ბს-1549-1506(2კ-08) 11 ივნისი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე
მარიამ ცისკაძე
სხდომის მდივანი _ ნინო გოგატიშვილი
კასატორები (მოპასუხეები): 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების
სამსახური, წარმომადგენელი _ ნ. მ-ძე-ბ-ოვა
2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია), წარმომადგენელი _ ნ. მ-ძე
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს «...»
წარმომადგენელი _ დ. ჯ-ძე
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილება
სარჩელის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2004 წლის 28 ოქტომბერს შპს «...» სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 13 მაისის ¹10-მ და 30 მაისის ¹26-მ ბრძანებების საფუძველზე ჩატარდა შპს «...» ბიუჯეტთან და არასაბიუჯეტო სახელმწიფო ფონდებთან ანგარიშსწორების მდგომარეობის გეგმური შემოწმება, რის საფუძველზეც შედგა შესაბამისი აქტი, რომლითაც შპს «...» 140347,38 ლარის გადახდა დაეკისრა, რომლის ძირითად ნაწილს _ 135932,32 ლარს წარმოადგენდა მოგების გადასახადი ძირითადი გადასახადისა და ჯარიმის ერთობლიობით.
მოსარჩელემ ზემოაღნიშნული აქტით დაკისრებული მოგების გადასახადი უკანონოდ მიიჩნია და აღნიშნა, რომ მისი სათანადო სამსახურის მიერ განხორციელებული გაანგარიშების საფუძველზე საზოგადოების მოგებამ 2003 წლისათვის შეადგინა 3171 ლარი, რომელიც წარმოადგენდა საზოგადოების მიერ საანგარიშო წლის განმავლობაში მიღებული ერთობლივი შემოსავლებიდან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული გაქვითვებისა და საზოგადოების მიერ ცალკეული სამეურნეო ოპერაციებიდან მიღებული ზარალის გამოკლებით წარმოშობილ მოგებას. აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლების მიერ კი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი მუხლის არასწორად გამოყენების შედეგად ასევე არასწორად იქნა გაანგარიშებული მოგების ოდენობა, რამაც გამოიწვია ზედმეტი გადასახადის დაკისრება საზოგადოებაზე.
მოსარჩელემ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) მე-80 მუხლზე მიუთითა, რომელიც საფუძვლად დაედო ხსენებულ გაანგარიშებას და აღნიშნა, რომ აქტივების მიწოდებისას მიღებული მოგება წარმოადგენდა დადებით სხვაობას მიწოდებით მიღებულ შემოსავლებსა და ამ აქტივების ღირებულებას შორის, რომელიც განისაზღვრებოდა ამ კოდექსის 81-ე მუხლის შესაბამისად. აქტივების უსასყიდლოდ ან შემცირებული ფასით მიწოდებისას მიმწოდებელი პირის მოგება განისაზღვრებოდა როგორც დადებითი სხვაობა მიწოდებული ქონების საბაზრო ფასსა და ამ კოდექსის 81-ე მუხლის მიხედვით განსაზღვრულ ქონების ღირებულებას შორის. აქტივების მიწოდებით მიღებული ზარალი იყო უარყოფითი სხვაობა ამ საშუალებათა მიწოდებით მიღებულ შემოსავლებსა და აქტივების ღირებულებას შორის. აღნიშნულთან დაკავშირებით, მოსარჩელემ განმარტა, რომ ხსენებული მუხლი არეგულირებდა მოგებას, როგორც დადებით სხვაობას და ასევე ზარალს, როგორც უარყოფით სხვაობას, ხოლო საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომელთა მიერ მოსაჩელესთან მიმართებაში გამოყენებულ იქნა ხსენებული მუხლის პირველი ნაწილი _ მოგება, მაშინ, როცა გამოყენებული უნდა ყოფილიყო მეორე ნაწილი _ ზარალი.
მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ შპს «...», როგორც საქართველოს რეზიდენტი საწარმო, წარმოადგენდა ნავთობპროდუქტების იმპორტიორ საწარმოს და შესაბამისად მისი საქმიანობაც დამოკიდებული იყო ნავთობპროდუქების მსოფლიო ბაზარზე არსებულ ფასებზე, რაც იმას ნიშნავდა, რომ საქართველოს ბაზრის ფასებზე ზეგავლენას ახდენდა მსოფლიო ბაზარზე არსებული ფასები, რაც ქმნიდა იმის შესაძლებლობას, რომ შესყიდული საქონლის ღირებულებას შეიძლება გადაეჭარბებინა სარეალიზაციო ფასისათვის, რომელიც დროის გარკვეული მომენტისათვის ჩამოყალიბებული იყო ამა თუ იმ კონკრეტულ რეგიონში (ბაზარზე). მოსარჩელის განმარტებით, სწორედ აღნიშნულის გამო, ხშირი იყო შემთხვევები, როცა ნავთობპროდუქტების საბითუმო სარეალიზაციო ფასი კონკრეტული მომენტისათვის ნაკლები იყო მის შეძენაზე გაწეულ ხარჯებზე, თუმცა შემმოწმებლებმა სადავო აქტის შედგენისას აღნიშნული არ გაითვალისწინეს.
