¹ბს-1299-1259(2კ-08) 15 ივლისი, 2009წ.
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მარიამ ცისკაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ნუგზარ სხირტლაძე, პაატა სილაგაძე (მოსამართლეები)
სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა
კასატორი _ ნ. გ-ია (მოსარჩელე)
კასატორი _ საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო (მოპასუხე)
დავის საგანი _ ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა და ზიანის ანაზღაურება
გასაჩივრებული სასამართლოს განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 ივლისის განჩინება
კასატორი საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მოთხოვნა _ სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის თავდაცვის მინისტრის ბრძანების ბათილად ცნობაზე უარის თქმა
კასატორი ნ. გ-იას მოთხოვნა _ სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
ნ. გ-იამ 2006 წლის ივლისში სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა მისთვის პოლკოვნიკის სამხედრო წოდების მინიჭების თაობაზე ბრძანების, ასევე 2005 წლის 28 დეკემბრიდან ავამყოფობის გამო მისი სამხედრო ძალებიდან დათხოვნის და ამ მომენტამდე განაცდური პერიოდის სპეციალობით ნამსახურობის წლებში ჩათვლის შესახებ მოპასუხისათვის ბრძანების გამოცემის დავალდებულება; მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა 2005 წლის 28 დეკემბრიდან სამხედრო ძალების რიგებიდან პოლკოვნიკის სტატუსის მქონე სამხედრო მოსამსახურის დათხოვნის შემთხვევაში კანონით გათვალისწინებული ყველა სარგოს და 2004 წლის 1 ივლისიდან შრომის წიგნაკის ჩაბარებამდე სამხედრო ძალებიდან დათხოვნის თაობაზე ბრძანების გამოუცემლობით ხელფასის ოდენობის გათვალისწინებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 16 ივნისის ¹1446 ბრძანების ბათილად ცნობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. გ-იას სარჩელი მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიმართ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 16 ივნისის ¹1446 ბრძანება ნ. გ-იას საქართველოს შეიარაღებული ძალებიდან 1997 წლის 25 ივნისიდან დათხოვნის ნაწილში; მოსარჩელეს უარი ეთქვა პოლკოვნიკის სამხედრო წოდების მინიჭების თაობაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით მოპასუხის დავალდებულებაზე; მოსარჩელეს უარი ეთქვა 2005 წლის 28 დეკემბრიდან შეიარაღებული ძალების რიგებიდან მოსარჩელის დათხოვნის და ამ მომენტამდე განაცდური პერიოდის სპეციალობით ნამსახურობის წლებში ჩათვლის შესახებ ბრძანების - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით მოპასუხის დავალდებულებაზე; მოსარჩელეს უარი ეთქვა 1997 წლის 1 იანვრიდან პოლკოვნიკის სტატუსის მქონე სამხედრო მოსამსახურის დათხოვნის შემთხვევაში კანონით გათვალისწინებული სარგოების ანაზღაურებაზე. მოსარჩელეს უარი ეთქვა შრომის წიგნაკის მიუღებლობით იძულებითი განაცდური ხელფასის ოდენობის ზიანის ანაზღაურებაზე.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 1992 წლის 3 აპრილის ¹23 ბრძანებით კაპიტანი ნ. გ-ია დაინიშნა ცენტრალური ... მ/შემსრულებლად; ხოლო 1992 წლის 1 ივლისის ¹100 ბრძანებით უფროსი კაპიტანი ნ. გ-ია დაინიშნა შეიარაღებული ძალების ... უფროს თავმჯდომარედ. 1996 წლის აპრილის ¹192 ბრძანებით ნ. გ-იას მიენიჭა ვიცე-პოლკოვნიკის წოდება; საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 1996 წლის 5 დეკემბრის ¹842 ბრძანებით კი ნ. გ-ია გადაიყვანეს კადრების მთავარი სამმართველოს განკარგულებაში. 