¹ბს-224-218(3კ-09) 14 ივლისი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თავმჯდომარე ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე
პაატა სილაგაძე
სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა
კასატორები: 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე), წარმომადგენელი _ ა. დ-ძე; 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია (მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე), წარმომადგენელი _ ს. მ-ძე; 3. შპს «...», წარმომადგენლები _ ო. გ-ავა, პ. ს-ია
მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება
სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, დღგ-ს ჩათვლა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2003 წლის 23 აპრილს შპს «...» სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.
მოსარჩელის განმარტებით, შპს «..." წარმოადგენდა კომპანია «..." ოფიციალურ დისტრიბუტორს საქართველოში და ამ კომპანიის ნაწარმს ქვეყნის მასშტაბით ყიდდა. შპს «..." საქართველოში რამდენიმე ფილიალი გააჩნდა, მათ შორის იყო ფილიალი ქ. ბათუმში, საიდანაც 2002 წლის განმავლობაში შპს «..." მიიღო მთელი რიგი პროდუქცია, რაზეც შედგა სათანადო ანგარიშ-ფაქტურები, კერძოდ: სერია აა-70 ¹030856, აა-70 ¹030833, აა-70 ¹030837, აა-70 ¹030854, აა-70 ¹030841, აა-70 ¹030842, აა-70 ¹030843, აა-70 ¹030845, აა-70 ¹030847, აა-70 ¹030848, აა-70 ¹030850, აა-70 ¹040128, აა-70 ¹040129, აა-70 ¹040131, აა-70 ¹040132, აა-70 ¹030857, აა-70 ¹030861, აა-70 ¹030862, აა-70 ¹030863, აა-70 ¹030867, აა-70 ¹030871, აა-70 ¹030872, აა-70 ¹030873, აა-70 ¹030874, აა-70 ¹030875, აა-70 ¹040135, აა-70 ¹040139, აა-70 ¹040143, აა-70 ¹040144, აა-70 ¹040145, აა-70 ¹040146, აა-70 ¹040149, აა-70 ¹040150, აა-70 ¹038132, აა-70 ¹038133, აა-70 ¹038135, აა-70 ¹038137, აა-70 ¹038138, აა-70 ¹038140, აა-70 ¹038143, აა-70 ¹038146, აა-70 ¹041126, აა-70 ¹041127, აა-70 ¹041129, აა-70 ¹041131, აა-70 ¹045880, აა-70 ¹045881, აა-70 ¹045882, აა-70 ¹045885, აა-70 ¹045887, აა-70 ¹045888, აა-70 ¹045851, აა-70 ¹045852, აა-70 ¹045854, აა-70 ¹045859, აა-70 ¹045861, აა-70 ¹045863, აა-70 ¹045864, აა-70 ¹045865, აა-70 ¹045866, აა-70 ¹045873, აა-70 ¹045875, აა-70 ¹043376, აა-70 ¹043378, აა-70 ¹043381, აა-70 ¹043382, აა-70 ¹043385, აა-70 ¹043387, აა-70 ¹043389, აა-70 ¹043390, აა-70 ¹043392, აა-70 ¹043394, აა-70 ¹043398, აა-70 ¹047396, აა-70 ¹047399, აა-70 ¹048476, აა-70 ¹048477, აა-70 ¹048478, აა-70 ¹048479, აა-70 ¹048480, აა-70 ¹048481, აა-70 ¹048484, აა-70 ¹048488, აა-70 ¹048494, აა-70 ¹048497, აა-70 ¹048500, აა-70 ¹050653, აა-70 ¹050654, აა-70 ¹050655, აა-70 ¹050661, აა-70 ¹050663, აა-70 ¹050664, აა-70 ¹050667, აა-70 ¹050670, აა-70 ¹050671, აა-70 ¹050672, აა-70 ¹050675, აა-70 ¹052153, აა-70 ¹052164, აა-70 ¹052157, აა-70 ¹052158, აა-70 ¹052159, აა-70 ¹052160, აა-70 ¹052163, აა-70 ¹052164, აა-70 ¹052170, აა-70 ¹052171, აა-70 ¹052172, აა-70 ¹052173, აა-70 ¹052174, აა-70 ¹056177, აა-70 ¹056178, აა-70 ¹056181, აა-70 ¹056184, აა-70 ¹056186, აა-70 ¹056187, აა-70 ¹056194, აა-70 ¹056195, აა-70 ¹056196, აა-70 ¹056193, აა-70 ¹056976, აა-70 ¹056977, აა-70 ¹056980, აა-70 ¹056983, აა-70 ¹056987, აა-70 ¹056988, აა-70 ¹056990, აა-70 ¹056992, აა-70 ¹056993, აა-70 ¹056996, აა-70 ¹056997, აა-70 ¹057000, აა-70 ¹055351, აა-70 ¹055352, აა-70 ¹055356, აა-70 ¹055358, აა-70 ¹055360, აა-70 ¹055362, აა-70 ¹055364, აა-70 ¹055370, აა-70 ¹055373, აა-70 ¹059926, აა-70 ¹059929, აა-70 ¹059931, აა-70 ¹059939. აღნიშნულ ანგარიშ-ფაქტურებზე შპს «..." გადაიხადა დამატებული ღირებულების გადასახადი, როგორც ამას ადგენდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის მე-9 ნაწილი. ზემოხსენებული ფილიალისათვის გადასახდელი დღგ-ს ჩასათვლელად შპს «..." მიმართა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას, სადაც იგი აღრიცხვაზე იმყოფებოდა, თუმცა ხსენებულმა ინსპექციამ უარი განუცხადა წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გადახდილ დღგ-ს ჩათვლაზე, რადგან იგი არ ყოფილა გადახდილი საქართველოს ბიუჯეტში. 2003 წლის 16 აპრილს მოსარჩელემ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციიდან მიიღო ¹911/1339 შეტყობინება, რომლის მიხედვითაც, შპს «..." ერიცხებოდა ბიუჯეტის დავალიანება _ 17100 ლარი ზემოხსენებული ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილი დღგ-ს ნაწილზე.
მოსარჩელის მტკიცებით, იმის დასადასტურებლად, მოახდინა თუ არა შპს «..." ბათუმის ფილიალისათვის დღგ-ს გადახდა, მან მიმართა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციას, რომლისგანაც მიიღო 2003 წლის 17 აპრილის ¹390 წერილი, რომლის მიხედვითაც, შპს «..." ბათუმის ფილიალს ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება სრულად ჰქონდა მოხდენილი ზემოაღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით, ხოლო თავად დასახელებული ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ ჩაბარებულ იქნა საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში.
მოსარჩელის მოსაზრებით, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ, მის მიერ ანაზღაურებული ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილ დღგ-ს ჩათვლაზე უარის თქმა და ამის გამო, მისთვის დავალიანების დარიცხვა, ყოველგვარ საფუძველს იყო მოკლებული და იყო უკანონო ქმედება. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის მიხედვით, დღგ იყო არაპირდაპირი გადასახადი, რომელიც დგინდებოდა მიწოდებულ საქონლის ფასზე დანამატის სახით და რომელსაც იხდიდა მომხმარებელი ამ გადასახადით გაზრდილი ფასით საქონლის შეძენისას. არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა საქონლის მიმწოდებელს, რომელიც ამ კოდექსის III და IV კარების მიხედვით, იწოდებოდა გადასახადის გადამხდელად. შესაბამისად, ამ შემთხვევაში ზემოხსენებული ანგარიშ-ფაქტურებით განსაზღვრული დღგ-ს ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა შპს «..." ბათუმის ფილიალს. ამდენად, გადასახადი გადახდილ იქნა, ბიუჯეტში თანხა შევიდა, ხოლო მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია მაინც არ ახორციელებდა დღგ-ს ჩათვლას. ის ფაქტი, რომ გადახდილი დღგ ჩათვლას ექვემდებარებოდა, დამატებით მტკიცებას არ საჭიროებდა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილი იყო წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად დასაბეგრ ოპერაციებზე. დღგ-ს ჩათვლას ექვემდებარებოდა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის აღნიშნული ნორმა პირდაპირ ადასტურებდა, რომ შპს «...", რომელმაც წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად გადაიხადა დღგ-ს თანხა, ხოლო ხსენებული თანხა მისმა მიმღებმა _ შპს «..." ბათუმის ფილიალმა მთლიანად შეიტანა ბიუჯეტში, სრული უფლება ჰქონდა მიეღო ჩათვლა ამ ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გადახდილ დღგ-ს თანხაზე, რაც უსაფუძვლოდ არ განხორციელდა.
მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილი იმპერატიულად განსაზღვრავდა შემთხვევებს, როცა დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებდა, კერძოდ: ა) მსუბუქ ავტომობილებზე, გარდა გასაყიდად გამოტანილისა ან გაქირავებით გაცემულისა _ იმ პირთათვის, რომელთა ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა მსუბუქი ავტომობილების ყიდვა-გაყიდვა ან გაქირავება; ბ) საქველმოქმედო ან სოციალური მიზნებით გაწეულ გასართობ და წარმომადგენლობით ხარჯებზე; გ) ამ მუხლის მე-4 ნაწილის გათვალისწინებით, იმ საქონელზე (სამუშაოზე, მომსახურებაზე) გადახდილ დღგ-ზე, რომელიც გამოიყენებოდა ამ კარის შესაბამისად გათავისუფლებული საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) საწარმოებლად; დ) იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით, რომლებიც არ იძლეოდა საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) გამყიდველის იდენტიფიცირების საშუალებას.
მოსარჩელის მტკიცებით, ამ შემთხვევაში არ არსებობდა არც ერთი ზემოთ ჩამოთვლილი ქვეპუნქტით განსაზღვრული ვითარება, რაც საფუძველს მისცემდა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას არ მოეხდინა დღგ-ს ჩათვლა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირს გამყიდველი წარუდგენდა საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად, ხოლო მესამე პირს მყიდველი წარუდგენდა საგადასახადო ორგანოებს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით, საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად. ამ შემთხვევაში შპს «..." ბათუმის ფილიალმა ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები წარუდგინა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციას, რომელმაც, მისივე წერილის შესაბამისად, აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურები საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურს ჩააბარა. ამდენად, ყოველივე კანონის დაცვით განხორციელდა და მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას არ ჰქონდა რაიმე საფუძველი, არ მოეხდინა დღგ-ს ჩათვლა.
მოსარჩელის განმარტებით, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების უკანონობაზე მეტყველებდა ასევე მისი მხრიდან «დღგ-ს ხაზით საგადასახადო კოდექსში შეტანილი ზოგიერთი ცვლილებებისა და დამატებების შესახებ" საგადასახადო დეპარტამენტის 2000 წლის 7 სექტემბრის ¹03-4-11 წერილის მოთხოვნათა დარღვევა. ამ წერილში აღნიშნული იყო, რომ ადრე მოქმედი წესისაგან განსხვავებით, შესაბამისი ცვლილება ითვალისწინებდა დღგ-ს ჩათვლას მხოლოდ იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით, რომელთა მიხედვითაც, დღგ-ს თანხა განაღდებული (გადახდილი) იყო მიმწოდებლებისათვის. ამდენად, თუ საქონლის, სამუშაოს, მომსახურების ღირებულება არ იყო განაღდებული მიმწოდებლებისათვის, შეძენიდან 90 დღის გასვლის შემდეგ, მასზე ჩათვლა აღარ განხორციელდებოდა. შესაბამისად, რეალურად, არ არსებობდა რაიმე საფუძველი, არ მომხდარიყო დღგ-ს ჩათვლა შპს «..." შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილ დღგ-ზე.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 16 აპრილის ¹911/1339 შეტყობინების ბათილად ცნობა შპს «..." ბიუჯეტის დავალიანების _ 17100 ლარის დარიცხვის შესახებ, ასევე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 23-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად გადახდილი დღგ-ს ჩათვლის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისათვის დავალება.
თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 13 ივნისის განჩინებით შპს «...» მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას აეკრძალა საინკასო დავალებების წარდგენა შპს «...» საბანკო ანგარიშებზე დავის საბოლოო გადაწყვეტამდე.
თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 13 ივნისის განჩინებაზე კერძო საჩივარი წარადგინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებაზე უარის თქმა.
თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით მოცემულ საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი.
თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 2 მარტის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა და გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 13 ივნისის განჩინება.
თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 2 მარტის განჩინებაზე კერძო საჩივარი წარადგინა შპს «...», რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენება.
თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 26 მარტის განჩინებით შპს «...» კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა დაუსაბუთებლობის გამო და საქმის მასალებთან ერთად გადაეგზავნა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას.
თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 14 ივნისის განჩინებით შპს «...» კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 2 მარტის განჩინება.
თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს «...» სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 16 აპრილის შეტყობინება ვადაგადაცილებული დავალიანების შესახებ; მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას დაევალა მიეღო გადაწყვეტილება შემდეგი ანგარიშ-ფაქტურებით: სერია აა-70 ¹030856, აა-70 ¹030833, აა-70 ¹030837, აა-70 ¹030854, აა-70 ¹030841, აა-70 ¹030842, აა-70 ¹030843, აა-70 ¹030845, აა-70 ¹030847, აა-70 ¹030848, აა-70 ¹030850, აა-70 ¹040128, აა-70 ¹040129, აა-70 ¹040131, აა-70 ¹040132, აა-70 ¹030857, აა-70 ¹030861, აა-70 ¹030862, აა-70 ¹030863, აა-70 ¹030867, აა-70 ¹030871, აა-70 ¹030872, აა-70 ¹030873, აა-70 ¹030874, აა-70 ¹030875, აა-70 ¹040135, აა-70 ¹040139, აა-70 ¹040143, აა-70 ¹040144, აა-70 ¹040145, აა-70 ¹040146, აა-70 ¹040149, აა-70 ¹040150, აა-70 ¹038132, აა-70 ¹038133, აა-70 ¹038135, აა-70 ¹038137, აა-70 ¹038138, აა-70 ¹038140, აა-70 ¹038143, აა-70 ¹038146, აა-70 ¹041126, აა-70 ¹041127, აა-70 ¹041129, აა-70 ¹041131, აა-70 ¹045880, აა-70 ¹045881, აა-70 ¹045882, აა-70 ¹045885, აა-70 ¹045887, აა-70 ¹045888, აა-70 045851, აა-70 ¹045852, აა-70 ¹045854, აა-70 ¹045859, აა-70 ¹045861, აა-70 ¹045863, აა-70 ¹045864, აა-70 ¹045865, აა-70 ¹045866, აა-70 ¹045873, აა-70 ¹045875, აა-70 ¹043376, აა-70 ¹043378, აა-70 ¹043381, აა-70 ¹043382, აა-70 ¹043385, აა-70 ¹043387, აა-70 ¹043389, აა-70 ¹043390, აა-70 ¹043392, აა-70 ¹043394, აა-70 ¹043398, აა-70 ¹047396, აა-70 ¹047399, აა-70 ¹048476, აა-70 ¹048477, აა-70 ¹048478, აა-70 ¹048479, აა-70 ¹048480, აა-70 ¹048481, აა-70 ¹048484, აა-70 ¹048488, აა-70 ¹048494, აა-70 ¹048497, აა-70 ¹048500, აა-70 ¹050653, აა-70 ¹050654, აა-70 ¹050655, აა-70 ¹050661, აა-70 ¹050663, აა-70 ¹050664, აა-70 ¹050667, აა-70 ¹050670, აა-70 ¹050671, აა-70 ¹050672, აა-70 ¹050675, აა-70 ¹052153, აა-70 ¹052164, აა-70 ¹052157, აა-70 ¹052158, აა-70 ¹052159, აა-70 ¹052160, აა-70 ¹052163, აა-70 ¹052164, აა-70 ¹052170, აა-70 ¹052171, აა-70 ¹052172, აა-70 ¹052173, აა-70 ¹052174, აა-70 ¹056177, აა-70 ¹056178, აა-70 ¹056181, აა-70 ¹056184, აა-70 ¹056186, აა-70 ¹056187, აა-70 ¹056194, აა-70 ¹056195, აა-70 ¹056196, აა-70 ¹056193, აა-70 ¹056976, აა-70 ¹056977, აა-70 ¹056980, აა-70 ¹056983, აა-70 ¹056987, აა-70 ¹056988, აა-70 ¹056990, აა-70 ¹056992, აა-70 ¹056993, აა-70 ¹056996, აა-70 ¹056997, აა-70 ¹057000, აა-70 ¹055351, აა-70 ¹055352, აა-70 ¹055356, აა-70 ¹055358, აა-70 ¹055360, აა-70 ¹055362, აა-70 ¹055364, აა-70 ¹055370, აა-70 ¹055373, აა-70 ¹059926, აა-70 ¹059929, აა-70 ¹059931, აა-70 ¹059939 გადახდილ დღგ-ს ჩათვლაზე.
რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 96-ე მუხლის მე-9 ნაწილის მიხედვით, საქონლის გადაცემა, მომსახურების გაწევა ან სამუშაოს შესრულება იურიდიული პირის ფილიალებს, ან სხვა სტრუქტურულ ქვედანაყოფებს შორის, რომლებიც ითვლებოდნენ ცალკე გადასახადის გადამხდელებად, განიხილებოდა, როგორც დასაბეგრი ოპერაცია. ამიტომ, დადგენილად უნდა ყოფილიყო მიჩნეული ის ფაქტი, რომ ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერა და მათზე ანგარიშსწორება კანონიერად განხორციელდა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილი იყო წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილი იყო საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით დასაბეგრ იმპორტზე, ან დასაბეგრ ოპერაციებზე, თუ საქონელი, სამუშაო ან მომსახურება გამოიყენებოდა, ან გამოყენებული იქნებოდა ეკონომიკური საქმიანობისათვის, იმ შემთხვევაშიც, თუ ისინი არ შეიტანებოდა პროდუქციის თვითღირებულებაში. დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარებოდა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. დადგენილად უნდა ჩათვლილიყო ის გარემოება, რომ წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით, დღგ გადახდილ იქნა. აღნიშნულს ადასტურებდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 17 აპრილის ¹390 წერილი, რომელშიც მითითებული იყო, რომ შპს «..." ბათუმის ფილიალს ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილი ჰქონდა ხსენებული ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, რომლებიც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად, გაგზავნილი იყო საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში.
ამდენად, რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქონლის მიმწოდებლის _ შპს «..." ბათუმის ფილიალისა და საქონლის მიმღების _ შპს «..." მიერ საგადასახადო ვალდებულებები დღგ-სთან მიმართებაში შესრულებულ იქნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 28-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის, 30-ე მუხლისა და 116-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნათა შესაბამისად. გადამხდელის მიერ დღგ გადახდილ იქნა რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით და ჩარიცხულ იქნა აჭარის ა/რ ბიუჯეტში, რომელიც «საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, წარმოადგენდა ერთიანი ცენტრალიზებული საბიუჯეტო სისტემის განუყოფელ ნაწილს.
რაიონულმა სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2004 წლის 9 თებერვლის ¹02-15/19/845 წერილით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს სახელმძღვანელოდ და შესასრულებლად გაეგზავნა საქართველოს სახელმწიფო და აჭარის ა/რ ბიუჯეტებს შორის ურთიერთობათა სრულყოფის საკითხთა შემსწავლელი კომისიის 2004 წლის 5 თებერვლის სხდომის ¹3 ოქმი, რომლის მე-4 პუნქტის თანახმად, უნდა აღკვეთილიყო ყოველგვარი შეფერხებები აჭარის ა/რ-ში გაცემული დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურების ჩათვლაში, ხოლო იმავე ოქმის მე-7 პუნქტის მიხედვით, ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიული ორგანო ფუნქციონირებდა, როგორც ერთიანი სისტემის შემადგენელი ნაწილი. განსახილველი დავის შემთხვევაში არსებობდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლით განსაზღვრული დღგ-ს ჩათვლის საფუძვლები და ჩათვლას ექვემდებარებოდა შპს «..." ბათუმის ფილიალის მიერ ზემოთ მითითებული ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა.
რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის «დ" ქვეპუნქტის მიხედვით, ადმინისტრაციული აქტი იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, რომელიც აწესებდა, ცვლიდა, წყვეტდა ან ადასტურებდა პირის, ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს. ადმინისტრაციულ აქტად ჩაითვლებოდა, ასევე, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მის უფლებამოსილებაში შემავალი საკითხის დაკმაყოფილებაზე განმცხადებლისათვის უარის თქმის შესახებ, აგრეთვე, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ან დადასტურებული დოკუმენტი, რომელსაც შეიძლებოდა მოჰყოლოდა სამართლებრივი შედეგები. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 16 აპრილის შეტყობინება ვადაგადაცილებული დავალიანების დარიცხვის შესახებ 17100 ლარის ოდენობით, თავისი არსით შეესაბამებოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის «დ" ქვეპუნქტის შინაარსს და ადმინისტრაციულ აქტს წარმოადგენდა, რადგან მის საფუძველზე შპს «..." დაერიცხა დავალიანება და დაედო ინკასო, ანუ ამ აქტს გარკვეული სამართლებრივი შედეგები მოჰყვა.
რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სასაქონლო ზედნადების არსებობა აუცილებელი წინაპირობა იყო ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილ დღგ-ზე ჩათვლის მისაღებად. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც გადახდილი იყო წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად. ამდენად, კანონმდებელმა დღგ-ს ჩათვლა დაუკავშირა არა სასაქონლო ზედნადების, არამედ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენას. საქმეში წარმოდგენილი მასალები კი მათი წარდგენის ფაქტს ადასტურებდა. გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურები (მე-16 სექციაში) შეიცავდა მითითებას სასაქონლო ზედნადების ნომრის შესახებ და თითოეული მათგანის გვერდით აღნიშნული იყო შესაბამისი სასაქონლო ზედნადების ნომერი. ის გარემოება, რომ სასაქონლო ზედნადებები საქმეში არ იყო წარმოდგენილი, არ ნიშნავდა, რომ მოსარჩელეს არ ჰქონდა უფლება, მოეთხოვა დამატებული ღირებულების გადასახადის ჩათვლა.
რაიონული სასამართლო ასევე არ დაეთანხმა მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის შესაბამისი წერილი კანონის დარღვევით იყო შედგენილი. ის გარემოება, რომ პირი იმჟამად აღარ წარმოადგენდა უფლებამოსილ თანამდებობის პირს, არ შეიძლებოდა გამხდარიყო მის მიერ უფლებამოსილების განხორციელებისას გამოცემული დოკუმენტების ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადების საფუძველი. იმავდროულად, ხსენებული წერილი შეიცავდა ოფიციალური დოკუმენტისათვის გათვალისწინებულ ყველა აუცილებელ რეკვიზიტს (შესრულებული იყო ოფიციალურ ბლანკზე, დამოწმებული ბეჭდითა და ხელმოწერით, ჰქონდა სათანადო ნომერი), ხოლო საკითხი ამ დოკუმენტის სიყალბის შესახებ არ ყოფილა დასმული საქმის მოსამზადებელ სასამართლო სხდომაზე, მიუხედავად იმისა, რომ მხარეს გააჩნდა მისი დასმის შესაძლებლობა.
თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამაც, რომელმაც ასევე მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 2 ივნისის განჩინებით მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე მესამე პირად ჩაება ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 აპრილის საოქმო განჩინებით აპელანტი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურით, მეორე აპელანტი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციით, ხოლო მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 მაისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივრებში მითითებული გარემოებები არ წარმოადგენდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ შეფასებებს.
სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ წარმოდგენილ იქნა მტკიცებულება, რომლითაც კიდევ ერთხელ დასტურდებოდა, რომ შპს «..." მიერ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი იყო ყველა სადავო ანგარიშ-ფაქტურა, რომელთა საფუძველზეც უტყუარად დგინდებოდა, რომ შპს «..." ბიუჯეტის მიმართ დავალიანება არ გააჩნდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იყო კანონიერი და შესაბამისად, არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრების დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმაც, რომელმაც ასევე მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 28 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა (მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 მაისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.
საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით იყო გადახდილი წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილი საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით. დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარებოდა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა. შესაბამისად, მხოლოდ დღგ-ის თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტში ასახვის შემდეგ მიეცემოდა მყიდველს ჩათვლის მოთხოვნის უფლება. იმ შემთხვევაში, თუ მიმწოდებელი არ შეასრულებდა მის მიმართ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილით დადგენილ ვალდებულებას (დღგ-ის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა საქონლის მიმწოდებელს) და არ შეიტანდა დღგ-ის თანხას ბიუჯეტში, მყიდველი ვერ მიიღებდა დღგ-ის თანხის გადახდილად ჩათვლის უფლებას. იმავე კოდექსის 115-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული პირი, რომელიც აწარმოებდა დასაბეგრ ოპერაციას, ვალდებული იყო, გამოეწერა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და წარედგინა იგი გადასახადების გადამხდელად რეგისტრირებული პირისათვის _ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმღებისათვის, ხოლო ანგარიშ-ფაქტურა გამოიწერებოდა ოთხ ეგზემპლარად, რომლის პირველი და მესამე პირები წარედგინებოდა მყიდველს, ხოლო მეორე და მეოთხე პირები რჩებოდა გამყიდველს. ამასთან, ანგარიშ-ფაქტურის მე-4 პირს გამყიდველი წარუდგენდა საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად, ხოლო მე-3 პირს მყიდველი წარუდგენდა საგადასახადო ორგანოებს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად.
ამდენად, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით (რომელზეც მიუთითებდა შპს «...» 2005 წლის 13 მაისს თბილისის სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილ განცხადებაში, რომელსაც დართული ჰქონდა ამ კატეგორიის დავებზე სააპელაციო და უზენაესი სასამართლოების პრაქტიკის დამადასტურებელი განჩინებები _ ტ. 1, ს.ფ. 283-336), საქართველოს საგადასახადო კოდექსით (1997 წ.) გათვალისწინებული დღგ-ს თანხის ჩათვლა წარმოადგენდა შესაბამისი პირის უფლებას, გარკვეული პირობების დადგომის შემდეგ, მიეღო სახელმწიფოს მხრიდან მის მიერ გაწეული საფასურის შედეგად დღგ-ს, როგორც გადასახადით გათვალისწინებული თანხის, გადახდილად აღიარება. შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ ე.წ. მიმწოდებლის მიერ არ შესრულდებოდა მის მიმართ დადგენილი ვალდებულება და არ მოხდებოდა დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში შეტანა, შესაბამისად, ვერ განხორციელდებოდა ე.წ. მიმღების უფლება, ჩათვლოდა დღგ-ს თანხა გადახდილად, ხოლო სასაქონლო ზედნადები ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილ დღგ-ზე ჩათვლის მისაღებად აუცილებელ პირობას არ წარმოადგენდა. შპს «...» წარმომადგენელმა საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 28 თებერვლის სხდომაზეც აღნიშნა ასეთი კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის არსებობის შესახებ. საკასაციო სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ საკასაციო სასამართლო 2008 წლის 28 თებერვლის განჩინების მიღებით არ ცვლიდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას ამ კატეგორიის საქმეებზე.
საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) კასაციის მიზეზად მიუთითებდა და სადავოდ ხდიდა შპს «...» მიერ განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების ნამდვილობას, კერძოდ, საკასაციო საჩივარში იგი განმარტავდა, რომ საქმეში წარმოდგენილ ანგარიშ-ფაქტურებს, რომლებიც გამოწერილ იქნა შპს «..." ბათუმის ფილიალის მიერ, არ ახლდა სასაქონლო-სატრანსპორტო ზედნადები, რომელიც აუცილებელი იყო საქონლის ქვეყნის შიგნით გადაადგილებისათვის, რაც დაადასტურებდა საქონლის მიღებასა და მიწოდებას, ხოლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში, სავალდებულო იყო მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშე აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია. ამდენად, ხსენებული კასატორი სადავოდ ხდიდა იმ გარემოებას, შპს «...» მიერ რეალურად შესრულდა დასაბეგრი ოპერაციები, თუ მისი მხრიდან უსაქონლო ოპერაციების განხორციელება იყო სახეზე და ამასთან დაკავშირებით, მიუთითებდა, რომ საქმეში არ იყო წარმოდგენილი აღნიშნული ზედნადებები, რომელთა წარმოდგენა აუცილებელი იყო.
ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ზემოაღნიშნულ საკითხს შპს «...» მიერ უსაქონლო ოპერაციების შესაძლო განხორციელების თაობაზე არა მარტო კასატორები, არამედ მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაც (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) ხდიდა სადავოდ, კერძოდ, საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 28 თებერვლის სხდომაზე ხსენებული ინსპექციის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მოცემული საქმის მასალებიდან არ ჩანდა შპს «...» სათავო ოფისის მიერ თავის ფილიალისთვის თანხის გადახდა, ხოლო თვითონ შპს «...» ბათუმის ფილიალის ბიუჯეტთან ურთიერთობის შესახებ წერილები წარმოდგენილი იყო, ანუ აქ საუბარი იყო არა იმაზე, შპს «...» ბათუმის ფილიალს ჰქონდა თუ არა რაიმე დავალიანება ბიუჯეტის მიმართ, არამედ იმაზე, გადაუხადა თუ არა თავის ფილიალს შესაბამისი თანხები საქონლის მიმღებმა _ შპს «...», რომელიც მოითხოვდა დღგ-ს ჩათვლას და ამდენად, მართალი იყო, გამოიწერა ანგარიშ-ფაქტურები, მაგრამ რეალურად საქონლის მიწოდებას ადგილი არ ჰქონია, რაც იმას ნიშნავდა, რომ უსაქონლო ოპერაციები იყო სახეზე და სასაქონლო ოპერაციები არ შემდგარა.
საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებული იყო, სრულად აღერიცხა მის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული ყოფილიყო კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასასრულზე. გარდა ამისა, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში, სავალდებულო იყო მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშე აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია. იმავე კოდექსის 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, თუ საგადასახადო შემოწმებით დადგინდებოდა, რომ განხორციელდა უსაქონლო ოპერაციები ან ფიქტიური გარიგებები, რის შედეგადაც წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით უზრუნველყოფილი არ იქნებოდა კუთვნილი გადასახადის ბიუჯეტში გადახდა, მაშინ ამ ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით მყიდველისათვის დღგ-ის ჩათვლა უქმდებოდა.
საკასაციო სასამართლომ იქვე მიუთითა, რომ მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) წარმომადგენელმა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის სხდომაზეც განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 118-ე მუხლიდან გამომდინარე, სასაქონლო ზედნადების არსებობას ჰქონდა პირდაპირი მნიშვნელობა იმისათვის, რათა დადგენილიყო ოპერაცია საქონლიანი იყო თუ უსაქონლო, გადასახადის გადამხდელსა და საგადასახადო ორგანოს შორის გაფორმებული შედარების აქტი კი წარმოდგენილი არ იყო (ტ. 1, ს.ფ. 247-251). საქონლის ქვეყნის შიგნით სივრცეში გადაადგილებისათვის სასაქონლო ზედნადების არსებობის აუცილებლობაზე მიუთითა სააპელაციო საჩივარში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამაც (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია), კერძოდ, აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში სავალდებულო იყო მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა, რომლის გარეშეც აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია, საქმეში კი არ იყო წარმოდგენილი შესაბამისი სასაქონლო ზედნადები, რომლის წარმოდგენაც აუცილებელი იყო (ტ. 1, ს.ფ. 267-268).
აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, მიუხედავად იმისა, რომ ორივე აპელანტი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია) სადავოდ ხდიდნენ 2002 წლის განმავლობაში შპს «..." მიერ ამავე საზოგადოების ბათუმის ფილიალთან განხორციელებული, სასარჩელო განცხადებაში მითითებული ოპერაციების ნამდვილობას იმ თვალსაზრისით, რომ ხომ არ იყო ხსენებული ოპერაციები უსაქონლო, სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია დასახელებულ აპელაციის მიზეზზე.