ამდენად, მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის დებულებები, რომლებსაც დაეყრდნენ შემმოწმებლები, მხედველობაში იყო მისაღები როცა მიმწოდებელი პირის მიერ საქონლის მიწოდება განხორციელდებოდა უსასყიდლოდ ან დროის შესაბამისი მომენტისათვის არსებულ საბაზრო სარეალიზაციო ფასებზე ნაკლები ფასით და არა შესყიდვის ღირებულებაზე დაბალი ფასით. მოცემულ შემთხვევაში კი ადგილი ჰქონდა შემთხვევას, როცა მსოფლიო და ადგილობრივ ბაზარზე ფასების ცვლილების გამო, საზოგადოება იძულებული იყო მოეხდინა საქონლის რეალიზაცია შესყიდვის ღირებულებაზე დაბალი ფასით, რაც პირდაპირ გულისხმობდა ზარალს საზოგადებისათვის, რასაც ითვალისწინებდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-2 ნაწილი და რაც გათვალისწინებულ იქნა კიდეც საზოგადოების მიერ მოგების განსაზღვრისას.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 15 ივნისის აქტის მოგების გადასახადის ნაწილში ბათილად ცნობა მოითხოვა.
2004 წლის 22 ნოემბერს მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და დამატებით მოპასუხისთვის შპს «...» წარმომადგენლისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურება, სადავო თანხის 4%-ის ოდენობით და მოსარჩელის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 3340 ლარის დაკისრება მოითხოვა.
თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 13 დეკემბრის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი ჩაება.
თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 28 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს «...» სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს «...», რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 ივნისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილისა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლის შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს «...» სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 28 იანვრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს «...» სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 15 ივნისის აქტი მოგების გადასახადისა და შესაბამისი ჯარიმის დარიცხვის ნაწილში და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურ ცენტრს (საგადასახადო ინსპექცია) საქმის გარემოებათა ყოველმხრივი გამოკვლევის შემდეგ, ამ ნაწილში ახალი აქტის გამოცემა დაევალა.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საყოველთაოდ აღიარებულ ფაქტს წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ მსოფლიო ბაზარზე არსებულ ნავთობზე ფასების ცვალებადობა გავლენას ახდენდა რუსეთსა და აზერბაიჯანში ნავთობპროდუქტების საექსპორტო ღირებულებაზე, შესაბამისად თუ მსოფლიო ფასები ნავთობპროდუქტებზე დაეცემოდა, მათი ღირებულება ამ ორ ქვეყანაშიც დაეცემოდა ან, პირიქით. აღნიშნული, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის «ა» პუნქტის მიხედვით, საყოველთაოდ აღიარებულ ფაქტებს წარმოადგენდა და შესაბამისად, მოსარჩელე თავისუფლდებოდა მათი მტკიცებისაგან.
სააპელაციო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია რაიონული სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ დაუჯერებლად მიიჩნია ის გარემოება, რომ შპს «...» მთელი წლის განმავლობაში 13 მილიონი ლარის (12-13 ათასი ტონა ნავთობის) ბრუნვა ჰქონდა და წელი კი დაამთავრა ზარალით.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არაფერი დაუჯერებელი იმაში, რომ საზოგადოებას შეიძლება ზარალით დაემთავრებინა წელი, არ იყო და მნიშვნელობა არ ჰქონდა თუ რა ოდენობის იყო მთელი წლის განმავლობაში საქონლის ბრუნვა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 15 ივნისის შემოწმების აქტი მოგების გადასახადის დარიცხვის ნაწილში დაუსაბუთებელი იყო, ხოლო საქმის გარემოებები სრულყოფილად არ იყო გამოკვლეული, რითაც დარღვეული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი და მე-5 ნაწილებით გათვალისწინებული მოთხოვნები.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, გასაჩივრებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში მითითებული იყო, რომ 2003 წლის განმავლობაში, მთელ რიგ შემთხვევებში საზოგადოება საწვავის რეალიზაციას შესყიდვის ფასებზე დაბალი ფასებით ახდენდა. სულ ამგვარად რეალიზებული იყო 3518934 ლარის საწვავი, რომლის ღირებულებამ შეადგინა 388492 ლარი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) მე-80 მუხლის თანახმად მიმწოდებლის, საზოგადოების მოგება განისაზღვრებოდა დადებითი სხვაობის 364558 ლარის გათვალისწინებით. შემოწმების აქტში, ზემოაღნიშნული დასკვნის სამართლებრივ საფუძვლად მითითებული იყო 1997 წლის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლი, თუმცა სინამდვილეში საგადასახადო ინსპექციის მიერ მხედველობაში იქნა მიღებული მხოლოდ მე-80 მუხლის პირველი ნაწილი (დადებითი სხვაობა), მაშინ როდესაც მხედველობაში ასევე მიღებული უნდა ყოფილიყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-2 ნაწილიც (უარყოფითი სხვაობა).
