ბს-1520-1477(კ-08) 31 მარტი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თავმჯდომარე ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე
პაატა სილაგაძე
სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა
კასატორი (მოსარჩელე) _ ...-ა (რეგისტრირებული კავშირი)
მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ ქ. ბათუმის მერია
გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 ივლისის განჩინება
სარჩელის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2007 წლის 18 მაისს ...-მ (რეგისტრირებული კავშირი, გამგეობის თავმჯდომარე ზ. დ.-ე) სასარჩელო განცხადებით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს, მოპასუხე ქ. ბათუმის მერიის მიმართ.
მოსარჩელის განმარტებით, «არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების თვითმმართველ ქალაქ ბათუმზე საკუთრების უფლებით აღრიცხვის შესახებ» ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანების შესაბამისად, ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში არსებული 1969 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი აღირიცხა თვითმმართველ ქ. ბათუმზე. აღნიშნული ბრძანება კანონმდებლობის რიგი არსებითი დარღვევებით იქნა გამოცემული და ნაწილობრივ (ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში არსებულ მიწის ნაკვეთის ნაწილში) ბათილად უნდა გამოცხადებულიყო.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1981 წლის 15 სექტემბრის ¹1322/რ განკარგულებით, ქ. ბათუმში, ....-ის ქ. ¹16-ში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, 100 ერთეული ავტოტრანსპორტის გაჩერებისათვის (ღია ავტოსადგომის მოსაწყობად), გამოეყო ... ორგანიზაციას, რომლის სამართალმემკვიდრეს წარმოადგენდა ...-ა (რეგისტრირებული კავშირი). ხსენებული მიწის ნაკვეთი, ... ორგანიზაციისათვის მის გადაცემამდე, ირიცხებოდა ავტოტექმომსახურების სპეციალიზებული რესპუბლიკური სამმართველოს ბალანსზე. საქართველოს მინისტრთა საბჭოს აღნიშნული განკარგულების გამოცემის შემდეგ, მიღებულ იქნა აჭარის ასსრ მინისტრთა საბჭოს 1981 წლის 28 სექტემბრის ¹352 განკარგულება და საქართველოს მინისტრთა საბჭოს ხსენებული განკარგულების შესრულების მიზნით, იმავე წლის 21 სექტემბერს შედგა მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი, ხოლო საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2006 წლის 6 იანვრის ¹43 ცნობის თანახმად, ხსენებული მიწის ნაკვეთი აღირიცხა ... ორგანიზაციაზე. 2001 წლის 9 აგვისტოს შეიქმნა ... (რეგისტრირებული კავშირი), რომელიც მიჩნეულ იქნა ... ორგანიზაციის სამართალმემკვიდრედ.
მოსარჩელის მტკიცებით, ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ თავისუფალ მიწის ნაკვეთებს არ მიეკუთვნებოდა და იგი 1981 წლიდან დატვირთული იყო სარგებლობის უფლებით იმ ორგანიზაციაზე, რომლის სამართალმემკვიდრეს იმ დროისათვის ... (რეგისტრირებული კავშირი) წარმოადგენდა. «ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის «ა” ქვეპუნქტის, მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის «ბ” ქვეპუნქტისა და მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული მიწები ამ კანონით გამოცხადდა მათ საკუთრებად, რაც იმას ნიშნავდა, რომ ხსენებული პირებისათვის სარგებლობაში გამოყოფილი მიწები, ამავე კანონის ამოქმედების შემდგომ, სახელმწიფო საკუთრების მიწის ფონდს აღარ განეკუთვნებოდა და შესაბამისად, მათზე არ ვრცელდებოდა «სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” საქართველოს კანონი.
მოსარჩელის განმარტებით, «ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლში ცალსახად იყო მითითებული იმის შესახებ, თუ რა კატეგორიის მიწებზე ვრცელდებოდა ხსენებული კანონი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლში აღნიშნული იყო იმ მიწების კატეგორია, რომელზეც არ ვრცელდებოდა დასახელებული კანონი. ამავე კანონის მე-3 მუხლის «დ” ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კანონის მოქმედების სფერო არ ვრცელდებოდა დროებითი სარგებლობის უფლებით გამოყოფილ იმ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებზე, რომლებიც ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების მოთხოვნისთანავე, მოყვანილი უნდა ყოფილიყო პირვანდელ მდგომარეობაში, რაც აღნიშნული იყო მიწათსარგებლობის უფლების დამადასტურებელ საბუთში. ამდენად, დადგენილი წესით სარგებლობაში გამოყოფილი სახელმწიფო საკუთრების მიწები, გარდა ხსენებული კანონის მე-3 მუხლში მითითებული მიწებისა, გამოცხადებული იყო ფიზიკური ან კერძო სამართლის იურიდიული პირების საკუთრებად, მათზე სახელმწიფოს საკუთრების უფლება არ გააჩნდა და შესაბამისად, ასეთი კატეგორიის მიწების სახელმწიფო საკუთრებაში აღრიცხვა იყო უკანონო.
