ბს-1581-1536(3კ-08) 19 თებერვალი, 2009 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მარიამ ცისკაძე

ნინო ქადაგიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 ოქტომბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2008 წლის 30 იანვარს სს «თ-მა» სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის 2004 წლის 5 ნოემბრის შემოწმების აქტით, სს ,,თ-ს” სხვა გადასახადებთან ერთად, დამატებით გადასახდელად დაერიცხა საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის (საგზაო ფონდი) გადასახადი – სულ 10044593 ლარის ოდენობით (მათ შორის, ძირითადი თანხა _ 2917140 ლარი, ჯარიმა – 2269667 ლარი და საურავი _ 4857786 ლარი). აღნიშნული აქტის საფუძველზე დარიცხული თანხების სისწორე სს ,,თ-მა” სადავოდ გახადა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში და იმავე სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში, ხოლო შემდეგ – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2005 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით სს ,,თ-ს” უარი ეთქვა დამატებით დარიცხული საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადის გაუქმებაზე. 2005 წლის 14 მარტს სს ,,თ-მა” იმჟამად მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობის შესაბამისად, საარბიტრაჟო პრეტენზიით მიმართა შპს ,,თ. ს. პ-ას” და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2005 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებისა და იმავე სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 5 ნოემბრის შემოწმების აქტის საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადის ნაწილში ბათილად ცნობა. შპს ,,თ. ს. პ-ის” 2005 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით სს ,,თ-ის” საარბიტრაჟო პრეტენზია დაკმაყოფილდა. შპს ,,თ. ს. პ-ის” აღნიშნული გადაწყვეტილება გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, რომელიც უცვლელად დარჩა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 25 ივლისის განჩინებით, გაუქმდა შპს ,,თ. ს. პ-ის” 2005 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილება.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 25 ივლისის განჩინების საფუძველზე, სს ,,თ-ს” დაევალა საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადის სახით _ 12370968 ლარის გადახდა (მათ შორის, ძირითადი თანხა _ 2917140 ლარი, ჯარიმა _ 2269667 ლარი და საურავი _ 7184161 ლარი). აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა სს ,,თ-ის” მიერ 2007 წლის 7 სექტემბერს გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურში, ხოლო შემდეგ – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 146-ე მუხლის მე-8 ნაწილის შესაბამისად, იმ მოტივით, რომ არსებობდა შემოსავლების სამსახურის და საბჭოს გადაწყვეტილება იმავე პირის მიმართ იმავე საგანზე, სს ,,თ-ის” საჩივარი განუხილველი დარჩა, რაც გაზიარებულ იქნა საქართევლოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით, რომელიც სს ,,თ-ს” ჩაჰბარდა 2008 წლის 22 იანვარს.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნა უკანონო იყო და ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნა არ შეესაბამებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მეხუთე ნაწილის ,,ე” ქვეპუნქტის მოთხოვნებს, ვინაიდან მოთხოვნაში არ იყო მითითებული საგადასახადო კანონმდებლობის აქტის ის ნორმა, რომლის თანახმადაც მოხდა გადასახადის ან/და საგადასახადო სანქციის დარიცხვა ან, რომელიც დაარღვია გადასახადის გადამხდელმა/საგადასახადო აგენტმა, ან სხვა ვალდებულმა პირმა. აღნიშნულის მაგივრად, მითითებული იყო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 25 ივლისის განჩინება. ამდენად, გაუგებარი იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი. ამასთან, საგულისხმო იყო ის ფაქტი, რომ საგადასახადო მოთხოვნა უკვე წარდგენილ იქნა საგადასახადო ორგანოს მიერ სს ,,თ-ის” მიმართ 2004 წელს. ,,საგადასახადო შეტყობინება” გაუქმებულ იქნა და შესაბამისად, დარიცხვა მოხსნილი იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 83-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ხოლო საქართველოს 2004 წლის საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, კონკრეტულ საფუძველზე შესაბამის პირებს წარედგინებოდა მხოლოდ ერთი საგადასახადო მოთხოვნა. თუ საგადასახადო ორგანოს გააჩნდა დარიცხვის სხვა ,,კონკრეტული საფუძველი”, მაშინ იგი თავისი მოქმედებით არღვევდა ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნებს.