ამდენად, საკასაციო სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში კასაციის ძირითად მიზეზს და სადავო საკითხს წარმოადგენდა სწორედ შპს «...» მიერ ამავე საზოგადოების ბათუმის ფილიალთან უსაქონლო ოპერაციების შესაძლო განხორციელება, რაზეც ვერ იმსჯელებდა საკასაციო სასამართლო, რადგან ამ საკითხზე არ უმსჯელია სააპელაციო სასამართლოს.
გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა შპს «...» წარმომადგენლის მიერ საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 28 თებერვლის სხდომაზე გამოთქმული მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ კასაციის მიზეზი სასარჩელო განცხადებაში მითითებული ოპერაციების უსაქონლოდ შესაძლო განხორციელების თაობაზე იყო სხვა საკითხი. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული საკითხი არ იყო სხვა საკითხი, არამედ დაკავშირებული იყო დღგ-ს ჩათვლასთან, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილით რეგლამენტირებული დღგ-ს ჩათვლა ვრცელდებოდა მხოლოდ რეალურად, კანონით დადგენილი წესით განხორციელებულ დასაბეგრ ოპერაციაზე გადახდილ დღგ-ს თანხაზე და არა უსაქონლო ოპერაციაზე ან ფიქტიურ გარიგებაზე გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით, საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილ დღგ-ს თანხაზე.
საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებდა მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ყოფილიყო დამყარებული მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვაზე, რის შედეგადაც მას გამოჰქონდა დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებდა გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებდა სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობდა ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის «გ» და «ე» ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე» ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება (განჩინება) ყოველთვის ჩაითვლებოდა კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება (განჩინება) იურიდიულად არ იყო საკმარისად დასაბუთებული.
საკასაციო სასამართლომ გაიზიარა კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) მოსაზრება, რომ სახეზე იყო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე" ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის საფუძველი. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებდა გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.
ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს ყოველმხრივ და სრულყოფილად უნდა დაედგინა ფაქტობრივი გარემოებები, საფუძვლიანად გამოეკვლია, სასარჩელო განცხადებაში მითითებული ოპერაციები შპს «...» და ამავე საზოგადოების ბათუმის ფილიალს შორის რეალურად განხორციელდა, თუ უსაქონლო ოპერაციები იყო სახეზე, რისთვისაც სააპელაციო სასამართლოს შეეძლო გამოეყენებინა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 მაისის საოქმო განჩინებით მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლით _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრით (საგადასახადო ინსპექცია).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს «...» სარჩელი, ანგარიშ-ფაქტურების _ აა-70 ¹030856, აა-70 ¹030833, აა-70 ¹030837, აა-70 ¹030854, აა-70 ¹030841, აა-70 ¹030842, აა-70 ¹030843, აა-70 ¹030845, აა-70 ¹030847, აა-70 ¹030848, აა-70 ¹030850, აა-70 ¹040128, აა-70 ¹040129, აა-70 ¹040131, აა-70 ¹040132, აა-70 ¹030857, აა-70 ¹030861, აა-70 ¹030862, აა-70 ¹030863, აა-70 ¹030867, აა-70 ¹030871, აა-70 ¹030872, აა-70 ¹030873, აა-70 ¹030874, აა-70 ¹030875, აა-70 ¹040135, აა-70 ¹040139, აა-70 ¹040143, აა-70 ¹040144, აა-70 ¹040145, აა-70 ¹040146, აა-70 ¹040149, აა-70 ¹040150, აა-70 ¹038132, აა-70 ¹038133, აა-70 ¹038135, აა-70 ¹038137, აა-70 ¹038138, აა-70 ¹038140, აა-70 ¹038143, აა-70 ¹038146, აა-70 ¹041126, აა-70 ¹041127, აა-70 ¹041129, აა-70 ¹041131, აა-70 ¹045880, აა-70 ¹045881, აა-70 ¹045882, აა-70 ¹045885, აა-70 ¹045887, აა-70 ¹045888, აა-70 ¹045851, აა-70 ¹045852, აა-70 ¹045854, აა-70 ¹045859, აა-70 ¹045861, აა-70 ¹045863, აა-70 ¹045864, აა-70 ¹045865, აა-70 ¹045866, აა-70 ¹045873, აა-70 ¹045875, აა-70 ¹043376, აა-70 ¹043378, აა-70 ¹043381, აა-70 ¹043382, აა-70 ¹043385, აა-70 ¹043387, აა-70 ¹043389, აა-70 ¹043390, აა-70 ¹043392 მიხედვით განხორციელებულ ოპერაციებზე დღგ-ს ჩათვლის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა; დანარჩენ ნაწილში თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია) 2003 წლის 16 აპრილის საგადასახადო შეტყობინების მიხედვით, შპს «..." 2003 წლის 16 აპრილის მდგომარეობით, ერიცხებოდა ბიუჯეტის დავალიანება 17100 ლარის ოდენობით. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 17 აპრილის ¹390 ცნობის თანახმად, შპს «..." მის მიერ გამოწერილი, ამავე ცნობაში მითითებული და მასზე დართული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები ჩაბარებული ჰქონდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილი ჰქონდა აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, რომლებიც გაგზავნილი იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 7 თებერვლის ¹879 ცნობის მიხედვით, შპს «..." მის მიერ გამოწერილი, ამავე ცნობაში მითითებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები წარდგენილი ჰქონდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში, რომლებიც გაგზავნილი იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 28 სექტემბრის ¹8469 ცნობის მიხედვით, შპს «..." მის მიერ დაბეგვრაზე წარდგენილი, ამავე ცნობაში მითითებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები წარდგენილი ჰქონდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში, რომლებიც გაგზავნილი იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში, ხოლო შპს «..." იმ დროისათვის წარდგენილი დეკლარაციით ბიუჯეტის დავალიანება არ ერიცხებოდა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 12 ივნისის ¹01-11/1747 წერილის თანახმად, შპს «...» მიერ 2002 წელს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ იქნა ამავე წერილში მითითებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები და წარდგენილი დღგ-ს დეკლარაციებით, სადაც ასახული იყო აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურები, მას ბიუჯეტის დავალიანება არ ერიცხებოდა.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით იყო გადახდილი წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილი საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით. დღგ-ს ჩათვლას ექვემდებარებოდა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. შესაბამისად, მხოლოდ დღგ-ს თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტში ასახვის შემდეგ მიეცემოდა მყიდველს ჩათვლის მოთხოვნის უფლება. იმ შემთხვევაში, თუ მიმწოდებელი არ შეასრულებდა მის მიმართ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილით დადგენილ ვალდებულებას (დღგ-ს ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა საქონლის მიმწოდებელს) და არ შეიტანდა დღგ-ს თანხას ბიუჯეტში, მყიდველი ვერ მიიღებდა დღგ-ს თანხის გადახდილად ჩათვლის უფლებას. იმავე კოდექსის 115-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული პირი, რომელიც აწარმოებდა დასაბეგრ ოპერაციას, ვალდებული იყო, გამოეწერა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და წარედგინა იგი გადასახადების გადამხდელად რეგისტრირებული პირისათვის _ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმღებისათვის, ხოლო ანგარიშ-ფაქტურა გამოიწერებოდა ოთხ ეგზემპლარად, რომლის პირველი და მესამე პირები წარედგინებოდა მყიდველს, მეორე და მეოთხე პირები კი რჩებოდა გამყიდველს. ამასთან, ანგარიშ-ფაქტურის მე-4 პირს გამყიდველი წარუდგენდა საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად, ხოლო მე-3 პირს მყიდველი წარუდგენდა საგადასახადო ორგანოებს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით (რომელზეც მიუთითებდა შპს «...» 