ბს-1548-1505(2კ-08) 23 ივნისი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თავმჯდომარე ნათია წკეპლაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე
მაია ვაჩაძე
სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა
კასატორები: 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური
(მესამე პირი), წარმომადგენელი _ შ. კ-შვილი
2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) (მოპასუხე)
წარმომადგენელი _ ლ. კ-ძე
მოწინააღმდეგე მხარე _ სს «...» (მოსარჩელე), წარმომადგენელი _ გ. ზ-შვილი
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება
სარჩელის საგანი _ საგადასახადო დოკუმენტების დაბრუნება და ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში ცვლილების შეტანა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2005 წლის 17 მაისს სს «...» სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.
სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ სს «...» რამდენჯერმე მიმართა წერილობით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას, რათა «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის გარდამავალი დებულებების მე-6 მუხლის თანახმად, დაებრუნებინა ან გაენადგურებინა ამ კანონის ამოქმედებამდე _ 2005 წლის 24 იანვრამდე, მოპასუხესთან წარდგენილი და მასთან არსებული დეკლარაციები და შემოწმების გენერალური გეგმა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 17 მარტის ¹28/790 წერილით მოსარჩელეს დაუბრუნდა მხოლოდ 2004 წლის 1 იანვრამდე, მათთან არსებული საგადასახადო დოკუმენტაცია, მაგრამ არ დაუბრუნებიათ 2005 წლის 24 იანვრამდე არსებული საგადასახადო დოკუმენტაცია. 2005 წლის 27 იანვარს სს «...» გაანადგურა 2005 წლის 24 იანვრამდე მასთან არსებული საგადასახადო დოკუმენტაცია, შეადგინა განადგურების აქტი და გააგზავნა აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში. აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 5 აპრილის ¹28/1045 წერილით მოსარჩელეს ეცნობა, რომ 2005 წლის 25 მარტის ¹94 ბრძანების საფუძველზე სს «...» დანიშნული იყო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 მარტამდე პერიოდის ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხის კამერალური შემოწმება და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, სს «...» ევალებოდა, მოპასუხისთვის წარედგინა აღნიშნული პერიოდის გადასახადების დეკლარაციების ასლები, ჩათვლილი დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურების ქსეროასლები და მოგების გადასახადთან დაკავშირებული საბუღალტრო დოკუმენტაცია. მოსარჩელემ მოპასუხეს გაუგზავნა დოკუმენტების განადგურების აქტის ასლი და აცნობა, რომ ვერ მოახერხებდა მისთვის ხსენებული დოკუმენტების ასლების გაგზავნას, ვინაიდან «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის გარდამავალი დებულებების მე-6 მუხლის თანახმად, ხსენებული დოკუმენტაცია განადგურებული იყო. 2005 წლის 27 აპრილს მოსარჩელემ მოპასუხისგან მიიღო ¹28/1482 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც სს «...» დაეკისრა 2131,75 ლარის გადახდა, მათ შორის, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე და 137-ე მუხლების თანახმად, ჯარიმის სახით დაერიცხა 1200 ლარი. მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე, მოპასუხემ ცვლილებები შეიტანა აქტში და ამორიცხა მხოლოდ დღგ-ს სახით დარიცხული 768 ლარი, დანარჩენ ნაწილში კი უარი უთხრა ადმინისტრაციულ აქტში ცვლილების შეტანაზე.
მოსარჩელის განმარტებით, მან «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის გარდამავალი დებულებების მე-6 მუხლის შესაბამისად, გაანადგურა 2005 წლის 24 იანვრამდე მასთან არსებული საგადასახადო დოკუმენტაცია, რაზეც შედგენილი იყო განადგურების აქტი, მოპასუხემ კი უკანონოდ დაარიცხა ჯარიმის სახით 1200 ლარის გადახდა.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ 2005 წლის 24 იანვრამდე მოპასუხესთან წარდგენილი და მასთან არსებული საგადასახადო დოკუმენტაციის დაბრუნება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 27 აპრილის ¹28/1482 საგადასახადო მოთხოვნაში ცვლილებების შეტანა, კერძოდ, აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნიდან ჯარიმის სახით დარიცხული 1200 ლარის ამორიცხვა მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 19 დეკემბრის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი ჩაება.
საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე მოპასუხე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის მიზნების საწინააღმდეგოდ სს «...» გაანადგურა 2005 წლის 24 იანვრამდე თავისთან არსებული საბუღალტრო დოკუმენტაცია: წლიური ბალანსები, მოგების გადასახადებისა და დღგ-ს დეკლარაციები და სხვა საგადასახადო და საბუღალტრო დოკუმენტები, რისი უფლებაც მას არ გააჩნდა. ასეთი მოთხოვნის უფლება მოსარჩელეს ჰქონდა 2004 წლის 1 იანვრამდე, რაც დაკმაყოფილდა და მოსარჩელეს გადაეცა შესაბამისი დოკუმენტაცია.
საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე სარჩელი არ ცნო ასევე მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის წარმომადგენელმაც და განმარტა, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის შესაბამისად, მოსარჩელეს უფლება არ ჰქონდა, გაენადგურებინა 2004 წლის 1 იანვრის შემდგომი საგადასახადო დოკუმენტები. ვინაიდან მოსარჩელემ ცალმხრივად გაანადგურა აღნიშნული დოკუმენტები, რითაც დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე და 137-ე მუხლების მოთხოვნები, რის საფუძველზეც სწორად იქნა დაჯარიმებული.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილებით სს «...» სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 27 აპრილის ¹28/1482 საგადასახადო მოთხოვნიდან ამოირიცხა ჯარიმა _ 200 ლარის ოდენობით; მოსარჩელეს უარი ეთქვა საგადასახადო მოთხოვნიდან 1000 ლარის ოდენობით ჯარიმის ამორიცხვაზე და 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 24 იანვრამდე პერიოდის საგადასახადო დოკუმენტების დაბრუნებაზე.
საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2005 წლის 27 იანვარს სს «...» გაანადგურა 2005 წლის 24 იანვრამდე არსებული საგადასახადო დოკუმენტები, რაზეც შედგენილ იქნა შესაბამისი აქტი. 2005 წლის 25 მარტის ¹94 ბრძანების საფუძველზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ 2005 წლის 5 აპრილის ¹28/1045 წერილით აცნობა სს «...», რომ დანიშნული იყო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 მარტამდე პერიოდის ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხის კამერალური შემოწმება და მოითხოვა, მოსარჩელეს წარედგინა აღნიშნული პერიოდის გადასახადების დეკლარაციების ასლები და საბუღალტრო დოკუმენტაცია. ასევე 2005 წლის 2 მარტის ¹9 წერილით სს «...» აცნობა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას, რომ 2005 წლის 27 იანვარს სს «...» გაანადგურა 2005 წლის 24 იანვრამდე არსებული საგადასახადო დოკუმენტები და წარუდგინა შესაბამისი აქტი.
საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 137-ე მუხლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული სააღრიცხვო დოკუმენტაციის ან/და დაბეგვრასთან დაკავშირებული ინფორმაციის წარუდგენლობა, ისევე, როგორც არსებული სააღრიცხვო დოკუმენტაციის ან/და დაბეგვრასთან დაკავშირებული ინფორმაციის წარდგენაზე უარი, აგრეთვე აღნიშნული დოკუმენტაციის ან/და ინფორმაციის წარდგენისაგან თავის არიდება, იწვევს დაჯარიმებას 200 ლარის ოდენობით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2005 წლის 27 აპრილის ¹28/1482 საგადასახადო მოთხოვნით სს «...» საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 137-ე მუხლით დარიცხული ჯარიმა _ 200 ლარი, უნდა ამორიცხულიყო საგადასახადო მოთხოვნიდან, ვინაიდან სს «...» მიერ დოკუმენტაციის წარუდგენლობა გამოწვეული იყო დოკუმენტაციის არარსებობით, რომელიც განადგურებულ იქნა 2005 წლის 27 იანვარს.
საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, 2005 წლის 25 იანვარს ამოქმედებული «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის გარდამავალი დებულებების მე-6 მუხლის თანახმად, შესაბამის სახელმწიფო დაწესებულებათა თანამდებობის პირები ვალდებულნი იყვნენ, ამ კანონით გათვალისწინებულ პირთა წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე, მოთხოვნიდან 3 დღის ვადაში გაენადგურებინათ ან დეკლარანტისთვის უკან დაებრუნებინათ ამავე პირთა მიერ ამ კანონის ამოქმედებამდე წარდგენილი და შესაბამის დაწესებულებაში არსებული (შენახული) მათივე დეკლარაციები და შემოწმების გენერალური გეგმა. დეკლარანტს ასევე უფლება ჰქონდა, გაენადგურებინა მის ხელთ არსებული შესაბამისი საგადასახადო დოკუმენტაცია. იმავე კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ამ კანონის ამოქმედებისთანავე შესრულებულად უნდა ჩათვლილიყო საქართველოს რეზიდენტი და არარეზიდენტი ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები და არ განხორციელებულიყო მათ მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა, ადმინისტრაციული ან კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა სახის სამართალწარმოება. იმავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ამ მუხლის მოქმედება ვრცელდებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრულ გადასახადის გადამხდელებზე, აგრეთვე საგადასახადო აგენტებზე, რომლებმაც 2004 წლის 1 იანვრამდე არ განახორციელეს საგადასახადო ვალდებულებათა დეკლარირება ან/და გადახდა. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მან ზემოაღნიშნული კანონის მოთხოვნათა დაცვით გაანადგურა 2005 წლის 24 იანვრამდე მასთან არსებული დოკუმენტაცია, ვინაიდან აღნიშნული კანონის მე-6 მუხლის, მე-4 მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა, მოეთხოვა მხოლოდ 2004 წლის 1 იანვრამდე და არა კანონის ამოქმედებამდე არსებული დოკუმენტაციის განადგურება ან დაბრუნება.
საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის მიერ შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე გადასახადებით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევა, ჩადენილი ერთ საგადასახადო პერიოდში, იწვევდა დაჯარიმებას 1000 ლარის ოდენობით. შესაბამისად, მოსარჩელეს უარი ეთქვა საგადასახადო მოთხოვნიდან 1000 ლარის ოდენობით ჯარიმის ამორიცხვაზე და საგადასახადო დოკუმენტების 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 24 იანვრამდე პერიოდით დაბრუნებაზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს «...». აპელანტმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამაც, რომელმაც აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 9 ივლისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილისა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლით _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურით, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრით (საგადასახადო ინსპექცია).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში, ხოლო სს «...» სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილება სს «...» მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში შეიცვალა და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს «...» სარჩელი დაკმაყოფილდა; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 27 აპრილის ¹28/1482 საგადასახადო მოთხოვნიდან ამოირიცხა ჯარიმის თანხა _ 1000 ლარი; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალურ ცენტრს (საგადასახადო ინსპექცია) დაევალა, სს «...» 2005 წლის 24 იანვრამდე წარდგენილი (არსებული) საგადასახადო დოკუმენტაციის დაბრუნება.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის გარდამავალი დებულებების მე-6 მუხლში პირდაპირ იყო მითითებული დრო, როცა დეკლარანტს ეძლეოდა უფლება, იმ საგადასახადო დოკუმენტაციის განადგურებისა, რომელიც ამ კანონის ამოქმედებამდე წარდგენილი (შენახული) იყო შესაბამის დაწესებულებაში. ასეთ დროდ კი მითითებული იყო კანონის ამოქმედება, ანუ 2005 წლის 24 იანვარი, როცა აღნიშნული კანონი ამოქმედდა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ვერ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება, რომ მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა, მოეთხოვა მხოლოდ 2004 წლის 1 იანვრამდე და არა კანონის ამოქმედებამდე არსებული დოკუმენტაციის განადგურება ან დაბრუნება.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქალაქო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, არ უნდა გამოეყენებინა «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-4 მუხლი, ვინაიდან მითითებული ნორმა მოცემულ შემთხვევას არ ეხებოდა და აწესრიგებდა არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებების ლეგალიზაციის წესს და არა საგადასახადო დოკუმენტაციის განადგურების წესსა და ვადებს.