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო შემოწმების აქტში არ იყო მითითებული, თუ რა კრიტერიუმებით ხელმძღვანელობდა საგადასახადო ინსპექცია შპს «...» მოგების გადასახადის დარიცხვისას. საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენლებმა სასამართლო სხდომებზე განმარტეს, რომ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლები მოგების გადასახადის დარიცხვისას ხელმძღვანელობდნენ საბაზრო ფასის დადგენის მეთოდით. საქართველოს 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საბაზრო ფასად ითვლებოდა თავისუფალი საბაზრო ფასი, რომელიც ყალიბდებოდა ბაზარზე იდენტური (ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში _ მსგავსი) საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) შესაბამის ბაზარზე იმ პირებს შორის დადებული გარიგების საფუძველზე, რომლებიც ამ კოდექსის მიხედვით არ წარმოადგენდნენ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს. იმავე მუხლის მე-6 ნაწილის მიხედვით, თუ აღნიშნული წესით საბაზრო ფასის განსაზღვრა შეუძლებელი იყო, მაშინ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) საბაზრო ფასი განისაზღვრებოდა ეკონომიკის სამინისტროს მიერ, ფინანსთა სამინისტროსთან შეთანხმებით დადგენილი წესით.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში საბაზრო ფასის დასადგენად არ იყო გამოყენებული სახელმწიფოს მიერ, ანუ სტატისტიკის სამმართველოს მიერ გაცემული მონაცემები, ასევე მეორე კრიტერიუმიც _ სხვა გადამხდელისგან მიღებული ინფორმაცია. ამავე დროს, საბაზრო ფასის დასადგენად გამოყენებულ იქნა მესამე მეთოდი _ სხვა სარწმუნო ინფორმაცია, რაც გამოიხატებოდა იმაში, რომ აქციზის გადამხდელთა ინსპექციის თანამშრომლებმა საბაზრო ფასის დასადგენად იხელმძღვანელეს თავად შპს «...» მიერ წარდგენილი 2003 წლის მოგების გადასახადის დეკლარაციებით.
სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია ზემოაღნიშნული მოსაზრება, რადგან სადავო შემოწმების აქტში ამაზე არაფერი იყო მითითებული. გარდა აღნიშნულისა, სადავო სამართალურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 235-ე და 236-ე მუხლების მიხედვით, თუ გადამხდელი არ წარადგენდა გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილი იყო დაერიცხა მასზე გადასახადი მის ხელთ არსებული სარწმუნო ინფორმაციის საფუძველზე. ამდენად, სხვა სარწმუნო ინფორმაციაში კანონმდებელი არ გულისხმობდა გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი მოგების გადასახადის დეკლარაციებს. იმ შემთხვევაშიც კი თუ გაზიარებული იქნებოდა საგადასახადო ინსპექციის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სხვა სარწმუნო ინფორმაციაში იგულისხმებოდა მოგების გადასახადის დეკლარაციები, მაშინაც შემოწმების აქტი მოგების გადასახადის დარიცხვის ნაწილში დაუსაბუთებელი იყო. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნავთობპროდუქტებზე ფასები მერყეობდა და სრულებით შესაძლებელი იყო სამეწარმეო იურიდიულ პირს მისი იმპორტირებისას ზარალი განეცადა. საბაზრო ფასის დასადგენად არ გამოდგებოდა მხოლოდ იმის განსაზღვრა, თუ რა ფასად შემოჰქონდა შპს «...» ნავთობპროდუქტები 2003 წლის მაისიდან 2004 წლის მაისის პერიოდში, ცალკეულ თვეებსა და დღეებში, თუ რატომ ყიდდა იგი საწვავს უფრო ძვირად, ვიდრე სხვა დღეებში. როგორც ზემოთ აღინიშნა, შესაძლოა, მსოფლიოში არსებულ ნავთობზე ფასების მერყეობის გამო, იგი იძულებული იყო სხვადასხვა ფასად გაეყიდა საქონელი.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, კანონიერი იყო ის, რომ საგადასახადო ინსპექციას ეჭვი გასჩენოდა გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერებაში, ვინაიდან იგი ზოგიერთ შემთხვევაში საწვავს უფრო იაფად ყიდდა, ვიდრე საზღვარგარეთიდან შემოჰქონდა, შესაბამისად, საგადასახადო ინსპექციას, ასევე სრული უფლება ჰქონდა დაედგინა იმ დროს არსებული საბაზრო ფასები, რათა განესაზღვრა, მართლაც განიცადა თუ არა გადასახადის გადამხდელმა ზარალი ან, პირიქით დამალა თუ არა მან შემოსავლები. ცხადია, აღნიშნულის დადგენა შესაძლებელი იქნებოდა, თუ საგადასახადო ინსპექცია საქართველოს 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით საბაზრო ფასის განსაზღვრისას მხედველობაში მიიღებდა ბაზარზე იდენტური საქონლის შესაბამის ფასებს დადებული გარიგებების მიხედვით _ დროის კონკრეტული მონაკვეთების (თვეების, დღეების) გათვალისწინებით, ანუ დროის კონკრეტულ მონაკვეთებში თუ რა ფასად ყიდდნენ სხვა მეწარმეები და მოგებაზე ორიენტირებული საზოგადოებები ანალოგიურ საქონელს, ასევე საბაზრო ფასის განსაზღვრა შესაძლებელი იყო სახელმწიფოს (სტატისტიკის სამმართველოს) მიერ გაცემულ მონაცემებზე დაყრდნობითაც.