ბს-1313-1272(კ-08) 30 აპრილი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე
ნინო ქადაგიძე
სხდომის მდივანი _ ნინო გოგატიშვილი
კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური
წარმომადგენელი _ ნ. მ-ძე-ბ-ოვა
შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი (მოსარჩელე) _ ლ. ე-შვილი
წარმომადგენელი _ შ. დ-ძე
მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია)
წარმომადგენელი _ გ. ლ-ძე
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილება
სარჩელის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2007 წლის 27 სექტემბერს ლ. ე-შვილმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მიმართ.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 30 ივლისის ¹6245-პ ბრძანების საფუძვლად მითითებული იყო მის მიერ სამსახურებრივი დისციპლინის უხეში დარღვევა, რასაც მოსარჩელე არ დაეთანხმა და განმარტა, რომ ხსენებული გარემოებები დაწვრილებით ჰქონდა აღწერილი ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის გ. კ-შვილის სახელზე შედგენილ 2007 წლის 11 ივლისის ¹02/5438 მოხსენებით ბარათში. ამდენად, მოსარჩელემ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მისი სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების საფუძვლად მითითებული გარემოება, ისევე როგორც ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა აუდიტის სამმართველოს უფროსის ზ. მ-შვილის 2007 წლის 12 ივლისის ¹02/5452 მოხსენებით ბარათში მოყვანილი ფაქტები.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 30 ივლისის ¹6245-პ ბრძანების ბათილად ცნობა და სამსახურში დაუყოვნებლივ აღდგენა მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 ნოემბრის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია ჩაება.
საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელემ გაზარდა სასარჩელო მოთხოვნების ოდენობა და სადავო ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურება მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ე-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ე-შვილმა. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 8 მაისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილებით ლ. ე-შვილის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ლ. ე-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 30 ივლისის ¹6245-პ ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევის შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 16 ივლისისა და ამავე ინსპექციის საგადასახადო აუდიტის სამმართველოს უფროსის 2007 წლის 12 ივლისის მოხსენებით ბარათში დაყენებული საკითხის თაობაზე; ლ. ე-შვილს აუნაზღაურდა 2007 წლის 30 ივლისიდან ახალი აქტის გამოცემამდე პერიოდის იძულებითი განაცდური.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული ბრძანების სამართლებრივი საფუძველი გახდა «საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის «ვ» ქვეპუნქტი, რაც მოსამსახურის მიერ სამსახურებრივი დისციპლინის უხეში დარღვევის გამო სამსახურიდან დათხოვნას ითვალისწინებდა.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქალაქო სასამართლომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის, გ. კ-შვილის 2007 წლის 16 ივლისის ¹01/02-07/3516 წერილი საკმარის, დასაბუთებულ საფუძვლად მიიჩნია სადავო ბრძანების გამოცემისათვის, ხოლო აღნიშნული წერილის საფუძველზე გამოცემული ბრძანება ჩათვალა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ თავისი დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში მიღებულ გადაწყვეტილებად. საგულისხმო იყო, რომ სადავო ბრძანების საფუძვლად მითითებულ წერილში ინსპექციის უფროსი უთითებდა არა, მოსარჩელის მიერ დისციპლინის უხეშ დარღვევაზე, არამედ სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვანი და უხეში დარღვევის შესახებ. თავის მხრივ, ასეთ დარღვევად შეფასდა ერთ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ ინდივიდუალური მეწარმისათვის დოკუმენტაციის მოთხოვნის წერილის ოცი დღის განმავლობაში ჩაუბარებლობა, ხოლო მეორე შემთხვევაში, შპს-ს შემოწმების აქტის ერთი თვის შემდეგ წარმოდგენა, რომელიც არ იქნა სრულყოფილად მიჩნეული, ხოლო შემდეგ გაირკვა, რომ საწარმო ბრძანების გამოცემიდან ხუთ დღეში სხვაგან გადავიდა აღრიცხვაზე, ასევე მითითებულ იქნა სხვა გაუგებრობების არსებობის შესახებ.