარიშო პერიოდის კომპანიის ბალანსზე არსებული საკომუნიკაციო სისტემებისა და საბაზო სადგურების სისტემების ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლების შესახებ. წინასწარი გადაწყვეტილება თავისი ბუნებიდან გამომდინარე წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტს და იგი უნდა შეესაბამებოდეს მოქმედ კანონმდებლობას, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსსა და ფინანსთა მინისტრის №996 ბრძანებით დამტკიცებულ „გადასახადის ადმინისტრირების შესახებ“ ინსტრუქციას. აღნიშნული ნორმატიული აქტის მე-19 და მე-20 მუხლები ადგენენ იმ საფუძვლებს, თუ რა შემთხვევაში აქვს საგადასახადო ორგანოს წინასწარი გადაწყვეტილების მიღებაზე უარის თქმის უფლება. კერძოდ, მე-19 მუხლის მე-4 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად შემოსავლების სამსახური უფლებამოსილია უარი თქვას წინასწარი გადაწყვეტილების მიღებაზე თუ პირის მიერ წინასწარი გადაწყვეტილების მოთხოვნა იმ საკითხზე ან/და იმ პერიოდზე, რომლის შემოწმების მიზნითაც მას უკვე ჩაბარდა საგადასახადო შემოწმების ჩატარების შესახებ სასამართლოს ან საგადასახადო ორგანოს შესაბამისი გადაწყვეტილება/შეტყობინება ან რომელზედაც შედგენილია საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი. ხოლო „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად - პირის მიერ წინასწარი გადაწყვეტილების მოთხოვნა იმ პერიოდზე, რომელიც უკვე შემოწმებულია საგადასახადო ორგანოს მიერ. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 24 მაისს №22670 ბრძანებით, დაინიშნა შპს „...“ საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელი პერიოდი განისაზღვრა 2007 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 1 აპრილამდე; წლიური მოგებისა და ქონების გადასახადების ნაწილში შემოწმდა 2007, 2008, 2009 ,2010, 2011 და 2012 წლების საანგარიშო პერიოდი. სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 31 დეკემბრის №69506 ბრძანება, რომლითაც შეჩერდა შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 24 მაისის №22670 ბრძანებით დანიშნული შპს „...“ საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ იმ პირობებში როცა შპს „...“ საქმიანობის შემოწმება დაიწყო 2013 წლის 24 მაისის ბრძანებით, შესაბამისად, აღნიშნულ კომპანიას ჩაბარდა შემოწმების შესახებ შეტყობინება და ქონების გადასახადის ნაწილში შემოწმდა 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 წლების საანგარიშო პერიოდი, შემოსავლების სამსახურს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 მუხლის შესაბამისად მისთვის მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში ჰქონდა შესაძლებლობა უარი ეთქვა წინასწარი გადაწყვეტილების გამოტანაზე სწორედ „გადასახადის ადმინისტრირების შესახებ“ ინსტრუქციის მე-19 მუხლის მე-4 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტზე დაყრდნობით. რამდენადაც, აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული გარემოებების არსებობისას წინასწარი გადწყვეტილების მიღება წარმოადგენს საგადასახადო ორგანოს უფლებას და არა ვალდებულებას. აქედან გამომდინარე სასამართლოს არ გააჩნია პროცესუალური შესაძლებლობა საგადასახადო ორგანოს დაავალოს ახალი წინასწარი გადაწყვეტილების გამოცემა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე. ამასთან, არ არსებობს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 23-ე მუხლით გათვალისწინებული სარჩელის დასაშვებობის კუმულატიური მოთხოვნები. აღნიშნული მუხლი ადმინისტრაციული ორგანოსთვის აქტის გამოცემის დავალებას უკავშირებს სარჩელის დასაშვებობის რამოდენიმე პირობას, კერძოდ, სახეზე უნდა იყოს დაინტერესებული პირის მიერ მოთხოვნილი ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გამოცემაზე ადმინისტრაციული ორგანოს უარი; უარი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემაზე კანონს უნდა ეწინააღმდეგებოდეს, ამასთანავე უარი პირდაპირ და უშუალო ზიანს უნდა აყენებდეს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას და ინტერესს. მავალდებულებელი სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელია ჩამოთვლილი კუმულატიური პირობებიდან ყველა ერთად არსებობდეს.