მოსარჩელემ ასევე მიუთითა, რომ საგადასახადო კანონმდებლობა არ იცნობდა გაუქმებული საგადასახადო მოთხოვნის აღდგენის ინსტიტუტს და არც ახლად აღმოჩენილ გარემოებებს ითვალისწინებდა, რითაც შესაძლებელი იქნებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნის უგულებელყოფა. ამასთან, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, უფლებამოსილების გადამეტებით გამოცემულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, აგრეთვე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებულ ქმედებას არ ჰქონდა იურიდიული ძალა და ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი. ამდენად, მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას არავითარი საფუძველი არ გააჩნდა ამგვარი ,,საგადასახადო მოთხოვნის” წარდგენისათვის.

საბოლოოდ, მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 სექტემბრის ¹16-01/15061 წერილის (გადაწყვეტილება) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 18 იანვრის ¹05-04/495 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და სს «თ-თვის» პირადი აღრიცხვის ბარათზე საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადში დარიცხული თანხის _ 12370968 ლარის მოხსნის (გაუქმების) თაობაზე მოპასუხე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისათვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის (ბრძანება) გამოცემის დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 21 თებერვლის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში თანამოპასუხეებად ჩაბმულ იქნენ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.

მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ სარჩელი არ ცნო და შესაგებელში აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 5 ნოემბრის შემოწმების აქტით, სს ,,თ-ს” დამატებით გადასახდელად დაერიცხა საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადი – სულ 10044593 ლარის ოდენობით. აღნიშნული აქტის საფუძველზე დარიცხული თანხების სისწორე სს ,,თ-მა” სადავოდ გახადა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში და იმავე სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში, ხოლო შემდეგ – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2005 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით სს ,,თ-ს” უარი ეთქვა დამატებით დარიცხული საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადის გაუქმებაზე. 2005 წლის 14 მარტს სს ,,თ-მა” ამავე საკითხზე საარბიტრაჟო პრეტენზიით მიმართა შპს ,,თ. ს. პ-ას”, რომელმაც 2005 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით დააკმაყოფილა სს ,,თ-ის” საარბიტრაჟო პრეტენზია. შპს «თ. ს. პ-ის» გადაწყვეტილება მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ იქნა გასაჩივრებული და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, რომელიც ძალაში დარჩა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 25 ივლისის განჩინებით, გაუქმდა შპს «თ. ს. პ-ის» 2005 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილება. ამის შემდეგ, მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, მოხდა სს «თ-ის» ბარათზე გასაჩივრებული თანხის აღდგენა, რაც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნით ეცნობა გადამხდელს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხემ მიიჩნია, რომ 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნა შედგენილი და სს «თ-თვის» გაგზავნილი იყო კანონის სრული დაცვით.

მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ არ ცნო სარჩელი და შესაგებელში მიუთითა, რომ საგადასახადო ორგანოების მხრიდან ადგილი არ ჰქონდა გაუქმებული საგადასახადო შეტყობინების აღდგენას, მოხდა მხოლოდ ადრე გამოცემული მოქმედი საგადასახადო შეტყობინების გარკვეული დაზუსტება. ამასთან, მოპასუხემ მიუთითა, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ თბილისის სააპელაციო სასამართლოში გაასაჩივრა შპს «თ. ს. პ-ის» 2005 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილება. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ 2005 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გააუქმა შპს «თ. ს. პ-ის» 2005 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 25 ივლისის განჩინებით კი, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა. აღნიშნულ ფაქტებზე დაყრდნობით, მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, მოხდა 2004 წლის 11 ნოემბრის ¹11/4148 საგადასახადო შეტყობინების კორექტირება (საურავის ნაწილი), რის შესახებაც 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნით ეცნობა გადასახადის გადამხდელს. სწორედ ამ მიზნით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 46-ე მუხლის მე-8 ნაწილზე დაყრდნობით, განუხილველი დარჩა სს «თ-ის» საჩივარი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 სექტემბრის ¹16-01-10/1561 ბრძანებით, რადგან საუბარი იყო იმავე თანხების დარიცხვის სისწორეზე, რომელთა შესახებაც გადაწყვეტილება მიღებული იყო ჯერ კიდევ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 10 თებერვლის ¹1-09/844 ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 14 თებერვლის ¹05/04/205/3093 ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით.