1997 წლის 28 ივლისის ¹306 ბრძანებით ნ. გ-ია სამსახურებრივი შეუფერებლობის მოტივით დაითხოვეს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან. სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2001 წლის 25 იანვრის ¹34 ბრძანებით გაუქმდა 1997 წლის 28 ივნისის ¹306 ბრძანების მე-2 პუნქტი ნ. გ-იას შეიარაღებული ძალების რიგებიდან დათხოვნის შესახებ და 1997 წლის 25 თებერვლიდან იგი აღდგენილ იქნა კადრების მთავარი სამმართველოს განკარგულებაში. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2006 წლის 16 ივნისის ¹1446 ბრძანებით გაუქმდა 2001 წლის 25 იანვრის ¹34 ბრძანების მე-2 პუნქტი და ნ. გ-ია შეიარაღებული ძალების რიგებიდან დათხოვნილად ჩაითვალა რეზერვში 1997 წლის 25 ივნისიდან საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პირადი შემადგენლობის სიებიდან ამორიცხვითა და ყველა სახის კმაყოფიდან მოხსნით.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტებით საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 16 ივნისის ¹1446 ბრძანება წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რომლის ბათილად ცნობისათვის საჭიროა სახეზე იყოს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლით გათვალისწინებული გარემოებები. სასამართლოს მითითებით, გასაჩივრებულ ბრძანებაში დათხოვნის საფუძვლად მითითებულია «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ» კანონის მე-2 თავის 21 მუხლის «გ» ქვეპუნქტი. აღნიშნული კანონის 21-ე მუხლით განისაზღვრა სამხედრო მოსამსახურის სამსახურიდან დათხოვნის საფუძვლები, მაგრამ გასაჩივრებულ ბრძანებაში დათხოვნის საფუძვლად მითითებული კანონი მიღებული იქნა 1998 წლის 25 იანვარს, ხოლო მოსარჩელე ამ კანონით გათვალისწინებული საფუძვლით დათხოვნილად ჩაითვალა 1997 წლიდან. სასამართლომ აღნიშნა, რომ «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ» საქართველოს კანონს უკუქცევითი ძალა არ გააჩნია და მისი გამოყენება წინა პერიოდში დათხოვნის დროს დაუშვებელია, რადგან «ნორმატიული აქტების შესახებ» საქართველოს კანონის 47-ე მუხლის I პუნქტის თანახმად ნორმატიულ აქტს უკუძალა აქვს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს პირდაპირ არის დადგენილი ამ ნორმატიული აქტით.
ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ნ. გ-იას დათხოვნის ნაწილში უკანონოა და იგი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის I ნაწილით გათვალისწინებული საფუძვლებით ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ ამავე მოტივით მოსარჩელეს უარი უნდა ეთქვას 2005 წლის 28 დეკემბრიდან შეიარაღებული ძალების რიგებიდან დათხოვნის და ამ მომენტამდე განცდური პერიოდის სპეციალობით ნამსახურობის წლებში ჩათვლის მოთხოვნაზე, რადგან 2006 წლის 16 ივნისის ¹1446 ბრძანების ბათილად ცნობის სამართლებრივ შედეგს არ წარმოადგენდა მოსარჩელის თანამდებობაზე აღდგენა, «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ» კანონის მე-12 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად სამხედრო სამსახურში ყოფნის პერიოდი პირს ეთვლება – შრომის საერთო სტაჟში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში სპეციალობის მიხედვით ნამსახურობის სტაჟში. სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან მოსარჩელე შეიარაღებული ძალების რიგებში არ არის აღდგენილი, ამიტომ მისი მოთხოვნა განაცდური წლების სტაჟში ჩათვლის თაობაზე უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული.