რაც შეეხება გასაჩივრებული აქტების ბათილად ცნობას, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა როგორც 2010 წლის რედაქციის ასევე 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსებით. საგადასახადო კანონმდებლობას არ გააჩნია უკუქცევითი ძალა. შპს „...“ ითხოვს 2007-2011 წლების პერიოდის ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებას. 2010 წლის 17 სექტემბრის რედაქციით მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შესაბამისი დაბეგვრის ობიექტის მიხედვით ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებულია მიმოსვლის გზები, საჰაერო და საკაბელო საკომუნიკაციო ქსელების საკაბელო ხაზები;

2004 წლის 21 დეკემბრის რედაქციით მოქმედი კოდექსის 276-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შესაბამისი დაბეგვრის ობიექტის მიხედვით ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებულია მიმოსვლის გზები, საჰაერო, საკაბელო საკომუნიკაციო ხაზები, მათ შორის, ელექტროგადამცემი და კავშირგაბმულობის ხაზები; მითითებულ კანონში ცვლილება შევიდა 2008 წლის 16 დეკემბერს, ხოლო მისი ამოქმედების ვადა კანონმა განსაზღვრა 2009 წლის 1 იანვრიდან.

ამდენად 2007 წლის აპრილიდან 2009 წლის 1 იანვრამდე სადავო საკითხის გადასაწყვეტად გამოიყენება 2004 წლის 21 დეკემბრის რედაქციით მოქმედი საგადასახადო კოდექსით შემოთავაზებული სამართლებრივი მოწესრიგება, ხოლო 2009 წლის 1 იანვრიდან 2011 წლამდე - 2010 წლის 17 სექტებრის რედაქციით მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული სამართლებრივი წესრიგი.

აქტების ბათილად ცნობას საფუძვლად უნდა დაედოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლში ჩამოთვლილი პირობები. საგადასახადო ორგანოების მიერ გამოცემული აქტების ბათილობისთვის ისინი უნდა ეწინააღმდეგებოდნენ მოქმედ კანონმდებლობას, ან დარღვეული უნდა იყოს მათი მომზადებისა და გამოცემის პროცედურები.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის მიერ გაკეთებულ დასკვნებს გასაჩივრებული აქტების კანონიერებასთან დაკავშირებით. საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად ქონების გადასახადისაგან თავისუფლდება მიმოსვლის გზები, ელექტროგადამცემი ხაზები, აგრეთვე ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების საკაბელო ხაზები. სააპელაციო სასამართლომ სწორად შეაფასა, რომ ჩამოთვლილი: მონაცემთა ბაზის რეგისტრი, ვიზიტორთა მონაცემთა ბაზა, გეითვეი, პლატფორმა, უწყვეტი კვების წყარო, ანძა, სააპარატო კონტეინერი და კომუნიკატორი წარმოადგენენ კავშირგაბმულობის ხაზისათვის დამხმარე საშუალებებს და მათ უშუალო დაკონკრეტებას, ასევე ითვლებიან თუ არა ისინი ელექტრონული საკომუნიკაციო ხაზების ნაწილად კანონი არ გვთავაზობს. სააპელაციო პალატამ შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი სპეციალისტების დასკვნები და სწორად აღნიშნა, რომ ჩამოთვლილი დანადგარები შესაძლოა იყოს არა მხოლოდ საკომუნიკაციო ხაზების, არამედ სხვა სისტემების დამხმარე ნაწილიც. აქედან გამომდინარე, თუ შპს „...“ აღნიშული სისტემების ქონების გადახდისაგან გათავისუფლების შესახებ მოთხოვნა დაუკმაყოფილდებოდა, ეს გამოიწვევდა სხვა გადასახადის გადამხდელების არათანაბარ მდგომარეობაში ჩაყენებას. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ კანონის განმარტებას, როგორც ამჟამად მოქმედი, ასევე წინა რედაქციის საგადასახადო კოდექსთან მიმართებით და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს.

