ბს-1221-1183(კ-08) 9 ივნისი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე
სხდომის მდივანი _ გ. ილინა
კასატორი (მოსარჩელეები) _ იურიდიული ფირმები სპს «...», «...», «...», «...», «...»
მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრი, წარმომადგენელი _ ი. ტ-ძე
მესამე პირები:
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, წარმომადგენელი _ ზ. კ-ია;
2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი _ შ. კ-შვილი
დავის საგანი _ ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობა
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2007 წლის 11 ოქტომბერს სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოებების: «...», «...», «...», «...» და «...» დირექტორებმა სარჩელი აღძრეს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვეს ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის ზესტაფონის სამსახურის ¹003829, ¹003820, ¹003833, ¹003825, ¹003824 საგადასახადო ოქმების, 2007 წლის 15 ივნისის ¹1525, ¹1514, ¹1524, ¹1509, ¹1519 საგადასახადო მოთხოვნებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 21 აგვისტოს ¹6810, ¹6407, ¹6811, ¹6820 საგადასახადო ბრძანებებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2007 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლით:
მოსარჩელის მითითებით, 2007 წლის 1 მაისს მოსარჩელე იურიდიულმა პირებმა მიიღეს შეტყობინება 2007 წლის 20 აპრილს მოსარჩელეების მიმართ საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების შესახებ. საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები შედგა მოსარჩელეებისათვის შეუტყობინებლად 2007 წლის 3 აპრილს, რაც გასაჩივრდა 2007 წლის 4 მაისს იურიდიული პირების მიერ. საგადასახადო ორგანოს პასუხით მათ ეცნობათ, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის გასაჩივრება უნდა მომხდარიყო საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად. 2007 წლის 15 ივნისს საგადასახადო ინსპექციამ გამოსცა სადავო საგადასახადო მოთხოვნები, რაც გასაჩივრდა ზემდგომ საგადასახადო ორგანოებში, მაგრამ უარი ეთქვათ საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.
მოსარჩელეების მოსაზრებით, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები გამოიცა საგადასახადო კოდექსის მე-80, 127-ე, 128-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევით, რადგან ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსს სამართალდარღვევის ოქმის შედგენიდან 30 დღის ვადაში ბრძანება არ გამოუცია. «...» და «...» მიმართ საგადასახადო მოთხოვნების წარდგენის კანონიერ საფუძვლად ჩაითვალა დავების განხილვის საბჭოს ბრძანება, რომელიც გამოიცა კანონით დადგენილი ფორმის დარღვევით.
გარდა აღნიშნულისა, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები შედგა კანონით დადგენილი ვადის დარღვევით, რადგან იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელეებმა სამართალდარღვევა ჩაიდინეს და სათანადო მონაცემების წარდგენა ევალებოდათ 2007 წლის 30 იანვრისათვის, ამ დროისათვის უნდა მომხდარიყო ოქმების შედგენაც, მაგრამ სამართალდარღვევის ოქმები შედგენილ იქნა 2007 წლის 3 აპრილს, სამი თვის დაგვიანებით (იხ. ს.ფ. 1-2).
საქალაქო სასამართლოში საქმის წარმოებისას მოსარჩელეებმა გაზარდეს სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვეს ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის ზესტაფონის სამსახურის ¹003829, ¹003820, ¹003833, ¹003825, ¹003824 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 1 მაისის ¹07/1505 ბრძანების, 2007 წლის 15 ივნისის ¹1525, ¹1514, ¹1524, ¹1509, ¹6810 საგადასახადო მოთხოვნების, 2007 წლის 21 აგვისტოს ¹6407, ¹6811, ¹6809, ¹6820 ბრძანებებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2007 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა (იხ. ს.ფ. 101-102).
სპს «...», «...», «...», «...» და «...» სარჩელი არ ცნო მოპასუხე ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელმა და მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 123-126).
