ბს-231-225(2კ-09) 11 ნოემბერი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ნინო ქადაგიძე, ლევან მურუსიძე
სხდომის მდივანი _ ნინო გოგატიშვილი
კასატორი (მოსარჩელე) _ შპს ,,...», წარმომადგენელი თ. გ-ძე (რწმუნებულება 01.10.07წ. ¹01/07; 01.10.08წ. ¹01/08; 05.11.07წ., ¹1-15982)
კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია, წარმომადგენელი ი. შ-შვილი (მინდობილობა 21.10.09წ. ¹15-16/04/18500)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.10.08წ. გადაწყვეტილება
დავის საგანი _ საგადასახადო სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენა, ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობა,
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
შპს ,,...» მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის წინააღმდეგ 02.11.07წ. სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 29.10.07წ. ¹920 და ¹925 საგადასახადო მოთხოვნებისა და 05.10.07წ. ¹1412 და ¹14/10 ბრძანებების ბათილად ცნობა. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 20.09.07წ. ¹187-მ ბრძანების საფუძველზე შპს ,,...» ჩატარდა შემოწმება. შემოწმების შედეგად საწარმოს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევისათვის დაეკისრა სხვადასხვა ჯარიმის გადახდა. კერძოდ, მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოუყენებლობისათვის და ავტოგასამართ სადგურში მადოზირებელი და მრიცხველი მექანიზმების საგადასახადოს ლუქების გარეშე მუშაობისათვის. მოსარჩელეს შპს ,,...» სადავოდ არ გაუხდია საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 და მე-5 ნაწილებით გათვალისწინებული დარღვევა. გადასახადის გადამხდელმა უკანონოდ მიიჩნია მისთვის ამავე მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე ჯარიმის დაკისრება, ვინაიდან, მოსარჩელის აზრით, ამ ნორმის საფუძველზე დაჯარიმება შესაძლებელია ამ მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ჯარიმის გამოყენების შემდეგ. შპს ,,...» ბენზინგასამართ სადგურებზე შემოწმება ერთდროულად განხორციელდა, რაც გამორიცხავს დაჯარიმების შემდეგ საწარმოს მიერ ამ ქმედების განმეორებას. შპს ,,...» სადავოდ არ ხდის აგრეთვე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-8 ნაწილის დარღვევისათვის დაკისრებულ ჯარიმას, თუმცა არ ეთანხმება ავტოგასამართ სადგურში მადოზირებელი და მრიცხველი მექანიზმების საგადასახადოს ლუქების გარეშე მუშაობის განმეორებით ჩადენას, ვინაიდან საგადასახადო შემოწმება ერთდოულად ჩატარდა შპს ,,...» ავტო გასამართ სადგურებში. ამასთანავე, შპს ,,...» არაერთხელ მიმართა საქართველოს მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს ფოთის სამსახურს, არაერთხელ მისწერა წერილი ლუქის დადების თხოვნით, თუმცა უშედეგოდ.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 01.02.08წ. გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადაო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 29.10.07წ. ¹920 და ¹925 საგადასახადო მოთხოვნები და 05.10.07წ. ¹1412 და ¹14/10 ბრძანებები და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა დაევალა; მოსარჩელის მიერ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 100 ლარის ოდენობით დაეკისრა მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას მოსარჩელის სასარგებლოდ.
