ბს-1433-1391(კ-08) 17 მარტი, 2009 წელი

ქ. თბილისი

მიღების ადგილი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი _ გ. ილინა

კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი, წარმომადგენელი ს. კ.-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ი/მ «...»

დავის საგანი _ ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 სექტემბრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 28 მარტს ი/მ «...» სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის შესაბამისად, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 22 იანვრის ¹006-428 საგადასახადო შეტყობინების ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლით:

ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 22 იანვრის ¹006-428 საგადასახადო შეტყობინების თანახმად, მოსარჩელეს 1998 წლის 1 ოქტომბერს დაერიცხა გადასახადი 159 ლარის და საურავი 681 ლარის ოდენობით.

მოსარჩელემ უკანონოდ მიიჩნია აღნიშნული საგადასახადო შეტყობინება, რადგან 1998 წლიდან საგადასახადო ინსპექციას მისთვის არ უცნობებია გადასახადის არსებობის შესახებ. საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 13 მარტის ¹02-04/1949 წერილის თანახმად, გადასახადის დარიცხვა მოხდა დაბეგვრის საქმის გარეშე.

მოსარჩელის მითითებით, მას არავითარი ეკონომიკური საქმიანობა არ უწარმოებია, რის გამოც სოციალური გადასახადით დასაბეგრი შემოსავალი არ მიუღია (იხ. ს.ფ. 1).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 2 აპრილის განჩინებით ი/მ «...» სარჩელი განსახილველად გადაეგზავნა უფლებამოსილ – თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას (იხ. ს.ფ. 5-7).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ი/მ «...» სარჩელი დაკმაყოფილდა და ძალაში შესვლის დღიდან ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 22 იანვრის საგადასახადო შეტყობინება ¹006-428 საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 22 იანვრის ¹006-428 საგადასახადო შეტყობინებით მოსარჩელეს ეცნობა, რომ მას 2007 წლის 22 იანვრის მდგომარეობით სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ერიცხებოდა დავალიანება 840,69 ლარის ოდენობით; თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს განყოფილების უფროსის 2007 წლის 13 მარტის ¹02—4/1949 წერილის თანახმად, მოსარჩელეს სოციალურ გადასახადში ძირითადი თანხა დაერიცხა 1998 წლის 10 იანვარს. ამასთან, საგადასახადო ინსპექციაში დაბეგვრის საქმე ვერ მოიძებნა.

საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საგადასახადო კოდექსის (2004 წლის რედაქცია) 85.1, 85.2 მუხლებით და განმარტა, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექცია იმ შემთხვევაში მოიპოვებს საგადასახადო შეტყობინების გამოცემის უფლებას, თუ გადასახადის გადამხდელი საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი საგადასახადო დავალიანების გამო დაიწყებს საგადასახადო დავას, ან გადასახადის გადამხდელის, საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ მოხდება საგადასახადო დავალიანების აღიარება.

კონკრეტულ შემთხვევაში, თბილისის საგადასახადო ინსპექცია უფლებამოსილი არ იყო მოსარჩელის მიმართ გამოეცა საგადასახადო შეტყობინება, რადგან მასში მითითებული საგადასახადო დავალიანება ი/მ «...» მიერ აღიარებული არ არის, ასევე ამ უკანასკნელს არ გამოუყენებია აქტის საგადასახადო ორგანოთა სისტემაში გასაჩივრების უფლება იმის გამო, რომ მას არ ჩაბარებია ასეთი შინაარსის აქტი.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს მოსარჩელისათვის დარიცხული თანხის აღიარების საგადასახადო კოდექსის 12.25 მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძველი, კერძოდ, საქალაქო სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ სოციალური დაზღვევის გადასახადში დარიცხული თანხის დეკლარირება მოსარჩელეს არ მოუხდენია, დავის განხილვის პროცესში მოპასუხეს არ წარმოუდგენია კონკრეტული მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, რომ დარიცხული თანხა 1998 წლის მდგომარეობით დეკლარირებულია მოსარჩელის მიერ, ასევე მოპასუხეს გადასახადის დარიცხვის თაობაზე არ გამოუცია შესაბამისი შინაარსის აქტი და არ გაუგზავნია მოსარჩელისათვის, რათა ამ უკანასკნელს ჰქონოდა დავის დაწყების უფლება.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო საგადასახადო შეტყობინება უკანონოა და არსებითად ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის 85.2 მუხლის დებულებებს.

