¹ბს-258-248(4კ-09) 20 ივლისი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თავმჯდომარე ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: მარიამ ცისკაძე
ნუგზარ სხირტლაძე
სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა
კასატორები: 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო (მოპასუხე); 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე); 3. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია (მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე); 4. (მესამე პირი) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია)
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს «...»
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილება
სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, გადახდილი თანხის მომავალ გადასახადებში ჩათვლა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2006 წლის 8 ივნისს შპს «...» სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.
მოსარჩელის განმარტებით, 2006 წლის 4 აპრილს მას ჩაჰბარდა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105-ს ბრძანება და ამავე თარიღის ¹173 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც მოსარჩელეს დღგ-ში გადასახდელად დაეკისრა ძირითადი თანხა _ 710248 ლარი და საურავი _ 9716,12 ლარი. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105-ს ბრძანებიდან ირკვეოდა, რომ მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენდა ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შუალედური აქტი, რომლითაც დადგინდა, რომ შპს «...» და შპს «...» ფიქტიური გარიგებების დაფიქსირებით მიიღეს ფიქტიური აქტივები და აქციზის გადასახადის პირადი აღრიცხვის ბარათიდან დღგ-ში გადასცეს აქტივი შპს «...» 710248 ლარის ოდენობით, ეს უკანასკნელი კი, 1000000 ლარის აქტივით, 2003 წლის 13 ივლისს შეერწყა შპს «...».
მოსარჩელის მტკიცებით, შერწყმამდე შპს «...» დაინტერესდა შპს «...» ფინანსური მდგომარეობით. ქ. თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 23 მაისის შედარების აქტის თანახმად, შპს «...» დღგ-ში გააჩნდა ზედმეტობა 1000000 ლარის ოდენობით. შპს «...», საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-9 მუხლის საფუძველზე, გააჩნდა რა კანონიერი ნდობა საგადასახადო ორგანოს მიმართ, ხსენებული შედარების აქტის საფუძველზე, შპს «...» შერწყმის შედეგად, ამ უკანასკნელის აქტივის საფუძველზე, დაფარა დღგ-ის საგადასახადო დავალიანება. ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შემოწმების შუალედური აქტი შპს «...» არ წარმოადგენდა საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის საფუძველს, რადგან შერწყმის დროისათვის შპს «...» ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ გააჩნდა კანონიერი ნდობა, რომლითაც დასტურდებოდა შპს «...» აქტივის არსებობა 1000000 ლარის ოდენობით. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ 2006 წლის 3 აპრილის ¹105-ს ბრძანებით ფინანსური პოლიციის შუალედური აქტი ჩათვალა სათანადო ინფორმაციად და შპს «...» დაარიცხა დღგ-ის ძირითადი თანხა 710248 ლარის ოდენობით, რაც არასწორი იყო. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის ¹173 საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 51-ე მუხლის «ბ» და «დ» ქვეპუნქტების მოთხოვნათა დარღვევით. ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შემოწმების შუალედური აქტით გარიგებების ფიქტიურობა დაუდგინდათ შპს «...» და შპს «...», ხოლო გადასახადის გადახდა დაეკისრა შპს «...», რომელსაც არავითარი ბრალეულობა არ მიუძღოდა ხსენებული საზოგადოებების ფიქტიურ გარიგებებში.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მოსაზრებით, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105-ს ბრძანება გამოცემული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევით.
მოსარჩელის განმარტებით, არასწორი იყო ასევე მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ ¹173 საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად წარმოდგენილი 2006 წლის 4 აპრილის შედარების აქტით დღგ-ის თანხაზე საურავის დარიცხვა 9716,12 ლარის ოდენობით, რადგან აღნიშნული ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნას, კერძოდ, საურავის დარიცხვა ხორციელდებოდა საგადასახადო დავალიანების წარმოქმნის მომდევნო დღიდან, თითოეული ვადაგადაცილებული დღისათვის, საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის ან წარუდგენლობის მიუხედავად. ხსენებული საგადასახადო მოთხოვნა შპს «...» ჩაჰბარდა 2006 წლის 4 აპრილს, რა დროიდანაც უნდა მომხდარიყო საურავის დარიცხვა. საურავის დარიცხვა არ იყო სწორი 2006 წლის 24 მარტიდან _ ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შემოწმების შუალედური აქტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში შესვლის დროიდან, ვინაიდან ფინანსურ პოლიციას უფლება არ ჰქონდა, გადასახადის გადამხდელისთვის გადასახდელად დაერიცხა გადასახადის თანხა, რის უფლებამოსილებაც გააჩნდა მხოლოდ საგადასახადო ორგანოს, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-50-ე მუხლების საფუძველზე.
მოსარჩელის მტკიცებით, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 18 აპრილის ¹116 ბრძანებით, საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 2 მაისის ¹616-ს ბრძანებითა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბჭოს 2006 წლის 29 მაისის ¹05-04/5011 გადაწყვეტილებით შპს «...» 2006 წლის 14 აპრილის შესაგებელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, ისევე, როგორც მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105-ს ბრძანება, 2006 წლის 4 აპრილის ¹173 საგადასახადო მოთხოვნა და იმავე თარიღის შედარების აქტი იყო არასწორი და დაუსაბუთებელი.
მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო დეპარტამენტმა 2006 წლის 2 მაისის ¹616-ს ბრძანებაში საერთოდ არ იმსჯელა საჩივარში მითითებულ საფუძვლებზე. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ 2006 წლის 2 მაისის ¹116-ს ბრძანებაში არ დაასაბუთა, თუ რა ბრალი მიუძღოდა შპს «...» შპს «...» და შპს «...» მიერ წარმოებულ ფიქტიურ გარიგებებში და საერთოდ არ იმსჯელა მომჩივნის კანონიერი ნდობის ფაქტორზე საგადასახადო ორგანოს მიმართ. საგადასახადო დეპარტამენტმა საერთოდ არ იმსჯელა საურავის დარიცხვის კანონიერებაზე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის ნორმასთან შესაბამისობის კუთხით და მიუთითა მხოლოდ ხსენებული კოდექსის 57-ე მუხლზე, რომელიც შეიცავდა ზოგად ნორმას და ადგენდა საგადასახადო ვალდებულების შესრულების წესს. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბჭოს 2006 წლის 29 მაისის ¹05-04/5011 გადაწყვეტილება იყო სრულიად დაუსაბუთებელი. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში მითითებული იყო მხოლოდ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 57-ე, 68-ე, 129-ე და 159-ე მუხლებზე და არა ის, თუ რატომ გამოიყენა მან დასახელებული მუხლების ნორმები და რით გააბათილა საჩივარში მოყვანილი მოტივები.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა: შპს «...» საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 2 მაისის ¹616-ს ბრძანებისა და მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 18 აპრილის ¹116-ს ბრძანების ბათილად ცნობა; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბჭოს 2006 წლის 29 მაისის ¹05-04/5011 გადაწყვეტილების, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105-ს ბრძანების, 2006 წლის 4 აპრილის ¹173 საგადასახადო მოთხოვნის, 2006 წლის 4 აპრილის შედარების აქტის ბათილად ცნობა; 2006 წლის 4 აპრილის ¹173 საგადასახადო მოთხოვნის ფარგლებში ჩამოჭრილი (გადახდილი) თანხის მომავალ გადასახადებში ჩათვლის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისთვის დავალება.
2006 წლის 23 ოქტომბერს შპს «...» თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში წარდგენილი გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნით დამატებით მოითხოვა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485-ს და 2006 წლის 6 ოქტომბრის ¹510-ს ბრძანებების, ასევე მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა.
მოსარჩელემ დამატებით განმარტა, რომ 2006 წლის 23 სექტემბერს მან მიიღო მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485-ს ბრძანება და 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც შპს «...» დღგ-ის თანხაზე გადასახდელად დაეკისრა საურავი 491935,28 ლარის ოდენობით. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485-ს ბრძანების თანახმად, მისი გამოცემის საფუძველს წარმოადგენდა ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შემოწმების შუალედური აქტის საფუძველზე, შპს «...» დღგ-ში 710248 ლარის გაუქმება და გადასახდელად დაკისრება. შესაბამისად, შპს «...» 2003 წლის 13 ივნისიდან (ფიქტიური აქტივის წარმოქმნის მომენტიდან) დაერიცხა საურავი 491935,28 ლარის ოდენობით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 57-ე და 129-ე მუხლების საფუძველზე.
მოსარჩელის მტკიცებით, შპს «...» არ დაეთანხმა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485-ს ბრძანებასა და 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნას და ისინი გაასაჩივრა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში, რომელმაც 2006 წლის 6 ოქტომბრის ¹510-ს ბრძანებით არ გაიზიარა გადასახადის გადამხდელის შესაგებელი. მოსარჩელე არ ეთანხმებოდა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 6 ოქტომბრის ¹510-ს ბრძანებასაც.
მოსარჩელის განმარტებით, გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ საურავის დარიცხვა 2004 წლის 13 ივნისიდან, ყოველგვარ სამართლებრივ საფუძველს იყო მოკლებული და ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნას. გადასახადის გადახდის ვალდებულება შპს «...» წარმოეშვა იმ დროიდან, როდესაც მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსმა ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შემოწმების შუალედური აქტი მიიჩნია სათანადო ინფორმაციად, რაც დაამტკიცა 2006 წლის 3 აპრილის ¹105-ს ბრძანებით და ამავე ბრძანების მე-2 პუნქტით შპს «...» გადასახდელად დააკისრა 710248 ლარი (თუმცა დარიცხვის კანონიერება სარჩელის საგანს წარმოადგენდა). დღგ-ის თანხაზე საურავის დარიცხვის უკანონობის თაობაზე იმსჯელა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდმა პალატამ და 2005 წლის 5 დეკემბრის განჩინებით იგი უკანონოდ მიიჩნია. შპს «...» მიერ შესაგებელში ხსენებულ განჩინებაზე მითითების მიუხედავად, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ საერთოდ არ იმსჯელა აღნიშნულზე და უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა გადასახადის გადამხდელის შესაგებელი. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485-ს ბრძანებაში არასწორად იყო მითითებული საგადასახადო კოდექსის 57-ე მუხლზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს «...» სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა; შპს «...» დამატებით დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 13263 ლარის ოდენობით.
საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის თანახმად, ამ კოდექსის პროცედურული დებულებები ვრცელდებოდა 2005 წლის 1 იანვრიდან იმ საგადასახადო პერიოდებზეც, რომლებიც მთავრდებოდა 2005 წლის 1 იანვრამდე. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების თანახმად, შპს «...» ბიუჯეტის წინაშე საგადასახადო დავალიანება წარმოეშვა 2003 წლის 13 ივნისს, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით, მას უნდა ეხელმძღვანელა 2005 წლის 1 იანვრიდან მოქმედი საგადასახადო კოდექსის ნორმებით.
საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის წარმომადგენელთა მოსაზრება ფინანსური პოლიციის შემოწმების შუალედური აქტის არასათანადო ინფორმაციად, იურიდიული ძალის არმქონე დოკუმენტად მიჩნევისა და გადასახადის დარიცხვის საფუძვლად არასწორად გამოყენების თაობაზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლება ჰქონდა, განეხორციელებინა თითოეული გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, ან სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა, ამ კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით, ერთი ან ერთზე მეტი ინფორმაციის წყაროს საფუძველზე, რომელიც ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის «გ» ქვეპუნქტის მიხედვით, შეიძლებოდა ყოფილიყო შემოწმების მასალები და სხვა სათანადო ინფორმაცია, რომელიც ცნობილი იყო საგადასახადო ორგანოსათვის. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში 2006 წლის 27 მარტს შევიდა ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შემოწმების შუალედური აქტი. წარმოდგენილი მასალებით დადგინდა, რომ შპს «...» და შპს «...» ფიქტიური გარიგებების დაფიქსირებით მიიღეს ფიქტიური აქტივები და აქციზის გადასახადის პირადი აღრიცხვის ბარათიდან დღგ-ში გადასცეს შპს «...», რომელიც 2003 წლის ივნისში 1000000 ლარის აქტივით შეერწყა შპს «...» და აღნიშნული აქტივით დაიფარა მისი დღგ-ის საგადასახადო დავალიანება.
საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ წარმოდგენილი შემოწმების აქტი კანონის შესაბამისად მიიჩნია საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვის საფუძვლად და მოსარჩელის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ 2006 წლის 3 აპრილის ¹105 ბრძანება გამოცემული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 51-ე მუხლის «ბ» და «დ» ქვეპუნქტების დარღვევით, იყო უსაფუძვლო, რადგან საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილი იყო, საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა განეხორციელებინა შემოწმების მასალების საფუძველზე.
საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებების თანახმად, შპს «...» სააღრიცხვო ბარათზე რიცხული ზედმეტობიდან 310000 ლარი საკუთრებაში გადასცა შპს «...», ასევე შპს «...» სააღრიცხვო ბარათზე რიცხული ზედმეტობიდან შპს «...» საკუთრებაში გადასცა 690000 ლარი. საქმეში წარმოდგენილი 2003 წლის 21 მაისის ხელშეკრულებით შპს «...» შეერწყა შპს «...» და შპს «...» პასუხისმგებლობის გადასვლა მოხდა 2003 წლის 21 მაისიდან. შპს «...» რისკის საკითხი იყო, თუ რამდენად მიუძღოდა მას ბრალი უკანონო აქტივის შეძენაში. საგადასახადო ორგანოდან მოსარჩელეს მიღებული ჰქონდა ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ შპს «...» ერიცხებოდა ზედმეტობა აქტივში და მას, როგორც მეწარმეს, თავად უნდა შეეფასებინა არსებული მდგომარეობა, რაც თავისთავად, არ გამორიცხავდა მოსარჩელის ბრალეულობას.
საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სახეზე არ იყო ადმინისტრაციული ორგანოსადმი კანონიერი ნდობის საფუძველი. შპს «...» იყო დაინტერესებული პირი, რომელმაც მიიღო უკანონო აქტივები, რაც არ შეიძლებოდა გამხდარიყო კანონიერი ნდობის საფუძველი შპს «...», როგორც შპს «...» სამართალმემკვიდრესთან მიმართებაში.
საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ გადასახადის გადამხდელის მიმართ საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა მოხდა ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შემოწმების შუალედური აქტის საფუძველზე, რომელიც საგადასახადო ინსპექციის მიერ სწორად იქნა რა მიჩნეული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «გ» ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ინფორმაციად, გადასახადის დარიცხვა განხორციელდა კანონმდებლობის დაცვით და შესაბამისად, მოსარჩელეს საურავი დაერიცხა ამავე კოდექსის 129 მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე. ხსენებული კოდექსის 57-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს და სხვა ვალდებულ პირს საგადასახადო ვალდებულება ეკისრებოდათ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ იმ გარემოებათა წარმოქმნის მომენტიდან, რომლებიც ითვალისწინებდა გადასახადის გადახდას. ასეთ გარემოებად კი, საგადასახადო ორგანოს მიერ სწორად იქნა მიჩნეული ფინანსური პოლიციის შემოწმების შუალედური აქტი. გადასახადის თანხის დარიცხვა განხორციელდა საგადასახადო ორგანოს მიერ, საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი გარემოებების წარმოქმნის მომენტიდან.
საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს «...» შეუსრულებელი საგადასახადო ვალდებულება და დავალიანება წარმოექმნა უკანონო აქტივის საფუძველზე დღგ-ის საგადასახადო დავალიანების გადახდის მომენტიდან _ 2003 წლის 13 ივნისიდან.
საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის შესაბამისი განჩინება ეხებოდა 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილს, რასაც მოცემულ სადავო საკითხთან არანაირი კავშირი არ ჰქონდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ნაწილობრივ _ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485-ს და 2006 წლის 6 ოქტომბრის ¹510-ს ბრძანებების, ასევე მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში გაასაჩივრა შპს «...» წარმომადგენელმა ი. ლ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილება.
აპელანტმა განმარტა, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105-ს ბრძანებისა და 2006 წლის 4 აპრილის ¹173 საგადასახადო მოთხოვნის გასაჩივრების მიუხედავად, მან გადაიხადა აღნიშნული აქტებით დარიცხული გადასახადები.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 აპრილისა და 2 ოქტომბრის საოქმო განჩინებებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლით _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურით, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია _ მისი უფლებამონაცვლით _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციით; მოცემულ საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს «...» სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს «...» სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485 ბრძანება, 2006 წლის 6 ოქტომბრის ¹510 ბრძანება და 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნა; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციასა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს სოლიდარულად დაეკისრათ მოსარჩელე შპს «...», მის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურება 2387 ლარის ოდენობით.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2006 წლის 4 აპრილს შპს «...» მიიღო მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105 ბრძანება და ამავე რიცხვით დათარიღებული ¹173 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც მას დღგ-ში გადასახდელად დაეკისრა ძირითადი თანხა _ 710248 ლარი და საურავი _ 9716,12 ლარი. 2006 წლის 3 აპრილის ¹105 ბრძანებით დადგენილ იქნა, რომ თანხის დარიცხვის საფუძველს წარმოადგენდა ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შუალედური აქტი, რომლის თანახმად, შპს «...» და შპს «...» ფიქტიური გარიგების დაფიქსირებით მიიღეს ფიქტიური აქტივები და შპს «...» გადასცეს აქტივი 710248 ლარის ოდენობით, ეს უკანასკნელი კი, თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 4 ივნისის დადგენილების საფუძველზე, 1000000 ლარის აქტივით შეერწყა შპს «...» და აღნიშნული აქტივით დაიფარა მისი დღგ-ის საგადასახადო დავალიანება.
სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს «...» გასაჩივრებული აქტებით დარიცხული გადასახადები გადაიხადა. 2006 წლის 23 სექტემბერს შპს «...» მიიღო მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485 ბრძანება და 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც მას დღგ-ის თანხაზე გადასახდელად დაეკისრა საურავი _ 491935,28 ლარი. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485 ბრძანების თანახმად, მისი გამოცემის საფუძველს წარმოადგენდა ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შემოწმების შუალედური აქტის საფუძველზე, შპს «...» დღგ-ში 710248 ლარის გაუქმება და გადასახდელად დაკისრება. შესაბამისად, შპს «...» 2003 წლის 13 ივნისიდან (ფიქტიური აქტივის წარმოქმნის მომენტიდან) დაერიცხა საურავი 491935,28 ლარის ოდენობით.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს «...» თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებას ასაჩივრებდა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485 ბრძანების, 2006 წლის 6 ოქტომბრის ¹510 ბრძანებისა და 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში.
სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა სააპელაციო საჩივრის ავტორის მოსაზრებას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-3 ნაწილი და უსაფუძვლოდ მიიჩნია, რომ საურავის დარიცხვა უნდა განხორციელებულიყო საგადასახადო ვალდებულების წარმოქმნის მომდევნო დღიდან, თითოეული ვადაგადაცილებული დღისათვის, საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის ან წარუდგენლობის მიუხედავად.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ზემოაღნიშნული ნაწილის ნორმის თანახმად, საურავის დარიცხვა ხორციელდებოდა საგადასახადო დავალიანების წარმოქმნის მომდევნო დღიდან, თითოეული ვადაგადაცილებული დღისათვის, საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის ან წარუდგენლობის მიუხედავად, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ იყო დადგენილი. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 57-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შინაარსს, რომლის მიხედვითაც, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს და სხვა ვალდებულ პირს საგადასახადო ვალდებულება ეკისრებოდათ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ იმ გარემოებათა წარმოქმნის მომენტიდან, რომლებიც ითვალისწინებდა გადასახადის გადახდას.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს «...» დღგ-ის დავალიანება გადაიხადა 2003 წლის 13 ივლისს, შპს «...» შერწყმის შედეგად მიღებული აქტივით. ამის შემდეგ მისი ვალდებულება მთლიანად იქნა შესრულებული სახელმწიფოს წინაშე. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 57-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ, კანონმდებლობით დადგენილ იმ გარემოებას, რომელიც ითვალისწინებდა გადასახადის გადახდას, წარმოადგენდა 2006 წლის 9 მარტის შემოწმების შუალედური აქტი.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საურავი წარმოადგენდა საგადასახადო ვალდებულების დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობისათვის კანონით დაწესებული პასუხისმგებლობის ზომას. შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელს გადასახადის გადახდის ვალდებულება არ გააჩნდა მანამდე, ვიდრე საგადასახადო ინსპექცია არ გადასცემდა მას შესაბამის შეტყობინებას გადასახადის დარიცხული თანხების შესახებ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს «...» გადახდის ვალდებულება არ წარმოშობია საგადასახადო ინსპექციის შესაბამისი შეტყობინების (მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105 ბრძანების) ჩაბარებამდე, ანუ 2006 წლის 4 აპრილამდე. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმ პერიოდში საურავის დარიცხვა, როდესაც მოსარჩელისათვის გადასახდელი გადასახადის შესახებ ცნობილი არ იყო, არ შეესაბამებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნებს და საურავის, როგორც ვალდებულების დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის ზომის, არსს, რის გამოც სადავო აქტები ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციასა და შემოსავლების სამსახურს სოლიდარულად უნდა დაკისრებოდათ მოსარჩელე შპს «...», მის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურება 2387 ლარის ოდენობით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მოსარჩელისთვის გასაჩივრებულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის 24-ე ნაწილი, 57-ე, 59-ე, 129-ე და 282-ე მუხლები. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს «...» დღგ-ის კუთხით გადასახდელი თანხები ფიქტიური აქტივებით დაფარა, რაც იმას ნიშნავს, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხების გადახდა, რითაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 59-ე მუხლის დებულებებიდან გამომდინარე, ვალდებულების შესრულება ხდება, არ განხორციელებულა. სააპელაციო სასამართლომ გაურკვეველ საფუძვლებზე დაყრდნობით განმარტა, რომ შპს «...» დღგ-ის დავალიანება გადაიხადა 2003 წლის 13 ივლისს, ფიქტიური აქტივით, რითაც სახელმწიფოს წინაშე მისი ვალდებულება მთლიანად იქნა შესრულებული.
