ბს-311-301(კ-09) 15 ოქტომბერი, 2009 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

მარიამ ცისკაძე

სხდომის მდივანი _ ნინო გოგატიშვილი

კასატორი (მოსარჩელე) _ შპს «...», წარმომადგენლები: ო. გ-ავა, პ. ს-ია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხეები): საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია, წარმომადგენელი _ ი. შ-შვილი; საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭო), წარმომადგენელი _ გ. ფ-ძე

მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი _ ა. დ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 დეკემბრის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 8 დეკემბერს შპს «...» სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიმართ.

სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ შპს «...» 2006 წლის 3 ოქტომბერს მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში წარადგინა შესაგებელი 2006 წლის 20 სექტემბრის ¹420(649) საგადასახდო მოთხოვნაზე, რომლითაც შპს «...» საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 113-ე მუხლის საფუძველზე ბიუჯეტში გადასახდელად დაერიცხა დღგ _ 200296 ლარი, მათ შორის: ძირითადი თანხა _ 50223 ლარი, ჯარიმა _ 150073 ლარი; მოგების გადასახადი _ 19183 ლარი, მათ შორის: ძირითადი თანხა _ 15346 ლარი, ჯარიმა _ 3837 ლარი; საშემოსავლო გადასახადი _ 193 ლარი, მათ შორის: ძირითადი თანხა _ 132 ლარი, ჯარიმა _ 46 ლარი, საურავი _ 15 ლარი; სოციალური გადასახადი _ 301 ლარი, მათ შორის: ძირითადი თანხა _ 220 ლარი, ჯარიმა _ 55 ლარი, საურავი _ 26 ლარი; სხვა სახის გადასახადი (ჯარიმები) _ 13504 ლარი. აღნიშნული დარიცხვის საფუძვლად მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ მიიჩნია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 11 სექტემბრის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი. ხსენებულ საგადასახადო მოთხოვნაში მითითებულ დარიცხვებს მოსარჩელე არ დაეთანხმა და მათი გაუქმება მოითხოვა, მაგრამ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ 2006 წლის 13 ოქტომბერს მიიღო ¹513 ბრძანება შპს «...» შესაგებლის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. შპს «...» მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 13 ოქტომბრის ¹513 ბრძანება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-8 კარის შესაბამისად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში გაასაჩივრა. საგადასახადო დეპარტამენტმა 2006 წლის 6 ნოემბერს მიიღო ¹2707-ს ბრძანება შპს «...» საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, რომელიც მოსარჩელემ უკანონოდ მიიჩნია.