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით სპს «...», «...», «...», «...» და «...» სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის ზესტაფონის სამსახურის ¹003829, ¹003820, ¹003833, ¹003825, ¹003824 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2008 წლის 1 მაისის საგადასახადო ბრძანებები, 2007 წლის 15 ივნისის ¹1525, ¹1514, ¹1524, ¹1509, ¹1519 საგადასახადო მოთხოვნების, 2007 წლის 21 აგვისტოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ¹6407, ¹6811, ¹6809, ¹6820 ბრძანებები და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2007 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებები, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:
საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საგადასახადო კოდექსის 218.3 მუხლის «გ» ქვეპუნქტით, 64-ე მუხლით და დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს 2007 წლის 30 იანვრისათვის უნდა წარედგინათ საგადასახადო ორგანოში ცნობა სარეგისტრაციო ნომრის, მათი დასახელების, მისამართის, საანგარიშო წლისათვის შემოსავლის საერთო თანხის და დაკავებული გადასახადის საერთო თანხის მითითებით. აღნიშნულის მიუხედავად, საგადასახადო ინსპექციას არავითარი ოქმები ამ დროისათვის არ შეუდგენია და მხოლოდ მოსარჩელეების მიერ საგადასახადო ინსპექციაში გაანგარიშების წარდგენისას _ 2007 წლის 3 აპრილს იქნა შედგენილი ოქმები. ამდენად, საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მოპასუხემ საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენისას მოსარჩელეები მიიჩნია საგადასახადო კოდექსის 218.1 მუხლის «ა» ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ პირებად, რომლებიც საზღაურს უხდიან დაქირავებულებს. მოპასუხის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მოსარჩელეები რაიმე საზღაურს უხდიან დაქირავებულ პირებს.
ამდენად, საქალაქო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს არ ევალებოდათ საგადასახადო კოდექსის 218.1 მუხლის «დ» ქვეპუნქტით დადგენილი ვალდებულების შესრულება, რადგან არ განეკუთვნებიან ამავე მუხლით განსაზღვრულ სუბიექტთა წრეს, შესაბამისად, არ ჩაუდენიათ საგადასახადო კოდექსის 137-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართალდარღვევა.
გარდა აღნიშნულისა, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამართალდარღვევის ოქმები შედგა საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით, რადგან ოქმი უნდა შემდგარიყო სამართალდარღვევის აღმოჩენისთანავე, ე.ი. მონაცემების წარდგენის ვალდებულების შეუსრულებლობისას, მოცემულ შემთხვევაში _ 2007 წლის 30 იანვარს და არა 3 აპრილს. ამასთან, მოსარჩელეებისათვის არც კი უცნობებიათ ოქმების შედგენის შესახებ, რომლებიც მათ გარეშე განიხილეს 2007 წლის 20 აპრილს. ამასთან, საგადასახადო ინსპექციის ზესტაფონის განყოფილებიდან მოხსენებითი ბარათები და სამართალდარღვევის ოქმები ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში შევიდა 2007 წლის 27 აპრილს, ხოლო საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმის განხილვის ოქმი ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში შედგა 20 აპრილს, რაც საერთოდ ეჭვის ქვეშ აყენებს ასეთი სხდომების ჩატარების რეალობას. მოსარჩელეებს სასამართლო სხდომამდე არ ჩაჰბარებიათ საგადასახადო ორგანოს უფროსის 2007 წლის 1 მაისის ბრძანებები, რომლის მიღებიდან ხუთ სამუშაო დღეში მოსარჩელეებისათვის უნდა წარედგინათ საგადასახადო მოთხოვნა, მაგრამ აღნიშნული დოკუმენტები გამოიცა არა ხუთ დღეში, არამედ 2007 წლის 15 ივნისს.
ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმისა და მისი განხილვისას არსებითად დაირღვა კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები, რითაც მოსარჩელეებს არ მიეცათ თავიანთი აზრის გამოთქმისა და მტკიცებულებების წარდგენის შესაძლებლობა, საგადასახადო ინსპექცია არასწორად დაეყრდნო 2007 წლის 2 აპრილს წარდგენილ ანგარიშს (იხ. ს.ფ. 137-141).