2005 წლის 13 მაისს თბილისის სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილ განცხადებაში, რომელსაც დართული ჰქონდა ამ კატეგორიის დავებზე სააპელაციო და უზენაესი სასამართლოების პრაქტიკის დამადასტურებელი განჩინებები), საქართველოს საგადასახადო კოდექსით (1997 წ.) გათვალისწინებული დღგ-ს თანხის ჩათვლა წარმოადგენდა შესაბამისი პირის უფლებას, გარკვეული პირობების დადგომის შემდეგ, მიეღო სახელმწიფოს მხრიდან მის მიერ გაწეული საფასურის შედეგად დღგ-ს, როგორც გადასახადით გათვალისწინებული თანხის, გადახდილად აღიარება. შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ ე.წ. მიმწოდებლის მიერ არ შესრულდებოდა მის მიმართ დადგენილი ვალდებულება და არ მოხდებოდა დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში შეტანა, ვერ განხორციელდებოდა ე.წ. მიმღების უფლება, ჩათვლოდა დღგ-ს თანხა გადახდილად, ხოლო სასაქონლო ზედნადები ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილ დღგ-ზე ჩათვლის მისაღებად აუცილებელ პირობას არ წარმოადგენდა.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მიუთითებდა და სადავოდ ხდიდა შპს «...» მიერ განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების ნამდვილობას, კერძოდ, სააპელაციო საჩივარში იგი განმარტავდა, რომ საქმეში წარმოდგენილ ანგარიშ-ფაქტურებს, რომლებიც გამოწერილ იქნა შპს «...» ბათუმის ფილიალის მიერ, არ ახლდა სასაქონლო-სატრანსპორტო ზედნადები, რომელიც აუცილებელი იყო საქონლის ქვეყნის შიგნით გადაადგილებისათვის, რაც დაადასტურებდა საქონლის მიღებასა და მიწოდებას, ხოლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში, სავალდებულო იყო მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშე აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია. ამდენად, ხსენებული აპელანტი სადავოდ ხდიდა იმ გარემოებას, შპს «...» მიერ რეალურად შესრულდა დასაბეგრი ოპერაციები, თუ მისი მხრიდან უსაქონლო ოპერაციების განხორციელება იყო სახეზე და ამასთან დაკავშირებით, მიუთითებდა, რომ საქმეში არ იყო წარმოდგენილი აღნიშნული ზედნადებები, რომელთა წარმოდგენა აუცილებელი იყო.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის მიხედვით, თუ საგადასახადო შემოწმებით დადგინდებოდა, რომ განხორციელდა უსაქონლო ოპერაციები ან ფიქტიური გარიგებები, რის შედეგადაც წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით უზრუნველყოფილი არ იქნებოდა კუთვნილი გადასახადის ბიუჯეტში გადახდა, მაშინ ამ ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით მყიდველისათვის დღგ-ის ჩათვლა უქმდებოდა.
სააპელაციო სასამართლომ შპს «…» მიერ წარმოდგენილი მასალების საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია, რომ სასაქონლო ზედნადებები დართული იყო შემდეგ ანგარიშ-ფაქტურებზე _ აა-70 ¹043394, აა-70 ¹043398, აა-70 ¹047396, აა-70 ¹047399, აა-70 ¹048476, აა-70 ¹048477, აა-70 ¹048478, აა-70 ¹048479, აა-70 ¹048480, აა-70 ¹048481, აა-70 ¹048484, აა-70 ¹048488, აა-70 ¹048494, აა-70 ¹048497, აა-70 ¹048500, აა-70 ¹050653, აა-70 ¹050654, აა-70 ¹050655, აა-70 ¹050661, აა-70 ¹050663, აა-70 ¹050664, აა-70 ¹050667, აა-70 ¹050670, აა-70 ¹050671, აა-70 ¹050672, აა-70 ¹050675, აა-70 ¹052153, აა-70 ¹052164, აა-70 ¹052157, აა-70 ¹052158, აა-70 ¹052159, აა-70 ¹052160, აა-70 ¹052163, აა-70 ¹052164, აა-70 ¹052170, აა-70 ¹052171, აა-70 ¹052172, აა-70 ¹052173, აა-70 ¹052174, აა-70 ¹056177, აა-70 ¹056178, აა-70 ¹056181, აა-70 ¹056184, აა-70 ¹056186, აა-70 ¹056187, აა-70 ¹056194, აა-70 ¹056195, აა-70 ¹056196, აა-70 ¹056193, აა-70 ¹056976, აა-70 ¹056977, აა-70 ¹056980, აა-70 ¹056983, აა-70 ¹056987, აა-70 ¹056988, აა-70 ¹056990, აა-70 ¹056992, აა-70 ¹056993, აა-70 ¹056996, აა-70 ¹056997, აა-70 ¹057000, აა-70 ¹055351, აა-70 ¹055352, აა-70 ¹055356, აა-70 ¹055358, აა-70 ¹055360, აა-70 ¹055362, აა-70 ¹055364, აა-70 ¹055370, აა-70 ¹055373, აა-70 ¹059926, აა-70 ¹059929, აა-70 ¹059931, აა-70 ¹059939.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომლებითაც დადასტურდებოდა სასაქონლო ზედნადებების არსებობა შემდეგ ანგარიშ-ფაქტურებზე _ სერია აა-70 ¹030856, აა-70 ¹030833, აა-70 ¹030837, აა-70 ¹030854, აა-70 ¹030841, აა-70 ¹030842, აა-70 ¹030843, აა-70 ¹030845, აა-70 ¹030847, აა-70 ¹030848, აა-70 ¹030850, აა-70 ¹040128, აა-70 ¹040129, აა-70 ¹040131, აა-70 ¹040132, აა-70 ¹030857, აა-70 ¹030861, აა-70 ¹030862, აა-70 ¹030863, აა-70 ¹030867, აა-70 ¹030871, აა-70 ¹030872, აა-70 ¹030873, აა-70 ¹030874, აა-70 ¹030875, აა-70 ¹040135, აა-70 ¹040139, აა-70 ¹040143, აა-70 ¹040144, აა-70 ¹040145, აა-70 ¹040146, აა-70 ¹040149, აა-70 ¹040150, აა-70 ¹038132, აა-70 ¹038133, აა-70 ¹038135, აა-70 ¹038137, აა-70 ¹038138, აა-70 ¹038140, აა-70 ¹038143, აა-70 ¹038146, აა-70 ¹041126, აა-70 ¹041127, აა-70 ¹041129, აა-70 ¹041131, აა-70 ¹045880, აა-70 ¹045881, აა-70 ¹045882, აა-70 ¹045885, აა-70 ¹045887, აა-70 ¹045888, აა-70 ¹045851, აა-70 ¹045852, აა-70 ¹045854, აა-70 ¹045859, აა-70 ¹045861, აა-70 ¹045863, აა-70 ¹045864, აა-70 ¹045865, აა-70 ¹045866, აა-70 ¹045873, აა-70 ¹045875, აა-70 ¹043376, აა-70 ¹043378, აა-70 ¹043381, აა-70 ¹043382, აა-70 ¹043385, აა-70 ¹043387, აა-70 ¹043389, აა-70 ¹043390, აა-70 ¹043392. შესაბამისად, აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით განხორციელებულ ოპერაციებზე დღგ-ს ჩათვლის თაობაზე სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ნაწილობრივ გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილში გაუქმება, რომლითაც დაკმაყოფილდა სარჩელი და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი და სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმის გარემოებები და მტკიცებულებები. მოსარჩელის განცხადებით, მან საქონელი შეიძინა შპს «...» ბათუმის ფილიალისაგან. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადასახადებით დაბეგვრისათვის გამოიყენება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის ოფიციალურად გამოქვეყნებული და ძალაში შესული ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც მოქმედებს საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის. საგადასახადო ორგანოთა მხრიდან დღგ-ის ჩათვლის გაუქმების შესახებ წერილობითი მითითების გამოცემის სამართლებრივ საფუძველს, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, წარმოადგენდა შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-2, მე-6, 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლები.