სარჩელი არ ცნო ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმაც.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებით სს «თ-ის» სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ძალაში შესვლის დღიდან ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნა, მოსარჩელისათვის _ სს «თ-თვის» საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობის გადასახადში დარიცხული თანხის _ 12370968 ლარის შეტყობინების შესახებ; ძალაში შესვლის დღიდან ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 სექტემბრის ¹16-01-10/15061 წერილი (გადაწყვეტილება), რომლითაც სს «თ-ს» უარი ეთქვა 2007 წლის 7 სექტემბრის საჩივრის განხილვაზე; ძალაში შესვლის დღიდან ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 18 იანვრის ¹05-04/495 გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის _ სს «თ-ის» 2007 წლის 2 ოქტომბრის საჩივარი; მოსარჩელეს _ სს «თ-ს» უარი ეთქვა მოპასუხის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის დავალდებულებაზე, გამოეცა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი (ბრძანება) სს «თ-თვის» პირადი აღრიცხვის ბარათზე საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადში დარიცხული თანხის _ 12370968 ლარის მოხსნის (გაუქმების) თაობაზე. მოსარჩელე სს «თ-ის» მიერ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 5000 ლარის გადახდა სოლიდარულად დაეკისრათ მოპასუხეებს _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურსა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მოსარჩელის _ სს «თ-ის» სასარგებლოდ.

აღნიშნული გადაწყვეტილება, მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის მათთვის დაკისრების ნაწილში, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით ცალ-ცალკე გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა. აპელანტებმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა მოითხოვეს. აპელანტებმა ასევე მოითხოვეს აღნიშნული გადაწყვეტილების, მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის მათთვის დაკისრების ნაწილში, გაუქმება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მითითებას, რომ 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნა კანონსაწინააღმდეგო აქტს წარმოადგენდა, რის გამოც ხსენებული აქტი და მისი კანონიერების გამო საჩივრების თაობაზე გამოცემული გადაწყვეტილებები ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად დაადგინა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ სს ,,თ-თვის” 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნის გაგზავნამდე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მიერ არ ყოფილა გამოცემული ადმინისტრაციული აქტი სს ,,თ-თვის” საგზაო ფონდის გადასახადში თანხების დარიცხვის თაობაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია არ იყო უფლებამოსილი, გამოეცა სადავო საგადასახადო მოთხოვნა მისი გამოცემის წინმსწრები სავალდებულო ფაქტობრივი საფუძვლების არარსებობის გამო. იმის მიუხედავად, რომ სს ,,თ-ს” საგადასახადო ვალდებულება წარმოეშვა 2004 წელს ჩატარებული საგადასახადო შემოწმების საფუძველზე, 2005 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედებული საგადასახადო კოდექსის პირობებში მსხვილ გადამხდელთა ინსპექცია არ იყო უფლებამოსილი, სს ,,თ-ის” მიმართ 2004 წლის 5 ნოემბერს შედგენილი შემოწმების აქტის საფუძველზე, გამოეყენებინა ახალი საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი დებულებები და გამოეცა თანხების დარიცხვის შესახებ ადმინისტრაციული აქტი და გაეგზავნა საგადასახადო მოთხოვნა, ვინაიდან სს ,,თ-ზე” სადავო თანხის დარიცხვისა და ასეთი დარიცხვის შესახებ შეტყობინების განხორციელების ეტაპები მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ შეასრულა ჯერ კიდევ 1997 წლის რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოქმედების პერიოდში.