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ არ იქნა სრულყოფილად გამოკვლეული ფაქტობრივი გარემოებები და არ იქნა დასაბუთებული დისკრეციის ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქალაქო სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა განმარტებული ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლები. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის «ლ» ქვეპუნქტით, დისკრეციული უფლებამოსილება წარმოადგენდა ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებას, რომელიც ადმინისტრაციულ ორგანოს ან თანამდებობის პირს ანიჭებდა თავისუფლებას საჯარო და კერძო ინსტერესების დაცვის საფუძველზე, კანონმდებლობის შესაბამისი რამდენიმე გადაწყვეტილებიდან, შეერჩია ყველაზე მისაღები გადაწყვეტილება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო დაედგინა ფაქტობრივი გარემოებები, დაესაბუთებინა მათი არსებობა, სამართლებრივი შეფასება მიეცა მათთვის და მხოლოდ ამის შემდეგ მიეღო გადაწყვეტილება დისკრეციის ფარგლებში.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ იყო დასაბუთებული, თუ რა წარმოადგენდა მოსარჩელის მიერ დისციპლინის უხეშ დარღვევას. არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი სამმართველოს უფროსის მოხსენებით ბარათში მითითებული კონკრეტული შემთხვევები, ჰქონდა თუ არა მოსარჩელის მიერ არამართლზომიერ მოქმედებას ადგილი.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილებულიყო და გასაჩივრებული ბრძანება სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ყოფილიყო ცნობილი.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობის გამო, აღარ არსებობდა მოსარჩელისათვის ხელფასის სახით მიუღებელი თანხის ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველი, ვინაიდან «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 37-ე მუხლის საფუძველზე, მოსამსახურეს უფლება ჰქონდა, დანიშვნიდან გათავისუფლებამდე მიეღო ხელფასი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორი მიუთითებს, რომ ლ. ე-შვილის სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების საფუძველია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის გ. კერვალიშვილის 2007 წლის 16 ივლისის ¹01/02-07/3516 წერილი, რომლის დანართით დასტურდება ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს კამერალური შემოწმების განყოფილების ... ლ. ე-შვილის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვნად შესრულებისა და დისციპლინის უხეში დარღვევის ფაქტი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 102-ე და 112-ე მუხლების თანახმად, რეალური შემოწმებისას საგადასახადო ორგანოს უფლება ჰქონდა მოეთხოვა გადასახადის გადამხდელისაგან ახსნა-განმარტებისა და სააღრიცხვო დოკუმენტაციის წარდგენა. სააღრიცხვო დოკუმენტაციის წარდგენა ან/და დაბეგვრასთან დაკავშირებული ინფორმაციის დადგენა ხორციელდება საგადასახადო ორგანოს თანამდებობის პირის მოტივირებული წერილობითი მოთხოვნით, სადაც კონკრეტულად უნდა მითითებულიყო წარსადგენი სააღრიცხვო დოკუმენტაციის ან/და დაბეგვრასთან დაკავშირებული ინფორმაციის ჩამონათვალი და მათი წარდგენის ვადა. 2007 წლის 11 ივლისის ¹02/5438 მოხსენებითი ბარათის თანახმად, ი/მ «ა. ს-ძისათვის» შემოწმების შესახებ ინფორმაცია მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა 2007 წლის 26-27 აპრილს, რის შემდეგაც იმავე წლის 10 მაისს საგადასახადო ინსპექციას ჩააბარა დღგ-ს დაზუსტებული დეკლარაცია, ხოლო იმავე წლის 18 მაისს ოფიციალურად ჩაიბარა შეტყობინება საგადასახადო შემოწმების შესახებ. ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს უფროსის 2007 წლის 12 ივლისის ¹02/5452 მოხსენებითი ბარათის თანახმად, ამავე სამმართველოს კამერალური განყოფილების ... ლ. ე-შვილმა ინდ. მეწარმის შემოწმების ბრძანებისა და დოკუმენტაციის მოთხოვნის შესახებ წერილის მიღების შემდეგ, ოცი დღის განმავლობაში ვერ უზრუნველყო აღნიშნული წერილის გადამხდელისათვის ჩაბარება, ხოლო ამ პერიოდში გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი შესწორებული დეკლარაცია გათვალისწინებულ იქნა შემოწმებისას და შემცირდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა (მოსარჩელის ზეპირი განცხადებით). ამდენად, სახეზე იყო ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს სოციალური შემოწმების განყოფილების ... ლ. ე-შვილის სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვნად შესრულების და დისციპლინის უხეში დარღვევის ფაქტი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ცხადი იყო, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 30 ივლისის ¹6245-პ ბრძანება გამოცემული იყო საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნათა სრული დაცვით და არ არსებობდა მისი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლით განსაზღვრული ბათილად ცნობის საფუძველი.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 30 ივლისის ¹6245-პ ბრძანებით ლ. ე-შვილი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის გ. კერვალიშვილის 2007 წლის 16 ივლისის ¹01/02-07/3516 წერილის საფუძველზე.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების გამოცემიდან მისი სამსახურში აღდგენის ბრძანებამდე პერიოდში, იძულებით ანაზღაურებას ექვემდებარებოდა ხელფასის ის ოდენობა, რაც განსაზღვრული იყო მოსარჩელის თანამდებობის ამავე ფუნქციების შესასრულებლად საშტატო განრიგით გათვალისწინებული სხვა ტოლფასი თანამდებობისთვის, რაც კასატორმა უკანონოდ მიიჩნია.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონოა, იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, მიღებულია სამართლის ნორმების დარღვევით, აგრეთვე ფაქტობრივ გარემოებათა შეფასების გარეშე, რაც გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილებაზე შეგებებული საკასაციო საჩივარი წარადგინა ლ. ე-შვილმაც, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამსახურში აღდგენაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.
კასატორის განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2007 წლის 30 ივლისის ¹6245-პ ბრძანებით ლ. ე-შვილი გათავისუფლდა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს კამერალური შემოწმების განყოფილების ... თანამდებობიდან, სამსახურებრივი დისციპლინის უხეში დარღვევის გამო. ხსენებული ბრძანების სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულ იქნა «შემოსავლების სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის «ვ” ქვეპუნქტი (სამსახურებრივი დისციპლინის დარღვევა თუ პირის მიმართ უკვე მოქმედებს დისციპლინური პასუხისმგებლობის ნებისმიერი სხვა ზომა, ან სამსახურებრივი დისციპლინის უხეში დარღვევა) და საქართველოს ფინანასთა სამინისტროს 2007 წლის 2 მარტის ¹170 ბრძანებით დამტკიცებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის დებულების მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის «ვ” და «ზ” ქვეპუნქტები, რომლებიც ადგენდა შემოსავლების სამსახურის უფროსის მიერ მოხელის გათავისუფლების ზოგად უფლებამოსილებას. სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლად გასაჩივრებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში მითითებული იყო ასევე ქ. თბილისის საგადასახადო ინპექციის უფროსის გ. კ-შვილის 2007 წლის 7 ივლისის ¹01/02-07/3516 წერილი, რომელშიც აღნიშნული იყო, რომ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს უფროსმა ზ. მ-შვილმა გ. კ-შვილს მიმართა მოხსენებითი ბარათით, სადაც მითითებული იყო ამავე სამმართველოს კამერალური შემოწმების განყოფილების ... ლ. ე-შვილის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვნად შესრულებისა და უხეში დარღვევის ფაქტებზე. აქედან გამომდინარე, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსი ითხოვდა ლ. ე-შვილის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლებას. წერილს დანართის სახით ერთვოდა ზ. მ-შვილისა და ლ. ე-შვილის მოხსენებითი ბარათები. ამდენად, სწორედ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს უფროსის ზ. მ-შვილის წერილში მითითებული გარემოებები დაედო საფუძვლად ლ. ე-შვილის თანამდებობიდან გათავისუფლებას.