მოსარჩელის მტკიცებით, ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანების სამართლებრივ საფუძვლად მითითებული იყო «ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 47-ე მუხლის «ა” ქვეპუნქტი, სადაც აღნიშნული იყო იმ კატეგორიის მიწები, რომლებიც წარმოადგენდა თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებას, ხოლო მასში არსად არ იყო მითითებული, რომ თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში იყო ის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწებიც, რომლებიც 1998 წლამდე დადგენილი წესით გამოეყოთ ფიზიკურ ან კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს. ასეთი კატეგორიის მიწები გამოცხადდა მითითებული პირების საკუთრებად და თვითმმართველი ერთეულის საკუთრება იგი ვერ გახდებოდა. ამდენად, ხსენებულ ბრძანებაში «ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 47-ე მუხლზე მითითება იყო უკანონო, მით უმეტეს, რომ ...-ის ქ. ¹16-ში არსებული მიწის ნაკვეთი რაიმე უძრავი ქონებით (შენობა-ნაგებობით) დატვირთული არ იყო და შესაბამისად, მასზე აღნიშნული მუხლი ვერანაირად ვერ გავრცელდებოდა.
მოსარჩელის განმარტებით, ზემოხსენებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ნორმები, კერძოდ, ამ კოდექსის 53-ე მუხლი, ვინაიდან აღნიშნული აქტი იყო დაუსაბუთებელი და მასში არასწორად იყო მითითებული მისი გამოცემის სამართლებრივი საფუძვლები, ასევე დაირღვა ამავე კოდექსის 54-ე მუხლი, რომელიც ეხებოდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალაში შესვლას, აგრეთვე _ ხსენებული კოდექსის 55-56-ე მუხლები, ვინაიდან აღნიშნული აქტი ოფიციალურ ბეჭდვით ორგანოში არ გამოქვეყნებულა და არც დადგენილ ვადაში სათანადო წესით არ ჩაჰბარებია მოსარჩელეს. დაირღვა ასევე საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 32-ე, 34-ე მუხლები და 96-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, ვინაიდან მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებები და აქტის მიღებას საფუძვლად დაუდო ისეთი გარემოებები, რომლებიც კანონით დადგენილი წესით არ იყო გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ (...-ის ქ. ¹16-ში არსებული მიწის ნაკვეთის სხვა იურიდიული პირისათვის სარგებლობაში გამოყოფასთან დაკავშირებული ფაქტები და გარემოებები). იმავე კოდექსის მე-601 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილი იყო, თუ იგი ეწინააღმდეგებოდა კანონს ან არსებითად იყო დარღვეული მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ამ შემთხვევაში, ხსენებული აქტი ეწინააღმდეგებოდა კანონს და დარღვეული იყო მისი მომზადებისა და გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი წესი.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანების, ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში არსებული 1969 კვ.მ მიწის ნაკვეთის თვითმმართველ ერთეულ ქალაქ ბათუმზე აღრიცხვის ნაწილში, მისი გამოცემის დღიდან, ბათილად ცნობა.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილებით ...-ის (რეგისტრირებული კავშირი) სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1981 წლის 15 სექტემბრის ¹1322/რ განკარგულებით, ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, 100 ერთეული ავტოტრანსპორტის გაჩერებისათვის (ღია ავტოსადგომის მოსაწყობად), გამოეყო ... ორგანიზაციას, რომლის სამართალმემკვიდრეს წარმოადგენდა ...-ა (რეგისტრირებული კავშირი) (მოსარჩელე). აღნიშნული მიწის ნაკვეთი, ... ორგანიზაციისათვის გადაცემამდე, ირიცხებოდა ავტოტექმომსახურების სპეციალიზებული რესპუბლიკური სამმართველოს ბალანსზე. საქართველოს მინისტრთა საბჭოს ხსენებული განკარგულების გამოცემის შემდეგ, მიღებულ იქნა აჭარის ასსრ მინისტრთა საბჭოს 1981 წლის 28 სექტემბრის ¹352 განკარგულება საქართველოს მინისტრთა საბჭოს აღნიშნული განკარგულების შესრულების მიზნით და იმავე წლის 21 სექტემბერს შედგა მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი, ხოლო საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2006 წლის 6 იანვრის ¹43 ცნობის თანახმად, ხსენებული მიწის ნაკვეთი აღირიცხა ... ორგანიზაციაზე. 2001 წლის 9 აგვისტოს შეიქმნა ... (რეგისტრირებული კავშირი), რომელიც მიჩნეულ იქნა ... ორგანიზაციის სამართალმემკვიდრედ.
საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 2 თებერვლის გადაწყვეტილებით დადგენილ იქნა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე იმჟამად სარგებლობდა ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში მდებარე სადავოდ ქცეული მიწის ნაკვეთით. აღნიშნული სასამართლო გადაწყვეტილება იმ დროისათვის ბათილად იყო ცნობილი ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 31 აგვისტოს განჩინებით.
საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხე ქ. ბათუმის მერიის წარმომადგენლის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანება მიღებული იყო კანონის დაცვით და არ არსებობდა მისი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი. ამასთან დაკავშირებით, საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილსა და 32-ე მუხლზე და დაეთანხმა ქ. ბათუმის მერიის წარმომადგენლის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ «ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 39-ე მუხლის მე-4 პუნქტის «მ” ქვეპუნქტისა და 47-ე მუხლის «ა” ქვეპუნქტის თანახმად, ქ. ბათუმის მერი უფლებამოსილი იყო, გამოეცა გასაჩივრებული ბრძანება, ვინაიდან «ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 47-ე მუხლის «ა” ქვეპუნქტის მიხედვით, თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში იყო თვითმმართველი ერთეულის ტერიტორიაზე არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა (ადგილობრივი მნიშვნელობის გზები, ქუჩები, ხეივნები, სკვერები და ა.შ.), გარდა კერძო საკუთრებაში არსებული, სახელმწიფო ქონებაზე დამაგრებული და სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით არსებულ ქონებაზე დამაგრებული მიწებისა, აგრეთვე, ის მიწები, რომლებიც ექვემდებარებოდა დასახელებული კატეგორიის ქონებაზე (სახელმწიფო ქონება და სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით არსებული საზოგადოების ქონება) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით დამაგრებას.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანება არ ეწინააღმდეგებოდა კანონის მოთხოვნებს, რის გამოც არ არსებობდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის თანახმად, მისი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი და ამდენად, ...-ის (რეგისტრირებული კავშირი) სარჩელი იყო დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლო.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ...-მ (რეგისტრირებული კავშირი, გამგეობის თავმჯდომარე ზ. დ.-ე), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 ივლისის განჩინებით ...-ის (რეგისტრირებული კავშირი) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასებები და საქმის მასალების მიხედვით, დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 2 თებერვლის გადაწყვეტილებით დადგენილი იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი, აპელანტის მიერ ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში მდებარე სადავო მიწით სარგებლობის შესახებ, გაბათილებული იყო ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 31 აგვისტოს განჩინებით.
სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია ქ. ბათუმის მერიის წარმომადგენლის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ «ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 39-ე მუხლის მე-4 პუნქტის «მ» ქვეპუნქტისა და 47-ე მუხლის «ა» ქვეპუნქტის თანახმად, ქ. ბათუმის მერი უფლებამოსილი იყო, გამოეცა გასაჩივრებული ბრძანება, რადგან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში იყო თვითმმართველი ერთეულის ტერიტორიაზე არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა (ადგილობრივი მნიშვნელობის გზები, ქუჩები, ხეივნები, სკვერები და ა.შ.), გარდა კერძო საკუთრებაში არსებული, სახელმწიფო ქონებაზე დამაგრებული მიწებისა, აგრეთვე, ის მიწები, რომლებიც ექვემდებარებოდა დასახელებული კატეგორიის ქონებაზე (სახელმწიფო ქონება და სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით არსებული საზოგადოების ქონება) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით დამაგრებას.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილი იყო, თუ იგი ეწინააღმდეგებოდა კანონს ან არსებითად იყო დარღვეული მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ამავე კოდექსის 33-ე მუხლის მიხედვით, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემაზე უარი კანონს ეწინააღმდეგებოდა და ეს პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებდა მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, სასამართლო ამ კოდექსის 23-ე მუხლში აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით, გამოიტანდა გადაწყვეტილებას, რომლითაც ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალებდა, გამოეცა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ცხადი იყო, რომ არ არსებობდა ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანების ბათილად ცნობის ფორმალური და მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძვლები.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ...-მ (რეგისტრირებული კავშირი, გამგეობის თავმჯდომარე ზ. დ.-ე), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ხსენებული გარემოებების შეფასებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. «ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 39-ე მუხლის მე-4 პუნქტის «მ” ქვეპუნქტისა და 47-ე მუხლის «ა” ქვეპუნქტის გამოყენებით, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი, რომელიც გასაჩივრებული ბრძანების საფუძველზე, აღირიცხა ქ. ბათუმის მერიის საკუთრებად, ამ ბრძანების გამოცემის დროისათვის, თითქოს არ წარმოადგენდა კერძო საკუთრებას და იგი თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში ირიცხებოდა. სასამართლოს ასეთი დასკვნა არ გამომდინარეობს საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან და მცდარია.
კასატორის განმარტებით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია და მოწინააღმდეგე მხარეს _ ქ. ბათუმის მერიასაც სადავოდ არ გაუხდია, რომ ...-ის წინამორბედ ... ორგანიზაციას 1981 წლის 28 სექტემბრიდან, კანონით დადგენილი წესით, მართლზომიერ მფლობელობაში გადაეცა, ხოლო 2006 წლის 6 იანვრიდან საჯარო რეესტრის მიერ ...-ს (რეგისტრირებული კავშირი)საკუთრებაში აღირიცხა ის მიწის ნაკვეთი, რომელიც ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 სადავო ბრძანების საფუძველზე, აღირიცხა თვითმმართველ ქალაქ ბათუმის სახელზე. სასამართლოს მიერვე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, აშკარაა, რომ ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანების გამოცემისას, ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში მდებარე 1969 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიხედვით, წარმოადგენდა ...-ის საკუთრებას. საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიმართ კი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ანუ რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, სადავო ბრძანებაში მითითებულია, რომ ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში მდებარე 1969 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენს ფიზიკური ან კერძო სამართლის იურიდიული პირების საკუთრებას. სწორედ ამ გარემოებაზე დაყრდნობით არის გამოცემული ხსენებული ბრძანება. აქედან გამომდინარე, სადავო აქტი გამოცემულია კანონის ისეთი დარღვევით, რომლის არარსებობის შემთხვევაში, მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის თანახმად, სადავო აქტის ბათილად ცნობის საფუძველია. სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5, 53-ე და მე-601 მუხლები და ბათილად ეცნო ქ. ბათუმის მერის 2008 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანება, ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში მდებარე 1969 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის თვითმმართველ ქალაქ ბათუმის საკუთრებად აღიარებისა და თვითმმართველ ქალაქ ბათუმის სახელზე საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღრიცხვის ნაწილში.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ...-ის (რეგისტრირებული კავშირი) საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 23 დეკემბრის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 მარტის განჩინებით ...-ის (რეგისტრირებული კავშირი) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით, 2009 წლის 24 მარტს, 14.30 საათზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიიჩნევს, რომ ...-ის (რეგისტრირებული კავშირი) საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
საკასაციო სასამართლოს, საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1981 წლის 15 სექტემბრის ¹1322/რ განკარგულებით (ს.ფ. 10) ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, 100 ერთეული ავტოტრანსპორტის (ს.ფ. 7) გაჩერებისათვის (ღია ავტოსადგომის მოსაწყობად), გამოეყო ... საზოგადოებას, რომლის სამართალმემკვიდრეს წარმოადგენს (ს.ფ. 57) ...ა (რეგისტრირებული კავშირი), ხოლო აღნიშნული მიწის ნაკვეთი, ... საზოგადოებისათვის გადაცემამდე, ირიცხებოდა «ავტოტექმომსახურების» აჭარის რესპუბლიკური გაერთიანების ბალანსზე (ს.ფ. 22). საქართველოს მინისტრთა საბჭოს ხსენებული განკარგულების გამოცემის შემდეგ, მისი შესრულების მიზნით, მიღებულ იქნა აჭარის ასსრ მინისტრთა საბჭოს 1981 წლის 28 სექტემბრის ¹352 განკარგულება (ს.ფ. 23-24) და იმავე წლის 21 სექტემბერს შედგა მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი (ს.ფ. 8). «არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების თვითმმართველ ქალაქ ბათუმზე საკუთრების უფლებით აღრიცხვის შესახებ» ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანებით (ს.ფ. 4) ქ. ბათუმში, ფ.-ის ქ. ¹16-ში არსებული 1969 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხა თვითმმართველ ქალაქ ბათუმის სახელზე.