მოსარჩელის განმარტებით, ზემოხსენებულ ბრძანებებში აღნიშნული იყო, რომ შპს «...» არ დაეთანხმა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე დღგ-ში ჩასათვლელი თანხის 50223 ლარის გაუქმებას იმ მოტივით, რომ მის მიერ აღნიშნული თანხა გადახდილი იყო საბაჟო დეპარტამენტის 2005 წლის 23 სექტემბრის ¹11-4883 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე. ამასთან, 2005 წლის მოგების გადასახადის გაანგარიშებისას გამოსაქვითი თანხებიდან არასწორად იქნა ამოღებული საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად განადგურებული საქონლის ღირებულება _ 76731 ლარი. აღნიშნულთან დაკავშირებით, მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მათ საჩივარში ხაზგასმული იყო სწორედ ის ფაქტი, რომ დღგ გადახდილი იყო კონკრეტული საბაჟო დეკლარაციების მიხედვით განბაჟებულ საქონელზე, ხოლო მოგების გადასახადი შემოწმების აქტის თანახმად არასწორად იქნა დარიცხული იმის გამო, რომ 76731 ლარი აღებულ იქნა 2005 წლის შემოსავლებში, რაც საწაროს მიერ არაერთხელ იქნა ჩართული ერთობლივ შემოსავალში.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 11 სექტემბრის შემოწმების აქტში აღნიშნული იყო, თითქოს დღგ-ს შემცირება გამოწვეული იყო 2005 წლის ნოემბრის დღგ-ს დეკლარაციით 50021 ლარის არასწორად ჩათვლით, რასაც მოსარჩელე არ დაეთანხმა და აღნიშნა, რომ შემოწმებამ ჩასათვლელი თანხა მიიჩნია არასწორად საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, რომლის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც გადახდილი ან გადასახდელი იყო ამ კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების ან/და საბაჟო დეკლარაციების მიხედვით დასაბეგრ ოპერაციებზე ან/და დასაბეგრ იმპორტზე, თუ საქონელი/მომსახურება გამოიყენებოდა ან გამოყენებული იქნებოდა გადასახადის გადამხდელის ეკონომიკური საქმიანობისათვის. ამდენად, შემმოწმებლის მიერ არასწორად _ ზედმედატ ჩათვლილ თანხად მიჩნეულ იქნა იმპორტირებულ საქონელზე კანონმდელობით გათვალისწინებულ საბაჟოზე გადასახდელი დღგ იმ მოტივით, რომ თანხა ჩათვლილი იყო, როგორც შემოწმების აქტში იყო მითითებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის 2005 წლის 23 სექტემბრის ¹11-4883 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, რაც მოსარჩელემ არასწორად მიიჩნია და განმარტა, რომ შპს «...» საქონელი განაბაჟა 2004 წლის აპრილში 2004 წლის 9 აპრილის ¹0460 და ნაწილი 2004 წლის 17 აპრილის ¹0520 საბაჟო დეკლარაციით. მოგვიანებით აღმოჩნდა, რომ საქონლის საბაჟო ღირებულება დაფიქსირებული იყო არასწორად, რაც ეცნობა საბაჟო ორგანოებს. რეგიონალური საბაჟო «აღმოსავლეთისაგან» მიიღო საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც შპს «...» გადაიხადა 2004 წლის აპრილში იმპორტირებულ საქონელზე კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადები, მათ შორის დღგ _ 50021,44 ლარი, რაზეც რეგიონალური საბაჟო «აღმოსავლეთისაგან» 2005 წლის 7 დეკემბერს მიიღო ¹11-6336 ცნობა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ შპს «...» 2005 წლის 5 ოქტომბერს მიმართა რეგიონალურ საბაჟო «აღმოსავლეთს» და შეატყობინა, რომ კომპანიის მიერ დაიფარებოდა 2004 წლის 9 აპრილს გაფორმებული სატვირთო საბაჟო ¹0460 დეკლარაციისა და იმავე წლის 17 აპრილს გაფორმებული ნაწილობრივი განბაჟების ¹0520 დეკლარაციის საფუძველზე განბაჟებულ საქონელზე გადასახდელი განსხვავების თანხები და ითხოვა დეკლარაციების შესწორება, მაგრამ რეგიონალური საბაჟო «აღმოსავლეთის» მიერ გაცემულ იქნა მხოლოდ შესაბამისი ცნობა. მოსარჩელის მოსაზრებით, საბაჟო ორგანოების მიერ დეკლარაციის შეუსწორებლობა და მხოლოდ ცნობის გაცემა განპირობებული იყო საქართველოს საბაჟო კოდექსის 91-ე მულის მოთხოვნიდან გამომდინარე, რომლის თანახმად საბაჟო ორგანოებს არ ჰქონდათ დეკლარაციის შეცვლის უფლება. ამასთან, საბაჟო ორგანოების მიერ გამოყენებულ იქნა საქართველოს საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლით მინიჭებული უფლება, რის საფუძველზეც გადაანგარიშებული და დამატებით გადახდევინებული იქნა გადასახადები 2004 წლის 9 აპრილის სატვირთო საბაჟო ¹0460 დეკლარაციისა და 2004 წლის 17 აპრილის ნაწილობრივი განბაჟების ¹0520 დეკლარაციის საფუძველზე. ამდენად, მოსარჩელის განმარტებით, შპს «...» გადაიხადა დღგ _ 50021,44 ლარის ოდენებით და კანონიერად ჩაითვალა იგი 2004 წლის 9 აპრილის სატვირთო საბაჟო ¹0460 დეკლარაციისა და 2004 წლის 17 აპრილის ნაწილობრივი განბაჟების ¹0520 დეკლარაციის საფუძველზე. ამასთან, კომპანიამ დღგ-ის ჩათვლა განახორციელა თანხის გადახდის შემდეგ, როგორც ამას ითვალისწინებდა 2005 წლამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მიუთითა, რომ შემოწმების აქტით დარიცხული დღგ _ ძირითადი გადასახადი 50021 ლარი და ჯარიმა 150063 ლარი ექვემდებარებოდა შემცირებას და 2006 წლის 20 სექტემბრის ¹420(649) საგადასახადო მოთხოვნით გადასახდელად დარიცხული დღგ-დან 200084 ლარი ექვემდებარებოდა გაუქმებას.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ 2006 წლის 11 სექტემბრის შემოწმების აქტით 2005 წლის დასაბეგრი მოგება და შესაბამისად მოგების გადასახადი გაანგარიშებული იყო არასწორად, ვინაიდან შემმოწმებლის მიერ გამოსაქვით თანხებში ზედმეტად იქნა მიჩნეული 76731 ლარი, რაც წარმოადგენდა საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად განადგურებული შპს «...» სახელით საქართველოში შემოტანილი საქონლის ღირებულებას. შემოწმების აქტით 76731 ლარი აღებულ იქნა 2005 წლის შემოსავლებში იმ მოტივით, რომ შპს «...» მიერ შემოწმების პერიოდში ვერ იქნა წარმოდგენილი, თუ ვინ იყო პასუხისმგებელი საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად მიღებული ზარალის ანაზღაურებაზე. მოსარჩელის განმარტებით, ავტოავარიის შედეგად დაიწვა და განადგურდა შპს «...» კუთვნილი საქონელი, რაზეც გაფორმებული იყო ყველა შესაბამისი დოკუმენტი, დანაკარგი წარმოადგენდა ეკონომიკური საქმიანობისას მიღებულ ზარალს და ექვემდებარებოდა შემოსავლებზე გამოქვითვას. ამასთან, შემმოწმებლებს წარედგინათ «...»-ის 2005 წლის 28 დეკემბრის ¹21328122005 წერილი, რომლის მიხედვითაც მომწოდებელმა შპს «...» გაწეული მუშაობით მიღწეული წარმატებისა და მიღებული ზარალის სანაცვლოდ მისცა გარკვეული ანაზღაურება, რაც გამოიხატა დამატებით ფასდაკლებაში ყველა გადაუხდელ ინვოისზე 2005 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით. აღნიშნულმა ფასდაკლებამ (ანაზღაურებამ) შეადგინა 1523441 ლარი, რაც კომპანიის მიერ აღებულ იქნა 2005 წლის შემოსავლებში და დაიბეგრა მოგების გადასახადით. ამასთან, 2006 წლის 13 სექტემბრის ¹01513092006 წერილით კომპანია «...»-მა დააკონკრეტა, რომ გადაცემულ ანაზღაურებაში შედიოდა სატვირთო მანქანა AღU 02-ის ავარიის შედეგად დაკარგული საქონლის ანაზღაურებაც.