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზეც, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ 2004 წლის 11 ნოემბერს სს ,,თ-ის” მიმართ უკვე გამოსცა ¹11/4148 საგადასახადო შეტყობინება და შესაბამისად, აღარ იყო უფლებამოსილი, ერთი და იმავე საგადასახადო ვალებულების გამო და ერთი და იმავე საფუძვლით სს ,,თ-თვის” გაეგზავნა ახალი ¹511 ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება, რომ 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნის მეშვეობით მოხდა 2004 წლის 11 ნოემბრის ¹11/4148 საგადასახადო შეტყობინების კორექტირება, დაზუსტება საურავის ნაწილში და აღნიშნა, რომ 2004 წლის 5 ნოემბრის შემოწმების აქტით სს ,,თ-ს” საგზაო ფონდში ძირითადი თანხის სახით დაერიცხა 2917140 ლარი, ჯარიმა _ 2269667 ლარი და საურავი – 4857786 ლარი. აღნიშნული თანხები სს ,,თ-ის” მიერ არ იყო გადახდილი. 2007 წლის 29 აგვისტოს ¹511 საგადასახადო მოთხოვნის თანახმად ძირითადი თანხის და ჯარიმის თანხა უცვლელი იყო, ხოლო საურავის თანხა _ გაზრდილი. სასამართლოს განმარტებით, დავალიანების გამო თანხის დადგენილ ვადაში გადაუხდელობა წარმოშობდა სს ,,თ-ის” მიმართ საურავის თანხის ზრდას, რაც, თავის მხრივ, არ წარმოადგენდა კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემის საფუძველს. სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ 2004 წლის 5 ნოემბრის შემოწმების აქტში მითითებული საფუძვლის გარდა, მოპასუხემ ვერ მიუთითა სხვა დოკუმენტებსა და ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც შეიძლებოდა გამხდარიყო დამატებითი საურავის დარიცხვისა და გაზრდის საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად გააუქმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 სექტემბრის ¹16-01-10/15061 წერილი და დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 18 იანვრის ¹05-04/495 გადაწყვეტილება. ამასთან, სწორად მიუთითა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური არ იყო უფლებამოსილი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 146-ე მუხლის მე-8 ნაწილის ,,გ’’ პუნქტის საფუძველზე, სს ,,თ-თვის” უარი ეთქვა საჩივრის განხილვაზე, ვინაიდან ¹511 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე სს ,,თ-ს” წარმოეშვა არა მარტო ვალდებულება, არამედ აღნიშნული აქტის გასაჩივრების უფლებაც. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური ვალდებული იყო არსებითად განეხილა სს ,,თ-ის” საჩივარი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის საფუძველზე გამოერკვია, იყო თუ არა გაგზავნილი უკვე აღიარებული საგადასახადო ვალდებულების გამო საგადასახადო მოთხოვნა. ასევე, უნდა ემსჯელა ქვემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოების – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის აქტების კანონიერებაზე.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მითითებას საქართველო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილზე. ასევე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და სასამართლოს განმარტებას იმის თაობაზე, რომ გასაჩივრებული აქტები ეწინააღმდეგებოდა 2004 წლის რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80, 146-ე, 156-ე და 159-ე მუხლებს და ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო სს ,,თ-ის” მოთხოვნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის დავალდებულებაზე, გამოეცა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი სს ,,თ-თვის” პირადი აღრიცხვის ბარათზე საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადში დარიცხული თანხის _ 12370968 ლარის მოხსნის თაობაზე. ამ სასარჩელო მოთხოვნის საპროცესო-სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 23-ე მუხლი.