კასატორი ნაწილობრივ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, კერძოდ, იმის თაობაზე, რომ საქალაქო სასამართლომ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის გ. კ-შვილის 2007 წლის 16 ივლისის ¹01/02-07/3516 წერილი საკმარის საფუძვლად მიიჩნია სადავო ბრძანების გამოცემისათვის, ხოლო აღნიშნული წერილის საფუძველზე გამოცემული ბრძანება ჩათვალა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ თავისი დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში მიღებულ გადაწყვეტილებად. სადავო ბრძანების საფუძვლად მითითებულ წერილში, ინსპექციის უფროსი არ უთითებდა მოსარჩელის მიერ დისციპლინის უხეშ დარღვევასთან დაკავშირებით, არამედ მითითებულ იქნა სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვანი და უხეში დარღვევის შესახებ. თავის მხრივ ასეთ დარღვევად შეფასდა ერთ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ ინდივიდუალური მეწარმისათვის დოკუმენტაციის მოთხოვნის წერილის ოცი დღის განმავლობაში ჩაუბარებლობა, ხოლო მეორე შემთხვევაში, შპს-ს შემოწმების აქტის ერთი თვის შემდეგ წარმოდგენა, რომელიც არ იქნა სრულყოფილად მიჩნეული. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილებულიყო _ ბათილად ყოფილიყო ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 30 ივლისის ¹6245-პ ბრძანება და შემოსავლების სამსახურს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევის შედეგად მიეღო ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.
კასატორი იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეში არსებული მტკიცებულებებისა და სადავო ბრძანების სამართლებრივ შეფასებას, თუმცა მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულ იქნა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-7, 53-ე და 96-ე მუხლების დარღვევით, მოცემული წარმოადგენდა სარჩელში აღძრული მოთხოვნების (მათ შორის სამსახურში აღდგენის თაობაზე) სრულად დაკმაყოფილების საფუძველს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 ნოემბრისა და 11 დეკემბრის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი და ლ. ე-შვილის შეგებებული საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2009 წლის 15 იანვრამდე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 15 იანვრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი და ლ. ე-შვილის შეგებებული საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2009 წლის 19 მარტს, 11.00 საათზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრისა და შეგებებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, ხოლო შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 30 ივლისის ¹6245-პ ბრძანებით «შემოსავლების სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის «ვ» ქვეპუნქტისა და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 2 მარტის ¹170 ბრძანებით დამტკიცებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის დებულების მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის «ვ» და «ზ» ქვეპუნქტების თანახმად, შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს კამერალური შემოწმების განყოფილების ... ლ. ე-შვილი, სამსახურებრივი დისციპლინის უხეში დარღვევისათვის, 2007 წლის 30 ივლისს გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. ხსენებული ბრძანების საფუძვლად მითითებული იყო ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის გ. კ-შვილის 2007 წლის 16 ივლისის ¹01/02-07/3516 წერილი (ს.ფ. 3). ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის _ გ. კ-შვილის 2007 წლის 16 ივლისის ¹01/02-07/3516 წერილის თანახმად, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს უფროსმა ზ. მ-შვილმა მოხსენებითი ბარათით მიმართა ინსპექციის უფროსს, სადაც აღნიშნული იყო იმავე სამმართველოს კამერალური შემოწმების განყოფილების ... _ ლ. ე-შვილის სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვნად შესრულებისა და უხეში დარღვევის ფაქტები. ამასთან, დაკავშირებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის უფროსს ეთხოვა განეხილა აღნიშნული საკითხი და ლ. ე-შვილი გაეთავისუფლებინა დაკავებული თანამდებობიდან (ს.ფ. 4). საქმეში წარმოდგენილია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის გ. კ-შვილის სახელზე შედგენილი, ამავე ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს უფროსის 2007 წლის 12 ივლისის ¹02/5452 მოხსენებითი ბარათი, რომელშიც გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის სამმართველოს კამერალური განყოფილების ... ლ. ე-შვილის 2007 წლის 11 ივლისის (კანცელარიის ¹02/5438) მოხსენებით ბარათთან დაკავშირებით მითითებული იყო, რომ აღნიშნულმა ინსპექტორმა ი/ს «ა. ს-ძის» შემოწმების ბრძანებისა და გადამხდელისგან დოკუმენტაციის მოთხოვნის წერილის მიღების შემდეგ, ოცი დღის განმავლობაში ვერ უზრუნველყო დოკუმენტაციის მოთხოვნის წერილის გადამხდელზე ჩაბარება. ამასთან, ამ პერიოდში წერილი თვითონ ჰქონდა შენახული და არ უცდია გადამხდელისათვის გაეგზავნა ფოსტით ან მიემართა სამმართველოს ხელმძღვანელობისთვის დახმარების შესახებ. რაც შეეხება შპს «...», მან შემოწმების ბრძანების მიღებიდან ერთი თვის შემდეგ წარადგინა შემოწმების აქტი განყოფილების უფროსთან, რომელიც სამმართველოს ხელმძღვანელობის მიერ არ იქნა მიჩნეული სრულყოფილად. ამასთან გაირკვა, რომ აღნიშნული საწარმო ბრძანების გამოწერიდან ხუთ დღეში აღრიცხვაზე გადავიდა ქ. რუსთავის საგადასახადო ინსპექციაში. შესაბამისად, შემმოწმებელს ვერ ექნებოდა საწარმოს გადასახადების პირადი აღრიცხვის ბარათების დათვალიერებისა და სწორი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობა. მსგავსი გაუგებრობები თან სდევდა ლ. ე-შვილის შესასრულებელ სხვა დავალებებსაც (შპს «...» აქტის დასკვნით დაზუსტება, სს «...» 2007 წლის მარტში მოთხოვნილ დოკუმენტაციაზე დღემდე შეუსრულებლობა, თუ როგორც თვითონ განმარტავდა დავალების შესრულების შესახებ მოხსენებითი ბარათის დაკარგვა), რაც მიანიშნებდა იმაზე, რომ იგი ჯეროვნად ვერ ასრულებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს (ს.ფ. 5).
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ საქმეში წარმოდგენილია თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის _ გ. კ-შვილის სახელზე შედგენილი იმავე ინსპექციის გადამხდელთა აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს კამერალური შემოწმების განყოფილების ... ლ. ე-შვილის 2007 წლის 11 ივლისის ¹02/5438 მოხსენებითი ბარათი, რომელშიც განმარტებულია, რომ ლ. ე-შვილმა 2007 წლის მაისში ი/მ «ა. ს-ძესა» და შპს «...» ჩაატარა დღგ-ს რეგისტრაციასთან დაკავშირებით საგადასახადო შემოწმება. ლ. ე-შვილმა მეწარმეს შემოწმების შესახებ შეატყობინა დაახლოებით 2007 წლის 26-27 აპრილს (ხუთშაბათი-პარასკევი), რომელმაც უთხრა, რომ ორშაბათს მივიდოდა, მაგრამ არ მივიდა, ხოლო შეტყობინება მეწარმემ ჩაიბარა იმავე წლის 18 მაისს. შემოწმების პროცესში დადგინდა, რომ მას იმავე წლის 10 მაისს ჩაუბარებია დღგ-ს დაზუსტებული დეკლარაცია, რაზეც, ლ. ე-შვილის განმარტებით, მან განსაკუთრებული მნიშვნელობა არ მიანიჭა, რადგან იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობა კამერალური შემოწმების პერიოდში არ ზღუდავდა დაზუსტებული დეკლარაციის ჩაბარებას. რაც შეეხება საწარმოს, მას შეტყობინება ლ. ე-შვილმა 2007 წლის 25 აპრილს ჩააბარა, შემოწმების პერიოდში (1 მაისს) საწარმოს განცხადება დაუწერია ქ. რუსთავის საგადასახადო ინსპექციაში გადასვლასთან დაკავშირებით. ლ. ე-შვილმა განმარტა, რომ მან შემოწმება დაამთავრა დაახლოებით 2007 წლის 15-17 მაისს, ხოლო შემოწმების პერიოდში მისი პირადი აღრიცხვის ბარათები მათ ქსელში არ იყო. ყოველივე ამან, ლ. ე-შვილის განმარტებით, გამოიწვია ეჭვი ხელმძღვანელობაში, თუმცა აღნიშნული წარმოადგენდა მხოლოდ შემთხვევითობას (ს.ფ. 6).