სასამართლომ აღნიშნა, რომ საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე პირისათვის სახდელის დადება იმ შემთხვევაშია შესაძლებელი, თუკი გამოვლენილი გადაცდომა ჩადენილია მას შემდეგ, რაც იმავე სამართალდამრღვევმა გარკვეული დროით ადრე ერთხელ უკვე ჩაიდინა იმავე სახის გადაცდომა და ამ უკანასკნელის გამო, საგადასახადო ინსპექციამ ადმინისტრაციული აქტების_ბრძანების გამოცემისა და შესაბამისი «საგადასახადო მოთხოვნის» გაგზავნის გზით სამართალდამრღვევს დააკისრა საგადასახადო სანქცია_ჯარიმა. სასამართლომ ჩათვალა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ¹00062 და ¹00063 სამართალდარღვევის ოქმებში ასახული სამართალდარღვევის ფაქტები და მათი წინმსწრები სამართალდარღვევის ფაქტები გამოვლენილ იქნა სხვადასხვა ადგილზე დროის ისეთ მონაკვეთში, რომ ერთი გადაცდომის გამოვლენიდან მეორე გადაცდომის გამოვლენამდე დროის შუალედში მოპასუხეს_თბილისის საგადასახადო ინსპექციას არ გამოუცია შესაბამისი ადმინისტრაციული აქტი შპს ,,...» დაჯარიმების თაობაზე. პირველი ინსტანციის სასამართლო თვლის, რომ სამართალდარღვევის განმეორებით კვალიფიკაციისათვის გადამწყვეტია ის გარემოება, რომ სამართალდარღვევა ჩადენილი უნდა იყოს წინმსწრები სამართალდარღვევისათვის სახდელშეფარდებული პირის მიერ. განსახილველ შემთხვევაში 20.12.07წ. იმ სამართალდარღვევის გამოვლენის მომენტში, რომელიც შემდგომ უფლებამოსილი პირის მიერ შეფასდა, როგორც განმეორებითი ჩადენილი სამართალდარღვევა, შპს ,,...» ჯერ კიდევ არ იყო სახდელდადებული წინმსწრები საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის, ამიტომ სასამართლომ ჩათვალა, რომ ჩადენილი სამართალდარღვევები მოპასუხეს არ უნდა მიეჩნია განმეორებით ჩადენილ სამართალდარღვევად, მოპასუხეს უნდა ჩაეთვალა, რომ ადგილი ჰქონდა არა განმეორებითობას, არამედ მეორე სამართალდარღვევას.
საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-9, მე-10 და მე-11 ნაწილებზე, ასევე ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-97-ე მუხლებზე მითითებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ მასთან წარდგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შესაბამისი სამართლებრივი შეფასებისა და გადამოწმების, სხვა დამატებითი ფაქტობრივი გარემოებების და მტკიცებულებების მოპოვების გარეშე მიიღო კანონშეუსაბამო გადაწყვეტილება.
აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.10.08წ. გადაწყვტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 01.02.08წ. გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შპს ,,...» სარჩელი მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 29.10.07წ. ¹925 საგადასახადო მოთხოვნისა და მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 05.10.07წ. ¹1410 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე შესაძლებელია დაჯარიმება, თუ პირი ადრე ჩადენილი ამ სამართალდარღვევისათვის უკვე დაჯარიმებული იყო. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 05.10.07წ. ¹1412 ბრძანებისა და მის საფუძველზე გამოცემული ¹920 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა ასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე. სააპელაციო პალატამ მიუთითა აგრეთვე, რომ საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-8 ნაწილის შესაბამისად, ავტოგასამართ სადგურში მადოზირებელი და მრიცხველი მექანიზმების საგადასახადო ორგანოს ლუქების გარეშე მუშაობა იწვევს დაჯარიმებას 1500 ლარის ოდენობით, ხოლო ამავე მუხლის მე-9 ნაწილით, მე-8 ნაწილით განსაზღვრული ქმედება, ჩადენილი განმეორებით იწვევს დაჯარიმებას ყოველ შემდგომ განმეორებაზე 15 000 ლარის ოდენობით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მითითებული ნორმის მიხედვით დაჯარიმების საფუძველს ქმნის ქმედების განმეორებით ჩადენა, რაც გამორიცხავს აღნიშნული მუხლის მე-9 ნაწილით დაწესებული სანქციის გამოყენებისათვის იმ ფაქტის არსებობის ვალდებულებას, რომ სამართალდარღვევა ჩადენილი უნდა იყოს წინმსწრები სამართალდარღვევისათვის სახდელშეფარდებული პირის მიერ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.10.08წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ და შპს ,,...». საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.10.08წ. გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შპს ,,...» სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ გადასახადის გადამხდელი არ უარყოფს სამართალდარღვევის ფაქტებს, რაც საფუძვლად დაედო ინსპექციის ¹1412 ბრძანებას და ¹920 საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემას. კასატორი აღნიშნავს, რომ სამართალდარღვევები სხვადასხვა ობიექტებზე, სხვადასხვა დროს არის გამოვლენილი, რის გამოც ინსპექციამ ყოველი მომდევნო სამართალდარღვევა ჩათვალა განმეორებითად და საწარმოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4, მე-5 და მე-6 ნაწილების საფუძველზე შესაბამისი საგადასახადო მოთხოვნები გაუგზავნა.