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალურმა ცენტრმა და მოითხოვა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:
აპელანტის მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, საქალაქო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მოსარჩელეები არ წარმოადგენდნენ საგადასახადო კოდექსის 218.1 მუხლით გათვალისწინებულ სუბიექტებს, რომლებსაც ევალებოდათ გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავება და ამავე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, აღნიშნულზე ინფორმაციის წარდგენა. სასამართლოს გადაწყვეტილება დაეყრდნო მხოლოდ მოსარჩელეთა განმარტებებს და არ გაითვალისწინა, რომ მოწინააღმდეგე მხარეები საგადასახადო კოდექსის მიზნებისათვის და «მეწარმეთა შესახებ» კანონის შესაბამისად, წარმოადგენდნენ საწარმო-იურიდიულ პირებს, რომლებიც ღებულობენ შემოსავალს და საგადასახადო კოდექსის 217.1 მუხლის შესაბამისად, ვალდებულნი არიან საშემოსავლო გადასახადისა და მოგების გადასახადის შესახებ დეკლარაცია საგადასახადო ორგანოს წარუდგინონ საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე. საგადასახადო ორგანოში წარმოდგენილი გაანგარიშებით დადასტურებულია, რომ მოსარჩელეები საანგარიშო პერიოდში გასცემდნენ ხელფასს და წარმოადგენდნენ საგადასახადო აგენტებს. სასამართლო პროცესზე მათ განმარტეს, რომ თავად იღებდნენ ხელფასს. აპელანტის მითითებით, ხელფასის მიმღები არის არა საწარმო, არამედ ფიზიკური პირები. ასეთ შემთხვევაში, ხელფასის მიმღები, მიუხედავად იმისა, საწარმოს დამფუძნებელია თუ არა, ითვლება დამქირავებლად და დამქირავებელი საწარმო იძენს საგადასახადო აგენტის სტატუსს, რომელსაც ევალება შესაბამისი ინფორმაციის წარდგენა საგადასახადო ორგანოში.
აპელანტის მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ არასწორად განმარტა საგადასახადო კოდექსის 64-ე მუხლი, რადგან აღნიშნული ნორმა უთითებს გადასახადის გადამხდელის ვალდებულებაზე, დროის გარკვეულ მონაკვეთში შეასრულოს საგადასახადო ვალდებულება და არა საგადასახადო ორგანოს ვალდებულებაზე, დროის იმავე მონაკვეთში შეასრულოს კანონით დაკისრებული მოვალეობა. საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლით დადგენილია, რომ სამართალდარღვევის ოქმი დგება სამართალდარღვევის გამოვლენისთანავე. 2007 წლის 30 იანვრამდე საგადასახადო ორგანო ვერ გამოავლენდა სამართალდარღვევის ფაქტს, რადგან არ ფლობდა ინფორმაციას კონკრეტული გადამხდელების მიერ დაქირავებულ პირებზე ხელფასის გადახდის შესახებ. სამართალდარღვევის გამოვლენა მოხდა მას შემდეგ, რაც საწარმოებმა დაგვიანებით წარმოადგინეს შესაბამისი ფორმა საგადასახადო ორგანოში. საგადასახადო კოდექსის 127.11 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენიდან 30 დღეში საგადასახადო ორგანოს უფროსი იღებს გადაწყვეტილებას, რომელიც ფორმდება ბრძანებით. კონკრეტულ შემთხვევაში ბრძანება გამოცემულია 2007 წლის 1 მაისს, კანონით დადგენილი ვადის დაცვით. საგადასახადო კოდექსის 127-128-ე მუხლები საერთოდ არ ითვალისწინებს სამართალდარღვევის საქმეზე ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების ვალდებულებას და შესაბამისად, ის გარემოება, რომ ადმინისტრაციულ წარმოებაში მხარეს მონაწილეობა არ მიუღია, არ შეიძლება გამხდარიყო სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი. მით უფრო, რომ მხარეს საგადასახადო კოდექსის 128-ე მუხლისა და ამავე კოდექსის მე-8 კარის შესაბამისად, მიეცა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების გასაჩივრების შესაძლებლობა სამინისტროს სისტემაში (იხ. ს.ფ. 151-160).
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 ივნისის განჩინებით საქმეში მესამე პირად იქნა ჩართული საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო და ამავე სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (იხ. ს.ფ. 166-167).
ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის სააპელაციო საჩივარი არ ცნეს მოწინააღმდეგე მხარეებმა და მოითხოვეს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 191-198).