ამასთან, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს საგადასახადო კოდექსის (2004 წლის რედაქცია) მე-5 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის ექვსწლიანი ხანდაზმულობის ვადა ამოეწურა 2005 წლის 1 იანვარს, რადგან ძირითადი თანხის დარიცხვა მოხდა რა 1998 წელს, საგადასახადო მოთხოვნის გაგზავნის ვალდებულება წარმოეშვა კალენდარული წლის დასრულებისათვის – 1998 წლის 31 დეკემბრისათვის.

ამდენად, საქალაქო სასამართლოს მითითებით, ვინაიდან მოპასუხეს გაშვებული აქვს ი/მ «...» მიმართ საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის ვადა, დაუშვებელია ვადაგასული და არააღიარებული საგადასახადო დავალიანების იძულებით გადახდევინების მიზნით საგადასახადო კოდექსის 85-ე მუხლით დადგენილი ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალების გამოყენება (იხ. ს.ფ. 176-179).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა და მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

აპელანტის მითითებით, საქალაქო სასამართლოს სარჩელის დაუშვებლობის გამო უნდა შეეწყვიტა მასზე საქმის წარმოება, რადგან საგადასახადო კოდექსის 147.2 მუხლის შესაბამისად, თუ გადასახადის გადამხდელი, საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი უარს აცხადებს საგადასახადო მოთხოვნის შესრულებაზე ან არ ეთანხმება ამავე კოდექსის 145.2 მუხლის «გ» ქვეპუნქტით ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, ვალდებულია აქტის მიღებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლით დადგენილი წესით შემოსავლების სამსახურს გაუგზავნოს საჩივარი. ამავე მუხლის მე-6 ნაწილისა და მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ვალდებულების შეუსრულებლობა მიიჩნევა გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ საგადასახადო მოთხოვნის ან საგადასახადო კოდექსის 145.2 მუხლის «გ» ქვეპუნქტით ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აღიარებად, იგი მიიქცევა აღსასრულებლად და ვადის დაუცველად შეტანილი საჩივარი განუხილველი დარჩება, ხოლო სასამართლოში შეტანილ სარჩელზე წყდება საქმის წარმოება დასაშვებობის მოთხოვნის დარღვევის გამო.

ამდენად, აპელანტმა მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ გაუშვა გასაჩივრების ვადა.

აპელანტმა არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით იმ მოტივით, რომ აღრიცხულ და დარიცხულ გადასახადებზე ხანდაზმულობის ვადა არ მოქმედებს.

აპელანტის მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 1998 წლის 3 აგვისტოს ბრძანებით «სოციალური გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ სასამართლოში იქნა წარდგენილი საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციები, რაც ადასტურებდა, რომ ი/მ «...» ვალდებული იყო გადაეხადა სოციალური გადასახადისაშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციასთან ერთად.

ამდენად, აპელანტმა საგადასახადო კოდექსის 68.5 მუხლზე დაყრდნობით არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელის მიმართ წარმოდგენილი უნდა ყოფილიყო საგადასახადო მოთხოვნა (იხ. ს.ფ. 184-192).

თბილისის რეგიონალური ცენტრის სააპელაციო საჩივარი არ ცნო მოწინააღმდეგე მხარემ _ ი/მ «...» და მოითხოვა უსაფუძვლობის გამო მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 208-215).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, იხელმძღვანელა საგადასახადო კოდექსის 84-ე, 85.2 მუხლებით და მიუთითა, რომ საგადასახადო შეტყობინების გაცემის საფუძველია გადასახადის გადამხდელის, საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ საგადასახადო დავალიანების გამო დავის დაწყება ან საგადასახადო დავალიანების აღიარება. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ი/მ «...» მიერ საგადასახადო დავალიანება არ არის აღიარებული, ამასთან მას არ ჩაბარებია საგადასახადო მოთხოვნა და არ არსებობს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლით გათვალისწინებული მოსარჩელისათვის დარიცხული გადასახადის აღიარებულ საგადასახადო ვალდებულებად მიჩნევის კანონით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძველი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ საგადასახადო ინსპექცია არ იყო უფლებამოსილი გამოეცა საგადასახადო შეტყობინება, ასევე გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა მოთხოვნის წარდგენის ექვსწლიანი ხანდაზმულობის ვადის გაშვების შესახებ (იხ. ს.ფ. 227-232).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 სექტემბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელოს დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

სააპელაციო სასამართლომ არ გამიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა იგი.