ამდენად, მოსარჩელის განმარტებით, შემოწმების აქტით 76731 ლარის შემოსავლებში ჩართვა და მოგების გადასახადით დაბეგვრა იწვევდა ერთიდაიგივე თანხის ორჯერ (ორმაგად) დაბეგვრას, რაც დაუშვებელი და არასწორი იყო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2005 წლის დასაბეგრი მოგება შემოწმების აქტით გაანგარიშებული იყო 76731 ლარით მეტი და შესაბამისად დარიცხული მოგების გადასახადი ძირითადი თანხა _ 15346 ლარი და ჯარიმა _ 3837 ექვემდებარებოდა შემცირებას და 2006 წლის 20 სექტემბრის ¹420(649) საგადასახადო მოთხოვნით გადასახდელად დარიცხული მოგების გადასახადი 19183 _ გაუქმებას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შემოწმების აქტით დარიცხული თანხები ექემდებარებოდა გადაანგარიშებას და შემცირებას, რაც შესაბამისად უნდა ასახულიყო 2006 წლის 20 სექტემბრის ¹420(649) საგადასახადო მოთხოვნაში.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 18 სექტემბრის ¹236 ბრძანების, 2006 წლის 20 სექტემბრის ¹420(649) საგადასახადო მოთხოვნის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2006 წლის 29 ნოემბრის ¹05-04/12204 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ასევე შპს «...» უკანონოდ დარიცხული დღგ-სა და მოგების, როგორც ძირითადი თანხის, ასევე მასზე დარიცხული ჯარიმის, სულ _ 219267 ლარის გადახდისაგან გათავისუფლება და მოპასუხეებისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი _ 6578,01 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 9 მარტის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში მესამე პირებად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტი ჩაებნენ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 23 მარტის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საპროცესო უფლებამონცვლედ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია ჩაება, ხოლო საქმეში მესამე პირებად ჩართული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის ნაცვლად _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 23 მარტის სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და აღნიშნა, რომ სადავო აქტებს ასაჩივრებდა ნაწილობრივ დღგ-სა და მოგების გადასახადის ნაწილში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 25 ივნისის სხდომაზე მოსარჩელემ მოხსნა მოთხოვნა მთლიანად საბაჟოს ნაწილში, დაეთანხმა მხოლოდ ძირითადი თანხის და მისი 75%-ის, დაახლოებით 35000 ლარის, გადახდის დაკისრებას. ასევე აღიარა დარიცხვა 87890 ლარის დღგ-ს ნაწილში, საიდანაც 50230 ლარი იყო ძირითადი თანხა, ხოლო ნაცვლად 150075 ლარის ჯარიმისა, აღიარა მხოლოდ 37667 ლარი. ამასთან, მოხსნა 112406 ლარის მოთხოვნა და საბოლოო მოთხოვნა განსაზღვრა 107073 ლარით, აქედან მოგების გადასახადი _ 19183 ლარის, ხოლო დღგ _ 87890 ლარის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 10 სექტემბრის საოქმო განჩინებით დადგენილ იქნა, რომ, ვინაიდან სასამართლოს არ მიუღია განჩინება სასარჩელო მოთხოვნის შემცირების ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე, სასამართლოს უნდა ემსჯელა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში სრულად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს «...» სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება შპს «...» სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით შპს «...» სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის” 2005 წლის 23 სექტემბრის ¹11-4883 საგადასახადო მოთხოვნის მიხედვით, შპს «...» მიერ 2004 წლის 9 აპრილს დიდი ბრიტანეთიდან განხორციელებული საქონლის იმპორტირებისას საქართველოს საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლისა და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე გაიცა შესწორებული საგადასახადო მოთხოვნა. შპს «...» 2004 წლის 9 აპრილს გააფორმა სატვირთო საბაჟო დეკლარაცია ¹0460, 2004 წლის 17 აპრილს ნაწილი დეკლარაცია ¹0520. საბაჟო ორგანოებმა დაადგინეს, რომ საქონლის საბაჟო ღირებულება დეკლარანტის (მოსარჩელეს) მიერ დაფიქსირებული იყო არასწორად. საბაჟო ღირებულებებში დაფიქსირებული სხვაობის მიხედვით დადგინდა, რომ შპს «...» სახელმწიფო ბიუჯეტში უნდა გადაეხადა 64277,25 ლარით მეტი. საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე შპს «...» დაეკისრა ბიუჯეტის მიმართ საბაჟო გადასახდელები 134075,92 ლარი, მათ შორის: საბაჟო გადასახადი _ 14001,96 ლარი; დღგ _ 50021,44 ლარი; საბაჟო მოსაკრებელი _ 253,85 ლარი; საურავი – 37660,04 ლარი; ჯარიმა 32138,63 ლარი. 2006 წლის 11 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტით დადგენილ იქნა, რომ 2005 წლის ნოემბრის თვის დღგ-ს დეკლარაციის მიხედვით 50021 ლარი ჩათვლილი იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის 2005 წლის 23 სექტემბრის ¹11-4883 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე და თანხა ამორიცხულ იქნა საგადასახადო ჩათვლებიდან, რითაც დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები. 2005 წლის 5 ოქტომბერს შპს ,,...” წერილობით (¹254) მიმართა რეგიონალურ საბაჟო ,,აღმოსავლეთს” და აცნობა, რომ მათ მიერ შეტანილ საქონელზე 2004 წლის 9 აპრილს გაფორმებული სატვირთო-საბაჟო დეკლარაცია ¹0460-ში და იმავე წლის 17 აპრილს გაფორმებულ ნაწილობრივი განბაჟების დეკლარაცია ¹0520-ში საქონლის საბაჟო ღირებულება დაფიქსირებული იქნა არასწორად, რის გამოც რეგიონალურ საბაჟო ,,აღმოსავლეთს” 2005 წლის 23 სექტემბრის ¹11-4883 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე გადასახდელად დაეკისრა 134075,92 ლარი. წერილში ასევე აღნიშნული იყო, რომ თანხა მათ მიერ გადახდილი იქნებოდა შესაბამის ვადაში, ამასთან, აღნიშნული დეკლარაციების შესწორება და შესაბამისი აქტი მოითხოვეს. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის” 2005 წლის 7 დეკემბრის ¹11-6336 ცნობის თანახმად, შპს «...» მიერ 2005 წლის 5 ოქტომბერს, საბაჟო «აღმოსავლეთის» 2005 წლის 23 სექტემბრის ¹11-4883 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე ბიუჯეტის შემოსულობების ერთიან სატრანზიტო ანგარიშზე ჩარიცხული იქნა თანხა. საგულისხმოა, რომ დღგ-ს ჩათვლის მისაღებად, შპს «...» საგადასახადო ორგანოში არ წარუდგენია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლით გათვალისწინებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა ან/და საქართველოს საბაჟო კოდექსის 96-ე მუხლით გათვალისწინებული სატვირთო-საბაჟო დეკლარაცია, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მათ მიერ გადახდილი იქნა დღგ დასაბეგრი ოპერაციის ან/და დასაბეგრი იმპორტის მიხედვით. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილი წესით, აპელანტის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი სადავო დღგ-ს გადახდის დამადასტურებელი მტკიცება _ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლით გათვალისწინებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა ან/და საქართველოს საბაჟო კოდექსის 96-ე მუხლით გათვალისწინებული სატვირთო-საბაჟო დეკლარაცია, ასევე ვერ იქნა წარდგენილი სადავო დღგ-ს თანხის საქართველოს ბიუჯეტში შეტანის დამადასტურებელი მტკიცება (საბუღალტრო დოკუმენტი).