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორი გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას უკანონოდ მიიჩნევს და განმარტავს, რომ 2004 წლის ივნისში აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2004 წლის 13 მაისის ¹10-მ და 31 მაისის ¹26-მ ბრძანებების საფუძველზე ჩატარებულ იქნა შპს «...» ბიუჯეტთან და საბიუჯეტო სახელმწიფო ფონდთან ანგარიშსწორების შემოწმება. სადავო აქტით 2003 წლის განმავლობაში, მთელ რიგ შემთხვევებში საზოგადოება საწვავის რეალიზაციას შემცირებული, შესყიდვის ფასზე დაბალი ფასებით ახდენდა. ამგვარად, რეალიზებული იყო 3518934 ლარის საწვავი, რომლის ღირებულებამ შეადგინა 388492 ლარი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის თანახმად, მიმწოდებლის, საზოგადოების მოგება განისაზღვრებოდა დადებითი სხვაობის 364558 ლარის გათვალისწინებით, სულ 2003 წლის მოგების გადასახადით დასაბეგრი თანხა შეადგენდა 343001,79 ლარს, ნაცვლად გაანგარიშებაში ნაჩვენები 3171 ლარისა. განსხვავებაზე 339830,79 ლარზე საზოგადოებას მოგების გადასახადის სახით დამატებით დაერიცხა 67966,16 ლარი, ასევე დაერიცხა ჯარიმა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 254-ე მუხლით, გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირებისათვის 67966,16 ლარის ოდენობით, სულ 1359231 ლარი.
კასატორი აღნიშნავს, რომ საგადასახადო ინსპექციის თანმაშრომლები შპს «...» მოგების გადასახადის დარიცხვისას ხელმძღვანელობდნენ საბაზრო ფასის დადგენის ერთ-ერთი მეთოდით _ სხვა სარწმუნო ინფორმაციით. მოცემულ შემთხვევაში კი, მათ მიერ აღნიშნულ ინფორმაციად მიჩნეულ იქნა თვით შპს «...» მონაცემები. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს აღნიშნული მოსაზრებები და მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ სათანადოდ არ გამოიკვლია საქმის გარემოებები.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმაც (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და მიიღო უკანონო გადაწყვეტილება.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა რაიონული სასამართლოს მოტივაცია, რომ, რადგან აზერბაიჯანი და რუსეთი მსოფლიოს ნაწილს წარმოადგენდნენ, მსოფლიო ბაზარზე არსებული რყევები მათაც შეეხებოდა. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია რა რაიონული სასამართლოს აღნიშნული მოსაზრება, თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნა მხოლოდ იმ მოსაზრებაზე, რომ საყოველთაოდ აღიარებულ ფაქტად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მსოფლიო ბაზარზე არსებული ნავთობის ფასების ცვალებადობა გავლენას ახდენდა რუსეთსა და აზერბაიჯანში ნავთობპროდეუქტების საექსპორტო ღირებულებაზე. მიუხედავად იმისა, რომ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ ამ ფაქტს არ უკავშირდებოდა.
კასატორის განმარტებით, რაიონულმა სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს შეფასება საგადასახადო ორგანოს მიერ წარდგენილ შპს «...» მიერ განხორციელებულ საბაჟო ოპერაციებთან დაკავშირებულ მტკიცებულებებთან მიმართებაში, კერძოდ, დადასტურებული იყო, რომ შპს «...» მიერ ნავთობპროდუქტების იმპროტი განხორციელებული იყო არაერთჯერადად. ასევე დადასტურებული იყო, რომ მთელ რიგ შემთხვევებში საზოგადოება საწვავის რეალიზაციას შემცირებულ, შესყიდვის ფასებზე დაბალი ფასებით ახდენდა. ამგვარად, სულ რეალიზებული იყო 3518934 ლარის საწვავი, რომლის შესყიდვის ღირებულებამ შეადგინა 3883492 ლარი. ამასთან, საწვავის რეალიზაცია შემცირებული, შესყიდვის ფასებზე დაბალი ფასებით ხდებოდა მთელი წლის განმავლობაში.