კასატორის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის 24-ე ნაწილის დეფინიციიდან გამომდინარე, საგადასახადო დავალიანება არის შეუსრულებელი საგადასახადო ვალდებულება. ამავე კოდექსის 57-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს და სხვა ვალდებულ პირს საგადასახადო ვალდებულება ეკისრებათ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ იმ გარემოებათა წარმოქმნის მომენტიდან, რომლებიც ითვალისწინებს გადასახადის ან/და სანქციის თანხის გადახდას. ხსენებული კოდექსის 220-ე მუხლის და 225-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად ითვლება პირი, რომელიც რეგისტრირებულია ან ვალდებულია გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ის გადამხდელად, ასევე პირი, რომელიც არ არის დღგ-ის გადამხდელი, მაგრამ ახორციელებს საქონლის დასაბეგრ იმპორტს ან დროებით შემოტანას საქართველოში, დღგ-ის გადამხდელად ითვლება მხოლოდ ამ იმპორტზე ან დროებით შემოტანაზე. გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო ვალდებულება, რომელიც ითვალისწინებს გადასახადის თანხის გადახდას, წარმოეშობა დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების მომენტში. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 249-ე მუხლის თანახმად, ამ კოდექსის 129-ე მუხლის მიზნებისათვის, დღგ-ის თანხებზე საურავის დარიცხვის ათვლის წერტილი შესაბამისი დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვია, მიუხედავად იმისა, თუ როდის გაეგზავნება სუბიექტს საგადასახადო მოთხოვნა, რასაც ადასტურებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-3 ნაწილი.
კასატორის მტკიცებით, შპს «...» 2003 წლის 13 ივლისს არ გადაუხდია დღგ-ის დავალიანების თანხა. დღგ-ის ნაწილში დავალიანება შპს «...» წარმოეშვა 2003 წელს და არა 2006 წელს, შემოწმების შუალედური აქტის შედგენისას ან მისთვის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის ¹173 საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენისას. სააპელაციო სასამართლოს არ გააჩნდა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი, ვინაიდან დღგ-ის გადაუხდელ თანხებზე საურავის დარიცხვა სწორედ 2003 წლის ივლისიდან უნდა მომხდარიყო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი, იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული და შესაბამისად, სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-394-ე მუხლებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლები.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილება.
კასატორის მტკიცებით, საურავის შესახებ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა პირდაპირ ეწინააღმდეგება საგადასახადო მიზნებისათვის საურავის დარიცხვას. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-3 ნაწილით იმპერატიულად არის განსაზღვრული, რომ საურავის დარიცხვა ხორციელდება საგადასახადო დავალიანების წარმოქმნის მომდევნო დღიდან, თითოეული ვადაგადაცილებული დღისათვის, საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის ან წარუდგენლობის მიუხედავად. სამართლებრივ საფუძველსაა მოკლებული სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ საურავის დარიცხვა შეიძლება განხორციელდეს მხოლოდ საგადასახადო ინსპექციის მიერ გამოცემული აქტის შემდგომ პერიოდზე, რაც ეწინააღმდეგება, ზოგადად, საგადასახადო მიზნებისათვის საურავების არსებობას.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მოსარჩელისთვის გასაჩივრებულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონოა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება მხარემ გაასაჩივრა მხოლოდ დამატებითი _ 2006 წლის 23 ოქტომბრის მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობის ნაწილში.
კასატორის მტკიცებით, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485 ბრძანებითა და 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნით შპს «...» საურავი დაერიცხა მის მიერვე დეკლარირებულ და აღიარებულ დღგ-ის ძირითად თანხაზე, მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლების მიხედვით, საგადასახადო ვალდებულების წარმოქმნის დღიდან _ 2003 წლის ივნისიდან (ფიქტიური აქტივის წარმოქმნის მომენტიდან), 491935,28 ლარის ოდენობით, რაც კანონშესაბამისია, რადგან მოსარჩელის მხრიდან აშკარა იყო შესაბამის პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსის III კარით გათვალისწინებული მოთხოვნების დარღვევა.
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლო არასწორად დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ, თითქოს საქალაქო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-3 ნაწილი და საურავის დარიცხვა უნდა განხორციელებულიყო საგადასახადო ვალდებულების წარმოქმნის მეორე დღიდან, თითოეული ვადაგადაცილებული დღისათვის, საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის ან წარუდგენლობის მიუხედავად. აღნიშნულ დროდ სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია არა 2003 წლის ივნისი, როდესაც შპს «...» დღგ-ის დავალიანების დაფარვა მოხდა აქციზიდან გადმოტანილი ყალბი აქტივებით, არამედ _ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105 ბრძანების გამოცემის მომდევნო დღე, რის სამართლებრივ საფუძვლადაც მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 57-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ, კანონმდებლობით დადგენილ იმ გარემოებაზე, რომ, თითქოს მას საგადასახადო ვალდებულება წარმოეშვა აქტის შედგენის დღიდან, რაც არასწორია, ვინაიდან ფინანსური პოლიციის შესაბამისი აქტით დადგენილ იქნა მეწარმეთა ჯგუფის დანაშაულებრივი ქმედება 2003 წლის მაის-ივლისში, როდესაც დღგ-ის დავალიანების დაფარვა მოხდა ყალბი აქტივით.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილი, ასევე _ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 28-ე მუხლის მე-3 ნაწილი. ანალოგიურ საკითხთან მიმართებაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 31 მაისის ¹ბს-984-938(კ-06) განჩინებით დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით, უსაქონლო ოპერაცია სახეზეა იმ შემთხვევაში, როდესაც საგადასახადო დოკუმენტაცია შექმნილია არარსებულ, მიუწოდებელ ან მიუღებელ საქონელზე, ხოლო ფიქტიური გარიგება სახეზეა, როდესაც გარიგება რეალურად არ არსებობს და არც განხორციელებულა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის მტკიცებით, სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილითა და 394-ე მუხლის «ე» და «ე1» ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძვლები.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება.