საკასაციო სასამართლო საგადასახადო შეღავათის ინსტიტუტთან მიმართებაში განარტავს, რომ საგადასახადო კოდექსის მე-40 მუხლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს, ისარგებლოს საგადასახადო შეღავათებით, მათ შორის, გათავისუფლდეს გადასახადებისაგან, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი საფუძვლებითა და წესით. საგადასახადო კოდექსის მე-60 მუხლის თანახმად, საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული საერთო-სახელმწიფოებრივი ან ადგილობრივი გადასახადისაგან გათავისუფლება შეიძლება მხოლოდ საგადასახადო კოდექსში ცვლილებისა და დამატების შეტანით. შესაბამისად, ცალკეული კატეგორიის გადასახადის გადამხდელებისათვის მინიჭებული უპირატესობა, კერძოდ, შესაძლებლობა,გათავისუფლდეს გადასახადის გადახდისაგან დასაშვებია მხოლოდ საგადასახადო კოდექსით. სხვა სამართლებრივი აქტებით, როგორც საერთო-სახელმწიფოებრივი, ასევე ადგილობრივი გადასახადებისაგან გათავისუფლება დაუშვებელია. გადასახადისაგან გათავისუფლების გარდა საგადასახადო კოდექსი ითვალისწინებს სხვა საგადასახადო შეღავათებს. საგადასახადო შეღავათად ითვლება სხვა გადასახადის გადამხდელებთან შედარებით ცალკეული კატეგორიის გადასახადის გადამხდელებისათვის მინიჭებული უპირატესობა, კერძოდ, შესაძლებლობა, გადაიხადონ გადასახადი ნაკლები ოდენობით. საერთო-სახელმწიფოებრივ გადასახადებზე საგადასახადო შეღავათები დგინდება მხოლოდ საგადასახადო კოდექსით, ხოლო ადგილობრივ გადასახადზე – როგორც საგადასახადო კოდექსით, ასევე ადგილობრივი თვითმმართველობის ნორმატიული აქტებით. სხვა სამართლებრივი აქტებით საგადასახადო შეღავათების დაწესება ასევე იმპერატიულად აკრძალულია. საგადასახადო შეღავათები, მათ შორის, გადასახადისაგან გათავისუფლება, ნებისმიერი გადასახადის მნიშვნელოვანი ელემენტია. საგადასახადო შეღავათის მიზანი გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების შემცირებაა. საგადასახადო შეღავათები, მათ შორის, გადასახადისაგან გათავისუფლება, შეიძლება განვიხილოთ, როგორც გადასახადის გადამხდელის უპირატესობის გამონაკლისი შემთხვევა: სხვა გადასახადის გადამხდელებთან შედარებით გადაიხადოს გადასახადი ნაკლები ოდენობით ან მთლიანად გათავისუფლდეს გადასახადისაგან. საგადასახადო შეღავათის, მათ შორის, გადასახადისაგან გათავისუფლებისას დაცული უნდა იყოს საგადასახადო კოდექსის მე-60 მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნა, რომლის თანახმად აკრძალულია ინდივიდუალური ხასიათის საგადასახადო შეღავათის დაწესება და ცალკეული პირის გადასახადისაგან გათავისუფლება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის განმარტებას, რომელიც ფაქტობრივი გარემოებების, მათ შორის ექსპერტიზების შეფასების შედეგად გაკეთდა, რომ საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად კანონმდებლის ნებით სადავო ნორმის დაცვის ობიექტი მხოლოდ კავშირგაბმულობის ქსელების ის სახაზო საშუალებებია, რომლებიც უზრუნველყოფს მობილური ქსელებისათვის ინფორმაციის გადასაცემად კავშირგაბმულობის წყაროდან მიმღებამდე. რაც შეეხება სხვა დამატებით მექანიზმებს, რომელთა გარეშე შესაძლოა სისტემა ვერც გაიმართოს, აღნიშნული კოდექსი არ ათავისუფლებს, ვინაიდან ეს იქნებოდა ინდივიდუალური შეღავათის მიცემა, რაც კანონით აკრძალულია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს „...“ საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული განჩინების უკანონობაზე. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს ქმნის.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „...“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ლ. მურუსიძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე