¹ბს-1432-1390(კ-08) 29 ივლისი, 2009წ.
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ
შემადგენლობით:
მარიამ ცისკაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ნუგზარ სხირტლაძე, პაატა სილაგაძე (მოსამართლეები)
სხდომის მდივანი_ გულნარა ილინა
კასატორი – შპს «...» (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) (მოპასუხე)
მესამე პირები _ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტარციო სამსახური, სს «...»
დავის საგანი – მიწის გადასახადის გაუქმება, დღგ-ს თანხების გადახდილად ჩათვლა, აღნიშნულ თანხებზე დარიცხული საურავის მოხსნა და საბანკო ანგარიშებზე ყადაღის მოხსნა
გასაჩივრებული სასამართლოს გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა _ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გაუქმება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
შპს «...» 2006 წლის ივნისში სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, მესამე პირები _ სს «...» და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახური, და მოითხოვა მიწის გადასახადის და დღგ-ს თანხების გადახდილად ჩათვლა, აღნიშნულ თანხებზე დარიცხული საურავის გაუქმება და საბანკო ანგარიშებზე ყადაღის მოხსნა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 8 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე შპს «...» სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა შპს «...» გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე რიცხული დავალიანების მიწის გადასახადის ნაწილში ძირითადი თანხით 1469 ლარის და მასზე დარიცხული საურავების გაუქმება; ასევე დაევალა შეეტანა შესაბამისი ცვლილებები შპს «...» მიმართ საბანკო ანგარიშებზე წარდგენილ საინკასო დავალებებში; მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე 2333 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლის აღდგენის, დარიცხული დღგ-ს ძირითადი თანხის და საურავის გაუქმების ნაწილში უსაფუძვლობის გამო.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2006 წლის 19 აპრილის @¹8961/მ-599 წერილით და შესაბიმისი თანხების გადახდის ქვითრებით დადგინდა, რომ შპს «...» ქ.თბილისში, ... ქ. ¹133-ში 14 ორგანიზაციასთან ერთად აქვს საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთი ფართით 9697 კვ.მ.
შპს «...» სხვა ორანიზაციებთან ერთად 2003 წლის ოქტომბერს ქ.თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტში მოახდინა აღნიშნული მიწის პრივატიზაცია. სს კომერციულ ბანკ «...» გადაიხადა მიწის გადასახადი 1469 ლარის ოდენობით და ასევე პრივატიზების თანხა. აღნიშნული ბანკი მოქმედებდა სათანადო ლიცენზიით და რეგისტრირებული იყო სახელმწიფო ორგანოებში. საჯარო რეესტრის ამონაწერი და ფულის გადახდის ქვითრები შპს «...» წარადგინა მიწის მართვის დეპარტამენტში და ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის საგადასახადო ინსპექციაში. შესაბამისად, აღნიშნული მიწის ნაკვეთის საერთო საკუთრების უფლება შპს»...» საჯარო რეესტრში დაურეგისტრირდა 2003 წლის 5 დეკემბერს.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ 2006 წლის მაისში მოპასუხე ქ.თბილისის საგადასახადო ინსპექციაში შპს «...» შეატყობინეს, მის მიერ სს «...» გადახდილი მიწის გადასახადის თანხა 1469 ლარის ოდენობით ბანკის მიერ არ გადარიცხულა ბიუჯეტის შესაბამის ანგარიშზე და იგი ერიცხება დავალიანებად. ასევე დარიცხულია შესაბამისი საურავი და საბანკო ანგარიშებზე წარდგენილია შესაბამისი საინკასო დავალებები. კერძოდ. «...» მიერ 2006 წლის 6 ივნისს გაცემული ცნობით ირკვევა, რომ შპს «...» საანგარიშსწორებო ანგარიშს 2006 წლის 5 მაისიდან ადევს ინკასო.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 18 აპრილის განაჩენით დადგენილად მიიჩნია, რომ სს კომერციული ბანკი «...» სამეთვალყურებო საბჭოს თავმჯდომარე, გენერალური დირექტორი და სხვა თანამშრომლები 2001 წლიდან ითვისებდნენ ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ სატრანზიტო ანგარიშებზე შეტანილ სახელმწიფო ბიუჯეტის კუთვნილი მიწის გადასახადის და საჯარო რეესტრის მოსაკრებლების თანხებს და ნაცვლად სახელმწიფო ბიუჯეტისა, გადარიცხავდნენ მას მათ მიერ კონტროლირებად სხვა ანგარიშებზე, რითაც სახელმწიფო ბიუჯეტს მიადგა 2902164 ლარის ზიანი სანქცია-საურავის გათვალისწინებით.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელე შპს «...» მიერ 2003 წლის ოქტომბერში შესრულებული იქნა ვალდებულება სარგებლობაში არსებული მიწის გადასახადის გადახდასთან დაკავშიებით, რაც გამოიხატა ლიცენზირებულ საბანკო დაწესებულებაში არსებულ ანგარიშზე გადასახადის თანხის- 1469 ლარის გადახდით, ვინაიდან შპს «...» მიერ შესრულებულ იქნა 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 215-ე მუხლით დადგენილი მიწის გადასახადის გადახდის ვალებულება. პირველი ინსტანციის სასამართლომ ასევე მიუთითა ამავე კოდექსის 233-ე მუხლზე, რომლის თანახმად ჩათვალა, რომ მოსარჩელეს მინიჭებული ჰქონდა გადასახადის თანხის საბანკო დაწესებულებაში გადახდის უფლებამოსილება, ხოლო ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად კი, გადასახადის გადამხდელთა მიერ შეტანილი გადასახადის თანხების ბიუჯეტის შემოსავალში ჩარიცხვის ვალდებულება ეკისრებოდა საბანკო დაწესებულებას_სს კომერციულ ბანკ «...».
პირველი ინსტანციის სასამართლომ აღნიშნა, რომ თუ ზემოთ მითითებული გარემოებათა მიუხედავად მიჩნეული იქნებოდა, რომ შპს «...» არ უნდა ჩაეთვალოს გადახდილად მიწის გადასახადის თანხა, ქ.თბილისის საგადასახადო ინსპექციას ასეთ შემთხვევაშიც არ გააჩნდა 2006 წელს აღნიშნული გადასახადის მოთხოვნისა და საურავის დარიცხვის საფუძველი, რადგან საქმის განხილვისას მოპასუხეთა მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა შპს «...» 2004 წლის 1 იანვრამდე აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო მიწის გადასახადის დავალიანების აღრიცხვას ან დარიცხვას. ეს გარემოება კი “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონის მე-4 მუხლის შესაბამისად გამორიცხავდა კანონის ამოქმედების შემდეგ (2005 წლის 1 იანვრამდე) გადასახადის და საურავის დარიცხვის შესაძლებლობას.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიაჩნია, რომ 2001 წლის 31 აგვისტოს შპს «...» ქ.ბათუმში, შპს «...» შეისყიდა 10 000 კგ მზესუმზირის ზეთი, რაზეც მომწოდებლის მიერ გაფორმებული იქნა საგადასახადო ანგარიშფაქტურა, ხოლო შპს «...» მიერ მოწოდებული საქონლის ღირებულებასთან ერთად გადახდილია Dდღგ-ს თანხა 2333 ლარის ოდენობით. მის მიერვე საგადასახადო ანგარიშფაქტურა წარდგენილი იქნა საგადასახადო ინსპექციაში. 2002 წლიდან შპს « «...» ცნობილი გახდა, რომ მიმწოდებლის მიერ დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში გადაუხდელობის გამო გაუუქმდა აღნიშნულ თანხაზე დღგ-ს ჩათვლა და გადასახდელად ერიცხება დავალიანება დღგ-ს ძირითადი თანხით 2333 ლარი და მასზე დაერიცხა შესაბამისი საურავები.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ ჩათვალა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება მხოლოდ სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს «...» შპს «...» საქონლის შეძენისას, როდესაც განხორციელდა დღგ-თი დასაბეგრი ოპერაცია, სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდა რეგულირდებოდა “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ» საქართველოს კანონით, რომლის მე-9 მუხლის შესაბამისად ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა აისახოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშებზე. დაუშვებელია ბიუჯეტის შემოსავლებში თანხების აღრიცხვა როგორც ხაზინის, ასევე გადამხდელების მომსახურე კომერციულ ბანკებში შესაბამის ანგარიშებზე მათი სრულფასოვანი ასახვის გარეშე. საქართველოს ბიუჯეტის თანხა გადახდილად ითვლება, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში შესაძლებელი გახდება იმ თანხებზე ჩათვლების განხორციელება, რომელიც არ მოხვედრილა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია და აღნიშნული გარემოება არც მოსარჩელეს არ გაუხდია სადავოდ, რომ მომწოდებლის შპს «...» მიერ ბიუჯეტში არ ყოფილა შეტანილი შპს «...» მიერ გადახდილი დღგ-ს თანხა. აღნიშნული აგრეთვე დადასტურებული იქნა საქართველოს ფინანსთაA სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 17 ნოემბრის ¹3-09/10344 წერილით, რომლის შესაბამისად შპს «...» არ აქვს შესრულებული საგადასახადო ვალებულებები და გადასახადების პირადი აღრიცხვის ბარათების მონაცემების მიხედვით დღგ-ს კუთხით ბიუჯეტში ანგარიშსწორება არ უწარმოებია და ერიცხება ვადაგადაცილებული დავალიანება დღგ-ში 870910 ლარის ოდენობით.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ და მ. მ-შვილმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით შპს «...» დირექტორის მ. მ-შვილის სააპელაციო საჩივარზე შეწყდა სააპელაციო წარმოება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 8 მაისს განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლედ დადგინდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახდო დეპარტამენტის ქ.თბილისის საგადასახდო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ საქართველოს ფინანსთაA სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინსტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამასახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 8 დეკემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა გაეუქმებინა შპს «...» გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე რიცხული დავალიანება მიწის გადასახადის ნაწილში ძირითადი თანხით 1469 ლარი და მასზე დარიცხული საურავები და შეეტანა ცვლილებები შპს «...» მიმართ საბანკო ანგარიშებზე წარდგენილი საინკასო დავალებებში და ამ ნაწილში მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს «...» დირექტორს მ. მ-შვილს უარი ეთქვა გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე რიცხული დავალიანების მიწის გადასახადის ნაწილში ძირითადი თანხით 1469 ლარისა და მასზე დარიცხული საურავების გაუქმებაზე და შპს «...» მიმართ საბანკო ანგარიშებზე წარდგენილი საინკასო დავალებებში ცვლილებების შეტანაზე.
სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს «...» წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელს; სასამართლომ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის მე-3 მუხლი და მიუთითა, რომ ფიზიკური და იურიდიული პირი ვალდებულია გადაიხადოს ამ კოდექსით დაწესებული საერთო-სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გადასახადები, რომელთა მიხედვითაც ეს პირი გადასახადის გადამხდელია. ამ კოდექსით დარიცხული გადასახადი არის ვალი სახელმწიფოს წინაშე და ექვემდებარება ბიუჯეტში აუცილებელ გადახდას. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელის და არა ბანკის პირდაპირ მოვალეობას წარმოადგენდა ბიუჯეტში გადასახადის გადახდა, ხოლო ბანკი თავის მხრივ ვალდებული იყო მითითებული კოდექსის 233-ე მუხლის “გ» პუნქტის თანახმად, ჩაერიცხა გადასახადის თანხები შესაბამისი ბიუჯეტის შემოსავალში გადასახადის გადამხდელის საანგარიშსწორებო ან სხვა ანგარიშიდან თანხის ჩამოწერის ოპერაციის შესრულებიდან არა უგვიანეს მეორე დღისა. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მართალია, შპს «...» მიერ შესრულებული იქნა გადასახადის გადახდის ვალდებულება, მაგრამ ამავე კოდექსის მიზნებისათვის გადასახადი არ დაექვემდებარა ბიუჯეტში გადახდას «...» მიერ.
სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა ძირითად თანხაზე დარიცხული საურავის გაუქმების ნაწილში და საბანკო ანგარიშებზე წარდგენილ საინკასო დავალებებში ცვლილებების შეტანის თაობაზე; სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 255-ე მუხლის “ბ» პუნქტის თანახმად, საურავი იურიდიულ პირთა საანგარიშსწორებო ან სხვა ანგარიშებიდან თანხების ჩამოწერის რიგითობის დაუცველობისა და გადასახადის გადამხდელი-კლიენტის ანგარიშებიდან ჩამოწერილი ბიუჯეტის შემოსავლებში დაგვიანებით ჩარიცხვისათვის, აგრეთვე ბიუჯეტში გადასახადების გადახდის თაობაზე გადამხდელის დაბრუნებისათვის ეკისრებათ საბანკო დაწესებულებებს. ასეთ შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელებს საურავი არ ერიცხებათ. მითითებული მუხლი იმპერატიულად განსაზღვრავს იმ შემთხვევებს რა დროსაც საურავი ეკისრებათ ბანკებსა და ცალკეულ სახეობათა საბანკო ოპერაციების განმახორციელებელ ორგანიზაციებს, კერძოდ: 1. თანხების ჩამოწერის რიგითობის დაუცველობა. 2. გადასახადის გადამხდელი კლიენტის ანგარიშებიდან ჩამოწერილი თანხების ბიუჯეტის შემოსავალში დაგვიანებით ჩარიცხვა; 3. გადამხდელისათვის საგადასახადო დავალებების შეუსრულებლად დაბრუნება. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში «...» შპს «...» მიერ წარმოდგენილი საგადასახადო დავალებები შეასრულა, მაგრამ არა მიზნობრივად, ანუ არ მომხდარა წარდგენილი საგადასახადო დავალების ბიუჯეტის შემოსავალში ჩარიცხვა. საგადასახადო კანონმდებლობა კი ასეთი შემთხვევისათვის არ ითვალისწინებს გადასახადის გადამხდელის საურავის დარიცხვისაგან გათავისუფლებას.
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიჩნია, რომ შპს «...» სხვა ორგანიზაციებთან ერთად 2003 წლის ოქტომბერში ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტში მოახდინა მიწის პრივატიზაცია. სს «...» გადაიხადა მიწის გადასახადი 1469 ლარის ოდენობით და ასევე პრივატიზების თანხა. აღნიშნული ბანკი მოქმედებდა სათანადო ლიცენზიით და რეგისტრირებული იყო სახელმწიფო ორგანოებში. საჯარო რეესტრის ამონაწერი და ფულის გადახდის ქვითრები შპს «...» წარადგინა მიწის მართვის დეპარტამენტში და ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის საგადასახადო ინსპექციაში. შესაბამისად, აღნიშნული მიწის ნაკვეთის საერთო საკუთრების უფლება შპს «...» საჯარო რეესტრში დაურეგისტრირდა 2003 წლის 5 დეკემბერს; აღნიშნული გარემოებები კი სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით გამოირიცხავს სადავო ურთიერთობებზე «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მესამე პუნქტის მოთხოვნის გავრცელებას.
სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს «...» და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება.
კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეესაბამება საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებს, ვინაიდან უდავოდ დადგენილია, რომ შპს «...» არის გადასახადის გადამხდელი, მან შეასრულა გადასახადის გადახდის ვალდებულება, მაგრამ გადასახადი არ დაექვემდებარა ბიუჯეტში გადახდას «...» მიერ. კასატორი მიუთითებს, რომ «...» არის გადასახადის გადახდის დროისათვის ლიცენზირებული საბანკო დაწესებულება, რომელსაც ეკისრებოდა გადასახადის გადამხდელთა მიერ შეტანილი გადასახადის თანხის ბიუჯეტში ჩარიცხვის ვალდებულება, რაც მან არ შეასრულა. კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ვინაიდან შპს «...» მიერ გადახდილი გადასახადი «...» მიერ არ ჩარიცხულა ბიუჯეტში, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას დაავალოს საგადასახადო ადმინისტრაციულ ორგანოს გააუქმოს შპს «...» პირადი აღრიცხვის ბარათზე რიცხული მიწის გადასახადის ნაწილში.
კასატორი მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 255-ე მუხლზე და მიაჩნია, რომ «...» საერთოდ არ შეასრულა საგადასახადო დავალება, რადგან სახელმწიფო ბიუჯეტში არ ჩარიცხა მოსარჩელის მიერ მიზნობრივად სწორად და დროულად გადახდილი გადასახადი, რაც მათთვის ცნობილი გახდა ორი წლისა და შვიდი თვის შემდეგ. კასატორი თვლის, რომ მოცემული გარემოებების გათვალისწინებით, მათ არ შეიძლება დაეკისროთ რაიმე სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობა, როგორც გადასახადის გადამხდელს.
კასატორი თვლის, რომ მნიშვნელოვანია გადასახადის გადახდის მომენტის დადგენა; მისი აზრით, საყოველთაოდ მიღებული წესის შესაბამისად გადასახადის გადახდის დღედ ითვლება ფულადი საშუალებების შესაბამის საბანკო დაწესებულებაში შეტანის დღე. შპს «...» გადასახადი გადაიხადა 2003 წლის ოქტომბერში_ნაღდი ფულით, რის დამადასტურებელი ქვითრებიც მეორე დღესვე წარადგინა თბილისის დიდუბის რაიონის საგადასახადო ინსპექციაში.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ შპს «...» საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილება შპს «...» გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე დარიცხული საურავების გაუქმებაზე და შპს «...» მიმართ საბანკო ანგარიშებზე წარდგენილი საინკასო დავალებებში ცვლილებების შეტანაზე უარის თქმის ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას; დანარჩენ ნაწილში კი უცვლელი უნდა დარჩეს სააპელაციო პალატის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:
როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2006 წლის 19 აპრილის @¹8961/მ-599 წერილის თანახმად შპს «...» საკუთრების უფლება ქ.თბილისში, ... ქ. ¹133/14-ში მდებარე საერთო საკუთრებაში არსებული 9697 კვ.მ. დაუზუსტებელ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ 684,48 კვ.მ. სამეურნეო ფართზე და 27,94 კვ.მ. დამხმარე ფართზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია 2003 წლის 5 დეკემბერს. ამავე წერილში მითითებულია, რომ შპს «...» სახელით მ-შვილმა ჩარიცხა 2003 წლის 2 ოქტომბერს 1998-1999-2000-2002-2003 წლების მიწის გადასახადი 1043 ლარი და 34 თეთრი; 2003 წლის 10 იანვრის მიწის გადასახადი 75 ლარი; 2001 წლის 17 მაისის მიწის გადასახადი 150 ლარი; 2003 წლის 29 ოქტომბრის ჯარიმისათვის 211 ლარი და 40 თეთრი; 2003 წლის 10 ოქტომბრის ჯარიმისათვის მიწის გამოსყიდვის 211 ლარი და 38 თეთრი (ს.ფ. 7-8).
დადგენილია, რომ შპს «...» სს კომერციულ ბანკ «...» გადაიხადა მიწის გადასახადი 1469 ლარის ოდენობით და ასევე პრივატიზების თანხა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ.თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილის 2006 წლის 13 მარტის ¹05/916 წერილით ირკვევა, რომ 2003 წლის ოქტომბერში «...» შპს «...» გადაიხადა მიწის გადასახადი 1469 ლარი, რომელიც «...» მიერ ბიუჯეტში არ იყო გადარიცხული და ამიტომ ერიცხება დავალიანება (ს.ფ. 12). ს/ს «...» მიერ 2006 წლის 26 ივნისს გაცემული ცნობით ირკვევა, რომ შპს «...» ა/ანგარიშს ¹8836432 2006 წლის 5 მაისიდან ადევს ინკასო (სფ.97).
საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ვინაიდან შპს «...» გადასახადის თანხა დადგენილ ვადაში გადაიხადა სს «...» მეშვეობით, გადახდილი გადასახადის სახელმწიფო ბიუჯეტში ჩაურიცხაობა ბანკის ბრალეული ქმედების გამო არ ნიშნავს იმას, რომ მას საგადასახადო ვალდებულება არ შეუსრულებია. საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) მესამე მუხლი. ამ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად ფიზიკური ან იურიდიული პირი ვალდებულია გადაიხადოს ამ კოდექსით დაწესებული საერთო-სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გადასახადები, რომელთა მიხედვითაც ეს პირი გადასახადის გადამხდელია. ამ მუხლის მეორე ნაწილი გამსაზღვრავს, რომ დაუშვებელია ამ კოდექსით გაუთვალისწინებელი გადასახადის გადახდის ვალდებულების ვინმესთვის დაკისრება, ხოლო მესამე ნაწილის თანახმად კი ამ კოდექსის მიხედვით დარიცხული გადასახადი არის ვალი სახელმწიფოს წინაშე და ექვემდებარება ბიუჯეტში აუცილებელ გადახდას. ამ ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ კანონიერად ჩათვალა, რომ მოსარჩელის და არა ბანკის პირდაპირ მოვალეობას წარმოადგენდა ბიუჯეტში გადასახადის გადახდა; ხოლო ბანკი თავის მხრივ ვალდებული იყო საგადასახადო კოდექსის 233-ე მუხლის “გ» პუნქტის თანახმად, ჩაერიცხა გადასახადის თანხები შესაბამისი ბიუჯეტის შემოსავალში გადასახადის გადამხდელის საანგარიშსწორებო ან სხვა ანგარიშიდან თანხის ჩამოწერის ოპერაციის შესრულებიდან არა უგვიანეს მეორე დღისა. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მართალია, შპს «...» მიერ შესრულებული იყო გადასახადის გადახდის ვალდებულება, მაგრამ ამავე კოდექსის მიზნებისათვის გადასახადი არ დაექვემდებარა ბიუჯეტში გადახდას «...» მიერ.