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სპს «...», «...», «...», «...» და «...» სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2007 წლის 3 აპრილს ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის ზესტაფონის განყოფილების უფროსმა ინსპექტორმა შეადგინა ოქმები მოსარჩელე იურიდიული პირების მიმართ საგადასახადო კოდექსის 218.3 მუხლის «გ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაციის წარუდგენლობისათვის, რითაც დაირღვა ამავე კოდექსის 137-ე მუხლის მოთხოვნები.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები წარმოადგენენ საგადასახადო კოდექსის 218.1 მუხლით დადგენილ პირებს და ეკისრებოდათ ამავე მუხლის მესამე ნაწილის «გ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულება.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ მოსარჩელე იურიდული პირები საგადასახადო კოდექსის მიზნებისათვის და «მეწარმეთა შესახებ» კანონის შესაბამისად, წარმოადგენენ საწარმოებს – იურიდიულ პირებს და მათზე ვრცელდება საგადასახადო კოდექსის 217.1 მუხლის მოთხოვნები, კერძოდ, საშემოსავლო და მოგების გადასახადის შესახებ დეკლარაციის წარდგენის შესახებ.
სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები საანგარიშო პერიოდში გასცემდნენ ხელფასს და წარმოადგენდნენ საგადასახადო აგენტებს, მათი განმარტებით, ისინი თავიანთ თავზე გასცემდნენ ხელფასს და მათ არ ჰყავდათ დაქირავებული პირები. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელეთა განმარტება, რამდენადაც საწარმო არ არის ხელფასის მიმღები, ხელფასს იღებს ფიზიკური პირი, მიუხედავად იმისა, საწარმოს დამფუძნებელია იგი თუ ითვლება დამქირავებლად და დამქირავებელი საწარმოში იძენს საგადასახადო აგენტის სტატუსს, შესაბამისად, აღნიშნულ პირებს ევალებოდათ ინფორმაციის წარდგენის ვალდებულება კანონით დადგენილ 30-დღიან ვადაში.
სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეების მხრიდან გადასახადის გადამხდელის ვალდებულების შესრულების ვადა 2006 წლის საანგარიშო პერიოდზე უკვე დამდგარი იყო 2007 წლის 30 იანვრამდე, რადგან საგადასახადო წლის დამთავრებიდან 30 დღე სწორედ ამ დროს იწურებოდა. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეების მხრიდან დაქირავებულ ფიზიკურ პირებზე გაცემული ხელფასისა და დაკავებული საშემოსავლო გადასახადის შესახებ დეკლარაცია წარდგენილია 2007 წლის 3 აპრილს, როდესაც მათ მიმართ შედგენილი იყო სამართალდარღვევის ოქმი საგადასახადო კოდექსის 218.3 მუხლის «გ» ქვეპუნქტის დარღვევისათვის, რამაც გამოიწვია მათი დაჯარიმება 200 ლარით საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის საფუძველზე.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან სწორად განხორციელდა მოსარჩელეების მიმართ სამართალდარღვევის ოქმების შედგენა, რადგან მათი მხრიდან დარღვეული იყო ინფორმაციის წარდგენის ვადა.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საგადასახადო კოდექსის 64-ე მუხლი ეხება მხოლოდ გადასახადის გადამხდელს. კონკრეტულ შემთხვევაში, როდესაც გადასახადის გადამხდელების მიერ წარდგენილ იქნა ინფორმაცია კონკრეტული გადასახადის გადამხდელების მიერ დაქირავებული პირებისათვის ხელფასის გადახდის შესახებ, 2007 წლის 3 აპრილს მოხდა შესაბამისად სამართლადარღვევის გამოვლენა და სამართალდარღვევის ოქმების შედგენაც.
სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ სადავო საგადასახადო ბრძანებების გამოცემისას დაირღვა საგადასახადო კოდექსის 127.12 მუხლის მოთხოვნა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის მისაღებად მათი მოუწვევლობის შესახებ და განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის 127-128-ე მუხლები ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების ვალდებულებას არ ითვალისწინებს.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, რაც სსსკ-ის 386-ე მუხლის შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველია (იხ. ს.ფ. 218-227).
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოებების: «...», «...», «...», «...», «...» დირექტორებმა და მოითხოვეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი მოტივით:
კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის ის მუხლები, რომლებიც პირდაპირ აწესრიგებს ადმინისტრაციული საქმეების წარმოებას საგადასახადო დავების განხილვისას. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია ის მტკიცებულება, რომელიც მოსარჩელეებმა წარადგინეს სასამართლოში.