კასატორის მითითებით, მეწარმეს გაშვებული აქვს საგადასახადო და ადმინისტრაციული კანონმდებლობით დადგენილი ყველა ვადა, მაგრამ სასამართლომ სარჩელის დასაშვებობის სტადიაზე არ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 147.2 და 147.6 მუხლები. სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 1998 წლის ¹202 ბრძანება სოციალური გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ». თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიერ სასამართლოში წარდგენილი იყო საშემოსავლო გადასახადი დეკლარაციები, რომლებიც ადასტურებდნენ, რომ მეწარმე ვალდებული იყო გადაეხადა სოციალური გადასახადი საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციასთან ერთად.

კასატორმა ასევე არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ საგადასახადო ინსპექციის მხრიდან არ ყოფილა წარდგენილი საგადასახადო მოთხოვნა, აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლომ არ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 68.5 მუხლი, რომლის თანახმად, თუ გადასახადის გადახდა დაკავშირებულია დეკლარაციის შევსებასთან, გადასახადის გადახდის ვალდებულებათა ამსახველი დეკლარაციის შევსება განიხილება როგორც ამ გადასახადის დარიცხვა, საგადასახადო მოთხოვნა და საგადასხადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადებში შესასრულებელი ვალდებულება.

ამდენად, კასატორის მითითებით, დასტურდება, რომ მეწარმის მიერ ვალდებულება იყო აღიარებული, რის გამოც საგადასახადო ინსპექციის მიერ დაცული იყო შეტყობინების გამოცემის საკანონმდებლო მოთხოვნები და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» კანონის 5.1 მუხლის «ლ» ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად, სახელმწიფო საფინანსო-საკრედიტო, საგადასახადო, საბაჟო და სხვა მაკონტროლებელი ორგანოები გათავისუფლებულები არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან (იხ. ს.ფ. 240-249).

საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 27 იანვრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის «გ» ქვეპუნქტის შესაბამისად (264-268).

მოწინააღმდეგე მხარემ არ გაიზიარა კასაციის მოტივები და მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის ნორმები, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დასაბუთებულია და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი (იხ. ს.ფ. 257-259).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმებისა და მხარეთა განმარტებების ზეპირი მოსმენის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საქართველოს ფინანსთა შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 სექტემბრის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ დარღვეულა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორად განმარტა იგი, სრულყოფილად გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, სათანადო შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, საკასაციო საჩივარში მითითებულ საპროცესო დარღვევებს ადგილი არ ჰქონია, რის გამოც არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 407.2 მუხლის შესაბამისად, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რაზეც კასატორის მიერ არ არის წამოყენებული დასაბუთებული და დასაშვები საკასაციო პრეტენზია, კერძოდ, ი/მ «...» 1998 წლის 1 ოქტომბერს დაერიცხა სოციალური გადასახადი; 2007 წლის 22 იანვარს ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ შეადგინა შეტყობინება საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ, რომლის თანახმად, ი/მ «...» ერიცხებოდა ბიუჯეტის სასარგებლოდ დავალიანება 840,69 ლარი, მათ შორის სოციალური დაზღვევის გადასახადი 159 ლარი და საურავი 681,69 ლარი.

საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლობის გამო ვერ გაიზიარებს კასატორის საკასაციო პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ ი/მ «...» სარჩელი არ აკმაყოფილებდა დასაშვებობის პირობებს, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს უნდა შეეწყვიტა საქმის წარმოება. კასატორის მოსაზრებით, აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 147.2, 147.6 მუხლები.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნულ დარღვევებს სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან ადგილი არ ჰქონია, რადგან კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზე არ იყო მითითებული ნორმის გამოყენების წინაპირობა. ი/მ «...» მიმართ საგადასახადო ორგანოს გადასახადის დარიცხვის შესახებ საგადასახადო მოთხოვნა არ გამოუცია, რასაც სადავოდ არ ხდიან მხარეები, შესაბამისად, მისი არ გაზიარების პირობებში საგადასახადო კოდექსის 147.2 მუხლით დადგენილი წესის დაუცველობაზე ვერ იმსჯელებდა სასამართლო.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ი/მ «...» სარჩელის დაუშვებლად მიჩნევის საფუძველი არ იარსებებს კასატორის იმ არგუმენტის გაზიარების პირობებშიც, რომ საგადასახადო შეტყობინება წარმოადგენს საგადასახადო კოდექსის 145.2 მუხლის «გ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ _ საგადასახადო ორგანოს მიერ გადასახადის გადამხდელისათვის/საგადასახადო აგენტისათვის ან სხვა ვალდებული პირისათვის ამავე კოდექსის საფუძველზე გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს (გარდა იმ აქტებისა, რომლებიც ცალკე გასაჩივრებას არ ექვემდებარება), რის გამოც თუ მოსარჩელე არ ეთანხმებოდა მისთვის წარდგენილ საგადასახადო შეტყობინებას, უნდა დაეცვა საგადასახადო კოდექსის 147.2 მუხლით დადგენილი მისი გასაჩივრების 20-დღიანი ვადა, რაც დარღვეული იყო კონკრეტულ შემთხვევაში. აღნიშნულ არგუმენტს საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს, რადგან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52.2 მუხლის შესაბამისად, კანონიერ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში უნდა მიეთითოს ორგანო, რომელშიც შეიძლება მისი გასაჩივრება, მისამართი, საჩივრის (ან სარჩელის) შეტანის ვადა. სადავო საგადასახადო შეტყობინებით /იხ. ს.ფ. 3/. მხარეს განემარტა მისი გასაჩივრების შესაძლებლობა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლის შესაბამისად, აქტის ოფიციალურად გაცნობის დღიდან ერთი თვის ვადაში, რაც დაცულია მოსარჩელის მიერ, რადგან საგადასახადო შეტყობინება ჩაჰბარდა 2007 წლის 28 თებერვალს და სარჩელი სასამართლოში აღძრა 2007 წლის 28 მარტს. ამ ვითარებაში, გაზიარებული ვერ იქნება კასატორის მოსაზრება, რომ მოსარჩელეს უნდა დაეცვა საგადასახადო კოდექსის 147.2 მუხლით დადგენილი 20-დღიანი ვადა, ვინაიდან, სახეზეა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით გასაჩივრების ვადის არასწორი განმარტება აქტის გამომცემი ორგანოს მხრიდან, რაც გავლენას ახდენს აქტის გასაჩივრების ვადის ათვლაზე.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ინსტიტუტს წარმოადგენს კანონიერი ნდობა.

კანონიერი ნდობის უფლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ურთიერთობებში განსაკუთრებულ დატვირთვას ატარებს, რადგან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ურთიერთობას თავისი არსით სუბორდინაციული ხასიათი გააჩნია. კანონიერი ნდობის უფლება იცავს პირს ადმინისტრაციული ორგანოს სამართლებრივი შეცდომის და მომავალში განსახორციელებელი მოქმედების შეუსრულებლობისაგან. აღნიშნული ინსტიტუტის სრულფასოვანი დამკვიდრება უზრუნველყოფს მმართველობის კანონიერებას, სტაბილურობას, მის ავტორიტეტს საზოგადოებაში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სარეზოლუციო ნაწილში გასაჩივრების უფლების განმარტებისას დაშვებულია არსებითი ხასიათის შეცდომა, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსი ადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისაგან განსხვავებულ, სპეციალურ გასაჩივრების ვადას, რის გამოც საგადასახადო აქტების გასაჩივრების მიმართ მოქმედებს სწორედ სპეციალური, კერძოდ, 20-დღიანი ვადა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, ვინაიდან საგადასახადო ორგანომ დაუშვა სამართლებრივი შეცდომა აქტის გასაჩივრების უფლების განმარტებისას, ხოლო, ფიზიკური პირი სარგებლობს, აღჭურვილი და დაცულია კანონიერი ნდობის ინსტიტუტით, იგი უფლებამოსილია აქტი გაასაჩივროს იმ წესით და ვადაში, როგორც ეს ადმინისტრაციულმა ორგანომ განუმარტა.