საკასაციო პალატას დაუსაბუთებლად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სადავო გადასახადზე შპს «...» დარიცხული ჯარიმა-საურავების ოდენობის განსაზღვრისა და მათი დარიცხვის კანონიერების შემოწმების ნაწილში.
საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საგადასახადო კოდექსის 1997 წლის რედაქციაზე, რომლის საფუძველზეც წარმოშობილია სადავო ურთიერთობა; მოცემული კოდექსით საურავი წარმოადგენს საგადასახადო ვალდებულების დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობისათვის კანონით დაწესებულ პასუხისმგებლობის ღონისძიებას; საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველ წინადადებაში აღნიშნულია, თუ გადასახადის თანხა არ არის გადახდილი დადგენილი ვადისათვის, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია გადაიხადოს გადაუხდელი თანხის 0,15 % თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე, გადახდის ვადის დადგენილი თარიღიდან გადასახადის გადახდის თარიღამდე, გარდა ამ კოდექსის 2521 მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამ ნორმის შინაარსის თანახმად, საურავის დარიცხვის ვალდებულება გადასახადის გადამხდელს წარმოეშობა მხოლოდ საგადასახადო ვალდებულების დადგენილი ვადისათვის შეუსრულებლობის შემთხვევაში. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს ასევე საგადასახადო კოდექსის 236-ე მუხლზე, რომლის მოთხოვნაა, რომ გადასახადის დარიცხული თანხის შესახებ გადამხდელს ეგზავნება შეტყობინება, რომელიც შეიცავს შემდეგ მონაცემებს: ა. გადამხდელის გვარი და სახელი (ან დასახელება); ბ. გადამხდელის საიდენტიფიკაციო ნომერი; გ. შეტყობინების თარიღი; დ. დაბეგვრის ობიექტი; ე. დარიცხული გადასახადისა და საჯარიმო სანქციების თანხა; ვ. გადასახადის გადახდის მოთხოვნა და გადახდის ვადები; ზ. გადასახადის გადახდის ადგილი და წესი; თ. დარიცხვის საფუძვლები; გასაჩივრების წესი. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული ნორმების საფუძველზე უნდა შეემოწმებინა შპს «...» საურავის დარიცხვის და მის საბანკო ანგარიშზე წარდგენილი საინკასო დავალებების კანონიერება იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელის საგადასახადო ვალდებულების დროული შეუსრულებლობა ძირითადად გამოწვეული იყო სს «...» ბრალეული ქმედებითაც.
საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია და შეფასება არ მისცა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის მოთხოვნა; ამ ნორმის თანახმად სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.
ყოველივე ზემოაღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ სააპელაციო პალატის განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რის გამოც იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე1" ქვეპუნქტის თანახმად, კანონის დარღვევით მიღებულად უნდა ჩაითვალოს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 412-ე მუხლებითYდა
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს «...» საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილება შპს «...» გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე დარიცხული საურავების გაუქმებაზე და შპს «...» მიმართ საბანკო ანგარიშზე წარდგენილი საინკასო დავალებებში ცვლილების შეტანაზე უარის თქმის ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას;
3. დანარჩენ ნაწილში სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელი;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