პოლკოვნიკის სამხედრო წოდების მინიჭებასთან დაკავშირებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს 1996 წლის აპრილში მიენიჭა ვიცე/პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება, ხოლო პოლკოვნიკის სამხედრო წოდების მინიჭების დრო შეუსრულდა 2001 წლის აპრილში. პირველი ინსტანციის სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2006 წლის ¹1446 ბრძანების ბათილად ცნობით ძალაშია 2001 წლის 25 იანვრის ¹34 ბრძანება, რომლითაც ნ. გ-ია კადრების განკარგულებაში ადღდგენილ იქნა 1997 წლის 25 თებერვლიდან, ეს კი იმას ნიშნავს, რომ 2001 წლის აპრილში, როცა მოსარჩელეს პოლკოვნიკის მორიგი წოდების მიღების დრო შეუსრულდა, იგი იმყოფებოდა კადრების განკარგულებაში. «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ» კანონის მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის «გ» ქვეპუნქტის თანახმად კი სამხედრო წოდების მინიჭება ხდება საშტატო განრიგისა და დაკავებული თანამდებობის მიხედვით. სასამართლოს განმარტებით, კადრების განკარგულებაში მყოფ პირს ვერ მიენიჭებოდა პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ნაწილში უსაფუძვლოა და შესაბამისად არ არსებობდა მოსარჩელისათვის 1997 წლის 1 იანვრიდან პოლკოვნიკის სტატუსის მქონე სამხედრო მოსამსახურის დათხოვნის კანონით გათვალისწინებული სარგოს ანაზღაურების საფუძველი. სასამართლომ იმ გარემოებაზეც გაამახვილა ყურადღება, რომ მოსარჩელეს პოლკოვნიკის სამხედრო წოდების მიღების ვადა შეუსრულდა 2001 წელს.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია ასევე სასარჩელო მოთხოვნა შრომის წიგნაკის მიუღებლობით მიყენებული იძულებითი განაცდური ხელფასის ოდენობის ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელემაც აღიარა, რომ 1997 წლის 8 სექტემბერს ნ. გ-ია დაინიშნა საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს ... უფროსის მოადგილედ. 2000 წლის 30 ივნისს ნ. გ-ია გათავისუფლდა ... უფროსის მოადგილის თანამდებობიდან და დაინიშნა საქართველოს ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ... თავმჯდომარის მოადგილედ, საიდანაც გათავისუფლებულდა 2001 წლის 19 მარტს და დაინიშნა შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ... თავმჯდომარედ, აღნიშნული თანამდებობიდან კი მოსარჩელე გათავისუფლდა 2004 წლის 30 ივნისს.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ განმარტა, რომ ნ. გ-ია იყო რა საჯარო მოსამსახურე, «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 64-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად იმავდროულად ვერ იქნებოდა სხვა სახელმწიფო სამსახურში. შესაბამისად სასამართლომ აღნიშნა, რომ არ არსებობდა სამხედრო სამსახურში იძულებითი განაცდური პერიოდის და ამ პერიოდში შრომის წიგნაკის მიუღებლობით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების საფუძველი. სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა ვერანაირი მტკიცებულება შრომის წიგნაკის მოთხოვნისა და მასზე უარის თქმის მიღების თაობაზე.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. გ-იამ და საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 ივლისის განჩინებით ნ. გ-იას და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და დამატებით აღნიშნა, რომ 1992 წლის 29 დეკემბრის «საყოველთაო სამხედრო ვალდებულების შესახებ» საქართველოს კანონით (ძალადაკარგულია საქართველოს 09/17/97 ¹860 კანონით) განისაზღვრა საქართველოს მოქალაქეთა მიერ სამხედრო ვალდებულებების მოხდის წესი. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ამ კანონის 35-ე მუხლის თანახმად, ოფიცერთა შემადგენლობის სამხედრო სამსახურის გავლის წესს განსაზღვრავდა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი. ოფიცრები სამხედრო სამსახურს გადიოდნენ და იმყოფებოდნენ შეიარაღებული ძალების რიგებში ზღვრული ასაკის მიღწევამდე (ზღვრული ასაკი სხვადასხა რანგის ოფიცრებისათვის იყო სხვადასხვა); ხოლო ამ კანონის 36-ე მუხლით, ზღვრულ ასაკს მიღწეული კადრის ოფიცერი ექვემდებარებოდა სამხედრო სამსახურიდან დათხოვნას. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ამავე კანონის 37-ე მუხლის მიხედვით ზღვრული ასაკის შესრულებამდე ოფიცრები შეიძლება დაეთხოვათ სამხედრო სამსახურიდან შემდეგ შემთხვევებში: ა) ავადმყოფობის გამო; ბ)სამსახურეობრივი შეუფერებლობისათვის; გ) შტატების შემცირების გამო; დ) ოფიცრის დამამცირებელი საქციელისათვის; ამავე კანონის 48 «გ» მუხლით მოქმედ სამხედრო სამსახურში ყოფნის დროს კი სამხედრო მოსამსახურეებს ეკრძალებოდათ შეთავსებით სამსახური.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 20 ოქტომბრის ¹748 დადგენილებით (ძალადაკარგულია საქართველოს პრეზიდენტის 10/26/98 ¹609 ბრძანებულებით) დამტკიცდა «საქართველოს რესპუბლიკის შეიარაღებულ ძალებში სამხედრო სამსახურის გავლის წესის შესახებ» დებულება. ამ დებულების მეშვიდე თავით განისაზღვრა სამხედრო სამსახურიდან დათხოვნის წესი. ამ დებულების 41 .»ბ» პუნქტის თანახმად, სამხედრო სამსახურიდან ოფიცერთა დათხოვნის წესი განისაზღვრებოდა საქართველოს რესპუბლიკის თავდაცვის მინისტრის მიერ; ხოლო 47-ე პუნქტის მიხედვით ოფიცრების სამხედრო სამსახურიდან დათხოვნის ან სამსახურიდან გადადგომის დღედ ითვლებოდა ნაწილის პირადი შემადგენლობიდან ნაწილის მეთაურის (უფროსის) ბრძანებით მათი ამორიცხვის დღედ.
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ 1992_1997 წლებში (1997 წლის 3 აპრილი - 1997 წელი კადრების მთავარი სამმართველოს განკარგულებაში ყოფნის ვადის გასვლის მომენტამდე) მოსარჩელე ნ. გ-ია წარმოადგენდა სამხედრო მოსამსახურეს. შესაბამისად, მოსარჩელე ნ. გ-იას, როგორც სამხედრო მოსამსახურის სამხედრო სამსახურიდან გათავისუფლება უნდა მომხდარიყო «საყოველთაო სამხედრო ვალდებულების შესახებ» საქართველოს კანონითა და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 20 ოქტომბრის ¹748 დადგენილებით დამტკიცებული «საქართველოს რესპუბლიკის შეიარაღებულ ძალებში სამხედრო სამსახურის გავლის წესის შესახებ დებულების» საფუძველზე.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილის და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლების შესაბამისად აპელანტ ნ. გ-იას მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი რაიმე სახის მტკიცებულება, ვერც სააპელაციო პალატის მიერ გამოთხოვილი და აპელანტ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი რეზერვის ვიცე პოლკოვნიკის – ნ. ლ. ძე გ-იას პირადი საქმის დათვალიერებით ვერ დადასტურდა ის ფაქტი რომ ნ. გ-იას მიერ სამხედრო სამსახურის გავლის დროს წარდგენილი იქნა შრომის წიგნაკი (ნამსახურობის ნუსხასთან, სამხედრო ბილეთთან ერთად). სააპელაციო პალატის განმარტებით, ნ. გ-იას სადავოდ არ გაუხდია და არც მოუთხოვია მისთვის, როგორც რეზერვის შემადგენლობაში მყოფი ოფიცერისათვის მორიგი სამხედრო წოდების მინიჭება.
სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ და ნ. გ-იამ.
კასატორმა საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ მოითხოვა სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
კასატორის განმარტებით, ნ. გ-ია 1997 წლის 25 ივნისამდე 4 თვის განმავლობაში იმყოფებოდა კადრების განკარგულებაში, ხოლო 1997 წლისათვის ნ. გ-იამ მუშაობა დაიწყო სხვა საჯარო დაწესებულებაში. საკასაციო საჩივარში საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ მისცა სწორი შეფასება იმ გარემოებას, რომ ნ. გ-იას მიმართ ამოწურულია კადრების განკარგულებაში ყოფნის ზღვრული ვადა, რის გამოც მას არ ეკუთვნის შრომის ანაზღაურება და მისი კვლავ კადრების განგარგულებაში ყოფნა კანონმდებლობის დარღვევას წარმოადგენს.
კასატორმა ნ. გ-იამ მოითხოვა სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
კასატორმა აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 16 ივნისის ¹1446 ბრძანების ბათილად ცნობის შედეგს თითქოს არ წარმოადგენს მის პირვანდელ თანამდებობაზე აღდგენა.