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 25 ივნისის სხდომის ოქმის თანახმად, მოსარჩელე შპს «...» წარმომადგენელმა მოხსნა მოთხოვნა მთლიანად საბაჟოს ნაწილში, დაეთანხმა ძირითადი თანხის და მისი 75%-ის, დაახლოებით 35000 ლარის გადახდის დაკისრებას, აღიარა დარიცხვა 87890 ლარის დღგ-ს ნაწილში, საიდანაც 50230 ლარი იყო დღგ-ს ძირითადი თანხა, ხოლო ნაცვლად 150075 ლარის ჯარიმისა, აღიარა მხოლოდ 37667 ლარი; მოხსნა მოთხოვნა 112406 ლარის ნაწილში და საბოლოო მოთხოვნა განსაზღვრა 107073 ლარით, აქედან მოგების გადასახადი 19183 ლარის, ხოლო დღგ _ 87890 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას. ამავე კოდექსის 132-ე მუხლის მიხედვით, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოების არსებობის ან არარსებობის აღიარება მხარეს შეუძლია როგორც ზეპირი, ისე წერილობითი ფორმით, საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების ან ამ საქმის სასამართლო სხდომაზე განხილვის დროს. თუ აღიარება წარმოდგენილია წერილობითი ფორმით, იგი დაერთვის საქმეს. ზეპირად გაკეთებული აღიარება შეიტანება სასამართლო სხდომის ოქმში.