შპს ,,...» საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ მას არ დაურღვევია კოდექსის 139-ე მუხლის მე-9 ნაწილი, საგადასახადო ორგანოს მიერ შემოწმებები ხორციელდებოდა ერთდროულად სათაო ოფისში და შპს ,,...»-ის ობიექტებზე, აღნიშნულს ადასტურებს საგადასახადო სამსახურის 17.09.07წ. ოქმი, რომელშიც აღნიშნულია, რომ შემოწმება დაიწყო 20.09.07წ. 1500 საათზე და 25.09.07წ. დასრულდა. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მიუხედავად მისი მიმართვისა, სტანდარტების სამსახურმა ვერ გაიგო უნდა განეხორციელებინა თუ არა ლუქების დადება, მითუმეტეს ეს არ შეიძლებოდა სცოდნოდა კასატორს. კასატორი უთითებს, რომ სტანდარტების სამსახურმა არ განახორციელა ლუქის დადება, რის გამოც საგადასახადო სამსახურს ფინანსთა მინისტრის 28.03.06წ. ¹258 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის თანახმად არ უნდა დაედო ლუქი. ლუქის დადების საჭიროება სტანდარტების სამსახურს უნდა გადაეწყვიტა. კასატორი აღნიშნავს აგრეთვე, რომ საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-5 და მე-9 ნაწილი შინაარსობრივად ერთიდაიგივეა, მიუხედავად ამისა ერთ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადგილი ჰქონდა განმეორებით ქმედებას, ხოლო მეორე შემთხვევაში მიიჩნია, რომ განმეორებას ადგილი არ ჰქონია. კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა კოდექსის 139-ე მუხლის მე-9 ნაწილი. კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს 07.10.08წ. გადაწყვეტილების ნაწილობრივი გაუქმება და გაუქმებული გადაწყვეტილების ნაწილში საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება, 29.10.07წ. ¹925 საგადასახადო მოთხოვნის და 05.10.07წ. ¹1410 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.
საკასაციო პალატის სხდომაზე კასატორების წარმომადგენლებმა მხარი დაუჭირეს თავიანთ საკასაციო საჩივრებს და მოითხოვეს მათი დაკმაყოფილება.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების და საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის შპს ,,...» საკასაციო საჩივარში მოყვანილ მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ შემოწმება 20.09.07წ. ხორციელდებოდა ყველა ავტოგასამართ სადგურზე ერთდროულად, აღნიშნულს არ ადასტურებს 27.09.07წ. ოქმი, რომელშიც პროცედურების მიმდინარეობა აღიწერა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სამართალდარღვევები სხვადასხვა ობიექტზე სხვადასხვა დროს არის გამოვლენილი. შპს ,,...» ობიექტზე 20.09.07წ.-27.09.07წ. ინვენტარიზაციის ჩატარება არ აძლევდა მოსარჩელეს სამართალდარღვევის გამოვლენის მიუხედავად ლუქის გარეშე მუშაობის გაგრძელების შესაძლებლობას. საქმის მასალებით დასტურდება და საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ შპს ,,...»-ის კუთვნილ ორ სხვადასხვა ავტოგასამართ სადგურზე მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის ინსპექტორებმა შეადგინეს ორი საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი (¹00017-ად და ¹00063-ად), კერძოდ, 20.09.07წ. 15.00 საათზე ლანჩხუთის რაიონში, სოფ. ... მდებარე ავტოგასამართ სადგურზე, ხოლო 16.20-16.35 სთ. დროის შუალედში სენაკში, ... ქ. ¹4-ში მდებარე ავტოგასამართ სადგურზე აღმოჩენილ დარღვევებთან დაკავშირებით შედგა ოქმები. ოქმებში აღნიშნული შემოწმების მომენტის მიმართ შენიშვნები არ გამოთქმულა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოდგენილა, რის გამოც სსკ-ის 407.2 მუხლის შესაბამისად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის. ორივე შემთხვევაში ოქმის შედგენის მიზეზი იყო საწარმოს კუთვნილ ავტოგასამართ სადგურზე მრიცხველი მექანიზმების საგადასახადო ინსპექციის ლუქის გარეშე ფუნქციონირება. სამართალდარღვევის ოქმებში ზუსტად არის გადმოცემული დარღვევის შინაარსი – მითითებულ ავტოგასამართ სადგურზე შპს ,,...» საწვავის რეალიზაციას ახდენდა ისეთი მადოზირებელი და მრიცხველი მექანიზმებით, რომლებსაც არ გააჩნდა საგადასახადო ორგანოს მიერ დადებული ლუქი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ორივე შემთხვევაში ნავთობგასამართი სადგურის ლუქის გარეშე მუშაობის და შესაბამისად საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი დავას არ იწვევს. 