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სს «...» სააპელაციო საჩივარი ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქალაქო სასამართლომ იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა სს «...» სარჩელი, სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი და სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. ამავე დროს, არ დაკმაყოფილდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებლობის გამო.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონო და დაუსაბუთებელია. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონი. ამასთან, აღნიშნულ კანონს დაუკარგა ის მიზნობრივი დატვირთვა, რაც კანონმდებელმა მიანიჭა, კერძოდ, აღნიშნული კანონის მიზანია იმ პირთა სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისა და სასჯელისაგან გათავისუფლება, რომლებმაც ჩაიდინეს დანაშაული სამეწარმეო და ეკონომიკურ სფეროში, ასევე არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონებრივი გამოვლინებისა და აღიარების მიზნით, ასეთი შემოსავლის (ქონების) ლეგალიზების პირობებისა და წესის განსაზღვრა და მისი დაფარვისათვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძვლების დადგენა, რომლებმაც აღნიშნული გადაცდომა ჩაიდინეს 2004 წლის 1 იანვრამდე. ამავე კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, კანონის ამოქმედებისთანავე შესრულებულად უნდა ჩაითვალოს საქართველოს რეზიდენტი და არარეზიდენტი ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები და არ განხორციელდეს მათ მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა, ადმინისტრაციული ან კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა სახის სამართალწარმოება. მითითებული ნორმიდან ნათლად ჩანს, რომ კანონის მიზანია იმ სამართალდარღვევებისადმი სამართლებრივი სანქციების არდაწესება, რომლებმაც 2004 წლის 1 იანვრამდე არ მოახდინეს გადასახადის დეკლარირება და გადახდა.
კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზეც, რომ გადამხდელს უფლება ჰქონდა, გაენადგურებინა მის ხელთ არსებული დოკუმენტაცია კანონის ამოქმედებამდე, ხოლო საგადასახადო ვალდებულებების ეპატია 2004 წლის 1 იანვრამდე, რამდენადაც სრულიად გაუგებარია, როგორ უნდა მოეხდინა გადამხდელს 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 24 იანვრამდე პერიოდის საგადასახადო ვალდებულებების შესრულება, რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალურმა ცენტრმაც (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის «დ» ქვეპუნქტის მიხედვით, გადამხდელი ვალდებულია, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, საგადასახადო აღრიცხვის ადგილის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს საგადასახადო დეკლარაციები, გაანგარიშებები, ცნობები და ბუღალტრული ანგარიშგება იმ გადასახადებზე, რომელთა მიმართაც იგი ითვლება გადასახადის გადამხდელად. იმავე ნაწილის «ე» ქვეპუნქტის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას ან ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევაში საგადასახადო ორგანოებსა და მათ თანამდებობის პირებს წარუდგინოს გადასახადების გამოსაანგარიშებლად და გადასახდელად საჭირო დოკუმენტები (ცნობები). იმავე ნაწილის «თ» ქვეპუნქტის მიხედვით კი, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია უზრუნველყოს იმ დოკუმენტების შენახვა, რომელთა საფუძველზედაც ხდება გადასახადებით დაბეგვრის ობიექტების აღრიცხვა და საგადასახადო დეკლარაციების შედგენა, აგრეთვე შემოსავლისა და მოგების მიღების, გაწეული ხარჯებისა და გადახდილი ან/და დაკავებული გადასახადების დამადასტურებელი დოკუმენტების შენახვა 6 წლის ვადით. «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის ერთ-ერთი ძირითადი მიზანი იყო, იმ პირთა სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისა და სასჯელისაგან გათავისუფლება, რომლებმაც დანაშაული ჩაიდინეს სამეწარმეო და ეკონომიკურ სფეროში 2004 წლის 1 იანვრამდე. ამ კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, შეწყდა ყველა იმ პირთა მიმართ აღძრული საგამოძიებო სამართალწარმოება, რომლებმაც ეკონომიკური დანაშაული ჩაიდინეს 2004 წლის 1 იანვრამდე. ამავე კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ამ კანონის ამოქმედებისთანავე შესრულებულად ჩაითვალა ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო ვალდებულებები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხდვით, ამ მუხლის მოქმედება ვრცელდება გადასახადის გადამხდელებზე, რომლებმაც 2004 წლის 1 იანვრამდე არ განახორციელეს საგადასახადო ვალდებულებათა დეკლარირება ან/და გადახდა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 17 მარტის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2009 წლის 5 მაისს, 12.00 საათზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობით, საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს.