კასატორის მტკიცებით, მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტა მნიშვნელოვანია სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, აგრეთვე, მას გააჩნია ფისკალური ეფექტიც, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრების გაზიარების შემთხვევაში, აქამდე გამოცემული შემოწმების ყველა აქტი (საურავის გაანგარიშების კუთხით) ექვემდებარება გაუქმებას, რადგან საურავის გაანგარიშება (სააპელაციო სასამართლოს მიერ მითითებული მეთოდის გათვალისწინებით) საგადასახადო მიზნებისათვის, წარმოუდგენელია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 26 თებერვლის განჩინებებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2009 წლის 26 თებერვლის განჩინებების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 აპრილის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით, 2009 წლის 22 მაისს, 11.30 საათზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საწარმოს აქტივის გადაცემის შესახებ 2003 წლის 23 მაისის ხელშეკრულებებით (ს.ფ. 151-152) შპს «...» და შპს «...», მათ სასარგებლოდ სააღრიცხვო ბარათებზე რიცხული ზედმეტობებიდან, შესაბამისად, 310000 ლარისა და 690000 ლარის აქტივები საკუთრებაში გადასცეს შპს «...». აღნიშნული 1000000 ლარის აქტივით 2003 წლის 13 ივნისს შპს «...» შეერწყა შპს «...», ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შუალედური აქტი წარმოადგენდა შპს «...» მიმართ თანხის დარიცხვის საფუძველს (ს.ფ. 36, 127). მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105-ს ბრძანებით (ს.ფ. 116) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შემოწმების აქტი ჩაითვალა სათანადო ინფორმაციად და შპს «...» დღგ-ში გადასახდელად დაეკისრა ძირითადი თანხა _ 710248 ლარი. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 აპრილის ¹173 საგადასახადო მოთხოვნით (ს.ფ. 117) შპს «...» გადასახდელად დაერიცხა დღგ-ის ძირითადი თანხა _ 710248 ლარი, ასევე მას დაეკისრა საურავი _ 9716,12 ლარი (ს.ფ. 118). მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485-ს ბრძანებით (ს.ფ. 64) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 9 მარტის შემოწმების შუალედური აქტის მასალები ჩაითვალა სათანადო ინფორმაციად და შპს «...» დღგ-ში დაერიცხა საურავი _ 491935,28 ლარი. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნით (ს.ფ. 65) შპს «...» დღგ-ში დაერიცხა საურავი _ 491935,28 ლარი. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 6 ოქტომბრის ¹510-ს ბრძანებით (ს.ფ. 77-78) შპს «...» შესაგებელი მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.
საკასაციო სასამართლო, პირველ ყოვლისა, ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ, ვინაიდან 2006 წლის 23 ოქტომბერს შპს «...» თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში წარდგენილი გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნით დამატებით მოითხოვა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485-ს და 2006 წლის 6 ოქტომბრის ¹510-ს ბრძანებების, ასევე მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით მხოლოდ ნაწილობრივ _ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485-ს და 2006 წლის 6 ოქტომბრის ¹510-ს ბრძანებების, ასევე მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში გაასაჩივრა შპს «...» წარმომადგენელმა ი. ლ-შვილმა და განმარტა, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105-ს ბრძანებისა და 2006 წლის 4 აპრილის ¹173 საგადასახადო მოთხოვნის გასაჩივრების მიუხედავად, მან გადაიხადა აღნიშნული აქტებით დარიცხული გადასახადები, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანსა და ამ ინსტანციაში საქმის განხილვის ფარგლებს წარმოადგენს მხოლოდ აღნიშნული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების _ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 21 სექტემბრის ¹485-ს და 2006 წლის 6 ოქტომბრის ¹510-ს ბრძანებების, ასევე მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 22 სექტემბრის ¹650 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში შპს «...» სარჩელისა და ამავე ნაწილში წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა. ამასთან, მართალია, კასატორები _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური კასაციის განაცხადის შემადგენელ ნაწილად მიუთითებენ მხარის მიერ გასაჩივრებულ ნაწილზე, მაგრამ ხსენებული ფარგლები შეესაბამება სააპელაციო სასამართლოს მიერ ამ საქმის განხილვისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღების ფარგლებს.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო ასევე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ აპელანტის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივმა, მხოლოდ გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში გასაჩივრებამ, ერთი მხრივ, შეზღუდა სარჩელის საგნის მოცულობა _ სარჩელის საგანს გამოაკლდა მისი მეორე ელემენტი _ გადახდილი თანხის მომავალ გადასახადებში ჩათვლის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნა და დარჩა მხოლოდ სარჩელის საგნის პირველი ელემენტი _ იმავე მოთხოვნით გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ხოლო, მეორე მხრივ, ხსენებულმა გასაჩივრებამ საგნობრივად და მატერიალურად შეამცირა მოსარჩელის მოთხოვნის მოცულობა _ შესაბამისად, აქტებისა და თანხის რაოდენობის კუთხით. აქედან გამომდინარე, ამ ეტაპზე სადავო აღარ არის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 3 აპრილის ¹105-ს ბრძანებითა და 2006 წლის 3 აპრილის ¹173 საგადასახადო მოთხოვნით შპს «...» დღგ-ის ძირითადი თანხის _ 710248 ლარის, ისევე, როგორც საურავის _ 9716,12 ლარის დარიცხვის კანონიერება.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, ამ კოდექსის პროცედურული დებულებები ვრცელდება 2005 წლის 1 იანვრიდან იმ საგადასახადო პერიოდებზეც, რომლებიც მთავრდება 2005 წლის 1 იანვრამდე. ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის მე-3 ნაწილის (2007 წლის 11 ივლისამდე არსებული რედაქცია) მიხედვით, საურავის დარიცხვა ხორციელდებოდა საგადასახადო დავალიანების წარმოქმნის მომდევნო დღიდან, თითოეული ვადაგადაცილებული დღისათვის, საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის ან წარუდგენლობის მიუხედავად, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ იყო გათვალისწინებული. ხსენებული კოდექსის 57-ე მუხლის მე-3 ნაწილის (2006 წლის 29 დეკემბრამდე არსებული რედაქცია) თანახმად, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს და სხვა ვალდებულ პირს საგადასახადო ვალდებულება ეკისრებოდათ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ იმ გარემოებათა წარმოქმნის მომენტიდან, რომლებიც ითვალისწინებდა გადასახადის გადახდას.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ დაუსაბუთებია თავისი მოსაზრება იმის შესახებ, რომ, ვინაიდან შპს «...» დღგ-ის დავალიანება გადაიხადა 2003 წლის 13 ივლისს, შპს «...» შერწყმის შედეგად მიღებული აქტივით, ამის შემდეგ მისი ვალდებულება მთლიანად იქნა შესრულებული სახელმწიფოს წინაშე.