ზემოაღნიშნული ნორმების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს «...» საქალაქო სასამართლოში დაადასტურა და აღიარა სადავოდ გამხდარი დამატებული ღირებულების გადასახადის 87890 ლარის ნაწილში დარიცხვის კანონიერება, მათ შორის ძირითადი თანხა 50230 ლარი და ჯარიმა 37667 ლარი. მოხსნა მოთხოვნა 112406 ლარის ნაწილში და საბოლოო მოთხოვნა განსაზღვრა 107073 ლარით, აქედან მოგების გადასახადი 19183 ლარი, დღგ _ 87890 ლარის ოდენობით; დაეთანხმა ძირითადი თანხის და მისი 75%-ის, დაახლოებით 35000 ლარის გადახდის დაკისრების ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის უფროსი საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის აღსრულების მიზნით გამოსცემდა ბრძანებებს, შიდა ინსტრუქციებსა და მეთოდურ მითითებებს საგადასახდო ორგანოების მიერ საგადასახადო კანონმდებლობის გამოყენებასთან დაკავშირებით. საგადასახადო ორგანოები საგადასახადო კანონმდებლობის აღსრულების პროცესში ხელმძღვანელობდნენ ასეთი ბრძანებებით, შიდა ინსტრუქციებითა და მეთოდური მითითებებით. საკანონმდებლო დათქმის თანახმად, მითითებული ნორმა ამოქმედდა 2007 წლის 1 იანვრიდან. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 3 აპრილის ¹2903 ბრძანებით დამტკიცებული იქნა ,,საგადასახადო სამართალდარღვევებზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-144 მუხლებით გათვალისწინებული სანქციების გამოყენების შესახებ მეთოდური მითითებები”, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 12 დეკემბრის ¹7892 ბრძანებით შეტანილ იქნა ცვლილებები ,,შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2007 წლის 3 აპრილის ¹2903 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საგადასახადო სამართალდარღვევებზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-144 მუხლებით გათვალისწინებული სანქციების გამოყენების შესახებ, მეთოდურ მითითებებში”.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის გათვალისწინებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ვინაიდან საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 3 აპრილის ¹2903 და 2007 წლის 12 დეკემბრის ¹7892 ბრძანებები არ შეიცავდა სპეციალურ დათქმას იმის თაობაზე, რომ მათ გააჩნდათ უკუქცევითი ძალა, ხოლო განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანი და სადავო სამართლებრივი ურთიერთობები (2006 წლის 11 სექტემბრის აქტის მიხედვით) მოიცავდა 2004 წლის 1 ივნისიდან 2006 წლის 1 ივნისამდე პერიოდს ,,ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის 47-ე მუხლის შესაბამისად, არ შეიძლება მოწესრიგებულიყო ამ ნორმების ამოქმედების მომენტამდე წარმოშობილი საგადასახადო სამართლებრივი ურთიერთობები.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 18 სექტემბრის ¹236 ბრძანება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 20 სექტემბრის ¹420(649) საგადასახადო მოთხოვნა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2006 წლის 29 ნოემბრის ¹05-04/12204 გადაწყვეტილება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 45-ე, მე-80 მუხლებისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად წარმოადგენდა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს და განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობდა მათი (გასაჩივრებული ნაწილის) საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით დადგენილი წესით ბათილად ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 დეკემბრის განჩინება შპს «...» საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

Kკასატორმა აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, რამაც გამოიწვია საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

Kკასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ საწარმოს დღგ-ის ჩათვლის მისაღებად საგადასახადო ორგანოებისათვის არ წარუდგენია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლით და საბაჟო კოდექსის 96-ე მუხლით გათვალისწინებული დოკუმენტები. 2006 წლის 20 სექტემბრის ¹420(649) საგადასახადო მოთხოვნით დღგ-ს თანხების დარიცხვა განხორციელდა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 11 სექტემბრის შემოწმების აქტის საფუძველზე, რასაც კასატორი არ დაეთანხა, ვინაიდან შემოწმების აქტში აღნიშნულია, რომ დღგ-ს შემცირება გამოწვეულია 2005 წლის ნოემბრის დღგ-ის დეკლარაციით _ 50021 ლარის არასწორად ჩათვლით.

Kკასატორმა აღნიშნული მსჯელობა უკანონოდ მიიჩნია და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე მიუთითა, რომლის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც გადახდილი ან გადასახდელია ამ კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების ან/და საბაჟო დეკლარაციების მიხედვით დასაბეგრ ოპერაციებზე ან/და დასაბეგრ იმპორტზე, თუ საქონელი/მომსახურება გამოიყენება ან გამოყენებული იქნება გადასახადის გადამხდელის ეკონომიკური საქმიანობისათვის. ამდენად, სასამართლოს მიერ არასწორად ჩათვლილ თანხად მიჩნეულია იმპორტირებულ საქონელზე კანონმდელობით გათვალისწინებულ საბაჟოზე გადასახდელი დღგ იმ მოტივით, რომ იგი ჩათვლილია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის 2005 წლის 23 სექტემბრის ¹11-4883 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, რაც არასწორია, ვინაიდან შპს «...» საქონელი განაბაჟა 2004 წლის აპრილში 2004 წლის 9 აპრილის ¹0460 და ნაწილი 2004 წლის 17 აპრილის ¹0520 საბაჟო დეკლარაციით. მოგვიანებით აღმოჩნდა, რომ საქონლის საბაჟო ღირებულება დაფიქსირებული იყო არასწორად, რაც ეცნობა საბაჟო ორგანოებს. საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო «აღმოსავლეთისაგან» მიღებულ იქნა საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც შპს «...» გადაიხადა ზემოაღნიშნული საბაჟო დეკლარაციების მიხედვით 2004 წლის აპრილში იმპორტირებულ საქონელზე კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადები, მათ შორის დღგ _ 50021,44 ლარი, რაზეც საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო «აღმოსავლეთისაგან» 2005 წლის 7 დეკემბერს მიიღო ¹11-6336 ცნობა.

Kკასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ შპს «...» 2005 წლის 5 ოქტომბერს მიმართა რეგიონალურ საბაჟო «აღმოსავლეთს» და შეატყობინა, რომ კომპანიის მიერ დაიფარებოდა 2004 წლის 9 აპრილს გაფორმებული სატვირთო საბაჟო ¹0460 დეკლარაციისა და იმავე წლის 17 აპრილს გაფორმებული ნაწილობრივი განბაჟების ¹0520 დეკლარაციის საფუძველზე განბაჟებულ საქონელზე გადასახდელი განსხვავების თანხები და ითხოვა დეკლარაციების შესწორება, მაგრამ რეგიონალური საბაჟო «აღმოსავლეთის» მიერ გაცემულ იქნა მხოლოდ შესაბამისი ცნობა. კასატორის მოსაზრებით, საბაჟო ორგანოების დეკლარაციის შეუსწორებლობა და მხოლოდ ცნობის გაცემა განპირობებული იყო საქართველოს საბაჟო კოდექსის 91-ე მუხლის მოთხოვნიდან გამომდინარე, რომლის თანახმადაც საბაჟო ორგანოებს არ ჰქონდათ დეკლარაციის შეცვლის უფლება. ამასთან, საბაჟო ორგანოების მიერ გამოყენებულ იქნა საქართველოს საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლით მინიჭებული უფლება, რის საფუძველზეც გადაანგარიშებული და დამატებით გადახდევინებული იქნა გადასახადები 2004 წლის 9 აპრილის სატვირთო საბაჟო ¹0460 დეკლარაციისა და 2004 წლის 17 აპრილის ნაწილობრივი განბაჟების ¹0520 დეკლარაციის საფუძველზე. ამდენად, შპს «...» დღგ _ 50021,44 ლარი გადაიხადა და კანონიერად ჩაითვალა ხსენებული თანხა 2004 წლის 9 აპრილის სატვირთო საბაჟო ¹0460 დეკლარაციისა და 2004 წლის 17 აპრილის ნაწილობრივი განბაჟების ¹0520 დეკლარაციის საფუძველზე. ამასთან, კომპანიამ დღგ-ის ჩათვლა განახორციელა თანხის გადახდის შემდეგ, როგორც ამას ითვალისწინებდა 2005 წლამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლი.

კასატორის განმარტებით, მასზე ძირითადი თანხის დარიცხვა განხორციელდა იმ მოტივით, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, არასწორად იქნა მიჩნეული საბაჟოზე გადახდილი დღგ-ს თანხების ჩათვლა, ვინაიდან საბაჟო კოდექსით ტვირთის განბაჟების შემდეგ აკრძალულია საბაჟო დეკლარაციის შეცვლა ან დაზუსტება, თანხა გადაიხდება საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე. ამ მოთხოვნაში პირდაპირ არის მითითებული, რომ დღგ შპს «...» უნდა გადაეხადა იმ საბაჟო დეკლარაციების მიხედვით, რომლებიც განბაჟებული იყო შესაბამისი დეკლარაციებით. შემმოწმებელთა მიერ არ იქნა გათვალისწინებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის მოთხოვნები და რომ სხვაგვარად შპს «...» საქონლის განბაჟებისას დღგ-ს ვერ გადაიხდიდა, რის გამოც მან ჩათვლა განახორციელა იმ დეკლარაციებით, რომლებშიც თავდაპირველად აღნიშნული იყო დღგ-ის შემცირებული თანხა, ხოლო შემდეგ ხსენებული თანხა გაიზარდა, საგადასახადო მოთხოვნის ან დეკლარაციის საფუძველზე. რაც შეეხება ძირითად თანხაზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლის საფუძველზე დაკისრებულ ჯარიმას 300%-ის ოდენობით, აღნიშნულთან დაკავშირებით კასატორი მიუთითებს, რომ ხსენებულ საკითხზე შემოსავლების სამსახურის მიერ 2007 წლის 12 დეკემბერსა და 3 აპრილს მიღებული იყო მეთოდური მითითებები, რომლებსაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის თანახმად გააჩნიათ ინსტრუქციის ძალა. ხსენებული მეთოდური მითითებების თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლის გამოყენების საფუძველს წარმოადგენდა ფიქტიური დოკუმენტის ამსახველი, ყალბი ანგარიშ-ფაქტურა ან ჩათვლის მისაღებად კანონით გათვალისწინებული სხვა დოკუმენტი. მოცემულ შემთხვევაში საგადასახადო ორგანოში არ ყოფილა წარდგენილი ყალბი, ან ფიქტიური დოკუმენტი, პირიქით ჩათვლის განხორციელებისას საგადასახადო ორგანოს ეცნობა ხსენებული თანხის კონკრეტული ჩათვლის მიზეზი და მათი მხრიდან ჩათვლა გაუქმებული არ ყოფილა. ამდენად, იმ შემთხვევაში როდესაც სახეზე არ არის ფიქტიური ან ყალბი დოკუმენტი, ზემოაღნიშნული მუხლის გამოყენება უკანონოა. კასატორის განმარტებით, აღნიშნულ საკითხზე მსჯელობისას სასამართლომ არ გაითვალისწინა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-3 მუხლის მოთხოვნები, კერძოდ, ამ მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის უფროსი საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის აღსრულების მიზნით გამოსცემს ბრძანებებს, შიდა ინსტრუქციებსა და მეთოდურ მითითებებს საგადასახადო ორგანობის მიერ საგადასახადო კანონმდებლობასთან დაკავშირებით. საგადასახადო ორგანოები საგადასახადო კანონმდებლობის აღსრულების პროცესში ხელმძღვანელობენ ასეთი ბრძანებებით, შიდა ინსტრუქციებითა და მეთოდური მითითებებით. ამდენად, კასატორმა უსაფუძვლოდ მიიჩნია სასამართლოს განმარტება, რომ დაუშვებელია მეთოდური მითითების საფუძველზე მოსარჩელისათვის დაკისრებული სანქციის გაუქმება.