კასატორის განმარტებით, მის პირვანდელ თანამდებობაზე აღდგენის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს “სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ» დებულების მე-9 თავის მე-5 მუხლი და საქართველოს კანონის “სამხედრო სამსახურის სტატუსის შესახებ» 21-ე მუხლის მე-3 პუნქტი.
კასატორის განმარტებით, გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებამდე მის სასარჩელო განცხადებაში დაყენებული იყო პირვანდელ თანამდებობაზე აღდგენის და არა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო თანამდებობიდან დათხოვნის მოთხოვნები.
კასატორის მოთხოვნა განაცდური პერიოდის სპეციალობით ნამსახურობის წლებში ჩათვლაზე ეხებოდა განთავისუფლებიდან 2005 წლის 28 დეკემბრამდე პერიოდს. ხოლო ის, რომ განაცდური პერიოდი კასატორს უნდა ჩაეთვალოს ნამსახურობის წლებში, გამომდინარებს მისი პირვანდელ თანამდებობაზე აღდგენის დასაბუთებიდან.
კასატორის არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, შრომის წიგნაკის მოთხოვნასთან დაკავშირებით.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების მოტივების შემოწმების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ ნ. გ-იას საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 ივლისის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილება ნ. გ-იას სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში, კერძოდ, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 16 ივნისის ¹1446 ბრძანება ნ. გ-იას საქართველოს შეიარაღებული ძალებიდან 1997 წლის 25 ივნისიდან დათხოვნის ნაწილში; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 16 ივნისის ¹1446 ბრძანება ნ. გ-იას საქართველოს შეიარაღებული ძალებიდან 1997 წლის 25 ივნისიდან დათხოვნის ნაწილში და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს უნდა დაევალოს ამ საკითხთნ დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გამოცემა შემდეგ გარემოებათა გამო:
როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 1996 წლის 5 დეკემბრის ¹842 ბრძანებით ... ვიცე-პოლკოვნიკი ნ. გ-ია განთავისუფლდა ... უფროსის თანამდებობიდან და დაინიშნა კადრის მთავარი სამმართველოს განკარგულებაში (სფ.9).
საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 1997 წლის 28 ივლისის ¹306 ბრძანებით ნ. გ-ია სამსახურეობრივი შეუფერებლობის მოტივით დაითხოვეს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან; საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2001 წლის 25 იანვრის ¹34 ბრძანებით კი გაუქმდა თავდაცვის მინისტრის 1997 წლის 28 ივლისის ¹306 ბრძანების მე-2 პუნქტი კადრების მთავარი სამმართველოს განკარგულებაში მყოფი ... ვიცე-პოლკოვნიკ ნ. ლ. ძე გ-იას დათხოვნის შესახებ, როგორც საფუძველს მოკლებული; ... ვიცე-პოლკოვნიკი ნ. ლ. ძე გ-ია აღდგენილ იქნა კადრების მთავარი სამმართველოს განკარგულებაში 1997 წლის 25 თებერვლიდან (ს.ფ. 12).
საკასაციო პალატა ასევე დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 16 ივნისის ¹1446 ბრძანებით საქართველოს უზენაეს სასამართლოს 2004 წლის 30 ივლისის ¹ბს-751-642 განჩინების და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს იურიდიული სამმართველოს 2006 წლის 6 ივნისის ¹6/1026 მომართვის საფუძველზე გაუქმდა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2001 წლის 25 იანვრის ¹34 ბრძანების მე-2 პუნქტი და შესაბამისად ვიცე-პოლკოვნიკი ნ. ლ. ძე გ-ია ჩაითვალა დათხოვნილად საქართველოს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან რეზერვში 1997 წლის 25 ივნისიდან (საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პირადი შემადგენლობის სიებიდან ამორიცხვითა და ყველა სახის კმაყოფიდან მოხსნით),საქართველოს კანონის «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ» მე-2 თავის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის «გ» ქვეპუნქტის (რეორგანიზაციით და შტატების შემცირებით) თანახმად (ს.ფ.65).
საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად აღნიშნა, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 16 ივლისის ¹1446 ბრძანებაში დათხოვნის საფუძვლად მითითებულია «სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ» კანონის მე-2 თავის 21 მუხლის მეორე პუნქტის «გ» ქვეპუნქტი. აღნიშნული კანონის 21-ე მუხლით განისაზღვრა სამხედრო მოსამსახურის სამსახურიდან დათხოვნის საფუძვლები, მაგრამ გასაჩივრებულ ბრძანებაში დათხოვნის საფუძვლად მითითებული კანონი მიღებული იქნა 1998 წელს, ხოლო მოსარჩელე ამ კანონით გათვალისწინებული საფუძვლით დათხოვნილად ჩაითვალა 1997 წლიდან; ზემოაღნიშნულ კანონს კი უკუქცევითი ძალა არ გააჩნია და მისი გამოყენება წინა პერიოდში დათხოვნის დროს დაუშვებელია; საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ შემთხვევაში სწორად გამოიყენა «ნორმატიული აქტების შესახებ» საქართველოს კანონის 47-ე მუხლის I პუნქტი, რომლის თანახმად ნორმატიულ აქტს უკუძალა აქვს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს პირდაპირ არის დადგენილი ამ ნორმატიული აქტით.
დადგენილია, რომ 1997 წლის 8 სექტემბერს ნ. გ-ია დაინიშნა საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს ... უფროსის მოადგილედ (ს.ფ. 188). იმ პერიოდისათვის მოქმედი «საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო სამსახურის შესახებ» კანონის მე-14 მუხლის პირველი პუნქტის იმპერატიული მოთხოვნაა, რომ სახელმწიფო მოსამსახურეს უფლება არა აქვს ეკავოს სხვადასხვა თანამდებობა, ანდა ასრულებდეს ანაზღაურებად სამუშაოს სხვა სახელმწიფო ორგანოში. სადავო პერიოდში მოქმედი «საყოველთაო სამხედრო ვალდებულების შესახებ» საქართველოს რესპუბლიკის კანონის 37-ე მუხლის «გ» ქვეპუნქტის თანახმად ზღვრული ასაკის შესრულებამდე ოფიცერი შეიძლება დაითხოვონ სამხედრო სამსახურიდან შტატების შემცირების გამო.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, იმისათვის, რომ შესრულდეს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 და მე-5 ნაწილების და 96-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მოთხოვნები და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება იყოს კანონშესაბამისი, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის მეტად მნიშვნელოვანი და სავალდებულო წინაპირობაა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევა, გაანალიზება, შესწავლა და გადაწყვეტილების მიღება ამ გარემოებათა კომპლექსური შეფასების შედეგად, იმისათვის, რომ თავიდან იქნეს აცილებული ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან რაიმე შეცდომა და ამის საფუძველზე დაუსაბუთებელი დასკვნის გაკეთება.
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვით, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რის გამოც მოცემულ საქმეზე გამოყენებული უნდა იქნეს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი და სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ინდივიადუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალოს გამოიკვლიოს და შეფასება მისცეს ზემოაღნიშნულ გარემოებებს და ამის შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ სამართლებრივი აქტი ნ. გ-იას მიმართ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.
საკასაციო პალატას დაუსაბუთებლად მიაჩნია კასატორი ნ. გ-იას საკასაციო საჩივრის მოტივები, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი შეფასება და მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების არასწორად გამოყენება და განმარტება. საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ
ნ. გ-იას სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია. რის გამოც, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს კასატორ ნ. გ-იას საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 411-ე მუხლებით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:
1. ნ. გ-იას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი;
3. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 ივლისის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილება ნ. გ-იას სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში, კერძოდ, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 16 ივლისის ¹1446 ბრძანება ნ. გ-იას საქართველოს შეიარაღებული ძალებიდან 1997 წლის 25 ივნისიდან დათხოვნის ნაწილში;
4. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 16 ივლისის ¹1446 ბრძანება ნ. გ-იას საქართველოს შეიარაღებული ძალებიდან 1997 წლის 25 ივნისიდან დათხოვნის ნაწილში და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალოს ამ საკითხთან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გამოცემა;
5. დანარჩენ ნაწილში უცვლელი დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 ივლისის განჩინება;
6. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