კასატორის მტკიცებით, დამატებული ღირებულების გადასახადი წარმოადგენს საერთო-სახელმწიფოებრივ გადასახადს და იგი გადახდილად ჩაითვლება, როცა დღგ-ის თანხა მხოლოდ რეალური დასაბეგრი ოპერაციის და დროის მიხედვით გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში. აღნიშნულ ნორმას ითვალისწინებდა შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო აბზაციც, კერძოდ, დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა. სააპელაციო სასამართლოს, დღგ-ის ჩათვლის აღდგენის შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმებისათვის, უნდა შეესწავლა, მოსარჩელის მიერ დღგ-ის თანხა განაღდებული (გადახდილი) იყო თუ არა მომწოდებლისთვის, საქონლის შეძენიდან 90 დღის განმავლობაში, როგორც ამას ადგენს 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილი. ამ მუხლის დებულებათა გათვალისწინებით, ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია, შპს «...» მიერ შპს «...» ბათუმის ფილიალისთვის გადახდილი იყო თუ არა დღგ-ის თანხა 90-დღიან ვადაში (საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლი).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილება.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ იმ ანგარიშ-ფაქტურებზე, რომლებზეც სასაქონლო ზედნადებები არსებობდა, განხორციელებული ოპერაცია უნდა ჩათვლილიყო ნამდვილად და უარი განაცხადა ამ ნაწილში მოსარჩელე შპს «...» ჩათვლის გაუქმებაზე. სასაქონლო ზედნადების არსებობა არ შეიძლება თავისთავად გულისხმობდეს ამ ანგარიშ-ფაქტურების საფუძველზე განხორციელებული ოპერაციის ნამდვილობას. როგორც წესი (პრაქტიკაში ხშირია ასეთი შემთხვევები), სასაქონლო ზედნადები უსაქონლო ოპერაციების განხორციელების დროს უფრო იწერება, რომ დამაჯერებელი და უდავო გახადოს გადასახადის გადამხდელმა მის მიერ თითქოსდა განხორციელებული არარეალური, არარსებული ოპერაცია. გარდა ამისა, სააპელაციო წესით საქმის განხილვისას, ამ ინსპექციის მიერ დაყენებულ იქნა საკითხი, რომ შპს «...» წარმოედგინა დადასტურება იმისა, რომ გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურების საფუძველზე, მიწოდებული საქონლის საფასური შპს «...» თბილისის ფილიალის მიერ ნამდვილად იქნა გადახდილი ბათუმის ფილიალისთვის, ხოლო ამ უკანასკნელის მიერ სწორედ ამ ოპერაციის საფუძველზე იქნა გადახდილი აჭარის ა/რ ბიუჯეტში დღგ-ის თანხა, რის ჩათვლასაც ითხოვს ამჟამად შპს «...». ამ გადასახადის გადამხდელის მიერ არ ყოფილა დადასტურებული და სასამართლოს არ გაუმახვილებია ყურადღება იმ გარემოებაზე, იყო თუ არა გადახდილი რეალურად საქონლის საფასური შპს «...» თბილისის ფილიალის მიერ ბათუმის ფილიალისთვის, რაც აუცილებელ პირობას წარმოადგენდა იმჟამად მოქმედი საგადასახადო კოდექსის თანახმად, რათა თბილისის ფილიალს მის მიერ შეძენილი საქონლის მიხედვით გადახდილი თანხის შესაბამისად, ბიუჯეტიდან დღგ-ის თანხის ჩათვლის უფლება მიეღო. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2002 წლის 16 აპრილის შეტყობინება შპს «...» ბიუჯეტის დავალიანების _ 17100 ლარის დარიცხვის შესახებ, კანონიერია, ხოლო მოსარჩელის მოთხოვნა მისი ბათილად ცნობის შესახებ _ უსაფუძვლო.
მოგვიანებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ დაზუსტებული საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილში გაუქმება, რომლითაც დაკმაყოფილდა სარჩელი და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა, ხოლო დანარჩენ ნაწილში _ ხსენებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ნაწილობრივ გაასაჩივრა შპს «...», რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილში გაუქმება, რომლითაც დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივრები და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა მოცემული სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოქმნისას მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლი და მისი განმარტებისას არ გაითვალისწინა, რომ დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების კანონიერების შემოწმებისათვის სავალდებულოა არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოების _ დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში შეტანის ფაქტის დადგენა, რის შედეგადაც შესაძლებელი იქნება საგადასახადო ვალდებულების ზუსტი განსაზღვრა. რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოში გადასახადის გადახდა გადასახადის გადამხდელის მიერ დღგ-ს ჩათვლის მიღების საკმარის საფუძველს ქმნის. გადასახადის გადამხდელის მიერ გადასახადის გადახდის ფაქტის დადგენა საჭიროებს საგადასახადო ინსპექციებიდან მიწოდებული ინფორმაციების შესწავლას, ზოგიერთი ანგარიშ-ფაქტურის მიმართ დამატებითი ინფორმაციის გამოთხოვას, ხოლო სასამართლოს გააჩნდა სწორედ ასეთი ინფორმაცია, მაგრამ ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე დაასკვნა, რომ შპს «...» ბიუჯეტში დღგ-ის თანხა არ შეუტანია. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საგადასახადო ორგანოს მოსაზრება, რომ ამ შემთხვევაში, სახეზე იყო ფიქტიური ოპერაციები. ანგარიშ-ფაქტურების გაყალბება ან ფიქტიური ოპერაცია სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებულ დანაშაულს წარმოადგენს და უნდა დადასტურდეს შესაბამისი წესით, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. შპს «...» სააპელაციო სასამართლოს წარუდგინა მტკიცებულება _ საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომელიც სწორედ განსახილველ პერიოდს ეხებოდა და მასში უსაქონლო ოპერაციის ან ანგარიშ-ფაქტურის გაყალბების შესახებ არაფერი იყო ნათქვამი.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ შპს «...» მიერ წარდგენილი იყო შესაბამისი ზედნადებები 2002 წლის III და IV კვარტლებში გაწერილ ანგარიშ-ფაქტურებზე, ხოლო I და II კვარტლების ზედნადებების მოპოვება ვერ მოხერხდა, ვინაიდან სავარაუდოდ, ისინი განადგურდა შპს «...» სათავო ოფისში გაჩენილი ხანძრის დროს, ამ კომპანიის ქონების დალუქვის გამო კი, შეუძლებელი აღმოჩნდა დაუხარისხებელ და სატვირთო ავტომანქანებში არაორგანიზებულად ჩატვირთულ დოკუმენტაციაში შესაბამისი ზედნადებების მოპოვება, თუმცა სასამართლოსთვის წარდგენილი დოკუმენტაცია, რომელიც აკინძული იყო ორ წიგნად (კვარტლების მიხედვით) საკმარისი საფუძველი უნდა ყოფილიყო სასამართლოს შინაგანი რწმენის ჩამოსაყალიბებლად, რომ შპს «...» და მის ფილიალს შორის უსაქონლო ოპერაციებს ადგილი ნამდვილად არ ჰქონია. სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის მომენტისათვის გასული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 93-ე მუხლის მე-6 ნაწილით დოკუმენტების შენახვისათვის გათვალისწინებული 6-წლიანი ვადა და მხარე არ იყო ვალდებული, წარედგინა აღნიშნული დოკუმენტაცია. ამასთანავე, 2004 წლამდე პერიოდს შეეხო ამნისტია და სავალდებულო არ იყო დოკუმენტაციის შენახვა.