კასატორის მითითებით, საგადასახადო ორგანოს მხრიდან დაირღვა საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლი. სასამართლოში საქმის განხილვისას დადგინდა, რომ მოხსენებითი ბარათები და სამართალდარღვევის ოქმები ზესტაფონის საგადასახადო ინსპექციიდან ქუთაისის რეგიონალურ ცენტრში გაიგზავნა 2007 წლის 27 აპრილს, ხოლო ადმინისტრაციული საქმის განხილვის შესახებ შეტყობინების თანახმად, სამართალდარღვევის საქმე იხილებოდა 20 აპრილს. ამდენად, ადმინისტრაციული წარმოება აღნიშნულ სამართალდარღვევის ოქმებთან დაკავშირებით საერთოდ არ ჩატარებულა და არც 2007 წლის 1 მაისს გამოცემულა იურიდიული ფირმების მიმართ ბრძანებები, რომლებიც გახდა საგადასახადო მოთხოვნების საფუძველი.
კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი – საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლი. 2007 წლის იანვარში საგადასახადო დეპარტამენტის უფროსის მოადგილის წერილით საგადასახადო ინსპექციის ინსპექტორებს ევალებოდათ საგადასახადო აგენტებიდან ინფორმაციის შეკრება წლის განმავლობაში დაქირავებით მომუშავე პირებზე გაცემული ხელფასის ოდენობის შესახებ. ისინი ვალდებულნი იყვნენ მოსარჩელეებისათვის ეცნობებინათ ინფორმაციის წარდგენის ვალდებულების შესახებ, რადგან დეკლარაციის ფორმაში ამგვარი ინფორმაციის მიწოდებაზე შესაბამისი გრაფა დაემატა 2007 წლის ნოემბერში, რაზეც არ იმსჯელა სააპელაციო სასამართლომ (იხ. ს.ფ. 252-260).
სპს იურიდიული ფირმების «...», «...», «...», «...» და «...» საკასაციო საჩივარი არ ცნეს მოწინააღმდეგე მხარემ და მესამე პირებმა და მოითხოვეს მის დაკმაყოფიელბაზე უარის თქმა.
საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 24 მარტის განჩინებით სპს «...», «...», «...», «...» და «...» საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის «ა» და «გ» ქვეპუნქტების შესაბამისად (იხ. ს.ფ. 309-314).
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმებისა და მხარეთა განმარტებების ზეპირი მოსმენის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სპს იურიდიული ფირმების «...», «...», «...», «...» და «...» საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ დარღვეულა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორად განმარტა იგი, სრულყოფილად გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, სათანადო შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, საკასაციო საჩივარში მითითებულ საპროცესო დარღვევებს ადგილი არ ჰქონია, რის გამოც არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.
საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 407.2 მუხლის შესაბამისად, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რაზეც კასატორის მიერ არ არის წამოყენებული დასაბუთებული და დასაშვები საკასაციო პრეტენზია, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებმა 2007 წლის 3 აპრილს საგადასახადო ორგანოში წარადგინეს დეკლარაცია დაქირავებულ ფიზიკურ პირებზე გაცემული ხელფასისა და დაკავებული საშემოსავლო გადასახადის შესახებ. 2007 წლის 3 აპრილსვე ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის ზესტაფონის განყოფილების ინსპექტორმა შეადგინა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 218.3 მუხლის «გ» ქვეპუნქტით განსაზღვრული ინფორმაციის წარუდგენლობისათვის ამავე კოდექსის 137-ე მუხლის დარღვევის ფაქტზე, რის შესაბამისად, 2007 წლის 1 მაისს, ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსმა გამოსცა ბრძანებები მოსარჩელეებისათვის მითითებული საგადასახადო სამართალდარღვევის ფაქტზე სანქციის სახით ჯარიმის დაკისრების თაობაზე. 2007 წლის 15 ივნისს, საგადასახადო კოდექსის 80.4 მუხლის «ბ» ქვეპუნქტის შესაბამისად, მოსარჩელეებს წარედგინათ საგადასახადო მოთხოვნები.
საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლობის გამო ვერ გაიზიარებს კასატორების საკასაციო პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ საგადასახადო ინსპექციამ სადავო საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის გამოცემისას დაარღვია საგადასახადო კოდექსის 127.2 მუხლის მოთხოვნა, რომლის თანახმად, საგადასახადო ორგანო ვალდებულია საგადასახადო სამართალდარღვევის გამოვლენისას შეადგინოს სამართალდარღვევის ოქმი. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე იურიდიულ ფირმებს მონაცემების წარდგენის ვალდებულება ეკისრებოდათ 2007 წლის 30 იანვრისათვის, სამართალდარღვევის ოქმები უნდა შემდგარიყო ამ დროისათვის და არა 2007 წლის 3 აპრილს.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა აღნიშნული არგუმენტი, რადგან სამართალდარღვევის ფაქტი გამოვლინდა არა 2007 წლის 30 იანვარს, რა დროსაც მოსარჩელეებს ეკისრებოდათ საგადასახადო ვალდებულება საგადასახადო ორგანოსათვის მიეწოდებინათ შესაბამისი ინფორმაცია, არამედ 2007 წლის 3 აპრილს, როდესაც საგადასახადო ორგანოში წარდგენილ იქნა დეკლარაცია, რომელშიც იურიდიულმა ფირმებმა უჩვენეს დაქირავებულ ფიზიკურ პირებზე ფულადი ფორმით ხელფასის გაცემის ფაქტი და დასაბეგრი საშემოსავლო გადასახადი, რაც საფუძვლად დაედო სადავო საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენას, რადგან დეკლარაციის შესაბამის გრაფაში დაქირავებულ ფიზიკურ პირებზე ფულადი ფორმით ხელფასის გაცემის ფაქტის ასახვით დაადასტურს, რომ წარმოადგენდნენ საგადასახადო აგენტებს, რომლებსაც საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის შესაბამისად, ევალებოდათ მოეხდინათ გადასახადის წყაროსთან გადასახადის დაკავება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის «გ» ქვეპუნქტის თანახმად, მათ ევალებოდათ საგადასახადო წლის დამთავრებიდან 30 კალენდარული დღის განმავლობაში საგადასახადო ორგანოსათვის წარედგინათ ცნობა შემოსავლის მიმღები პირების სარეგისტრაციო ნომრის, მისი სახელის, გვარის, საცხოვრებელი ადგილის მისამართის, საანგარიშო წლისათვის შემოსავლის საერთო თანხისა და დაკავებული გადასახადის საერთო თანხის მითითებით.
აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს საკასაციო პრეტენზიას, რომ საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილის 2007 წლის 12 იანვრის ¹2-03/234 წერილის თანახმად, საგადასახადო ინსპექტორებს დაევალათ საგადასახადო აგენტებიდან ინფორმაციის მიღება წლის განმავლობაში დაქვითული საშემოსავლო გადასახადისა და გაცემული ხელფასების რაოდენობის თაობაზე.
საქმეში წარმოდგენილი მითითებული დოკუმენტის თანახმად, საგადასახადო კოდექსის 218.3 მუხლის «გ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაცია საშუალებას იძლევა ქონების გადასახადის მიზნებისათვის, დადგინდეს იმ პირთა ჩამონათვალი, რომელთა ოჯახის მიერ საგადასახადო წლის წინა წლის განმავლობაში მიღებული შემოსავლები აღემატება 40000 ლარს და რომლებსაც წარმოეშვებათ ქონების გადასახადის გადახდის ვალდებულება დასაბეგრი ქონების არსებობის პირობებში. ამდენად, მითითებული დოკუმენტით, საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით, კერძოდ, ფიზიკური პირებიდან 2007 წლის კუთვნილი ქონების გადასახადის ბიუჯეტში მობილიზაციის მაქსიმალურად უზრუნველსაყოფად, საგადასახადო ინსპექტორებს დაევალათ საგადასახადო ადმინისტრირების პროცესში სათანადო ზომების მიღება გადასახადის დამკავებელი პირებიდან ინფორმაციის წარმოსადგენად.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ზემდგომი საგადასახადო ორგანოს თანამდებობის პირის მიერ, საგადასახადო ადმინისტრირების პროცესის უკეთ წარმართვისა და საგადასახადო ვალდებულებათა შესრულებისათვის ხელისშეწყობის მიზნით გარკვეული ღონისძიებების გატარება არ წარმოადგენს საგადასახადო აგენტების, კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელე იურიდიული ფირმების საგადასახადო კოდექსის 218.3 მუხლის «გ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულებისაგან გათავისუფლების საფუძველს.
ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება კასატორის არგუმენტს, რომ ასევე დაირღვა საგადასახადო კოდექსის 127.11 მუხლის მოთხოვნა, რადგან სადავო საგადასახადო ბრძანებები გამოიცა 2007 წლის 1 მაისს, საგადასახადო ოქმის შედგენიდან _ 2007 წლის 3 აპრილიდან საგადასახადო კოდექსით დადგენილ 30-დღიან ვადაში. ხოლო რაც შეეხება კასატორის მითითებას, რომ მოსარჩელეებისათვის გაგზავნილ შეტყობინებაში მითითებული იყო, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოში ადმინისტრაციული საქმის განხილვა ჩატარდებოდა 2007 წლის 20 აპრილს, ქუთაისის რეგიონალურ ცენტრში მოხსენებითი ბარათები და სამართალდარღვევის ოქმები კი ზესტაფონის საგადასახადო ინსპექციიდან გაიგზავნა 2007 წლის 27 აპრილს. საკასაციო პრეტენზიას მითითებული პროცედურული დარღვევის თაობაზე საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს, რადგან აღნიშნული არ დასტურდება საქმის მასალებით, კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილი უწყებებით დგინდება, რომ იურიდიულ ფირმებს _ სპს «...», «...», «...», «...» და «...» ეცნობათ, რომ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმე განიხილებოდა 2007 წლის არა 20, არამედ 27 აპრილს და ზემოთ მითითებული დოკუმენტებიც ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში ზესტაფონის განყოფილებიდან შევიდა 2007 წლის 27 აპრილს (იხ. ს.ფ. 14; 75).
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სადავო საგადასახადო აქტების ბათილად ცნობის საფუძველს არ წარმოადგენს საგადასახადო კოდექსის 80.3 მუხლით დადგენილი საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის 5-დღიანი ვადის დარღვევა, რადგან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601.2 მუხლის შესაბამისად, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისა და მომზადების წესის დარღვევა აქტის ბათილად ცნობის საფუძველია, თუ ამგვარი დარღვევების არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე სხვაგვარი გადაწყვეტილება იქნებოდა მიღებული. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საგადასახადო კოდექსის 80.3 მუხლით დადგენილი ვადის დარღვევით საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემა არ წარმოადგენს არსებითი ხასიათის დარღვევას, რადგან მითითებული დარღვევის არარსებობის პირობებშიც საქმეზე სხვაგვარი გადაწყვეტილება ვერ იქნებოდა მიღებული.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მიერ წამოყენებულ საკასაციო პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს მიერ საგადასახადო კოდექსის 218.3 მუხლის არასწორად განმარტების შესახებ.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 95.1 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო დეკლარაცია წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის წერილობით ანგარიშგებას მიღებული შემოსავლებისა და გაწეული ხარჯების, შემოსავლის წყაროების, გადასახადით დასაბეგრი სხვა ობიექტების, საგადასახადო შეღავათების, გამოანგარიშებული გადასახადის თანხის ან/და გადასახადის გამოანგარიშებასა და გადახდასთან დაკავშირებული სხვა მონაცემების შესახებ.
საგადასახადო დეკლარაცია საგადასახადო კოდექსის 12.3 მუხლის შესაბამისად, წარმოადგენს სააღრიცხვო ანუ პირველად დოკუმენტს, რომლის საფუძველზედაც განისაზღვრება გადასახადებით დაბეგვრის ობიექტები, დაბეგვრასთან დაკავშირებული ობიექტები და დგინდება საგადასახადო ვალდებულებები.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოსარჩელე იურიდიულმა ფირმებმა წარადგინეს რა საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციები, სადაც საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტად განსაზღვრეს დაქირავებულ ფიზიკურ პირებზე ფულადი ფორმით გაცემული ხელფასი, შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო წარდგენილი პირველადი დოკუმენტის საფუძველზე ვალდებული იყო მოეხდინა დაბეგვრა. ასეთ პირობებში, მოსარჩელეები დაფიქსირდნენ რა საგადასახადო კოდექსის 218.1 მუხლით განსაზღვრულ საგადასახადო აგენტებად, მათ მიერ ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის «გ» ქვეპუნქტით დადგენილი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, დაჯარიმდნენ ამავე კოდექსის 137-ე მუხლის შესაბამისად.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ კანონის მართებულად გამოყენებისა და განმარტების შედეგად საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილება დაადგინა, საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობის შესახებ, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სპს იურიდიული ფირმების «...», «...», «...», «...» და «...» საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. სპს იურიდიული ფირმების «...…», «...…», «...», «...» და «...» საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება;
3. კასატორებს სოლიდარულად დაეკისროთ სასამართლო ხარჯების სახით 100 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