ამასთან დაკავშირებით, კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ შპს «...» მიერ დღგ-ის კუთხით გადასახდელი თანხების ფიქტიური აქტივებით დაფარვით სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხების გადახდა, რითაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 59-ე მუხლის დებულებებიდან გამომდინარე, ვალდებულების შესრულება ხდება, არ განხორციელებულა, ხოლო გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო ვალდებულება, რომელიც ითვალისწინებს გადასახადის თანხის გადახდას, წარმოეშობა დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების მომენტში, შპს «...» კი 2003 წლის 13 ივლისს არ გადაუხდია დღგ-ის დავალიანების თანხა.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ის გარემოება, რომ მოსარჩელეც არ უარყოფს და სადავოდ არ ხდის ფიქტიურად წარმოქმნილი, ყალბი აქტივებით მის მიერ სარგებლობის ფაქტს _ ასეთი აქტივების საფუძველზე დღგ-ის საგადასახადო დავალიანების დაფარვას და ამასთანავე, შპს «...» მიერ თავდაპირველად აღძრული სარჩელის ფარგლებში გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით დარიცხული მთლიანი თანხის მის მიერ ბიუჯეტში შეტანას, კონკრეტულ შემთხვევაში, არ გამორიცხავს შპს «...» საგადასახადო-სამართლებრივ პასუხისმგებლობაზე მსჯელობის საჭიროებას საქმის განხილვის ამჟამინდელ ფარგლებში, რაც მხოლოდ განისაზღვრება შპს «...» იმ პერიოდის საურავის _ 491935,28 ლარის დაკისრებით, რომელიც წინ უსწრებს შპს «...» მიერვე, მისთვის თავდაპირველად დაკისრებული საურავის _ 9716,12 ლარის ბიუჯეტში გადახდას. აღნიშნული კი აფუძნებს შპს «...» საურავის _ 491935,28 ლარის დაკისრების კუთხით, საქმის გარემოებების სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამატებითი გამოკვლევის აუცილებლობას, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ ისე დააკმაყოფილა შპს «...» სარჩელი განსახილველ ფარგლებში, რომ საერთოდ არ იმსჯელა იმაზე, რომ შესაძლო იყო მოსარჩელეს ბრალი არ მიუძღოდა უკანონო აქტივის წარმოშობაში, მაგრამ შეეძლო თუ არა მოსარჩელეს რეალურად გაერკვია, მისთვის გადაცემული აქტივების ობიექტური თვალსაზრისით წარმოშობა და აღნიშნული რამდენად ანიჭებდა მოსარჩელეს უფლებას, ბიუჯეტთან ანგარიშსწორებისას ესარგებლა ფაქტობრივად არარსებული, ყალბი აქტივებით, საგადასახადო დავალიანება დაეფარა ასეთი აქტივებით, იმის გათვალისწინებით, რომ შპს «...» სადავოდ არ ხდის ფიქტიური გარიგებით მიღებული აქტივით დღგ-ის დავალიანების დაფარვას. გარდა ამისა, კონკრეტულ შემთხვევაში, არსებითი მნიშვნელობა აქვს შპს «...» მიმართებაში საურავის გადახდის ვალდებულების წარმოშობის მომენტის სამართლებრივად სწორად განსაზღვრას, ასევე იმის გათვალისწინებას, რომ საურავი წარმოადგენს გადასახადის არსებული ძირითადი თანხის გადაუხდელობის კანონიერი თანმდევი შედეგის მატერიალურ გამოხატულებას, რის გამოც საურავის დაკისრებისათვის მთავარია არა დღგ-ის ძირითადი თანხის მოგვიანებით გადახდის გზით შესაბამისი თავდაპირველი ვალდებულების შესრულება, არამედ _ შესაბამის პერიოდში, როდესაც გადასახადის გადამხდელს, ფორმალურად რეალიზებული აქტივის ფიქტიურობის გამო, იურიდიულად არ ჰქონდა გადახდილი დღგ-ის ძირითადი თანხა.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს ასევე არ უმსჯელია იმ საკითხზე, თუ რამდენად ექნება გავლენა ამ გადასახადის გადამხდელის მიერ გადასახადისა და შესაბამისი საურავის თანხების გადახდას მისი საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის მომენტზე, იმის გათვალისწინებით, რომ საურავი შეიძლება ითქვას, რომ წარმოადგენს დამატებით გადასახადს გადასახადის თანხის არათავისდროული გადახდის გამო და ამდენად, გადასახადის გადამხდელის ვალდებულება საურავის გადახდაზე უშუალოდ არის დაკავშირებული გადასახადის თანხის კანონით დადგენილ ვადაში და წესით მის მიერ გადაუხდელობასთან, გადაუხდელობის მიზეზის მიუხედავად, ანუ საურავი რეალურად არის გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის ერთგვარი გაგრძელება, რომელიც პირდაპირ გამომდინარეობს გადასახადის თანხის გადახდაზე გადასახადის გადამხდელის პასუხისმგებლობიდან. ამასთან, მართალია, ამ ეტაპზე აღარ არის სადავო დღგ-ის ძირითადი თანხისა და შესაბამისი საურავის მოსარჩელისათვის დაკისრება, მოსარჩელის მიერ მათი გადახდისა და ამ ნაწილში მისი მხრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების გაუსაჩივრებლობის გამო, მაგრამ სასამართლო პრაქტიკაზე ამ საქმის მხარეთა მითითებებთან დაკავშირებით, მათი და სააპელაციო სასამართლოს საყურადღებოდ, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დღგ-ის თანხაზე საურავის დაკისრების კანონიერების შემოწმების კუთხით, ერთმანეთისაგან გამიჯვნას ექვემდებარება ორი შემთხვევა. პირველი მათგანი დაკავშირებული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილით რეგლამენტირებულ დღგ-ის ჩათვლის გავრცელებასთან მხოლოდ რეალურად, კანონით დადგენილი წესით განხორციელებულ დასაბეგრ ოპერაციაზე გადახდილ დღგ-ის თანხაზე, ასევე _ დღგ-ის ჩათვლის გაუქმებასთან, ხსენებული თანხის საქართველოს ბიუჯეტში გადაუხდელობის გამო, ანუ როდესაც სახეზე იყო გარიგება, რომლის ნამდვილობა