კასატორის მტკიცებით, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ საგადასახადო ინსპექცია დღგ-ის ჩათვლების გაუქმებას უკავშირებდა მხოლოდ იმ ფაქტს, რომ შპს «...» მიერ აჭარის ა/რ ბიუჯეტში შეტანილი თანხა ვერ მოხვდა საქართველოს ცენტრალურ ბიუჯეტში, ხოლო სხვა საფუძველი ჩათვლების გაუქმებისათვის არ არსებობდა. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სააპელაციო საჩივრის ავტორი შემოსავლების სამსახური სადავოდ ხდიდა დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების ნამდვილობას და გადაწყვეტილების იმ ნაწილით, რომლითაც დააკმაყოფილა მისი სააპელაციო საჩივარი, ფაქტობრივად, დაეთანხმა ამ აპელანტს, თუმცა ამავდროულად, არ გაითვალისწინა საგადასახადო ორგანოს მიერვე ჩატარებული საგადასახადო შემოწმების აქტისა და შესაბამისი წერილების შინაარსი. უსაქონლო ოპერაციებს ნამდვილად რომ ჰქონოდა ადგილი, აღნიშნული საგადასახადო ინსპექციას მისცემდა უფლებას, სწორედ ამ საფუძვლით გაეუქმებინა ჩათვლები, რეალურად კი, ჩათვლების გაუქმება სულ სხვა საფუძვლით მოხდა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 4 მაისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და შპს «...» საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით, 2009 წლის 30 ივნისს, 14.00 საათზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო შპს «...» საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით იყო გადახდილი წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილი საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით. დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარებოდა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებული იყო, სრულად აღერიცხა მის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული ყოფილიყო კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასასრულზე. გარდა ამისა, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში, სავალდებულო იყო მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშე აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია. იმავე კოდექსის 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, თუ საგადასახადო შემოწმებით დადგინდებოდა, რომ განხორციელდა უსაქონლო ოპერაციები ან ფიქტიური გარიგებები, რის შედეგადაც წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით უზრუნველყოფილი არ იქნებოდა კუთვნილი გადასახადის ბიუჯეტში გადახდა, მაშინ ამ ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით მყიდველისათვის დღგ-ის ჩათვლა უქმდებოდა.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მიერ კასაციის მიზეზად იმაზე მითითებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია, შპს «...» მიერ შპს «...» ბათუმის ფილიალისთვის გადახდილი იყო თუ არა დღგ-ის თანხა 90-დღიან ვადაში (საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლი), ასევე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სასაქონლო ზედნადების არსებობა არ შეიძლება თავისთავად გულისხმობდეს ამ ანგარიშ-ფაქტურების საფუძველზე განხორციელებული ოპერაციის ნამდვილობას, ხოლო ამ ინსპექციის 2002 წლის 16 აპრილის შეტყობინება შპს «...» ბიუჯეტის დავალიანების _ 17100 ლარის დარიცხვის შესახებ, კანონიერია, მოსარჩელის მოთხოვნა მისი ბათილად ცნობის შესახებ კი _ უსაფუძვლო.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორებს _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურსა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას არ წამოუყენებიათ რაიმე დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საფუძვლად შეიძლებოდა დასდებოდა მათი საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილებას.
საკასაციო სასამართლო, პირველ ყოვლისა, აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 105-ე მუხლი განსაზღვრავდა დასაბეგრი ოპერაციის დროს, კერძოდ, ამ მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული იყო დასაბეგრი ოპერაციის დრო, შესაბამისი დროიდან 90-დღიანი ვადით.
გარდა ამისა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია კასაციის მიზეზად კი მიუთითებს იმაზე, რომ სასაქონლო ზედნადების არსებობა არ შეიძლება თავისთავად გულისხმობდეს ამ ანგარიშ-ფაქტურების საფუძველზე განხორციელებული ოპერაციის ნამდვილობას, თუმცა ამ ინსპექციას ხსენებული მოსაზრება არ დაუსაბუთებია _ არ მიუთითებია რაიმე ალტერნატიულ ლეგალურ მტკიცებულებაზე.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არ არსებობს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან ამ კასატორების მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში, მოცემული საქმის განხილვისას, სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია საპროცესო კანონმდებლობა და ამ ნაწილში ამავე საქმეზე მიიღო კანონიერი გადაწყვეტილება, რის გამოც საკასაციო სასამართლოს მიერ, კონკრეტულ შემთხვევაში, ხსენებულ ნაწილში გამოყენებულ უნდა იქნეს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლი.
რაც შეეხება შპს «...» საკასაციო საჩივარს, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ხსენებული საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის _ შპს «...» მიერ კასაციის მიზეზად იმაზე მითითებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ შპს «...» მიერ ზედნადებების ნაწილის მოპოვება ვერ მოხერხდა, ვინაიდან სავარაუდოდ, ისინი განადგურდა შპს «...» სათავო ოფისში გაჩენილი ხანძრის დროს.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის «ა» ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ, კერძოდ, ესენია ფაქტები, რომლებსაც სასამართლო საყოველთაოდ ცნობილად მიიჩნევს.
საკასაციო სასამართლო შპს «...» სათავო ოფისში გაჩენილი ხანძრის ფაქტს, ამ შემთხვევაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის «ა» ქვეპუნქტის შესაბამისად, მიიჩნევს საყოველთაოდ ცნობილ ფაქტად, რომელიც დამტკიცებას არ საჭიროებს, იმ სასაქონლო ზედნადებებთან მიმართებაში, რომელთა წარდგენაც ქვემდგომ სასამართლოში მოცემულ საქმეზე ვერ შეძლო შპს «...». შესაბამისად, შპს «...» მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით, ვერ შეძლო სააპელაციო სასამართლოსთვის წარედგინა სასაქონლო ზედნადებები იმ ანგარიშ-ფაქტურებზე, რომელთა მიხედვით განხორციელებულ ოპერაციებზე დღგ-ს ჩათვლის თაობაზე მისი სარჩელის ნაწილი სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ დაკმაყოფილდა. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ამ შემთხვევაში, ეთანხმება კასატორის _ შპს «...» მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ შპს «...» და მის ფილიალს შორის უსაქონლო ოპერაციებს ადგილი ნამდვილად არ ჰქონია.
სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 20 ნოემბრის სხდომაზე შპს «...» წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ გარკვეულ ანგარიშ-ფაქტურებთან დაკავშირებით, წარმოდგენილი იყო ზედნადებები, ხოლო დანარჩენებთან მიმართებაში, შპს «...» ზედნადებები ვერ წარმოადგინა, ვინაიდან შპს «...» ოფისში გაჩენილი ხანძრის შედეგად, განადგურებული იყო მთელი რიგი დოკუმენტები, რის გამოც შპს «...» მოითხოვდა კონკრეტულ ანგარიშ-ფაქტურებთან დაკავშირებით, დღგ-ის ჩათვლას. საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 30 ივნისის სხდომაზე კასატორის _ შპს «...» წარმომადგენელმა განმარტა, რომ საყოველთაოდ ცნობილი გარემოებაა, რასაც მოწინააღმდეგე მხარეც არ უარყოფს, რომ ორი წლის წინ მოხდა ხანძარი შპს «...» სათავო ოფისში და რომელი დოკუმენტებიც გადარჩა, შპს «...» შეძლო მისი სასამართლოსთვის წარდგენა.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემაზე უარი კანონს ეწინააღმდეგება ან დარღვეულია მისი გამოცემის ვადა და ეს პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, სასამართლო, ამ კოდექსის 23-ე მუხლში აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით, გამოიტანს გადაწყვეტილებას, რომლითაც ადმინისტრაციულ ორგანოს ავალებს, გამოსცეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, მე-2 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტსა და მე-3 ნაწილზე, რომელთა თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ იმ ნაწილში, რომლითაც მან არ დააკმაყოფილა შპს «...» სარჩელი, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ _ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის პირველი ნაწილი.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში, შპს «...» მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით რეგლამენტირებული საკასაციო საჩივრის საფუძველი _ კანონის, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევის შედეგად მოცემულ საქმეზე ამ ნაწილში არასწორი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული, რაც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ამავე ნაწილში გაუქმების საფუძველია.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო შპს «...» საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება შპს «...» მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში, ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს «...» სარჩელი ამავე ნაწილში დაკმაყოფილდება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას დაევალება, მიიღოს გადაწყვეტილება შპს «...» ხსენებულ ნაწილში დღგ-ის ჩათვლის შესახებ. დანარჩენ ნაწილში კი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება უნდა დარჩეს უცვლელად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 411-ე მუხლებით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;
2. შპს «...» საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;
3. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება შპს «...» მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში, ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, შპს «...» სარჩელი ამავე ნაწილში დაკმაყოფილდეს და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას დაევალოს, მიიღოს გადაწყვეტილება შპს «...» ხსენებულ ნაწილში დღგ-ის ჩათვლის შესახებ;
4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩეს უცვლელად;
5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