კასატორმა ასევე არასწორად მიიჩნია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მოგების გადასახადის დარიცხვის ნაწილშიც და აღნიშნა, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ გადასახადების დარიცხვა განხორციელდა იმ მოტივით, რომ შემოსავლების სამსახურის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი ის მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა განადგურებული საქონლის კომპენსაციის საკითხი, აღნიშნულიდან გამომდინარე შემოწმებამ ეს თანხები შპს «...» ჩაუთვალა შემოსავლებად და შესაბამისად მოახდინა მათზე მოგების გადასახადის დარიცხვა. კასატორი მოგების გადასახადში დარიცხვას უკანონოდ მიიჩნევს, ვინაიდან განადგურებული საქონელი იმპორტირებული იყო ეკონომიკური საქმიანობისათვის და შესაბამისად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 177-ე მუხლის თანახმად ექვემდებარებოდა გამოქვითვას. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი იყო სასამართლოს მიერ გამოთხოვილი მასალები, მათ შორის, შემოსავლების სამსახურის სათათბირო საბჭოზე მიღებული გადაწყვეტილება, რომელშიც აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით დაფიქსირებულია პოზიცია, კერძოდ, შემოსავლების სამსახური თავის მიმოწერაში ფინანსთა სამინისტროსთან ადასტურებს, რომ ასეთ შემთხვევაში მიღებული ზარალი მოგების გადაანგარიშების გადასახადისათვის ექვემდებარება გაქვითვას. აღნიშნულს ადასტურებს ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2007 წლის 12 ივლისის ¹05-05/7321 წერილიც, რომლის თანახმად საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად განადგურებული საქონლის ღირებულების სანაცვლოდ შპს «...» მიეცა გარკვეული ანაზღაურება, რომელიც შპს «...» განმარტებით, აღებულ იქნა შემოსავლებში და დაიბეგრა აღნიშნული სახის გადასახადით. Aაქედან გამომდინარე, შემოსავლების სამსახურმა მიზანშეწონილად მიიჩნია მსხვილ გადახდელთა საგადასახადო ინსპექციას დამატებით შეესწავლა მოცემული ვითარება და მიეღო შესაბამისი გადაწყვეტილება.

კასატორი ასევე აღნიშნავს რომ ავტოავარიის შედეგად დაიწვა და განადგურდა შპს «...» კუთვნილი საქონელი, რაზეც გაფორმებულია ყველა შესაბამისი დოკუმენტი, დანაკარგი წარმოადგენს ეკონომიკური საქმიანობისას მიღებულ ზარალს და ექვემდებარება შემოსავლებზე გაქვითვას. ამასთან, შემმოწმებლებს წარედგინათ «...»-ის 2005 წლის 28 დეკემბრის ¹21328122005 წერილი, რომლის მიხედვითაც მომწოდებელმა შპს «...» გაწეული მუშაობით მიღწეული წარმატებისა და მიღებული ზარალის სანაცვლოდ მისცა გარკვეული ანაზღაურება, რაც გამოიხატა დამატებით ფასდაკლებაში ყველა გადაუხდელ ინვოისზე 2005 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით. აღნიშნულმა ფასდაკლებამ (ანაზღაურებამ) შეადგინა 1523441 ლარი, რაც კომპანიის მიერ აღებულ იქნა 2005 წლის შემოსავლებში და დაიბეგრა მოგების გადასახადით. ამასთან, 2006 წლის 13 სექტემბრის ¹01513092006 წერილით კომპანია «...»-მა დააკონკრეტა, რომ გადაცემულ ანაზღაურებაში შედიოდა სატვირთო მანქანა AღU 02-ის ავარიის შედეგად დაკარგული საქონლის ღირებულების ანაზღაურებაც. ამდენად, შემოწმების აქტით 76731 ლარის შემოსავლებში ჩართვა და მოგების გადასახადით დაბეგვრამ გამოიწვია ერთიდაიგივე თანხის ორჯერ (ორმაგად) დაბეგვრა, რაც დაუშვებელი და არასწორია.