საწინააღმდეგო განმარტების პირობებში, ადმინისტრაციულ ორგანოს ყოველთვის შეუძლია არასწორად განუმარტოს, ანუ შეცდომაში შეიყვანოს პირი, რაც სავსებით გამორიცხავდა საჩივრის ან სარჩელის წარდგენის უფლებით სარგებლობის შესაძლებლობას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დაშვებული სამართლებრივი შეცდომა ვერ გახდება პირის სარჩელის დასაშვებობის დამაბრკოლებელი მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძველი.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით განსაზღვრული არ არის ამავე კოდექსის 52.2 მუხლით დადგენილი წესის დარღვევის სამართლებრივი შედეგი, რაც საკანონმდებლო ხარვეზით უნდა აიხსნას, რის გამოც საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციული სამართლის დოქტრინის საფუძველზე შესაძლებელია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის პროცესზე ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-12 მუხლით დადგენილი წესის გავრცელება, რომლის მიხედვით, თუ მხარეს არ განემარტა გასაჩივრების შესაძლებლობა, გასაჩივრების ვადა და წესი, ან არასწორად განემარტა იგი, მაშინ გასაჩივრება შეიძლება აქტის გამოტანიდან ერთი წლის განმავლობაში, თუმცა კანონის ანალოგიის გამოყენების საჭიროება განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს, რადგან მოსარჩელის მხრიდან დაცულია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განმარტებული სადავო შეტყობინების გასაჩივრების ერთთვიანი ვადა.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს უსაფუძვლობის მოტივით კასატორს არგუმენტს იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იხელმძღვანელა «სოციალური გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ» საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 1998 წლის ¹202 ბრძანებით, რომლის 7.4 მუხლის შესაბამისად, პირები, რომლებიც ამავე ინსტრუქციის შესაბამისად, წარმოადგენენ სოციალური გადასახადის გადამხდელებს, გადასახადს იხდიან საშემოსავლო გადასახადთან ერთად. ისინი საგადასახადო დეკლარაციას წარადგენენ საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციასთან ერთად საანგარიშო მომდევნო წლის 1 აპრილამდე.

ზემოაღნიშნული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტის მიხედვით, სოციალური გადასახადის გადამხდელები გადასახადს იხდიან საშემოსავლო გადასახადთან ერთად, შესაბამისად, დეკლარაციის წარდგენა მიიჩნევა გადასახადის აღიარებად. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო საგადასახადო შეტყობინების მიხედვით, მოსარჩელეს ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა მხოლოდ სოციალური დაზღვევის გადასახადი. საქმის მასალებით დადგენილია და სადავო არ არის, რომ ი/მ «...» საგადასახადო ინსპექციაში 2007 წელს წარადგინა 1997-1998 წლების მდგომარეობით საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაცია.

გადასახადის გადამხდელის მიერ საშემოსავლო გადასახადის დეკლარირება სოციალური გადასახადის გარეშე, ვერ იქნება განხილული როგორც ამ გადასახადის დეკლარირების ფაქტი, შესაბამისად, მისი აღიარება. ამ პირობებში, როცა სახეზე არ არის სოციალური გადასახადის დეკლარირება, ანუ აღიარება, საგადასახადო ორგანო საგადასახადო კოდექსის 145.2 მუხლის «გ» ქვეპუნქტის მიხედვით, ვალდებულია გადასახადის გადამხდელის მიმართ გამოსცეს საგადასახადო აქტი, ამ შემთხვევაში, სოციალური გადასახადის გადახდის თაობაზე, რის გარეშეც საგადასახადო შეტყობინების გამოცემა დაუშვებელია საგადასახადო კოდექსის 85-ე მუხლის შესაბამისად.

ამდენად, კასატორის აპელირება, საგადასახადო აქტის გარეშე საგადასახადო შეტყობინების მეშვეობით სოციალური საგადასახადის დარიცხვის კანონიერების შესახებ, არ შეესაბამება საგადასახადო კოდექსის 85.2 მუხლის მოთხოვნებს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ი/მ «...» სოციალური დაზღვევის გადასახადი არ უღიარებია, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ საგადასახადო ინსპექციას არ ჰქონდა საგადასახადო კოდექსის 85-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ვალდებულების უზრუნველყოფის საშუალების გამოყენების საფუძველი, რადგან საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლება წარმოიშობა საგადასახადო დავალიანებაზე საგადასახადო დავის დაწყებისთანავე ან/და აღიარებულ საგადასახადო დავალიანებასთან ერთად, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ კანონის მართებულად გამოყენებისა და განმარტების შედეგად საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილება დაადგინა, საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის შესახებ, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 სექტემბრის განჩინება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 390-ე, 399-ე, 411-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს; უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 სექტემბრის განჩინება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურ ცენტრს დაეკისროს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სასამართლო ხარჯების სახით 100 ლარის გადახდა; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.