20.09.07წ. ¹00017-ად საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის და მასზედ დართული მასალების განხილვის შედეგად, ლანჩხუთის რაიონის სოფ. ... მდებარე ავტოგასამართი სადგურის მრიცხველის მექანიზმის საგადასახადო ინსპექციის ლუქის გარეშე მუშაობის გამო, საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-8 ნაწილის საფუძველზე, რომელიც ითვალისწინებს სანქციას ავტოგასამართ სადგურში მადოზირებელი და მრიცხველი მექანიზმების საგადასახადო ორგანოს ლუქის გარეშე მუშაობისათვის, შპს ,,...» პასუხისმგებლობის ზომად სანქციის სახით განესაზღვრა ჯარიმა 1500 ლარის ოდენობით, რაზედაც მას 23.10.07წ. ¹918 საგადასახადო მოთხოვნა წარედგინა. 20.09.07წ. ¹00063-ად საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის განხილვის შედეგად ქ. სენაკში მდებარე ავტოგასამართი სადგურის მრიცხველის მექანიზმის საგადასახადო ინსპექციის ლუქის გარეშე (ლუქები იყო გადაწყვეტილი) მუშაობის გამო, საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-9 ნაწილის საფუძველზე, რომელიც ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას ლუქების გარეშე განმეორებით მუშაობისათვის, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 05.10.07წ. ¹14-10 ბრძანებით შპს ,,...» პასუხისმგებლობის ზომად სანქციის სახით განესაზღვრა ჯარიმა 15000 ლარის ოდენობით, რაზედაც მას 29.10.07წ. ¹925 საგადასახადო მოთხოვნა წარედგინა. მოსარჩელემ 05.10.07წ. ¹1410 ბრძანება და 29.10.07წ. ¹925 საგადასახადო მოთხოვნა გახადა სადავოდ. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 28.03.06წ. ¹258 ბრძანებულებით დამტკიცებული «ავტოგასამართ სადგურებში მარიგებელი სვეტების მადოზირებელი და მრიცხველი მექანიზმების დალუქვის წესების შესახებ» ინსტრუქციის მე-2 მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, ავტოგასამართ სადგურში არსებულ მადოზირებელ და მრიცხველ მექანიზმებზე საგადასახადო ორგანოს ლუქის არ ქონა (მ.შ. ლუქის მთლიანობის დარღვევა, თუ გადამხდელმა არ შეატყობინა შესაბამის საგადასახადო ორგანოს აღნიშნულის შესახებ), განიხილება საგადასახადო სამართალდარღვევად და იწვევს პასუხისმგებლობას საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლით დადგენილი წესით. ინსტრუქციის 8.10 მუხლის შესაბამისად მარიგებელი სვეტის დაზიანების შემთხვევაში, თუ მისი შეკეთება მოითხოვს მადოზირებელ და/ან მრიცხველ მექანიზმებზე საგადასახადო და მეტროლოგიური დამოწმების ორგანოების მიერ დადებული ლუქის მოხსნას (მ.შ. მათი შეკეთების ან შეცვლის მიზნით) ან იმ შემთხვევაში, თუ გადამხდელმა აღმოაჩინა ლუქის დაზიანების ფაქტი, იგი ვალდებულია დაზიანების აღმოფხვრამდე შეაჩეროს საწვავის მიწოდება. აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ წერილობით უნდა ეცნობოს ლუქის დამდებ საგადასახადო და მეტროლოგიური დამოწმების ორგანოებს, რომლებიც ხსნიან თავის დადებულ ლუქებს და გამომწვევი მიზეზების აღმოფხვრის შემდგომ დადგენილი წესით ახდენენ მექანიზმების ხელახალ დალუქვას. საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი და დავას არ იწვევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში შპს ,,...» არ შეუწყვეტია მუშაობა და არ უცნობებია საგადასახადო ორგანოსათვის ლუქის დაზიანების შესახებ.
