ბს-1314-1273(კ-08) 17 თებერვალი, 2009 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა

საკასაციო საჩივრების ავტორი (მოპასუხე შპს “ ...-ის” სარჩელებზე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია), წარმომადგენელი _ გ. ზ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (სარჩელების ავტორი) _ შპს “ ....-ი”, წარმომადგენლები: ო. გ-ა, გ. ზ-ი

გასაჩივრებული განჩინებები _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივნისის განჩინებები

სარჩელების საგანი _ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინებისა და ბრძანების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 14 თებერვალს შპს “ ...-მა” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2007 წლის 16 იანვარს მიღებული ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 16 დეკემბრის ¹006-258 შეტყობინების საფუძველზე, მისთვის ცნობილი გახდა, რომ ხსენებული საგადასახადო ინსპექცია, მის მიერ მითითებული დავალიანების გადაუხდელობის შემთხვევაში, აპირებდა მოსარჩელის ქონებაზე ყადაღის დადებას ისე, რომ მოსარჩელის მიერ არ ყოფილა აღიარებული საგადასახადო დავალიანება. საგადასახადო ორგანომ სრულიად უკანონოდ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 87-ე მუხლით განსაზღვრული წესი და მოსარჩელეს გაუგზავნა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ 2006 წლის 16 დეკემბრის ¹006-258 შეტყობინება, რომლის მიღების შემდეგ, მოსარჩელემ მიმართა საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტს. ამ განცხადების საფუძველზე, იმავე კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილემ 2007 წლის 25 იანვარს მიმართა (¹1131/4-2 წერილი) ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას, ხოლო 2007 წლის 2 თებერვალს (¹1131/4-2-137 წერილი) _ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ განყოფილებას, შეკითხვით _ ერიცხებოდა თუ არა შპს ,, ...-ს” 2004, 2005 და 2006 წლების 1 იანვრისათვის ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება, ამასთან, დავალიანების არსებობის შემთხვევაში, მოთხოვნილ იქნა ის დოკუმენტაცია, რომელიც იქნებოდა დავალიანების წარმოშობის საფუძველი. აღნიშნულ წერილებზე ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ვაკე-საბურთალოს რაიონული განყოფილებიდან 2007 წლის 2 თებერვალს მიღებულ იქნა (¹02-04/777) პასუხი, რომლის თანახმადაც, შპს ,, ...-ს” 2004 წლის 1 იანვრისათვის ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა. ამ წერილს თან ახლდა საგადასახადო ინსპექციის მიერ დამოწმებული, დავალიანების არარსებობის დამადასტურებელი შედარების აქტი. ამავე განყოფილებიდან 2007 წლის 6 თებერვალს მიღებულ იქნა (¹02-04/839) პასუხი, რომლის მიხედვითაც, შპს ,, ...-ს” 2005 წლის 1 იანვრისათვის ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა. ხსენებულ წერილს თან ახლდა საგადასახადო ინსპექციის მიერ დამოწმებული, 2005 წლის 1 იანვრისათვის დავალიანების არარსებობის დამადასტურებელი შედარების აქტი, მაგრამ ამავე შედარების აქტიდან ჩანდა და ამ წერილშიც აღნიშნული იყო, რომ 2005 წლის ივნისში წარმოიქმნა დავალიანება შემოწმების აქტით დარიცხული თანხების შედეგად, თუმცა იმავე წერილით დადასტურებული იყო, რომ შემოწმების აქტი, ანუ დავალიანების წარმოქმნის საფუძველი არ იძებნებოდა. შედარების აქტში მოცემული თანხების ოდენობიდან გამომდინარე, სავარაუდო იყო, რომ დავალიანების წარმოშობის საფუძვლად საგადასახადო ინსპექციამ მიიჩნია საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატის საბუღალტრო რევიზიის ¹1768 აქტი.

მოსარჩელის მტკიცებით, იმ ორგანოს მიერ ჩატარებული შემოწმების აქტი, რომელიც არ იყო საგადასახადო ორგანო, არ წარმოადგენდა გადასახადის დარიცხვისა და დავალიანების წარმოქმნის საფუძველს და ამ აქტის საფუძველზე აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეზე, შპს ,, ...-ის” დირექტორის _ ნ. დ-ის მიმართ, სისხლის სამართლის საქმისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ საქართველოს გენერალური პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა უფროსი გამომძიებლის 2005 წლის 30 იანვრის დადგენილებით, რომელიც დამტკიცებული იყო საქართველოს გენერალური პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის უფროსის მოადგილის მიერ 2005 წლის 31 იანვარს, ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის საფუძველზე, შეწყდა სისხლისსამართლებრივი დევნა ბრალდებულ ნ. დ-ის მიმართ. აღნიშნული დადგენილების მიხედვით, გამოძიებას დაქვემდებარებულ საკითხს წარმოადგენდა დღგ-ს ძირითადი თანხის _ 154477,7 ლარისა და მოგების გადასახადის ძირითადი თანხის _ 55986,7 ლარის დარიცხვა, რომელიც, გამომძიებლის მოსაზრებით, გამოწვეული იყო შპს ,, ...-ის” დირექტორ ნ. დ-ის მიერ 2002-2003 წლებში საქონლის რეალიზაციის შედეგად შემცირებული ფასებით, რაც გადამხდელის მიერ არ იქნა დეკლარირებული და შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს მიერ იმ პერიოდისათვის აღრიცხული და დარიცხული. ამრიგად, ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი, მე-2 და მე-4 პუნქტების შესაბამისად, შპს ,, ...-ს” შესრულებულად ჩაეთვალა 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო ვალდებულებები, ამასთან, ამავე კანონის მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, მაკონტროლებელ ორგანოებს ეკრძალებოდათ, აღნიშნული სახის გადასახადებთან დაკავშირებით, ნებისმიერი ფორმით რევიზიის განხორციელება. ცხადი იყო, რომ საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ, როგორც საბუღალტრო ექსპერტიზის ჩატარების ინიციატორმა, ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, იურიდიული ძალის არმქონედ მიიჩნია საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატის საბუღალტრო რევიზიის ¹.... აქტი, ვინაიდან გამოძიებითაც რომ დადგენილიყო შეუსრულებელი საგადასახადო ვალდებულებების არსებობა, ზემოთ მითითებული საფუძვლიდან გამომდინარე, შპს ,, ...-ს” იგი ჩაეთვალა შესრულებულად. შესაბამისად, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 16 დეკემბრის ¹006-258 შეტყობინება იყო უსაფუძვლო. სარჩელის დაუკმაყოფილებლობის შემთხვევაში კი მოხდებოდა შპს ,, ...-ის” ქონებაზე ყადაღის დადება, რომლის ღირებულება შეადგენდა 10000 ლარს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა: ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 16 დეკემბრის ¹006-258 შეტყობინების ბათილად ცნობა; სასამართლო ხარჯების მოპასუხისათვის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებით შპს ,, ...-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ 2006 წლის 16 დეკემბრის ¹006-258 შეტყობინება; მოპასუხე ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას მოსარჩელე შპს ,, ...-ის” სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 120 ლარის ოდენობით.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2006 წლის 16 დეკემბერს ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გამოიცა ¹006-258 საგადასახადო მოთხოვნა. აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა ჩაჰბარდა მოსარჩელე შპს ,, ...-ის” დირექტორ ნ. დ-ს. საგადასახადო დავალიანების არასწორად დარიცხვის გამო, მოსარჩელემ მიმართა საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტს, რომლის თავმჯდომარის მოადგილემ აღნიშნულთან დაკავშირებით, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსისგან 2007 წლის 25 იანვრის წერილით ითხოვა ინფორმაცია შპს ,, ...-ის” პირად ბარათზე 2004 წლის 1 იანვრისათვის, ხოლო 2007 წლის 5 თებერვლის წერილით _ 2005 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 1 აპრილამდე არსებული რაიმე დავალიანების თაობაზე.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, როგორც ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს განყოფილების უფროსის 2007 წლის 2 თებერვლის პასუხიდან ირკვეოდა, ინსპექციაში წარმოდგენილი გაანგარიშებების მიხედვით, შპს ,, ...-ს” ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა გასალდოების შემთხვევაში, 2007 წლის 6 თებერვლის წერილით, 2005 წლის 1 იანვრისათვის, ინსპექციაში წარმოდგენილი გაანგარიშების მიხედვით, მას ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა გასალდოების შემთხვევაში, ხოლო 2005 წლის ივნისში მის პირად ბარათებზე წარმოიქმნა დავალიანება, ამასთან, შემოწმების აქტი არქივში არ მოიძებნა. შპს ,, ...-ის” დირექტორის _ ნ. დ-ის მიმართ სისხლის სამართლის საქმისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ 2005 წლის 30 იანვრის დადგენილებით, რომელიც დამტკიცებული იყო საქართველოს გენერალური პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის უფროსის მოადგილის მიერ 2005 წლის 31 იანვარს, ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის საფუძველზე, შეწყდა სისხლისსამართლებრივი დევნა ნ. დ-ის მიმართ.

საქალაქო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ამ კანონის ამოქმედებისთანავე, შესრულებულად ჩაითვალა საქართველოს რეზიდენტი და არარეზიდენტი ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები და არ უნდა განხორციელებულიყო მათ მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა, ადმინისტრაციული ან კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა სახის სამართალწარმოება. ხსენებული მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ამ მუხლის მოქმედება ვრცელდებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრულ გადასახადის გადამხდელებზე, აგრეთვე _ საგადასახადო აგენტებზე, რომლებმაც 2004 წლის 1 იანვრამდე არ განახორციელეს საგადასახადო ვალდებულებათა დეკლარირება ან/და გადახდა. ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მაკონტროლებელ ორგანოებს (მათ შორის, საგადასახადო და საბაჟო ორგანოებს), აგრეთვე, სამართალდამცავ ორგანოებს ეკრძალებოდათ ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით განსაზღვრულ გადასახდელებთან დაკავშირებით, ნებისმიერი ფორმით რევიზიის (კონტროლი, შესწავლა, გადამოწმება) განხორციელება. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლებოდა ყოფილიყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილი იყო, თუ იგი ეწინააღმდეგებოდა კანონს ან არსებითად იყო დარღვეული მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად კი, ყველა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში უნდა ყოფილიყო წერილობითი დასაბუთება, რომელიც წინ უნდა ჰქონოდა წამძღვარებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სარეზოლუციო ნაწილს. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოეკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიეღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, სწორედ ზემოთ მითითებული მუხლების მოთხოვნათა დარღვევით იყო გამოცემული ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 16 დეკემბრის ¹006-258 საგადასახადო მოთხოვნა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებების გამო, მოპასუხის მიერ არსებითად იყო დარღვეული სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადებისა და გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები, რის გამოც იგი ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

რაც შეეხებოდა სახელმწიფო ბაჟის საკითხს, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის ,,უ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, მოპასუხე გათავისუფლებული იყო სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, თუმცა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილისა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელის მიერ სარჩელის აღძვრის სტადიაზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 120 ლარის ოდენობით, უნდა დაკისრებოდა მოპასუხეს მოსარჩელე შპს ,, ...-ის” სასარგებლოდ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 ივნისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრით (საგადასახადო ინსპექცია).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივნისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევის შედეგები და საქმის მასალების ანალიზიდან გამომდინარე, მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და მათ მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება, რის გამოც სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ მოსარჩელეს გაუგზავნა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ 2006 წლის 16 დეკემბრის ¹006-258 შეტყობინება, რომელშიც აღნიშნული იყო, რომ შპს ,, ...-ს” 2006 წლის 16 დეკემბრის მდგომარეობით, ერიცხებოდა ბიუჯეტის დავალიანება _ 449452,37 ლარი, საიდანაც დღგ-ს ძირითადი თანხა იყო 136972,91 ლარი, სანქცია _ 124503 ლარი, საურავი – 61465,65 ლარი, მოგების გადასახადის ძირითადი თანხა – 52449,5 ლარი, სანქცია – 55986,74 ლარი, საურავი _ 20695,67 ლარი, დაზღვევის გადასახადი – 196,64 ლარი, ზედმეტად გადახდილი – 2830,77 ლარი, ხოლო ამ შეტყობინების ჩაბარებიდან 30-დღიანი პერიოდის დასრულებისას, მის მიერ აღიარებული საგადასახადო ვალდებულება გაიზრდებოდა ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის ძირითადი დავალიანების 0,07 პროცენტის ოდენობით, საგადასახადო ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში კი, საგადასახადო ინსპექციის მიერ, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის თანახმად, მოხდებოდა მის ქონებაზე ყადაღის დადება რეალიზაციის მიზნით. აღნიშნული შეტყობინების შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აპელანტი ვერ ასაბუთებდა იმ გარემოებას, რომ ხსენებული შეტყობინება არ აკმაყოფილებდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და იგი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს არ წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საქმეში იყო ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 2 თებერვლის ¹02-04/777 და 6 თებერვლის ¹02-04/839 პასუხები საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილისადმი, რომელთა თანახმადაც, შპს ,, ...-ს” (ს/ნ ....), მის მიერ 2004 წლის 1 იანვრისათვის ინსპექციაში წარდგენილი გაანგარიშებების მიხედვით, ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა გასალდოების შემთხვევაში, ასევე 2005 წლის 1 იანვრისათვის წარდგენილი გაანგარიშებებით, მას ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა გასალდოების შემთხვევაში, 2005 წლის ივნისში კი, მის პირად ბარათებზე წარმოიქმნა დავალიანება (დღგ, მოგების გადასახადი) ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების შემოწმების აქტით დარიცხული თანხის შედეგად და მას ერიცხებოდა დავალიანება, ამასთან, შემოწმების აქტი არქივში არ მოიძებნა. სისხლის სამართლის საქმისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ 2005 წლის 31 იანვრის დადგენილების თანახმად, 2003 წლის 31 ივლისს აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე შპს ,, ...-ის” და შპს ,,ჯ. ს-ის” ხელმძღვანელი პირების მიერ საბაჟო წესების დარღვევისა და ბათუმის რეგიონალური საბაჟოს მუშაკების მხრიდან სამსახურებრივი გულგრილობის ფაქტზე (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 214-ე მუხლის მე-2 და 342-ე მუხლის პირველი ნაწილები). ჩატარებული დოკუმენტური რევიზიით დადგენილ იქნა, რომ ამ საზოგადოებას სახელმწიფო ბიუჯეტში გადასახდელად უნდა დარიცხოდა 241570,78 ლარი (დღგ და მოგების გადასახადი), ხოლო საბაჟო გადასახადის სახით _ 40725 ლარი. აქტის მიღების შემდგომ, 2004 წლის 19 მარტს საქართველოს შსს საექსპერტო-კრიმინალისტიკურ მთავარ სამმართველოში დაინიშნა კომპლექსური სასამართლო-საბუღალტრო და სასაქონლო ექსპერტიზა. ექსპერტიზის 2004 წლის 17 ივნისის დასკვნით დადასტურებულ იქნა 2004 წლის 23 იანვრის ¹1768 საბუღალტრო რევიზიის აქტით განხილული ფაქტები, ¹1998, ¹2344, ¹2429, ¹2717, ¹3067, ¹3278, ¹3283 და ¹3760 დეკლარაციებთან დაკავშირებით. საქმეში წარმოდგენილი იყო იმავე დადგენილებაში მითითებული, საბუღალტრო რევიზიის 2004 წლის 23 იანვრის ¹1768 აქტი. საქმეში იყო საქართველოს გენერალური პროკურატურის 2005 წლის 2 თებერვლის ¹01/18-28-330/647 წერილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისადმი, რომელშიც აღნიშნული იყო, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის წარმოებაში იყო სისხლის სამართლის საქმე შპს ,, ...-ის” და შპს ,,ჯ. ს-ის” დირექტორ ნ. დ-ის მიმართ, დანაშაულისათვის, გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” და ,,ბ” ქვეპუნქტებით. გამოძიებით დადასტურებული იყო ნ. დ-ის მიერ დიდი ოდენობით გადასახადებისაგან თავის არიდების ფაქტი, კერძოდ, მან 2002-2003 წლებში სახელმწიფო ბიუჯეტს მიაყენა ზარალი, დღგ-ს სახით 154477 ლარისა და მოგების გადასახადის სახით 55986,74 ლარის ოდენობით. ნ. დ-ი ბრალდებულის სახით მიცემულ იქნა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში აღნიშნული მუხლებით. მან აღიარა დანაშაული, 20000 ლარი ჩარიცხა პროკურატურის სადეპოზიტო ანგარიშზე, მოითხოვა მასზე გავრცელებულიყო ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონი, ხოლო 2005 წლის 31 იანვარს მის მიმართ შეწყდა სისხლის სამართლის საქმე და სისხლისსამართლებრივი დევნა. აღნიშნული წერილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 22 თებერვლის ¹4-11/1150 წერილით გადაეგზავნა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას და აღინიშნა, რომ აქტი მიეღოთ სარწმუნო ინფორმაციად და გაეტარებინათ საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული ღონისძიებები.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 18 მაისის ბრძანებით შპს ,, ...-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით სულ დაერიცხა 390954,41 ლარი, კერძოდ, დღგ-ს ძირითადი თანხა _ 154477,7 ლარი, ჯარიმა – 124503,23 ლარი, მოგების გადასახადის ძირითადი თანხა – 55986,74 ლარი. აღნიშნული ბრძანების საფუძვლად მითითებული იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 22 თებერვლის ¹4-11/1150 და საქართველოს გენერალური პროკურატურის 2005 წლის 2 თებერვლის ¹01/18-28-330/647 წერილები. ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ამ მუხლის მოქმედება ვრცელდებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრულ გადასახადის გადამხდელებზე, აგრეთვე, საგადასახადო აგენტებზე, რომლებმაც 2004 წლის 1 იანვრამდე არ განახორციელეს საგადასახადო ვალდებულებათა დეკლარირება ან/და გადახდა, მე-3 პუნქტის ,,ა” ქვეპუნქტის მიხედვით კი, ამ მუხლის მოქმედება არ ვრცელდებოდა შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებში კანონმდებლობით დადგენილი წესით დეკლარირებულ, დარიცხულ და აღრიცხულ, მაგრამ გადაუხდელ საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებებზე. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდმა პალატამ 2005 წლის 6 აპრილის ¹ბს-1117-954(კ-04) განჩინებით განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის თანახმად, გადასახადის თანხების დარიცხვა გულისხმობდა საგადასახადო ორგანოში კონკრეტული საგადასახადო პერიოდისათვის გადასახადის გადამხდელის, საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი გადასახადის თანხის აღრიცხვას. დარიცხვა და აღრიცხვა ურთიერთშემავსებელი ტერმინები იყო და ერთობლიობაში უნდა ყოფილიყო განხილული. ამასთან, ეს ტერმინები უკავშირდებოდა დეკლარირებას, ანუ საგადასახადო ვალდებულების არსებობას. შეიძლებოდა საწარმოსათვის საგადასახადო ვალდებულებები წარმოშობილი ყოფილიყო მას შემდეგ, რაც იგი შეამოწმა საგადასახადო ან სხვა ფისკალურმა ორგანოებმა და შესაბამისად, მოახდინა მისი ფაქტობრივი დეკლარირება, რაც დაირიცხა (აღირიცხა) საგადასახადო ვალდებულებად. თუ საგადასახადო ვალდებულება წარმოშობილი იყო 2004 წლის 1 იანვრისათვის და იგი ცნობილი იყო საგადასახადო ან სხვა ფისკალური ორგანოებისათვის, ეს ვალდებულება რჩებოდა ძალაში და მასზე ამნისტიის კანონი ვერ გავრცელდებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელის საგადასახადო ვალდებულების შესახებ 2004 წლის 1 იანვრისათვის ცნობილი იყო საგადასახადო ან სხვა ფისკალური ორგანოებისათვის და აქედან გამომდინარე, საგადასახადო შეტყობინებაში მითითებული საგადასახადო ვალდებულებები მოსარჩელის მიერ აღიარებული იყო, წარმოდგენილი მასალებით აპელანტი ვერ ასაბუთებდა. ის გარემოება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში საგადასახადო შეტყობინება მოხსენიებული იყო საგადასახადო მოთხოვნად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდებოდა, რადგან ამ გადაწყვეტილების თანახმად, განხილვის საგანი იყო სწორედ საგადასახადო შეტყობინება, მისი სამართლებრივი ბუნებიდან გამომდინარე, ხოლო მისი ,,საგადასახადო მოთხოვნად” მოხსენიება მხოლოდ მექანიკურ შეცდომას წარმოადგენდა, რომლის გასწორების შესაძლებლობაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით იყო გათვალისწინებული.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ლ” და ,,უ” ქვეპუნქტების საფუძველზე, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია საერთო სასამართლოებში სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული იყო, მაგრამ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ პირის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილება, ეკისრებოდა მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული ყოფილიყო სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი ამ მიმართებაშიც, არ შეიძლებოდა გაზიარებული ყოფილიყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებისა და დასკვნების გამაბათილებელი არგუმენტები აპელანტს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ იმ გარემოებათა არსებობა, რაც შეიძლებოდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი გამხდარიყო, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა. ხსენებული გადაწყვეტილება იყო არსებითად სწორი, სააპელაციო საჩივარი კი _ უსაფუძვლო. ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ლ” ქვეპუნქტის თანახმად, აპელანტს სააპელაციო საჩივრისათვის სახელმწიფო ბაჟის გადახდა არ ეკისრებოდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილება.

კასატორის განმარტებით, კასაციის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 394-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 87-ე მუხლი. სააპელაციო სასამართლომ არასწორი ინტერპრეტაცია მისცა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 87-ე მუხლს. ამ შემთხვევაში არ არსებობდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით სარჩელის აღძვრის წინაპირობა, კერძოდ, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 87-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ამ კოდექსის მიზნებისათვის, ქონებაზე ყადაღის დადება წარმოადგენდა გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის ქონების აღწერას (მხოლოდ ამ მუხლის პირველი ნაწილის ფარგლებში), ამ ქონების განკარგვის (გადამხდელის მიერ ნებისმიერი ფორმით გასხვისების, დაგირავების, იპოთეკის, სერვიტუტის ან აღნაგობით დატვირთვის, თხოვების, ქირავნობის და იჯარის ხელშეკრულების დადების, სხვისთვის დროებით ან მუდმივ მფლობელობაში გადაცემის) აკრძალვას, მაგრამ არა ჩვეულებრივი საწარმოო მიზნით გამოყენებას (გარდა რეალიზაციისათვის გათვალისწინებული საქონლისა). ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ქონებაზე ყადაღის დადება (და არა შეტყობინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ) წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტს, ფორმდება საგადასახადო ორგანოს უფროსის/მისი მოადგილის ბრძანებით და ძალაში შედის მოვალისათვის კანონით დადგენილი წესით გაცნობისთანავე, მე-4 ნაწილის მიხედვით კი, საგადასახადო ორგანომ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების თაობაზე, ყადაღის დადებამდე სულ ცოტა, 30 დღით ადრე, წერილობით უნდა შეატყობინოს მოვალეს, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა გადასახადის გადახდევინებას საფრთხე ემუქრება. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული მუხლის ანალიზის შედეგად, უტყუარად დგინდება, რომ შეტყობინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, ვინაიდან იგი დამოუკიდებლად არ წარმოშობს სამართლებრივ შედეგს და არც რაიმე სახის ინდივიდუალურ ზიანს დამოუკიდებლად არ აყენებს და არც შეიძლება მიაყენოს მოსარჩელეს. იგი არის ეგრეთ წოდებული შუალედური აქტი, რომლის შედეგადაც, შეიძლება საერთოდ არ გამოიცეს ბრძანება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ და არც მოხდეს ქონებაზე ყადაღის დადება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, საერთოდ აზრს კარგავს (საგადასახადო მიზნებისათვის) საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 87-ე მუხლის მე-4 ნაწილი. ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინების შედარება შეიძლება საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმთან, რომელიც დამოუკიდებლად არ წარმოშობს სამართლებრივ შედეგს, თუ მის შედეგად არ გამოიცა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-11 ნაწილით გათვალისწინებული ბრძანება.

აქედან გამომდინარე, კასატორის მტკიცებით, ყოველგვარ სამართლებრივ საფუძველს არის მოკლებული სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია) ვერ დაასაბუთა, რომ შეტყობინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის თანახმად, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს არ წარმოადგენდა.

გარდა ამისა, კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა 2005 წლის 18 მაისის ¹03/3/438 ბრძანების კანონიერებაზე (თუმცა არც მოსარჩელე ხდის ამ ბრძანებას სადავოდ). შესაბამისად, გაუგებარია, თუ რომელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე გააუქმა მან შეტყობინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, რომელიც დარიცხვასთან საერთოდ არანაირ კავშირში არ არის და წარმოადგენს მხოლოდ საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებას (თუმცა აღნიშნულს წარმოადგენს ბრძანება და არა შეტყობინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ). სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა მხოლოდ ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონზე, თუმცა ამ კანონზე მსჯელობა შესაძლებელი იყო იმ შემთხვევაში, თუ დავის საგანი იქნებოდა დარიცხვის საფუძველი, რომელსაც საგადასახადო მიზნებისათვის წარმოადგენს დარიცხვის შესახებ ბრძანება და საგადასახადო მოთხოვნა. მხოლოდ ამ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გასაჩივრებით არის შესაძლებელი, გადასახადის გადამხდელმა სადავოდ გახადოს გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე თანხების არსებობა. სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა სააპელაციო საჩივარზე, რომელშიც სრულყოფილად იყო მითითებული ის საფუძვლები, რომლებიც წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში საერთოდ არ უმსჯელია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, განახორციელოს თითოეული გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა შემოწმების მასალებით, და სხვა სათანადო ინფორმაციით, რომელიც ცნობილია საგადასახადო ორგანოსათვის. ამ შემთხვევაში, ასეთ ინფორმაციას წარმოადგენს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 22 თებერვლის ¹4-11/1150 და საქართველოს გენერალური პროკურატურის 2005 წლის 2 თებერვლის ¹01/18-28-330/647 წერილები.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფროსი/მოადგილე იღებს გადაწყვეტილებას საგადასახადო შემოწმების მასალების განხილვის შედეგებზე ან საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებზე, გადასახადების ან/და საგადასახადო სანქციების თანხის დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ, საგადასახადო ინსპექციის უფროსის/მოადგილის გადაწყვეტილება კი ფორმდება ბრძანებით. შესაბამისად, ბრძანება დამოუკიდებლად წარმოშობს საგადასახადო ვალდებულებას.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი სამართლებრივი დასაბუთების გარეშე თქვა უარი მისი შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე, რომლითაც იგი ითხოვდა ამ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საგადასახადო დეპარტამენტის (უფლებამონაცვლე _ შემოსავლების სამსახური) და საქართველოს გენერალური პროკურატურის ჩართვაზე, ვინაიდან დარიცხვა განხორციელდა სწორედ მათი წერილების საფუძველზე. აღნიშნული გარემოება კი, ასევე წარმოადგენს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველს, ვინაიდან საქმე განხილულია დაინტერესებული მხარეების მონაწილეობის გარეშე.

კასატორი ასევე არ იზიარებს მისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის _ 120 ლარის ოდენობით დაკისრებას, ვინაიდან ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის “ლ” ქვეპუნქტის თანახმად, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდებიან სახელმწიფო საფინანსო-საკრედიტო, საგადასახადო, საბაჟო და სხვა მაკონტროლებელი ორგანოები, როგორც მოსარჩელეები ან მოპასუხეები – სარჩელზე გადასახადის, მოსაკრებლების, სახელმწიფო ბაჟისა და სხვა აუცილებელი გადასახდელების ბიუჯეტში გადახდისა და ბიუჯეტიდან თანხის დაბრუნების შესახებ. შესაბამისად, თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია. სასამართლომ ამ შემთხვევაში იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით, მაშინ, როდესაც ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონი არის სპეციალური კანონი და მას აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა.

2007 წლის 30 მაისს შპს “ ...-მა” კიდევ ერთი სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2007 წლის 11 მაისს მიღებული ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 12 მარტის ¹ქი/... ბრძანების საფუძველზე, მისთვის ცნობილი გახდა, რომ ხსენებული საგადასახადო ინსპექცია აპირებდა მოსარჩელის ქონებაზე ყადაღის დადებას ისე, რომ მოსარჩელის მიერ არ ყოფილა აღიარებული საგადასახადო დავალიანება. საგადასახადო ორგანომ სრულიად უკანონოდ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 150-ე მუხლით განსაზღვრული წესი და მოსარჩელეს გაუგზავნა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ 2007 წლის 12 მარტის ¹ქი/...... ბრძანება. აღნიშნულამდე რამდენიმე თვით ადრე ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ მოსარჩელეს გაუგზავნა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ 2006 წლის 16 დეკემბრის ¹006-258 შეტყობინება, რომელიც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სასამართლოში და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებით ხსენებული შეტყობინება ბათილად იქნა ცნობილი.

გარდა ამისა, მოსარჩელემ მიუთითა იმავე გარემოებებსა და საფუძვლებზე, რომლებიც მითითებული ჰქონდა 2007 წლის 14 თებერვლის სასარჩელო განცხადებაში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა: ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 12 მარტის ¹ქი/.... ბრძანების ბათილად ცნობა; სასამართლო ხარჯების მოპასუხისათვის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 30 აგვისტოს გადაწყვეტილებით შპს ,, ...-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 12 მარტის ¹ქი/.... ბრძანება, ძალაში შესვლის დღიდან; მოპასუხე ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას შპს ,, ...-ის” სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 100 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, განმარტა, რომ გადასახადის გადამხდელის ერთ-ერთი ძირითადი ვალდებულება იყო, შეესრულებინა საგადასახადო ვალდებულებები საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და პირობებით, ხოლო იმავე კოდექსის მე-12 მუხლის 23-ე ნაწილით ცალსახად განისაზღვრა, რომ აღიარებული იყო საგადასახადო ვალდებულება _ გადასახადი ან/და სანქცია, რომელიც წარმოშობილი იყო გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციის საფუძველზე, „საგადასახადო მოთხოვნის“ საფუძველზე, რომელსაც გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი ეთანხმებოდა ან, რომლის გასაჩივრების ვადა გასული იყო, აგრეთვე, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა დოკუმენტი, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი იქნებოდა იმ გარემოების დადასტურება, რომ შპს ,, ...-ის” მიერ საგადასახადო ვალდებულება იყო აღიარებული, კერძოდ, არ არსებობდა „საგადასახადო მოთხოვნა“ და მისი წარმოდგენა ვერც ადმინისტრაციულმა ორგანომ შეძლო, მაშინ, როდესაც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის შესაბამისად, მოპასუხე ვალდებული იყო, დაესაბუთებინა თავისი შესაგებელი და წარედგინა შესაბამისი მტკიცებულებები. უფრო მეტიც, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა იმ ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, როგორც საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან ირკვეოდა, შპს ,, ...-ს” მის მიერ დეკლარირებული გადასახადები გადახდილი ჰქონდა სრულად და არანაირი დავალიანება არ ჰქონდა. შესაბამისად, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 18 მაისის ¹03/3/438 ბრძანება თავისთავად არ წარმოშობდა საგადასახადო ვალდებულებას, ვინაიდან საგადასახადო ვალდებულება წარმოიშობოდა მხოლოდ გადასახადების დეკლარირებით ან საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უგულებელყოფილ იქნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 39-ე მუხლის “ზ” ქვეპუნქტი, რომელიც გადასახადის გადამხდელს ანიჭებდა უფლებას, მიეღო საგადასახადო შემოწმების აქტისა და საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილების დედანი ან დამოწმებული ასლი, აგრეთვე, „საგადასახადო მოთხოვნა“. უფრო მეტიც, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 52-ე მუხლის პირველი ნაწილის “რ” ქვეპუნქტით იმპერატიულად განისაზღვრა საგადასახადო ორგანოს ვალდებულება, თავისი კომპეტენციის ფარგლებში, გადასახადის გადამხდელისთვის/საგადასახადო აგენტისთვის და სხვა ვალდებული პირისთვის წარედგინა „საგადასახადო მოთხოვნა“, ხოლო მისი შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, ამ კოდექსით დადგენილი წესით, მიეღო ზომები მისი შესრულების უზრუნველსაყოფად. ამდენად, უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებამდე, აუცილებელი იყო, არსებულიყო „საგადასახადო მოთხოვნა“.

საქალაქო სასამართლომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, განმარტა, რომ საგადასახადო ორგანო გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს „საგადასახადო მოთხოვნას“ უგზავნიდა გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ან საგადასახადო ორგანოს უფროსის/მოადგილის მიერ გადაწყვეტილების მიღების დღიდან 5 სამუშაო დღის განმავლობაში. „საგადასახადო მოთხოვნის“ გამოცემის წესი, ფორმა და პროცედურები განისაზღვრებოდა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით დადგენილი წესით. იმავე მუხლის მე-4 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, „საგადასახადო მოთხოვნის“ წარდგენის ერთ-ერთი საფუძველი იყო გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ან საგადასახადო შემოწმების მასალებზე თანხების (საგადასახადო სანქციების ან/და დამატებით დარიცხული გადასახადების) დარიცხვის შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფროსის/მოადგილის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება. კონკრეტულ შემთხვევაში, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ უგულებელყოფილ იქნა მითითებული ნორმების იმპერატიული მოთხოვნა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 12 მარტის ¹ქი/.... სადავო ბრძანება იყო კანონსაწინააღმდეგო, რადგან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84-ე მუხლის პირველი ნაწილის “გ” ქვეპუნქტი საგადასახადო ორგანოს ანიჭებდა უფლებამოსილებას, საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად, გამოეყენებინა ქონებაზე ყადაღის დადების ღონისძიება, მაშინ, როდესაც ადმინისტრაციული ორგანო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 52-ე მუხლის პირველი ნაწილის “რ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს წარუდგენდა „საგადასახადო მოთხოვნას“, რაც არ განხორციელებულა და შესაბამისად, ამ შემთხვევაში, შპს ,, ...-ს” საგადასახადო ვალდებულება რეალურად არ წარმოშობია.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზე იყო შპს ,, ...-ის” სარჩელის დაკმაყოფილებისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით განსაზღვრული სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლები. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, მოპასუხე ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, სახელმწიფო ბაჟის სახით, უნდა დაკისრებოდა 100 ლარის გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 30 აგვისტოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივნისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ შემადგენლობას და შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივრის ავტორმა ვერ შეძლო ხსენებული დასკვნების გაბათილება, რის გამოც მისი საჩივარი იყო უსაფუძვლო. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლისა და ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის თანახმად, მხარე გათავისუფლებული იყო სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილება.

კასატორი მიუთითებს იმავე გარემოებებსა და საფუძვლებზე, რომლებიც მითითებული აქვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივნისის განჩინებაზე, რომლითაც მისი სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილება წარმოდგენილ, ზემოთ მოყვანილ საკასაციო საჩივარში.

კასატორი ასევე განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში, ზოგადი განმარტებების გარდა, არ არის მითითებული არანაირი მოტივაცია, თუ რის საფუძველზე დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლო საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებას. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ე” ქვეპუნქტის იმპერატიული მოთხოვნები.