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მითითებას იმის შესახებ, რომ სადავო ურთიერთობაზე არ უნდა გავრცელებულიყო «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონი, ვინაიდან ამ კანონის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის ,,ა” ქვეპუნქტი განსაზღვრავდა, რომ საგზაო ფონდის გადასახადში დარიცხული თანხა წარმოადგენდა აღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე საგადასახადო ორგანოს მიერ საგადასახადო შემოწმების შედეგად გამოვლენილ და დარიცხულ საგადასახადო ვალდებულებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ 2004 წლის რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის 23-ე ნაწილის ,,ბ” პუნქტის საფუძველზე მიიჩნია, რომ 2004 წლის 5 ნოემბრის შემოწმების აქტის საფუძველზე დარიცხული თანხები წარმოადგენდა აღიარებულ საგადასახადო ვალდებულებას.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სს ,,თ-მა” 2004 წლის 5 ნოემბრის აქტი სადავო გახადა, რითაც მან განახორციელა ის უფლებამოსილება, რაც დადგენილი იყო 2004 წლის რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 145-ე მუხლით. სს ,,თ-მა” საგადასახადო ორგანოებში დავა დაიწყო 1997 წლის რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოქმედების პირობებში, რაც იმას ნიშნავდა, რომ სს ,,თ-ი” მიზნის მისაღწევად ვალდებული იყო ეხელმძღვანელა იმ წესით, რაც დადგენილი იყო 2004 წლის რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 160-ე მუხლით.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სს ,,თ-ს” 1997 წლის რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 235-ე და 236-ე მუხლების საფუძველზე გაეგზავნა 2004 წლის 11 ნოემბრის ¹11/4148 საგადასახადო შეტყობინება, რომელიც თავისი შინაარსით და სამართლებრივი შედეგებით აბსოლუტურად უთანაბრდებოდა ,,საგადასახადო მოთხოვნის” ინსტიტუტს. ყოველივე აღნიშნული კი იმას ნიშნავდა, რომ საგადასახადო შეტყობინების გასაჩივრების ვადის გაშვება იწვევდა იმავე შედეგებს, რაც საგადასახადო მოთხოვნის კანონით დადგენილ ვადაში არ გასაჩივრება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ სს ,,თ-ს” გაშვებული ჰქონდა 2004 წლის 5 ნოემბრის შემოწმების აქტისა და 2004 წლის 11 ნოემბრის ¹11/4148 საგადასახადო შეტყობინების სასამართლოში გასაჩივრების კანონით დადგენილი ვადები. გასაჩივრების ვადა ათვლილი უნდა ყოფილიყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროში დავების განხილვის საბჭოსაგან მიღებული 2005 წლის 14 თებერვლის საჩივრის დამაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების დღიდან. სს ,,თ-ს” სარჩელი არ აღუძრია განსჯად სასამართლოში, რითაც მან გაუშვა საგზაო ფონდის გადასახადში თანხების დარიცხვის კანონიერების გამო შესაბამისი აქტების სასამართლოში გასაჩივრების ვადა. საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ სს ,,თ-ს” 2004 წლის 11 ნოემბრის ¹11/4148 საგადასახადო შეტყობინება ჩაჰბარდა იმავე წლის ნოემბერში. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს უარი, გამოეცა ადმინისტრაციული აქტი, რომლითაც სს ,,თ-ს” ჩამოეწერებოდა საგზაო ფონდის გადასახადი, კანონიერი იყო და შეესაბამებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 57-ე, 59-ე, 63-ე და 92-ე მუხლების მოთხოვნებს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრებოდა მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული ყოფილიყო სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებზე, როდესაც განსაზღვრა სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის მოპასუხეებისთვის სოლიდარულად დაკისრების ნაწილში, საკასაციო წესით ცალ-ცალკე გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომლებმაც აღნიშნული განჩინების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება მოითხოვეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 დეკემბრის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 12 დეკემბრის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2009 წლის 19 თებერვლამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.