არ იყო სადავო. მეორე შემთხვევაში სახეზე იყო არა კლასიკური სახის, საგნობრივად და მატერიალურად რეალიზებული გარიგება მეწარმე სუბიექტებს შორის, არამედ ფორმალურად არსებული ფიქტიური აქტივით, ასეთი აქტივის მქონე პირის სამართალმემკვიდრის მიერ საქართველოს ბიუჯეტში დღგ-ის დავალიანების დაფარვა. შესაბამისად, დასახელებული ორი სხვადასხვა შემთხვევის ფარგლებში, საჭიროა მათგან შესაბამისი შემთხვევის განსხვავებული სამართლებრივი შეფასება, დღგ-ის ძირითად თანხაზე საურავის დარიცხვის მართლზომიერების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 22 მაისის სხდომაზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენელმა განმარტა, რომ ამ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის შესაბამისი განჩინების გამოყენება შესაძლებელი იქნებოდა, თუ დადგენილი არ იქნებოდა იმ ორგანიზაციის ბრალეულობა უსაქონლო ოპერაციებით ყალბი აქტივების შექმნაში, რომელიც შეერწყა მის სამართალმემკვიდრე შპს «...» და ამდენად, დარიცხული საურავი ექვემდებარება ბიუჯეტში გადახდას. იმავე სხდომაზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) წარმომადგენელმა განმარტა, რომ, თუ, მაგალითად, 2004 წლის მაისის თვის დღგ-ის დეკლარაცია, რომლის წარდგენის ვალდებულება პირს აქვს მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე, არ იქნება წარდგენილი საგადასახადო ორგანოში და გადასახადი არ იქნება გადახდილი, შემოწმების აქტით მას საურავი დაერიცხება არა ამ აქტის შედგენის, არამედ იმ პერიოდიდან, როდესაც მას გადასახადის გადახდის ვალდებულება წარმოეშვა. საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 23 ივნისის სხდომაზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენელმა განმარტა, რომ საქართველოს კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს საგადასახადო დავალიანების გადახდის შესაძლებლობას ფიქტიური აქტივით, რადგან ფიქტიური აქტივით, სამართლებრივი კუთხით, ვერ გაიქვითება რაიმე სახის დავალიანება.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს ასევე არ გაურკვევია შპს «...» ზედმეტობასთან დაკავშირებული საქმის გარემოებები, არ უმსჯელია ბიუჯეტში ამ საზოგადოების ზედმეტობის საკითხზე, ამ ზედმეტობის რეალურად არსებობის, მისი კანონიერების კუთხით, ასევე არ უმსჯელია ამ საკითხის მნიშვნელობაზე შპს «...» 491935,28 ლარის ოდენობით საურავის დარიცხვასთან მიმართებაში. მართალია, მოცემულ საქმეში წარმოდგენილია ქ. თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 23 მაისის შედარების აქტი (ს.ფ. 27), რომლის თანახმად, შპს «...» გააჩნდა ზედმეტობა 1000000 ლარის ოდენობით, მაგრამ გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე არსებული ინფორმაციის კანონიერებაზე პასუხისმგებელია უშუალოდ გადასახადის გადამხდელი, ანუ თავად გადამხდელის მიერ წარმოდგენილ ინფორმაციაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება გადამხდელს და არა საგადასახადო ორგანოს, ვინაიდან გადასახადის სწორად გამოანგარიშების ვალდებულება აკისრია გადამხდელს, რაც ამ შემთხვევაში, იურიდიულად გამორიცხავს საგადასახადო ორგანოს მიმართ კანონიერ ნდობაზე მსჯელობის შესაძლებლობას, რეორგანიზაციის შედეგად უფლებამონაცვლე საწარმო კი პასუხს აგებს ყველა იმ ვალდებულებაზე, რაზეც პასუხს აგებდა რეორგანიზაციის შედეგად სამართალმემკვიდრისთვის მიერთებული საწარმო.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში, განსახილველ ფარგლებში, სარჩელის საგანზე არსებითად მსჯელობისა და მოცემული დავის გადაწყვეტის მიზნით, არსებითი მნიშვნელობა აქვს სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან, ზემოთ მითითებულის გათვალისწინებით, სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლიანობაზე ამავე ფარგლებში მსჯელობას, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისა და ამ გარემოებებთან დაკავშირებული მტკიცებულებების სრულყოფილი გამოკვლევის თვალსაზრისით. სააპელაციო სასამართლოს სრულყოფილად არ უმსჯელია შპს «...» საურავის _ 491935,28 ლარის დარიცხვის კანონიერებაზე, რაც სააპელაციო სასამართლოს საპროცესო მოვალეობას წარმოადგენდა.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის მიხედვით, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. იმავე კოდექსის 394-ე მუხლის «ე" ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რის გამოც არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის «ე" ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი _ ხსენებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ, ყოველივე ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, სრულყოფილად უნდა დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და საქმეზე მიიღოს კანონიერი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდეს. საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, რის გამოც მოცემული საქმე ხელახალი განხილვისათვის უნდა გადაეგზავნოს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის გადაეგზავნოს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას;
3. სასამართლო ხარჯების დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