ამდენად, კასატორმა უსაფუძვლოდ მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს მითითება მსოფლიო ბაზარზე ნავთობის ფასების ცვალებადობის საყოველთაოდ აღიარებულ ფაქტზე, რადგან შეუძლებელი იყო საზოგადოებას, რომელიც მოგებაზე იყო ორიენტირებული და ზარალით მოახდინა ნავთობპროდუქტების რეალიზაცია, განეხორციელებინა იგივე (ზარალის მომტანი) საქონლის იმპორტი 19-ჯერ.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლოსათვის ცნობილი იყო და სადავოდ არ იყო გამხდარი ის ფაქტი, რომ ნავთობპროდუქტის იმპორტი მეწარმის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა. ამდენად, საზოგადოება ვერ შეძლებდა არსებობას იმ პირობებში, როდესაც სისტემატურად ხდებოდა პროდუქციის რეალიზაცია შესყიდვის ფასზე დაბალი ფასით და შეუძლებელი იყო მას ჰქონოდა ეკონომიკური ინტერესი ხსენებული საქმიანობის გაგრძელების მიმართ. ამდენად, გაუგებარი იყო, რა მტკიცებულებებს დაეყრდნო სასამართლო, როდესაც მსოფლიო ბაზარზე ნავთობის ფასის რყევა ჩათვალა საკმარის საფუძვლად იმისათვის, რომ ეჭქვეშ დაეყენებინა შპს «...» მიმართ შედგენილი აქტის დასაბუთებულობის საკითხი და დღის წესრიგში დაეყენებინა ახალი აქტის გამოცემის აუცილებლობა.
კასატორი ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საზოგადოებას შეიძლებოდა ზარალით დაემთავრებინა წელი. კასატორის განმარტებით, სასამართლოსათვის ცნობილი იყო, რომ გასაჩივრებული აქტი, ერთობლივი შემოსავლის განსაზღვრისას, დაეყრდნო საზოგადოებაში არსებულ პირველად დოკუმენტაციას და საქონლის რეალიზაცია განსაზღვრა შესყიდვის ფასებით. ამ მეთოდით გაანგარიშებული ერთობლივი შემოსავლის საფუძველზე გაანგარიშებული მოგების გადასახადი დაერიცხა საზოგადოებას და კასატორის განმარტებით, საქმეში არსებობდა საკმარისი მტკიცებულებები იმისათვის, რომ საგადასახადო ორგანოს მიეღო ასეთი გადაწყვეტილება.
კასატორმა უსაფუძვლოდ მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზეც, რომ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 15 ივნისის შემოწმების აქტი მოგების გადასახადის ნაწილში დაუსაბუთებელი იყო, ხოლო საქმის გარემოებები სრულყოფილად არ იყო გამოკვლეული.
კასატორმა არასწორად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს მითითება საქართველოს 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული საბაზრო ფასის გამოყენებაზე, რადგან სწორედ ამ მუხლის ანალიზი ცხადყოფდა, რომ საბაზარო ფასის გამოყენება დაკავშირებული იყო გარკვეული სახის, სპეციფიკური ინფორმაციის მოპოვებასთან. დადასტურებული იყო, რომ საგადასახადო ორგანოს არ ჰქონდა შესაძლებლობა, დაედგინა საბაზრო ფასი 2004 წლის 15 ივნისის აქტის შედგენისას, რადგან ასეთი მონაცემები მას არ გააჩნდა, ასეთი სახის ინფორმაცია ვერ იქნა წარმოდგენილი სასამართლო განხილვის დროსაც. ამასთან, აღნიშნული ინფორმაცია არც სააპელაციო სასამართლოს მიერ ყოფილა მოძიებული, საკუთარი ინიციატივით, როგორც ამას ავალდებულებდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-19 მუხლის პირველი ნაწილი.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, რის გამოც არასწორად დაადგინა, რომ სხვა სარწმუნო ინფორმაციაში კანონმდებელი არ გულისხმობდა გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილ მოგების გადასახადის დეკლარაციებს, კასატორი მიუთითებს, რომ სხვა სარწმუნო ინფორმაციის გამოყენება შეუძლებელია ისე, თუ არ მოხდა ამ ინფორმაციის შედარება გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილ დეკლარაციებთან.
კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «გ” პუნქტის საფუძველზე, საგადასახადო ორგანოს უფლება ჰქონდა, დაერიცხა თითოეული გადამხდელისათვის კუთვნილი გადასახადი და გადასახადის მიმდინარე გადასახდელები შემოწმების მასალების და სხვა სანდო ინფორმაციის საფუძველზე, რომელიც ცნობილი იყო საგადასახადო ორგანოსათვის. ამასთან, იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი არ წარმოადგენდა გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილი იყო, დაერიცხა მისთვის გადასახადი მის ხელთ არსებული სარწმუნო ინფორმაციის საფუძველზე. იმავე კოდექსის 223-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, თუ გადასახადის გადამხდელი აღრიცხვა-ანგარიშგებას შეგნებულად არასწორად აწარმოებდა ან არ აწარმოებდა დადგენილი ფორმითა და წესით, მაშინ საგადასახადო ორგანოებს უფლება ჰქონდა დაერიცხათ მისთვის გადასახადი მოკვლეული მასალების საფუძველზე, შესაბამისი ფაქტებისა და გარემოებების გათვალისწინებით.