დაუსაბუთებელია კასატორის, შპს ,,...» საკასაციო საჩივარში მოყვანილი მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მას არ შეეძლო მექანიზმის დალუქვის საჭიროების გაგება, ვინაიდან სტანდარტების სამსახურმა მიუხედავად შპს ,,...» მიმართვებისა, ვერ გაიგო უნდა განეხორციელებინა თუ არა ლუქების დადება. ავტოგასამართ სადგურებში მრიცხველი მექანიზმების დალუქვის საჭიროება დასტურდება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 28.03.06წ. ¹258 ბრძანებით დამტკიცეული ინსტრუქციის შინაარსიდან, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ავტოგასამართ სადგურებში მადოზირებელი და მრიცხველი მექანიზმების დალუქვა შემოწმებამდე იყო განხორციელებული, ლუქი დაედო როგორც მადოზირებელ მექანიზმს, სვეტებს, ასევე მრიცხველს (27.02.07წ., 17.07.07წ., 09.07.07წ. დალუქვის შესახებ აქტები), საქართველოს მეტროლოგიური სააგენტოს შპს ,,...» დირექტორმა შემოწმების შემდგომ (02.10.07წ.) მიმართა, ლუქის დადება საგადასახადო ინსპექციის მიერ მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია, ამასთანავე, საქმის განხილვის განმავლობაში მოსარჩელის წარმომადგენელმა არაერთგზის დაადასტურა, რომ არ უარყოფდა სამართალდარღვევის ფაქტს, მაგრამ არ ეთანხმებოდა სამართალდარღვევის ფაქტის განმეორებით ჩადენილად კვალიფიკაციას, რის გამოც მის მიერ გასაჩივრდა მხოლოდ ის აქტები, რომელიც ეხებოდა დარღვევის განმეორებით ჩადენას.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ორივე ავტოგასამართი სადგური ერთ მესაკუთრეს – შპს ,,...» ეკუთვნის, შემოწმება ჩატარდა ერთსადაიმავე დღეს, დროის ისეთ მონაკვეთში (დაახლოებით ერთი საათის და ოცი წუთის სხვაობით), რომ ერთი გადაცდომის გამოვლნიდან მეორე გადაცდომის გამოვლენამდე დროის შუალედში მოპასუხეს – მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციას არ გამოუცია და ვერც გამოსცემდა შესაბამის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს შპს ,,...» დაჯარიმების თაობაზე. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-9 ნაწილი ითვალისწინებს ავტოგასამართ სადგურში მადოზირებელი და მრიცხველი მექანიზმების საგადასახადო ორგანოს ლუქების გარეშე მუშაობის განმეორებით ჩადენისათვის დაჯარიმებას, ამდენად ხსენებული ნორმის თანახმად საჯარიმო სანქციის გამოყენების შესაძლებლობისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს საგადასახადო სამართალდარღვევის არაერთგზისობას, ორჯერ ჩადენის ფაქტს. 139-ე მუხლის მე-3 და მე-6 ნაწილებისაგან განსხვავებით, რომლებშიც პირდაპირაა მითითებული ჯარიმის გამოყენების შემდეგ სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენაზე, ამავე მუხლის მე-9 ნაწილი მიუთითებს ქმედების განმეორებაზე და არა დაჯარიმების შესახებ ადმინისტრაციული აქტების მიღების შემდეგ ანალოგიური ქმედების განხორციელებაზე. განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა სამართალდარღვევის გამოვლენის, ოქმის შედგენის მიუხედავად ერთიდაიგივე სუბიექტის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების გაგრძელება, საგადასახადო სამართალდარღვევის რამოდენიმეჯერ ჩადენა, რაც საგადასახადო სამართალდარღვევის მაკვალიფიცირებელ ნიშანს შეადგენს და იწვევს სამართალდარღვევისათვის მე-9 ნაწილით გათვალისწინებულ სანქციას. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არსებობს საგადასახადო პასუხისმგებლობის გამოყენების ყველა საფუძველი, კერძოდ: ნორმატიული საფუძველი – საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-9 ნაწილი, რომელიც ადგენს სანქციას ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 28.03.06წ. ¹258 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქცია, რომელიც ადგენს მადოზირებელი და მრიცხველი მექანიზმების დამოწმების და დალუქვის წესს, საგადასახადო ორგანოების და გადასახადის გადამხდელის უფლება-მოვალეობებს; ფაქტიური საფუძველი – ერთი სუბიექტის კუთვნილ ორ ობიექტზე საგადასახადო სამართალდარღვევის განმეორება; პროცესუალური საფუძველი – კომპეტენტური ორგანოს აქტი – საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის კონკრეტული ჯარიმის დაკისრების შესახებ.