საკასაციო სასამართლოს, საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: სს «...» საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისადმი 2005 წლის 4 აპრილს გაგზავნილი ¹8 წერილით «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის გარდამავალი დებულებების მე-6 მუხლის საფუძველზე მის მიერ 2005 წლის 24 იანვრამდე წარდგენილი დეკლარაციების, შემოწმების გენერალური გეგმისა და სხვა საგადასახადო დოკუმენტაციის დაბრუნება მოითხოვა (ს.ფ. 15). 2005 წლის 2 მარტს სს «...» ¹9 წერილით განმეორებით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას და კვლავ მოითხოვა ხსენებული დოკუმენტების დაბრუნება (ს.ფ. 16). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 17 მარტის ¹28/790 წერილით სს «...» «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილისა და მისი 2005 წლის 2 მარტის ¹9 წერილის შესაბამისად, დაუბრუნდა აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში არსებული 2004 წლის 1 იანვრამდე პერიოდის დეკლარაციები (ს.ფ. 10).
საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს საქმის მასალებში მოყვანილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ 2005 წლის 5 აპრილის ¹28/1045 წერილით აცნობა სს «...», რომ 2005 წლის 25 მარტის ¹94 ბრძანების საფუძველზე დანიშნული იყო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 მარტამდე პერიოდის ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხის კამერალური შემოწმება და მოითხოვა, მოსარჩელეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად წარედგინა აღნიშნული პერიოდის გადასახადების დეკლარაციების ასლები და საბუღალტრო დოკუმენტაცია, რაზეც სს «...» აცნობა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას, რომ 2005 წლის 27 იანვარს სს «...» გაანადგურა 2005 წლის 24 იანვრამდე არსებული საგადასახადო დოკუმენტები და წარუდგინა შესაბამისი აქტი. კერძოდ, საგადასახადო დოკუმენტაციის განადგურების 2005 წლის 27 იანვრის აქტი, რომლის თანახმად, სს «...» «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის შესაბამისად მოახდინა 2005 წლის 24 იანვრამდე მასთან არსებული საგადასახადო დოკუმენტაციის განადგურება (ს.ფ. 17).
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ იმ გარემოებაზეც, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 27 აპრილის ¹28/1482 «საგადასახადო მოთხოვნით» «...» დაერიცხა 2131,75 ლარის გადასახადი, მათ შორის, დღგ (სავარაუდო) _ 131 ლარი, დღგ (შეჩერებული) _ 768 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა _ 1000 ლარი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 137-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა _ 200 ლარი (ს.ფ. 18).
საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად აღნიშნავს, რომ მოცემული დავა კომპლექსური ხასიათისაა და ორი ეპიზოდისაგან შედგება, კერძოდ, რომელ პერიოდამდე უნდა დაბრუნებოდა მოსარჩელეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში არსებული, «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის გარდამავალი დებულებების მე-6 მუხლის საფუძველზე გამოთხოვილი საგადასახადო დოკუმენტაცია და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 27 აპრილის ¹28/1482 «საგადასახადო მოთხოვნით» საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მხოლოდ 133-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმის დაკისრების კანონიერება, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 137-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმის დარიცხვის უკანონობის ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში იყო შესული.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საგადასახადო კანონმდებლობის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების შესრულება ხორციელდება ვალდებული პირის განსაზღვრული მოქმედებებით, კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია გადასახადების გამოანგარიშებისა და გადახდის მიზნით საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესით აღრიცხოს შემოსავლები, ხარჯები და გადასახადებით დაბეგვრის ობიექტები. კანონმდებლობით დადგენილი წესით, საგადასახადო აღრიცხვის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს საგადასახადო დეკლარაციები, გაანგარიშებები, ცნობები და ბუღალტრული ანგარიშგება იმ გადასახადებზე, რომელთა მიმართაც იგი ითვლება გადასახადის გადამხდელად. საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას ან ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში კი საგადასახადო ორგანოებისა და მათი თანამდებობის პირებს წარუდგინოს გადასახადების გამოსაანგარიშებლად და გადასახდელად საჭირო დოკუმენტები (ცნობები). ამასთან, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია უზრუნველყოს იმ დოკუმენტების შენახვა, რომელთა საფუძველზეც ხდება გადასახადებით დაბეგვრის ობიექტების აღრიცხვა საგადასახადო დეკლარაციების შედგენა, აგრეთვე შემოსავლისა და მოგების მიღების, გაწეული ხარჯებისა და გადახდილი ან/და დაკავებული გადასახადების დამადასტურებელი დოკუმენტების შენახვა 6 წლის ვადით. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 50-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ა» ქვეპუნქტი კი, საქართველოს საგადასახადო ორგანოების ძირითად ფუნქციად ითვალისწინებს საგადასახადო ორგანოების მიერ თავისი კომპეტენციის ფარგლებში საგადასახადო კანონმდებლობის დაცვასა და შესრულებაზე კონტროლის უზრუნველყოფას. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ა» და «ბ» ქვეპუნქტების თანახმად, საგადასახადო ორგანოებს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით უფლება აქვთ შეამოწმონ გადასახადის გადამხდელის ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებული ფინანსური დოკუმენტები, საბუღალტრო წიგნები, ანგარიში, ხარჯთაღრიცხვა, ფინანსური სახსრები, ფასიანი ქაღალდები და სხვა ფასეულობანი, გაანგარიშებები, დეკლარაციები, გადასახადების გაანგარიშებისა და გადახდის სხვა დოკუმენტები, ასევე გადასახადის გადამხდელისაგან/საგადასახადო აგენტისაგან ან/და მისი წარმომადგენლისაგან მიიღონ გადასახადების გამოანგარიშებასთან და გადახდასთან დაკავშირებული დოკუმენტები, აგრეთვე წერილობითი და სიტყვიერი განმარტებები საგადასახადო შემოწმების დროს წამოჭრილ საკითხებზე. იმავე კოდექსის 52-ე მუხლის პირველი ნაწილის «გ» ქვეპუნქტის თანახმად კი, საგადასახადო ორგანოები თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში ვალდებულნი არიან გააკონტროლონ გადასახადების გამოანგარიშების სისწორე, სისრულე და დროულად გადახდა, ჩაატარონ საგადასახადო შემოწმებები ამ კოდექსით დადგენილი წესით.