საკასაციო სასამართლო, პირველ ყოვლისა, აღნიშნავს, რომ ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 სადავო ბრძანების სამართლებრივ საფუძვლად მიეთითა «ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 39-ე მუხლის მე-4 პუნქტის «მ» ქვეპუნქტსა და 47-ე მუხლის «ა” ქვეპუნქტზე, ანუ დასახელებული ბრძანება გამოიცა ხსენებული ქვეპუნქტების შესაბამისად.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად აღნიშნა, რომ «ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 39-ე მუხლის მე-4 პუნქტის «მ» ქვეპუნქტისა და 47-ე მუხლის «ა» ქვეპუნქტის თანახმად, ქ. ბათუმის მერი უფლებამოსილი იყო, გამოეცა გასაჩივრებული ბრძანება.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს «ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის (მიღებულ იქნა 2005 წლის 16 დეკემბერს) 39-ე მუხლის მე-4 პუნქტის «მ» ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, გამგებელი (მერი) თავისი კომპეტენციის ფარგლებში გამოსცემს სამართლებრივ აქტებს. ამდენად, ხსენებული ქვეპუნქტის ნორმით გამგებელს (მერს) მინიჭებული აქვს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში სამართლებრივი აქტების გამოცემის უფლებამოსილება. ამავე კანონის 47-ე მუხლის «ა» ქვეპუნქტის მიხედვით, თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაშია თვითმმართველი ერთეულის ტერიტორიაზე არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა (ადგილობრივი მნიშვნელობის გზები, ქუჩები, ხეივნები, სკვერები და ა.შ.), გარდა კერძო საკუთრებაში არსებული, სახელმწიფო ქონებაზე დამაგრებული და სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით არსებულ ქონებაზე დამაგრებული მიწებისა, აგრეთვე, ის მიწები, რომლებიც ექვემდებარება დასახელებული კატეგორიის ქონებაზე (სახელმწიფო ქონება და სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით არსებული საზოგადოების ქონება) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით დამაგრებას. აქედან გამომდინარე, დასახელებული ქვეპუნქტით განსაზღვრულია ის მიწები, რომლებიც არის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში.
საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება კასატორის მიერ კასაციის მიზეზად იმაზე მითითებას, რომ სასამართლოს დასკვნა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი, რომელიც გასაჩივრებული ბრძანების საფუძველზე, აღირიცხა ქ. ბათუმის მერიის საკუთრებად, ამ ბრძანების გამოცემის დროისათვის, თითქოს არ წარმოადგენდა კერძო საკუთრებას და იგი თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში ირიცხებოდა, არ გამომდინარეობს საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან და მცდარია, ხოლო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია და მოწინააღმდეგე მხარეს _ ქ. ბათუმის მერიასაც სადავოდ არ გაუხდია, რომ ...-ის წინამორბედ ... ორგანიზაციას 1981 წლის 28 სექტემბრიდან, კანონით დადგენილი წესით, მართლზომიერ მფლობელობაში გადაეცა, ხოლო 2006 წლის 6 იანვრიდან საჯარო რეესტრის მიერ ...-ის (რეგისტრირებული კავშირი) საკუთრებაში აღირიცხა მიწის ის ნაკვეთი, რომელიც ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 სადავო ბრძანების საფუძველზე, აღირიცხა თვითმმართველი ქალაქ ბათუმის სახელზე და სასამართლოს მიერვე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, აშკარაა, რომ ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანების გამოცემისას, ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში მდებარე 1969 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიხედვით, წარმოადგენდა აჭარის ...-ის (რეგისტრირებული კავშირი) საკუთრებას, საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიმართ კი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეში წარმოდგენილი არ არის საჯარო რეესტრიდან რაიმე ამონაწერი, მათ შორის, 2006 წლის 6 იანვრის ¹43 ცნობა, რომელზეც კასატორი (მოსარჩელე) მიუთითებს და რომლითაც დადასტურდებოდა ...-ის (რეგისტრირებული კავშირი) საკუთრების ან სარგებლობის უფლება სადავო მიწის ნაკვეთზე. შესაბამისად, ამ შემთხვევაში, უსაფუძვლოა კასატორის მიერ საჯარო რეესტრის ჩანაწერების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციაზე მითითება.
საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ, მართალია, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2006 წლის 6 იანვრის ¹43 ცნობაზე მითითებულია ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 2 თებერვლის გადაწყვეტილებაში (ს.ფ. 57), რომლითაც ...-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და დადგენილ იქნა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი იმის შესახებ, რომ ...-ს (რეგისტრირებული კავშირი) ავტოსადგომისათვის სარგებლობაში გააჩნდა ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი, მაგრამ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 31 აგვისტოს განჩინებით ქ. ბათუმის მერიის განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 2 თებერვლის ხსენებული გადაწყვეტილება; ...-ის განცხადება იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენაზე დატოვებულ იქნა განუხილველად და მას განემარტა, რომ უფლება ჰქონდა, სასამართლოსთვის მიემართა სასარჩელო წესით; განმცხადებელს უარი ეთქვა საქმის წარმოების განახლებაზე უსაფუძვლობის გამო. ამავე განჩინებაში მიეთითა, რომ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე, საჩივარი არ დაიშვებოდა, ხოლო განუხილველად დატოვების ნაწილში განჩინება შეიძლებოდა გასაჩივრებულიყო კერძო საჩივრით. ამასთან, მოცემული საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ ...-მ (რეგისტრირებული კავშირი) დასახელებულ განჩინებაზე ხსენებულ ნაწილში შეიტანა კერძო საჩივარი, ანუ მას სადავოდ არ გაუხდია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენაზე მისი განცხადების განუხილველად დატოვება და არ მოუთხოვია ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში არსებული ავტოსადგომით მის მიერ სარგებლობის დადასტურება. აქედან გამომდინარე, მოცემულ საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომელზეც დაეფუძნებოდა კასატორის (მოსარჩელის) მოთხოვნა სადავო აქტის გასაჩივრებულ ნაწილში ბათილად ცნობის თაობაზე.
საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება კასატორის მოსაზრებას, რომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლი და ბათილად ეცნო ქ. ბათუმის მერის 2008 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანება, ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹16-ში მდებარე 1969 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის თვითმმართველ ქალაქ ბათუმის საკუთრებად აღიარებისა და თვითმმართველ ქალაქ ბათუმის სახელზე საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღრიცხვის ნაწილში.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ შემთხვევაში, ქ. ბათუმის მერის 2006 წლის 30 ოქტომბრის ¹70 ბრძანება არ ეწინააღმდეგება კანონს, იგი გამოცემულია კანონმდებლობით დადგენილი წესით და შესაბამისად, არ არსებობს ხსენებული ბრძანების (გასაჩივრებულ ნაწილში) ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ...-ის (რეგისტრირებული კავშირი) მიერ თავისი მოთხოვნის დასაბუთებას «ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონზე მითითებით, რადგან, ჯერ ერთი, ხსენებული კანონის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის «ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, ფიზიკურ პირებსა და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს კერძო საკუთრების უფლება მიენიჭებოდათ მათ სარგებლობაში არსებულ სახელმწიფო საკუთრების, ფიზიკური პირების ან კერძო სამართლის იურიდიული პირებისათვის სარგებლობაში დადგენილი წესით გამოყოფილ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებზე და მეორეც, აღნიშნული კანონი ძალადაკარგულად გამოცხადდა «ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის დამტკიცების თაობაზე» საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების ამოქმედებისთანავე, «ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს 2007 წლის 11 ივლისის ¹5274 კანონის მე-8 მუხლით.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია საქართველოს კანონმდებლობა და საქმეზე მიიღო დასაბუთებული და კანონიერი განჩინება, რის გამოც საკასაციო სასამართლოს მიერ, კონკრეტულ შემთხვევაში, გამოყენებულ უნდა იქნეს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლი.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ...-ის (რეგისტრირებული კავშირი) საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 ივლისის განჩინება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