კასატორის განმარტებით, სადავო შემოწმების აქტი შედგენილი იყო მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობის დაცვით და არ არსებობდა მისი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი და მე-5 ნაწილებით გათვალისწინებული ბათილობის საფუძველი, რამდენადაც შესაბამის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლის თანახმად, გადასახადის თანხის არანაირი დარიცხვა ან ის დოკუმენტი, რომელიც შედგენილი იყო საგადასახადო კანონმდებლობის შესრულების მიზნით, არ უნდა ყოფილიყო განხილული როგორც იურიდიული ძალის არმქონე ან ნაკლოვანი, თუ დოკუმენტი არსითა და შედეგებით შეესაბამებოდა ამ კოდექსს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 დეკემბრის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, შესაბამისი განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2009 წლის 19 თებერვლამდე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 19 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2009 წლის 23 აპრილს, 11.30 საათზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს.
საკასაციო სასამართლოს, საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 13 მაისის ¹10-მ და 30 მაისის ¹26-მ ბრძანებების საფუძველზე, ამავე ინსპექციის გადასახადის გადამხდელთა შემოწმების სამმართველოს ინსპექტორთა მიერ ჩატარდა შპს «...» ბიუჯეტთან და არასაბიუჯეტო სახელმწიფო ფონდებთან ანგარიშსწორების მდგომარეობის გეგმური გასვლითი შემოწმება, რის საფუძველზეც 2004 წლის 15 ივნისს შედგა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის აქტი, რომლითაც შპს «...» 140347,38 ლარის გადახდა დაეკისრა, რომლის ძირითად ნაწილს _ 135932,32 ლარს წარმოადგენს მოგების გადასახადი ძირითადი გადასახადის _ 67966,16 ლარისა და ჯარიმის _ 67966,16 ლარის ერთობლიობით. ხსენებული აქტის თანახმად, შპს «...» ხელმძღვანელობას, საქართველოს პრეზიდენტის 2001 წლის 15 მარტის ¹95 ბრძანებულების მე-13 პუნქტის შესაბამისად, ჩაჰბარდა საგადასახადო ორგანოთა და გადასახადის გადამხდელთა უფლება-მოვალეობების ჩამონათვალი. შემოწმებამ მოიცვა საზოგადოების საქმიანობის 2003 წლის მაისიდან 2004 წლის მაისამდე პერიოდი. შემოწმება დაიწყო 2004 წლის 14 მაისს და დამთავრდა იმავე წლის 14 ივნისს (ს.ფ. 10-15).
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში მოყვანილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 15 ივნისის აქტის თანახმად, შპს «...» რეგისტრირებულია თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 24 თებერვლის ¹7/4-1386 დადგენილებით. შპს «...» 2000 წლის თებერვლიდან 2004 წლის იანვრამდე პერიოდში აღრიცხვაზე იმყოფებოდა ქ. თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციაში. 2004 წლის იანვრიდან აპრილამდე პერიოდში _ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში, 2004 წლის აპრილიდან აღრიცხვაზე იყო აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში. მინიჭებული ჰქონდა გადასახადის გადამხდელის საიდენტიფიკაციო ნომერი _ 208207091. რეგისტრირებული იყო დღგ-ს გადამხდელად 2000 წლის 19 სექტემბერს ¹34642 სარეგისტრაციო სერტიფიკატით. ხსენებული აქტის თანახმად, შესამოწმებელ პერიოდში საზოგადოების ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა ნავთობპროდუქტების იმპორტი და მათი საბითუმი წესით რეალიზაცია, რისთვისაც იყენებდა ქ. თბილისში ... მიმდებარე ტერიტორიაზე განთავსებულ შპს «...» იჯარით აღებულ საწვავ-საცხები მასალების შესანახ რეზერვუარებს. აღნიშნულის გარდა, 2003 წლის დეკემბრის ბოლოდან 2004 წლის მარტამდე პერიოდში საზოგადოება ასევე აწარმოებდა ნავთობპროდუქტების საცალო წესით რეალიზაციას შპს «...» იჯარით აღებულ ქ. თბილისში, ... ქუჩაზე მდებარე ავტოგასამართი სადგურის საშუალებით (ს.ფ. 10-15).
საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 15 ივნისის აქტს სადავოდ ხდის მხოლოდ მოგების გადასახადისა და შესაბამისი ჯარიმის დარიცხვის ნაწილში.
აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 15 ივნისის აქტის თანახმად, 2003 წლის განმავლობაში მთელ რიგ შემთხვევებში საზოგადოება საწვავის რეალიზაციას შემცირებული, შესყიდვის ფასებზე დაბალი ფასებით ახდენდა. სულ ამგვარად რეალიზებული იყო 3518934 ლარის საწვავი, რომლის შესყიდვის ღირებულებამ შეადგინა 3883492 ლარი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის თანახმად, მიმწოდებლის, საზოგადოების მოგება განისაზღვრებოდა დადებითი სხვაობის 364558 ლარის გათვალისწინებით. სულ, აღნიშნულის გათვალისწინებით, 2003 წლის მოგების გადასახადით დასაბეგრი მოგება შეადგენდა 34001,79 ლარს, ნაცვლად გაანგარიშებაში ნაჩვენები 3171 ლარისა. განსხვავებაზე _ 339830,79 ლარზე საზოგადოების მოგების გადასახადის სახით დამატებით დაერიცხა 67966,16 ლარი. ასევე დაერიცხა ჯარიმა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 254-ე მუხლით, გაანგარშებაში გადასახადის შემცირებისათვის 67966,16 ლარი. სულ _ 135932,31 ლარი, საურავი კი არ დაერიცხა გადასახადში რიცხული ზედმეტობის გამო.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საგადასახადო კანონმდებლობის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, საგადასახადო აღრიცხვის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს საგადასახადო დეკლარაციები, გაანგარიშებები, ცნობები და ბუღალტრული ანგარიშგება იმ გადასახადებზე, რომელთა მიმართაც იგი ითვლება გადასახადის გადამხდელად. ამასთან, საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას ან ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში საგადასახადო ორგანოებისა და მათი თანამდებობის პირებს წარუდგინოს გადასახადების გამოსაანგარიშებლად და გადასახდელად საჭირო დოკუმენტები (ცნობები).
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი აღრიცხვა-ანგარიშგებას შეგნებულად არასწორად აწარმოებდა ან არ აწარმოებდა დადგენილი ფორმითა და წესით, მაშინ საგადასახადო ორგანოებს გადასახადის თანხის განსაზღვრის მიზნით უფლება ჰქონდათ დაერიცხათ მისთვის გადასახადი მოკვლეული მასალების საფუძველზე, შესაბამისი ფაქტებისა და გარემოებების გათვალისწინებით.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ასევე საქართველოს 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად საგადასახადო ორგანოს უფლება ჰქონდა თითოეული გადამხდელისათვის დაერიცხა კუთვნილი გადასახადი ან გადასახადის მიმდინარე გადასახდელები ამ კოდექსის მიხედვით, ერთი ან მეტი ქვემოთ ჩამოთვლილი ინფორმაციის წყაროს საფუძველზე: ა. ინფორმაცია, რომელსაც შეიცავდა გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო დეკლარაციები; ბ. ინფორმაცია გადახდილი თანხების შესახებ, რომლებიც აღწერილი იყო ამ კოდექსის 231-ე მუხლში; გ. შემოწმების მასალები და სხვა სანდო ინფორმაცია, რომელიც ცნობილი იყო საგადასახადო ორგანოსათვის. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილი კი ითვალისწინებდა, რომ თუ გადამხდელი არ წარმოადგენდა გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილი იყო, დაერიცხა მისთვის გადასახადი მის ხელთ არსებული სარწმუნო ინფორმაციის საფუძველზე.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ გადასახადის თანხის დარიცხვა გულისხმობდა კონკრეტულ საგადასახადო პერიოდში გადამხდელისაგან კუთვნილი გადასახადის თანხის საგადასახადო ორგანოში აღრიცხვას, ხოლო თუ გადამხდელი არ წარმოადგენდა გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილი იყო, დაერიცხა მისთვის გადასახადი მის ხელთ არსებული სარწმუნო ინფორმაციის საფუძველზე. ამდენად, როგორც მითითებული მუხლის ანალიზი ცხადყოფს, გადასახადის სხვა სარწმუნო ინფორმაციის საფუძველზე დარიცხვის შემთხვევაში უნდა არსებობდეს ორი პირობა: გადასახადის გადამხდელი არ წარმოადგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას და მას ეკუთვნის ამ გადასახადის გადახდა.
საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ თუ დადგენილი წესით საბაზრო ფასის განსაზღვრა შეუძლებელი იყო, საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) საბაზრო ფასი განისაზღვრებოდა ეკონომიკის სამინისტროს მიერ, ფინანსთა სამინისტროსთან შეთანხმებით დადგენილი წესით, რაც მოცემულ შემთხვევაში გამოყენებული არ იქნა, ასევე არ იქნა გამოყენებული მეორე წყაროც _ სხვა გადამხდელისგან მიღებული ინფორმაცია და საბაზრო ფასის დასადგენად გამოყენებული იქნა პირდაპირ მესამე მეთოდი _ სხვა სარწმუნო ინფორმაცია, რაც იმაში გამოიხატებოდა, რომ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლებმა საბაზრო ფასის დასადგენად იხელმძღვანელეს თავად შპს «...» მიერ წარდგენილი 2003 წლის მოგების გადასახადის დეკლარაციებით.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლებმა შპს «...» მოგების გადასახადის დარიცხვისას გამოიყენეს საბაზრო ფასის დადგენის მესამე მეთოდი _ სხვა სარწმუნო ინფორმაცია, კერძოდ, მათ მიერ ინფორმაციად აღებულ იქნა თვით შპს «...» მონაცემები, სხვა ინფორმაციის გამოყენების შეუძლებლობის გამო.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებითა და მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დასტურდება, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ არ იქნა წარმოდგენილი ინფორმაცია, რომლის სფუძველზეც მოხდებოდა მისთვის გადასახადის დარიცხვა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზეც, რომ ხსენებული ინფორმაცია მხარეთა მიერ ვერც სასამართლოში იქნა წარმოდგენილი, რაც საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, კიდევ ერთხელ ასაბუთებს იმ გარემოებას, რომ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლებს შპს «...» მოგების გადასახადის დარიცხვისას საბაზრო ფასის დადგენის მიზნით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული მეთოდის _ სხვა სარწმუნო ინფორმაციის გამოყენების უფლება გააჩნდათ.
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სადავო სამართალურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 235-ე და 236-ე მუხლებზე მითითებისას არასწორად განმარტა, რომ სხვა სარწმუნო ინფორმაციაში კანონმდებელი არ გულისხმობდა გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი მოგების გადასახადის დეკლარაციებს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ დაასაბუთა, თუ რატომ მიიჩნია დადგენილად ის გარემოება, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ გაზიარებული იქნებოდა საგადასახადო ინსპექციის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სხვა სარწმუნო ინფორმაციაში იგულისხმებოდა მოგების გადასახადის დეკლარაციები, შემოწმების აქტი მოგების გადასახადის დარიცხვის ნაწილში მაინც დაუსაბუთებელი იყო.
საკასაციო სასამართლო დამატებით იმ გარემოებაზეც მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გამოიყენა სპეციალური, საგადასახადო კოდექსის ნორმები, რომლებიც აწესრიგებენ სპეციალურ ურთიერთობებს და თავისი სპეციფიკიდან გამომდინარე, აღნიშნულ ურთიერთობებს განსხვავებულ სამართლებრივ რეჟიმში აქცევს კანონმდებლობის სხვა სფეროებთან მიმართებაში. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 226-ე მუხლი, რომლის თანახმად გადასახადის თანხის არანაირი დარიცხვა ან ის დოკუმენტი, რომელიც შედგენილი იყო საგადასახადო კანონმდებლობის შესრულების მიზნით, არ უნდა ყოფილიყო განხილული როგორც იურიდიული ძალის არმქონე ან ნაკლოვანი, თუ დოკუმენტი არსითა და შედეგებით შეესაბამებოდა ამ კოდექსს და პირი, რომელსაც ერიცხებოდა გადასახადი ან ეხებოდა ეს დოკუმენტი, მასში მითითებული იყო ყველასათვის გასაგები სახით.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს შპს «...» წარმომადგენლის მოსაზრებას, რომ საქმის განხილვისას სასამართლოს თავად უნდა დაედგინა საბაზრო ფასი, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის თანახმად, გადასახადის დარიცხვა და გადასახადის დარიცხვის მეთოდის არჩევა, რომლის საფუძველზეც მოხდება გადასახადის დარიცხვა, წარმოადგენს საგადასახადო ორგანოების ექსკლუზიურ უფლებას, ხოლო სასამართლო უფლებამოსილია, მხოლოდ შეაფასოს საგადასახადო ორგანოების მიერ განხორციელებული გადასახადების დარიცხვის კანონიერება.
საკასაციო სასამართლო ასევე განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სადავო ნაწილის ბათილად ცნობის საფუძველი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლით გათვალისწინებულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი, რომლითაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ის გარემოება, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი კანონს ეწინააღმდეგება საქმის მასალებით არ დასტურდება. ამასთან, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ კოდექსის 32-ე ან 34-ე მუხლით გათვალისწინებული წესის დარღვევით ჩატარებულ სხდომაზე ან კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არ არსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვა გადაწყვეტილება, რასაც, მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს, ვინაიდან, საქმის მასალებიდან გამომდინარე, მოცემულ საკითხზე სხვაგვარი გადაწყვეტილება მიღებული ვერ იქნებოდა. ამდენად, საქმის მასალების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქმეზე არ არსებობს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების საფუძველი.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს «...» სარჩელი არ დაკმაყოფილდება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;
3. შპს «...» სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;
4. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