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ 2005 წლის 25 იანვარს ამოქმედებულ იქნა «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონი, რომლის ძირითად მიზანს წარმოადგენს იმ პირთა სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისა და სასჯელისაგან გათავისუფლება, რომლებმაც დანაშაული ჩაიდინეს სამეწარმეო და ეკონომიკურ სფეროში და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების გამოვლენისა და აღიარების მიზნით ასეთი შემოსავლის (ქონების) ლეგალიზების პირობებისა და წესის განსაზღვრა და მისი დაფარვისათვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძვლების დადგენა. ხსენებული კანონის გარდამავალი დებულებების მე-6 მუხლი კი ითვალისწინებს, რომ შესაბამის სახელმწიფო დაწესებულებათა თანამდებობის პირები ვალდებულნი არიან ამ კანონით გათვალისწინებულ პირთა წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე, მოთხოვნიდან 3 დღის ვადაში გაანადგურონ ან დეკლარანტს უკან დაუბრუნონ ამავე პირთა მიერ ამ კანონის ამოქმედებამდე წარდგენილი და შესაბამის დაწესებულებებში არსებული (შენახული) მათივე დეკლარაციები და შემოწმების გენერალური გეგმა. დეკლარანტს ასევე უფლება აქვს გაანადგუროს მის ხელთ არსებული შესაბამისი საგადასახადო დოკუმენტაცია.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეები სადავოდ ხდიან ორ მომენტს _ რამდენად არის სს «...» «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონით გათვალისწინებული პირი და რა პერიოდამდე არსებული საგადასახადო დოკუმენტაციის განადგურების უფლება ჰქონდა ხსენებული კანონით გათვალისწინებულ პირს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონით განისაზღვრა არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების გამოვლენისა და აღიარების მიზნით ასეთი შემოსავლის (ქონების) ლეგალიზების პირობები და წესი. ხსენებული კანონის მე-4 მუხლით მოწესრიგებულია არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებების ლეგალიზაციის წესი. მითითებული ნორმის თანახმად, ლეგალიზაციას დაექვემდებარა რეზიდენტი და არარეზიდენტი ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები და აიკრძალა მათ მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის, ადმინისტრაციული ან კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა სახის სამართალწარმოების განხორციელება, ასევე მითითებული ნორმის მოქმედება კანონმდებელმა გაავრცელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრული გადასახადის გადამხდელებზე, აგრეთვე საგადასახადო აგენტებზე, რომლებმაც 2004 წლის 1 იანვრამდე არ განახორციელეს საგადასახადო ვალდებულებათა დეკლარირება ან/და გადახდა. აღნიშნული მუხლის მე-3 პუნქტით კი განისაზღვრა იმ ქმედებათა ჩამონათვალი, რომლის მიმართაც აღნიშნული მუხლის მოქმედება არ ვრცელდება, კერძოდ, ლეგალიზებას არ დაექვემდებარა შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებში კანონმდებლობით დადგენილი წესით დეკლარირებული, დარიცხული და აღრიცხული, მაგრამ გადაუხდელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები. ამდენად, თუ საგადასახადო ვალდებულება წარმოშობილია 2004 წლის 1 იანვრამდე და ეს ცნობილია საგადასახადო ან სხვა ფისკალური ორგანოებისათვის, ეს ვალდებულება რჩება ძალაში და მასზე ამნისტიის კანონი ვერ გავრცელდება. ის საგადასახადო ვალდებულება კი, რაც არ არის დეკლარირებული (გამოვლენილი) საგადასახადო ან სხვა ფისკალური ორგანოებისათვის, აღარ წარმოიშობა, შესაბამისად, ვერც გამოვლინდება. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ხსენებული კანონის მოქმედება ვრცელდებოდა სს «...» იმ საგადასახადო ვალდებულებებზე, რომლებიც არ იქნა დეკლარირებული, დარიცხული ან აღრიცხული, და რამდენადაც მას ასეთი ვალდებულებები შეიძლება ჰქონოდა დეკლარირებული ვალდებულებების მიღმაც, ანუ სრულყოფილად არ მიეთითებინა წარდგენილ დეკლარაციებში აღნიშნული ვალდებულებები, ხსენებული კუთხით წარმოადგენდა ამ კანონით გათვალისწინებულ პირს და შესაბამისად, გააჩნდა აღნიშნული მონაცემების შემცველი დოკუმენტაციის განადგურების უფლება. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს ხსენებული მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მაკონტროლებელ ორგანოებს (მათ შორის, საგადასახადო და საბაჟო ორგანოებს), აგრეთვე სამართალდამცავ ორგანოებს აეკრძალათ ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით განსაზღვრულ გადასახდელებთან დაკავშირებით ნებისმიერი ფორმით რევიზიის (კონტროლი, შესწავლა, გადამოწმება) განხორციელება.