გარდა ამისა, კასატორი ამ შემთხვევაშიც არ იზიარებს მისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის 100 ლარის ოდენობით დაკისრებას და მიუთითებს ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის “ლ” ქვეპუნქტზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 ნოემბრისა და 2008 წლის 23 დეკემბრის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები და მხარეებს მიეცათ უფლება, ხსენებული განჩინებების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 დეკემბრისა და 2009 წლის 20 იანვრის განჩინებებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით, 2009 წლის 3 თებერვალს, 15.00 საათზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 იანვრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრის გამო, ¹ბს-1314-1273(კ-08) ადმინისტრაციული საქმე (მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ ...-ი”) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრის გამო, ¹ბს-1661-1615(კ-08) ადმინისტრაციული საქმე (მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ ...-ი”) გაერთიანდა ერთ წარმოებად და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით, 2009 წლის 3 თებერვალს, 15.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინებების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლოს შპს “ ...-ის” 2007 წლის 14 თებერვლის სასარჩელო განცხადებასთან დაკავშირებულ საქმეზე, დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2006 წლის 16 იანვარს შპს ,, ....-ის” დირექტორ ნ. დ-ს ჩაჰბარდა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 16 დეკემბერს გამოცემული ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ¹006-258 შეტყობინება, რომელშიც აღნიშნული იყო, რომ შპს ,, ...-ს” 2006 წლის 16 დეკემბრის მდგომარეობით, ერიცხებოდა ბიუჯეტის დავალიანება _ 449452,37 ლარი, საიდანაც დღგ-ს ძირითადი თანხა იყო 136972,91 ლარი, სანქცია _ 124503 ლარი, საურავი – 61465,65 ლარი, მოგების გადასახადის ძირითადი თანხა – 52449,5 ლარი, სანქცია – 55986,74 ლარი, საურავი _ 20695,67 ლარი, დაზღვევის გადასახადი – 196,64 ლარი, ზედმეტად გადახდილი – 2830,77 ლარი, ხოლო ამ შეტყობინების ჩაბარებიდან 30-დღიანი პერიოდის დასრულებისათვის, მის მიერ აღიარებული საგადასახადო ვალდებულება გაიზრდებოდა ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის ძირითადი დავალიანების 0,07 პროცენტის ოდენობით, საგადასახადო ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში კი, საგადასახადო ინსპექციის მიერ, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის თანახმად, მოხდებოდა მის ქონებაზე ყადაღის დადება რეალიზაციის მიზნით (ს.ფ. 5). საგადასახადო დავალიანების არასწორად დარიცხვის თაობაზე მოსარჩელემ მიმართა საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტს, რომლის თავმჯდომარის მოადგილემ აღნიშნულთან დაკავშირებით, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსისგან 2007 წლის 25 იანვრის წერილით (ს.ფ. 6) ითხოვა ინფორმაცია შპს ,, ...-ის” პირად ბარათზე 2004 წლის 1 იანვრისათვის, ხოლო 2007 წლის 5 თებერვლის წერილით (ს.ფ. 8) _ 2005 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 1 აპრილამდე არსებული რაიმე დავალიანების თაობაზე. აღნიშნულ წერილებზე ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს განყოფილების 2007 წლის 2 თებერვლის (¹02-04/777) პასუხის (ს.ფ. 9-10) თანახმად, შპს ,, ....-ს” 2004 წლის 1 იანვრისათვის, ინსპექციაში წარმოდგენილი გაანგარიშებების მიხედვით, ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა, ხოლო ამ საპასუხო წერილს თან ახლდა საგადასახადო ინსპექციის მიერ დამოწმებული, დავალიანების არარსებობის დამადასტურებელი შედარების აქტი. ამავე განყოფილებიდან 2007 წლის 6 თებერვალს მიღებულ იქნა (¹02-04/839) პასუხი, რომლის მიხედვითაც, შპს ,, ...-ს”, ინსპექციაში წარმოდგენილი გაანგარიშებების მიხედვით, 2005 წლის 1 იანვრისათვის ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა გასალდოების შემთხვევაში, ხოლო 2005 წლის ივნისში მის პირად ბარათებზე წარმოიქმნა დავალიანება (დღგ, მოგების გადასახადი) ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების სისწორის შემოწმების აქტით დარიცხული თანხის შედეგად და იჟამინდელი მდგომარეობით, მას ერიცხებოდა დავალიანება, ამასთან, შემოწმების აქტი არქივში არ მოიძებნა (ს.ფ. 11).

საკასაციო სასამართლო შპს “ ...-ის” 2007 წლის 30 მაისის სასარჩელო განცხადებასთან დაკავშირებულ საქმეზე, დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ 2007 წლის 12 მარტს გამოსცა შპს ,, ...-ის” ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ¹ქი/.... ბრძანება (ს.ფ. 4). ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 18 მაისის ¹03/3/438 ბრძანებით შპს ,, ...-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით სულ დაერიცხა 390954,41 ლარი (ს.ფ. 67)

საკასაციო სასამართლო, პირველ ყოვლისა, აღნიშნავს, რომ, ვინაიდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 იანვრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრის გამო, ¹ბს-1314-1273(კ-08) ადმინისტრაციული საქმე (მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ ...-ი”) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრის გამო, ¹ბს-1661-1615(კ-08) ადმინისტრაციული საქმე (მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ ...-ი”) გაერთიანდა ერთ წარმოებად, ამიტომ საკასაციო სასამართლომ ერთობლივად, სამართლებრივად და პროცესუალურად ერთი, გაერთიანებული საქმის ფარგლებში განიხილა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივნისის განჩინებებზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) მე-80 მუხლის (“საგადასახადო მოთხოვნა”) პირველ, მე-2 და მე-3 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, „საგადასახადო მოთხოვნა“ არის საგადასახადო ორგანოს მიერ მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი წესით გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც წარედგინება გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს. „საგადასახადო მოთხოვნის“ შესრულება სავალდებულოა ამ კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით. საგადასახადო ორგანო ვალდებულია, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს წარუდგინოს „საგადასახადო მოთხოვნა“, თუ არსებობს მისი წარდგენის საფუძველი. წარდგენის კონკრეტულ საფუძველზე, შესაბამის პირებს წარედგინება მხოლოდ ერთი „საგადასახადო მოთხოვნა”. საგადასახადო ორგანო გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს „საგადასახადო მოთხოვნას“ უგზავნის გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ან საგადასახადო შემოწმების მასალებზე თანხების დარიცხვის შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფროსის/მოადგილის მიერ გადაწყვეტილების მიღების დღიდან 5 სამუშაო დღის განმავლობაში. „საგადასახადო მოთხოვნის“ გამოცემის წესი, ფორმა და პროცედურები განისაზღვრება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით დადგენილი წესით. იმავე მუხლის მე-4 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, „საგადასახადო მოთხოვნის“ წარდგენის ერთ-ერთი საფუძველია გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ან საგადასახადო შემოწმების მასალებზე თანხების (საგადასახადო სანქციების ან/და დამატებით დარიცხული გადასახადების) დარიცხვის შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფროსის/მოადგილის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 52-ე მუხლის პირველი ნაწილის “რ” ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოები, თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში, ვალდებულნი არიან, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს და სხვა ვალდებულ პირს წარუდგინონ „საგადასახადო მოთხოვნა“, ხოლო მისი შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, ამ კოდექსით დადგენილი წესით მიიღონ ზომები მისი შესრულების უზრუნველსაყოფად. ხსენებული კოდექსის 84-ე მუხლის პირველი ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფა შეიძლება განხორციელდეს ქონებაზე ყადაღის დადებით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 52-ე მუხლის პირველი ნაწილის “რ” ქვეპუნქტით რეგლამენტირებულია საგადასახადო ორგანოების ვალდებულება, პირველ ყოვლისა, თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში, გადასახადის გადამხდელისთვის/საგადასახადო აგენტისთვის და სხვა ვალდებული პირისთვის „საგადასახადო მოთხოვნის“ წარდგენის შესახებ, ხოლო მისი შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, მისი შესრულების უზრუნველსაყოფად, ამ კოდექსით დადგენილი წესით ზომების მიღების თაობაზე. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84-ე მუხლის პირველი ნაწილის “გ” ქვეპუნქტი კი საგადასახადო ორგანოს ანიჭებს უფლებამოსილებას, ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფა განახორციელოს ქონებაზე ყადაღის დადებით. შესაბამისად, საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიების _ ქონებაზე ყადაღის დადების გამოყენებამდე, აუცილებელია არსებობდეს „საგადასახადო მოთხოვნა“, ანუ საგადასახადო ორგანოს მიერ მანამდე გამოცემული იყოს შესაბამისი „საგადასახადო მოთხოვნა“ _ უდავოდ დადგენილია, რომ იგი არ გამოუცია მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლზე, რომლის შესაბამისად, მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი.

საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 3 თებერვლის სხდომაზე კასატორის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მათ ვერ მოიპოვეს შესაბამისი „საგადასახადო მოთხოვნა“, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში, ისინი მას წარმოუდგენდნენ სასამართლოს. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ამ შემთხვევაში, საქმეში არ არის წარმოდგენილი შესაბამისი „საგადასახადო მოთხოვნა“, ანუ მოპასუხემ (კასატორმა) საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის შესაბამისად, თავისი საკასაციო საჩივრების დასასაბუთებლად, ვერ წარმოადგინა შესაბამისი მტკიცებულება _ „საგადასახადო მოთხოვნა“, რომლის შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება შეიძლებოდა გამხდარიყო საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიების _ ქონებაზე ყადაღის დადების გამოყენების საფუძველი. აქედან გამომდინარე, მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მიერ არ იქნა დაცული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ზემოხსენებული ნორმების მოთხოვნები.

გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება კასატორის მიერ კასაციის მიზეზად იმ გარემოებაზე მითითებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 18 მაისის ¹03/3/438 ბრძანების კანონიერებაზე. საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) მე-80 მუხლის მე-4 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის ზემოთ მოყვანილი ნორმიდან გამომდინარე, გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ან საგადასახადო შემოწმების მასალებზე თანხების (საგადასახადო სანქციების ან/და დამატებით დარიცხული გადასახადების) დარიცხვის შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფროსის/მოადგილის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება _ ბრძანება წარმოადგენს „საგადასახადო მოთხოვნის“ და არა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინების ან ბრძანების წარდგენის ერთ-ერთ საფუძველს. ამდენად, მხოლოდ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ან საგადასახადო შემოწმების მასალებზე თანხების (საგადასახადო სანქციების ან/და დამატებით დარიცხული გადასახადების) დარიცხვის შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფროსის/მოადგილის ბრძანება არ არის საკმარისი ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინების ან ბრძანების წარსადგენად და ამისათვის ჯერ აუცილებელია შესაბამისი „საგადასახადო მოთხოვნის“ გამოცემა და გადასახადის გადამხდელისთვის/საგადასახადო აგენტისთვის ან სხვა ვალდებული პირისთვის მისი წარდგენა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, მესამე პირი აუცილებლად უნდა იქნეს საქმეში ჩაბმული, თუ იგი არის იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომლის თაობაზედაც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი. თუ სამართალურთიერთობაში მონაწილეობს 10 პირზე მეტი, მაშინ სასამართლო საქმეში ჩააბამს მხოლოდ იმ პირებს, რომლებიც ამის სურვილს გამოთქვამენ.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი სამართლებრივი დასაბუთების გარეშე თქვა უარი მისი შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე, რომლითაც იგი ითხოვდა ამ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საგადასახადო დეპარტამენტის (უფლებამონაცვლე _ შემოსავლების სამსახური) და საქართველოს გენერალური პროკურატურის ჩართვას. ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 3 თებერვლის სხდომაზე კასატორის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ იგი სადავოდ არ ხდის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, არამედ _ მხოლოდ სამართლებრივ ასპექტს. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ერთიან სისტემაშია, ხოლო თვითონ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურსა და საქართველოს გენერალურ (ამჟამად მთავარ) პროკურატურას არ მოუთხოვიათ ამ საქმეში მესამე პირებად ჩაბმა. ამდენად, კონკრეტულ შემთხვევაში, სახეზე არ არის ხსენებული სუბიექტების საქმეში მესამე პირებად ჩაბმის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით რეგლამენტირებული საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ დაეთანხმება კასატორის მოსაზრებას მისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის თანხების 100 ლარისა და 120 ლარის ოდენობით დაკისრების უკანონობის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, მართალია, ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის “ლ” ქვეპუნქტის თანახმად, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდებიან სახელმწიფო საფინანსო-საკრედიტო, საგადასახადო, საბაჟო და სხვა მაკონტროლებელი ორგანოები, როგორც მოსარჩელეები ან მოპასუხეები _ სარჩელებზე გადასახადების, მოსაკრებლების, სახელმწიფო ბაჟისა და სხვა აუცილებელი გადასახდელების ბიუჯეტში გადახდისა და ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების შესახებ, მაგრამ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია საქართველოს კანონმდებლობა და საქმეზე მიიღო დასაბუთებული და კანონიერი განჩინებები, რის გამოც არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივნისის განჩინებები;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.