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო უდავოდ დადგენილად მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული ბრძანების სამართლებრივი საფუძველი გახდა «საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის» საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის «ვ» ქვეპუნქტი, რომელიც მოსამსახურის მიერ სამსახურებრივი დისციპლინის უხეში დარღვევის გამო, მის სამსახურიდან დათხოვნას ითვალისწინებს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო ბრძანების საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის გ. კ-შვილის 2007 წლის 16 ივლისის ¹01/02-07/3516 წერილი, რომლითაც დასტურდება შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის სამმართველოს კამერალური შემოწმების განყოფილების ... ლ. ე-შვილის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვანი შესრულებისა და უხეში დარღვევის ფაქტი.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის სამმართველოს კამერალური შემოწმების განყოფილების ... ლ. ე-შვილი გათავისუფლდა სამსახურიდან «საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის «ვ» ქვეპუნქტის საფუძველზე, რაც განსაზღვრავს მოსამსახურის სამსახურიდან გათავისუფლების შესაძლებლობას სამსახურებრივი დისციპლინის უხეში დარღვევის შემთხვევაში. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანოს ხელმძღვანელი მოქმედებდა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში და მის მიერ ლ. ე-შვილის მოქმედება შეფასდა სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვან შესრულებად და დისციპლინის უხეშ დარღვევად, რის გამოც მიღებულ იქნა ზემოთ მითითებული, კანონით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე შესაბამისი გადაწყვეტილება.
საკასაციო სასამართლო ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას იმის თაობაზე, რომ საქალაქო სასამართლომ არასწორად განმარტა ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლები. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლო ამოწმებს მხოლოდ გასაჩივრებული აქტის ფორმალურ-მატერიალურ კანონიერებას და ის არ არის უფლებამოსილი, შეაფასოს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას მიღებული გადაწყვეტილების მიზანშეწონილობა.
ამასთან საგულისხმოა, რომ სააპელაციო სასამართლომ სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძვლად მიუთითა მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოპასუხის მიერ არ იქნა დასაბუთებული დისკრეციის ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილება, რასაც საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ისე დაავალა ადმინისტრაციულ ორგანოს ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, რომ თვითონ არ შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძვლად მითითებული ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის გ. კ-შვილის 2007 წლის 16 ივლისის ¹01/02-07/3516 წერილი და არ გაითვალისწინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის გ. კ-შვილის სახელზე შედგენილ ამავე ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს უფროსის 2007 წლის 12 ივლისის ¹02/5452 მოხსენებით ბარათსა და თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის გ. კ-შვილის სახელზე შედგენილ იმავე ინსპექციის გადამხდელთა აუდიტის (შემოწმებების) სამმართველოს კამერალური შემოწმების განყოფილების ... ლ. ე-შვილის 2007 წლის 11 ივლისის ¹02/5438 მოხსენებით ბარათში მითითებული ფაქტები. საკასაციო სასამართლო, შესაბამისად, ვერ გაიზიარებს შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორის ლ. ე-შვილის მოსაზრებას, სააპელაციო სასამართლოს მიერ სადავო საკითხის მის სასარგებლოდ არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობის თაობაზე. ამასთან, საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას მიაქცევს «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის «ა» ქვეპუნქტზე, კერძოდ, დისციპლინურ გადაცდომას წარმოადგენს სამსახურებრივ მოვალეობათა ბრალეული შეუსრულებლობა ან არაჯეროვნად შესრულება.
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის «გ” და «ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე1” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი _ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და შესაბამისად, არ მისცა მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება, რის გამოც სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე1» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული, საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ, ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, ყოველმხრივ უნდა გამოიკვლიოს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და სრულყოფილად დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რისთვისაც სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია გამოიყენოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, ხოლო ლ. ე-შვილის შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. ლ. ე-შვილის შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
3. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