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს შეიძლება დაეკისროს პასუხისმგებლობა მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლებით და წესით. შესაბამისად, სადავო სამართალურთიერთობის მიმართ ვერ იქნება გამოყენებული ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 35-ე მუხლის დებულება, რომლის თანახმად განემორებით ჩადენაში იგულისხმება ერთგვაროვანი სამართალდარღვევის ჩადენა, რომლის გამოც პირს უკვე დაედო ადმინისტრაციული სახდელი. საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ელ ნაწილში მოცემულია საგადასახადო კანონმდებლობის ამომწურავი ჩამონათვალი, ხსენებული ნორმით დადგენილია, რომ საგადასახადო კანონმდებლობა შედგება საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებული და ძალაში შესული საერთაშორისო ხელშეკრულების, ამ კოდექსის და მათ შესაბამისად მიღებული კანონქვემებარე ნორმატიული აქტებისაგან. ამდენად, საგადასახადო კანონმდებლობას არ განეკუთვნება ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი, რის გამოც დაუშვებელია საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის მიმართ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსის ნორმების გამოყენება. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის კოდექსი ითვალისწინებს რამოდენიმე სახის საგადასახადო-სამართლებრივი შინაარსის გადაცდომას, მაგრამ არა ავტოგასამართ სადგურში მადოზირებელი და მრიცხველი მექანიზმების საგადასახადო ორგანოების ლუქების გარეშე მუშაობას, უკანასკნელი საგადასახადო კოდექსით არის გათვალისწინებული, შესაბამისად ამ სამართალდარღვევასთან დაკავშირებული სამართალურთიერთობა საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული ნორმების საფუძველზე უნდა გადაწყდეს. ამდენად საკასაციო პალატა თვლის, რომ საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული სამართალდარღვევისათვის გამოყენებული უნდა იქნეს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული ნორმები. საგადასახადო კოდექსის 139.9 მუხლი ითვალისწინებს გაზრდილი საჯარიმო სანქციის გამოყენებას ქმედების განმეორებისათვის, ქმედების განმეორებით ჩადენად მიჩნევისათვის, ამავე მუხლის მე-3, მე-6 ნაწილებისაგან განსხვავებით, ნორმა არ უთითებს წინა ქმედებისათვის ჯარიმის გამოყენების პირობას. სამართალდარღვევის სხვადასხვა ობიექტებზე ჩადენა არ გამორიცხავს გამეორებას, ვინაიდან ორივე ობიექტი ერთ სუბიექტს ეკუთვნის. ამდენად, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის_ შპს ,,...»-ის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ადგილი ჰქონდა არა განმეორებას, არამედ ერთ დღეს გამოვლენილ რამოდენიმე სამართალდარღვევას. საგულისხმოა, რომ მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია და დაეთანხმა 139-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული დარღვევისათვის ჯარიმის დაკისრებას, თუმცა მე-5 ნაწილი, მე-9 ნაწილის მსგავსად, არ უკავშირებს ქმედების განემორებით ჩადენას ჯარიმის დადებას, წინმსწრები სამართალდარღვევისათვის სახდელის შეფარდებას ანუ სამართალდარღვევის ჩადენას უკვე არსებული სახდელის შემდგომ. საკასაციო პალატა თვლის, რომ შპს ,,...» 15000 ლარით დაჯარიმების შესახებ მიღებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები ემყარება საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნებს.
საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 20.09.07წ. საგადასახადო სამართალდარღვევის ¹00062-ად ოქმის საფუძველზე, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილის 05.10.07წ. ¹1412 ბრძანებით შპს ,,...», საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე, სანქციის სახით განესაზღვრა ჯარიმა – 2500 ლარის ოდენობით, ხოლო 29.10.07წ. ¹920 საგადასახადო მოთხოვნით შპს ,,...» ეცნობა, რომ მისი პირადი აღრიცხვის ბარათზე განხორციელდა ფინანსური სანქციის – 2500 ლარის ოდენობის ჯარიმის დარიცხვა. საკასაციო პალატა არ იზიარებს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის მოსაზრებას 05.10.07წ. ¹1412 ბრძანებისა და 29.10.07წ. ¹920 საგადასახადო მოთხოვნის მართლზომიერების შესახებ. 139.6 მუხლის მიხედვით, მე-5 ნაწილით განსაზღვრული ჯარიმის გამოყენების შემდეგ ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოუყენებლობა ჩაითვლება განმეორებით ჩადენილად. ამდენად, 139-ე მუხლის მე-6 ნაწილით გათვალისწინებული სანქციის გამოყენებისათვის სავალდებულო პირობას წარმოადგენს გადაცდომის ჩადენა მას შემდეგ, რაც იმავე სამართალდარღვევმა მანამდე უკვე ჩაიდინა იმავე სახის გადაცდომა და ამ უკანასკნელის გამო საგადასახადო ინსპექციამ სამართალდამრღვევს დააკისრა საგადასახადო სანქცია-ჯარიმა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ შპს ,,...» მიმართ იმავე დღეს, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის ინსპექტორებმა 20.09.07წ. 1500 საათზე ლანჩხუთის რაიონში, სოფ. ... მდებარე ავტოგსამართ სადგურზე, ხოლო 1610-1640ს. ქ. ზუგდიდში, ... ქ. ¹2-ში ავტოგასამართ სადგურზე აღმოჩენილ დარღვევებთან დაკავშირებით, კერძოდ საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების გარეშე მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორების მოხდენისათვის ¹00016 სამართალდარღვევის ოქმის საფუძველზე 05.10.07წ. ¹1413 ბრძანებით შპს ,,...» დაჯარიმდა 500 ლარით, ხოლო ¹00061ად ოქმის საფუძველზე 05.10.07წ. ¹1411 ბრძანებით – 1500 ლარით. ხსენებული საჯარიმო სანქციების დაკისრებასთან დაკავშირებული აქტები მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია. დავის საგანს წარმოადგენს ¹00062-ად საგადასაადო სამართალდარღვევის ოქმის საფუძველზე გამოცემული 05.10.07წ. ¹1412 ბრძანება და 29.10.07წ. ¹920 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლებითაც მოსარჩელეს 139.6 მუხლის საფუძველზე დაეკისრა 2500 ლარის გადახდა. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მე-6 ნაწილით კვალიფიკაციისათვის სამართალდარღვევა ჩადენილი უნდა იყოს წინმსწრები სამართალდარღვევისათვის სახდელშეფარდებული პირის მიერ, ანუ წინმსწრები სამართალდარღვევისათვის ჯარიმის დაკისრების შემდგომ. ვინაიდან სადავოდ გამხდარი სამართალდარღვევის გამოვლენის მომენტში შპს ,,...» ჯერ კიდევ არ იყო სახდელდადებული წინა, იგივე სახის საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არსებობდა სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე სადავო აქტის ბათილად ცნობისა და ადმინისტრაციული ორგანოსათვის საქმის გარემოებათა გამოკვლევის და შეფასების შემდეგ ახალი აქტის გამოცემის დავალება. საკასაციო პალატა არ იზიარებს მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის მოსაზრებას სახელმწიფო ბაჟთან დაკავშირებით, ვინაიდან სსკ-ის 53-ე მუხლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობს მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ისპექციის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და შპს ,,...» საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს Aადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.10.08წ. გადაწყვეტილება;
2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
