¹ბს-1575-1530(2კ-08) 19 თებერვალი, 2009 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მარიამ ცისკაძე

ნინო ქადაგიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 მაისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2005 წლის 23 აგვისტოს შპს «ე-მ» სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ.

სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ 2000-2001 წლებში სხვადასხვა გადამხდელებზე გაცემული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე, 115-ე და 116-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით შპს «ე-ს» გადამხდელთაგან შეძენილი ჰქონდა სხვადასხვა დასახელების 237986,80 ლარის ღირებულების საქონელი, რომელზეც ჩასათვლელი დღგ-ს თანხამ შეადგინა 47597,36 ლარი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიერ საეჭვოდ იქნა მიჩნეული გადამხდელთა მიერ დღგ-ს გადახდა და მოსარჩელეს დროებით შეუჩერდა დღგ-ს ჩათვლა ზემოაღნიშნულ თანხაზე საკითხის სრულყოფილად შესწავლამდე, რაც მოსარჩელემ უკანონოდ მიიჩნია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოპასუხისაგან მის მიერ განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლის _ 47597,36 ლარის აღდგენა და მის ანგარიშზე წარდგენილი საინკასო დავალების მოხსნა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 9 თებერვლის განჩინებით მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირებად ი/მ «დ. უ-ე», ი/მ «რ. ლ-ე», შპს «ფ-ე», ი/მ «გ. მ-ი», ი/მ «ზ. კ-ე», ი/მ «ნ. მ-ი», შპს «ლ-ა», შპს «ს-ი», თბილისის ქანდაკების კომბინატი, შპს «ც. მ-ი», შპს «მ-ო» და ი/მ «კ. ხ-ი» ჩაებნენ.

მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა სარჩელი არ ცნო და შესაგებელში აღნიშნა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლას შეიძლება დაქვემდებარებოდა მხოლოდ ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა, ხოლო შპს «ე-ის» მიმწოდებლებს შესაბამის საგადასახადო ორგანოში წარდგენილი არ ჰქონდათ სარჩელში მითითებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მეოთხე პირები და ამ ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით არ ჰქონდათ ნაწარმოები კუთვნილი გადასახადების ბიუჯეტში გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაცულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით შპს «ე-ის» სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; აღდგენილ იქნა შპს «ე-ის» გაუქმებული დღგ-ის ჩათვლა 16090 ლარზე; შპს «ე-ის» სასარჩელო მოთხოვნას 31507,36 ლარზე დღგ-ს ჩათვლის აღდგენის ნაწილში, უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო. ამასთან, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი შპს «ე-ის» ანგარიშზე წარდგენილი საინკასო დავალებები და მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა ერთი თვის ვადაში.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში შპს «ე-მ» სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, რომელმაც აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმაც, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინებით მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია ჩაება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ივლისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციით.

2008 წლის 8 მაისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 მაისის განჩინებით შპს «ე-ის» და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს «ე-ს» საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართვის საფუძველზე შეუჩერდა შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლები. დღგ-ს ჩათვლების გაუქმებას საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ ზემოაღნიშნული საწარმოებები სამეწარმეო საქმიანობას ახორციელებდნენ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დარღვევებით და დღგ-ს კუთხით გააჩნდათ ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის გადამხდელთა ცენტრალიზებულ კომპიუტერულ ბაზაში არსებული მონაცემებით არ დასტურდებოდა შპს «ე-ს» მიმწოდებლების (გარდა ი/მ «ზ. კ-ისა») მიერ დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციებზე კონტროლის განხორციელების მიზნით, შესაბამის საგადასახადო ორგანოში სადავოდ მიჩნეული ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისი პირების წარდგენის ან/და წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით კუთვნილი გადასახადების ბიუჯეტში გადახდის ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ი/მ «ზ. კ-ეს» ანგარიშ-ფაქტურა» აა-38 ¹000019 (დღგ-ს თანხით 3700 ლარი) წარდგენილი ჰქონდა საგადასახადო ინსპექციაში და ნაწარმოები ჰქონდა ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება, რაც დასტურდებოდა ქარელის რაიონული საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მიერ გაცემული 2002 წლის 21 მარტის ¹1-49 ცნობით, რაც საქალაქო სასამართლოს მიერ სამართლებრივად იქნა მიჩნეული დღგ-ს ჩათვლის აღდგენის საფუძვლად.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სს «ს. ბ-ის» მიერ 2006 წლის 7 მარტს გაცემული ¹03/31 ცნობით დადგენილი იყო, რომ საგადასახადო ორგანომ, საგადასახადო დავალიანების ფარგლებში, საინკასო დავალებით ჩამოაწერა შპს «ე-ს» ანგარიშიდან 12390 ლარი ბიუჯეტში ჩარიცხვის მიზნით, რაც საქალაქო სასამართლოს მიერ ასევე სამართლიანად იქნა მიჩნეული ზემოთ მითითებული თანხის დღგ-ს აღდგენის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნებზე, რომლის თანახმად, ამ მუხლის დებულებათა გათვალისწინებით, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილი იყო წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით, დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარებოდა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. იმავე კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილ მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდებოდა დღგ-ს გადახდევნების ფაქტი, ხოლო იმავე კოდექსის 116-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დღგ-ს დეკლარაცია წარდგენილი და გადახდილი უნდა ყოფილიყო რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოში.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხის მიერ სააპელაციო სასამართლოში, ისევე როგორც საქალაქო სასამართლოში, ვერ იქნა წარმოდგენილი დანარჩენი საქონლის მიმწოდებლის მიერ დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით, ბიუჯეტში კუთვნილი დღგ-ს გადასახდელი თანხის გადახდის დამადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულებები, რის გამოც სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს და მიიჩნია, რომ არ არსებობდა 31507,36 ლარზე შპს «ე-ს» მიმწოდებლების მიერ განხორციელებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის სამართლებრივი საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლომ საინკასო დავალებების წარდგენის კანონიერებასთან დაკავშირებით აღნიშნა, რომ სს «ს. ბ-ის» მიერ გაცემული ცნობით დადგენილ იქნა, რომ შპს «ე-ს» ანგარიშებზე წარდგენილ იქნა საინკასო დავალებები, სულ 253671 ლარზე, მაშინ როდესაც, გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების ოდენობა შეადგენდა 47597,36 ლარს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას და განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახამდ, ყადაღის დადება საბანკო ანგარიშებზე, როგორც საგადასახადო მოთხოვნის შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენება, შესაძლებელი იყო მხოლოდ სადავო საგადასახადო დავალიანების მოცულობის ფარგლებში, რაც საგადასახადო ორგანოს მიერ არ იქნა გათვალისწინებული. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 მაისის განჩინება საკასაციო წესით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია) გაასაჩივრა. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმაც, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 დეკემბრის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 12 დეკემბრის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2009 წლის 19 თებერვლამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.