რაც შეეხება «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-6 მუხლით მინიჭებული უფლების მოქმედების პერიოდს, აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს ხსენებული კანონის მე-4 მუხლის შინაარსზე, რომელიც პირდაპირ მიუთითებს, რომ ამ კანონის ამოქმედებისთანავე შესრულებულად უნდა ჩაითვალოს საქართველოს რეზიდენტი და არარეზიდენტი ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები. ასევე განისაზღვრა, რომ ამ მუხლის მოქმედება ვრცელდება საქართველოს საგადასახადო კოდექსითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრულ გადასახადის გადამხდელებზე, აგრეთვე საგადასახადო აგენტებზე, რომლებმაც 2004 წლის 1 იანვრამდე არ განახორციელეს საგადასახადო ვალდებულებათა დეკლარირება ან/და გადახდა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის მიზანია იმ სამართალდამრღვევებისადმი სამართლებრივი სანქციების არდაწესება, რომლებმაც 2004 წლის 1 იანვრამდე არ მოახდინეს გადასახადის დეკლარირება და გადახდა. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სწორედ ხსენებული კანონის არსიდან გამომდინარე, რომ გადასახადის გადამხდელებს ეპატიებათ კანონის ამოქმედებამდე არსებული საგადასახადო დავალიანებები, მათ მიეცათ უფლება გაენადგურებინათ მათ ხელთ არსებული საგადასახადო დოკუმენტაცია. წინააღმდეგ შემთხვევაში, თუ მხარეს მიეცემოდა უფლება ხსენებული კანონის ამოქმედებამდე გაენადგურებინა მის ხელთ არსებული საგადასახადო დოკუმენტაცია, გაუგებარი იქნებოდა, როგორ უნდა მოეხდინა გადამხდელს 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 24 იანვრამდე პერიოდის საგადასახადო ვალდებულებების შესრულება, რაც საგადასახადო კოდექსის იმ ნორმების საწინააღმდეგო იქნებოდა, რომლებიც ითვალისწინებენ გადასახადების დარიცხვას გადამხდელის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე. ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, ამ კანონით გათვალისწინებულ პირს უფლება აქვს დაიბრუნოს და გაანადგუროს მის მიერ საგადასახადო ორგანოში ამ კანონის ამოქმედებამდე წარდგენილი ის დოკუმენტაცია, რომელიც შეეხება 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილ საგადასახადო ვალდებულებებს.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელემ საქართველოს საგადასახადო მოთხოვნათა დაცვის გაანადგურა 2005 წლის 24 იანვრამდე მასთან არსებული საგადასახადო დოკუმენტაცია.
საკასაციო სასამართლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 27 აპრილის ¹28/1482 «საგადასახადო მოთხოვნით» საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლით დაკისრებულ ჯარიმასთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის პირველი ნაწილი (2008 წლის 26 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქცია) ითვალისწინებდა 1000 ლარის ოდენობით ჯარიმას _ გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის მიერ შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე გადასახადებით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევისათვის ჩადენილს ერთ საგადასახადო პერიოდში.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის კომპლექსური განმარტების საფუძველზე მოსარჩელეს არ უნდა გაენადგურებინა 2004 წლის 1 იანვრიდან არსებული დოკუმენტაცია, რაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის გათვალისწინებით, წარმოადგენდა გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის მიერ შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე გადასახადებით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევას, რის გამოც მის მიმართ სწორად იქნა გამოყენებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის პირველი ნაწილით (2008 წლის 26 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქცია) გათვალისწინებული ჯარიმა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს «...» სარჩელი არ დაკმაყოფილდება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობამ იხელმძღვანელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 243.2, 389-ე, 411-ე მუხლებით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;
3. სს «...» სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;
4. სს «...» დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის სახით 300 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;
5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