კასატორმა ასევე მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის წარმომადგენელმა მოხსნა მოთხოვნა საბაჟოს ნაწილში და დაეთანხმა ძირითადი თანხის და მისი 75%-ის გადახდის დაკისრებას. კასატორმა განმარტა, რომ სასამართლო სხდომის ოქმში დაფიქსირებული ხსენებული მსჯელობა წარმოადგენდა არა აღიარებას, არამედ შესაძლო მორიგების ერთ-ერთ სავარაუდო პირობას. აღნიშნული მოსაზრების გამოთქმის შემდეგ სხომაზე გამოცხადდა შესვენება, ხოლო შესვენების შემდეგ საქმის განხილვა გაგრძელდა, ვინაიდან მორიგება არ შედგა. ამდენად, კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს ხსენებული მსჯელობა უსაფუძვლოდ მიიჩნია და განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოცემულ შემთხვევაში არ უნდა გამოეყენებინა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე და 132-ე მუხლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 4 მარტის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს «...» საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2009 წლის 4 მარტის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2009 წლის 30 აპრილამდე; შპს «...» გადაევადა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 აპრილის განჩინებით შპს «...» საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2009 წლის 2 ივლისს, 12.30 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს მოცემული საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 9 ივნისის ¹115-მ, 11 ივლისის ¹149-მ და 11 აგვისტოს ¹173-მ ბრძანებების საფუძველზე შპს «...» ჩატარდა ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების გასვლითი საგადასახადო შემოწმება დამტკიცებული შემოწმების პროგრამის მიხედვით. შემოწმებამ მოიცვა 2004 წლის 1 ივნისიდან 2006 წლის 1 ივნისამდე პერიოდი. შემოწმების შედეგად 2006 წლის 11 სექტემბერს შედგა აქტი, რომლითაც დადგინდა: ა) შესამოწმებელ პერიოდში შპს «...» მიერ საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი მოგების გადასახადის ყოველწლიური დეკლარაციის მიხედვით 2004 წელს საწარმოს ერთობლივმა შემოსავალმა ეკონომიკური საქმიანობიდან შეადგინა 26895715 ლარი, სხვა შემოსავლებმა 457539 ლარი, ხოლო მთლიანმა შემოსავალმა 27353254 ლარი. გამოქვითვას დაქვემდებარებულმა მთლიანმა ხარჯებმა შეადგინა 25435333 ლარი. დასაბეგრმა მოგების თანხამ შეადგინა – 1917921 ლარი და მოგების გადასახადის თანხამ _ 383584 ლარი, რაც დადასტურდა ფაქტიური შემოწმებით. საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი მოგების გადასახადის ყოველწლიური დეკლარაციის მიხედვით საწარმოს ერთობლივმა შემოსავალმა 2005 წელს შეადგინა 42527187 ლარი, მათ შორის ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებულმა შემოსავლებმა 41926399 ლარი, ხოლო სხვა შემოსავლებმა 600788 ლარი. გამოქვითვას დაქვემდებარებულმა მთლიანმა ხარჯებმა შეადგინა 41872959 ლარი, დასაბეგრმა მოგების თანხამ შეადგინა – 654228 ლარი და მოგების გადასახადის თანხამ _ 130846 ლარი. ფაქტიური შემოწმებით დადგინდა, რომ 2005 წელს მთლიანმა შემოსავალმა შეადგინა – 42603918 ლარი, მთლიანმა გამოქვითვამ 41872959 ლარი, დასაბეგრი მოგების თანხამ _ 730959 ლარი და მოგების გადასახადის თანხამ _ 146192 ლარი, ანუ ინსპექციაში წარდგენილთან შედარებით 15346 ლარით მეტი თანხა. განსხვავება გამოწვეული იყო იმით, რომ 2004 წლის 13 მაისს ბათუმი-სამტრედიის გზატკეცილზე მომხდარი საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად განადგურებული შპს «...» სახელით საქართველოში შემოტანილი საქონლის ღირებულება 76731 ლარი გამოქვითვებში იყო გატარებული 2005 წელს. შემოწმების პერიოდში ვერ იქნა წარდგენილი თურქეთის რესპუბლიკის ფირმა «...» დადებული ხელშეკრულება, რომლითაც დადგინდებოდა საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევის გამო მიყენებულ ზარალზე პასუხისმგებელი პირი. მათ მიერ 76731 ლარი აღებული იქნა 2005 წლის შემოსავალში. შემცირებული გადასახადის თანხა 15346 ლარი დაექვემდებარა დამატებით დარიცხვას და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის შესაბამისად დაერიცხა ჯარიმა 3837 ლარი; ბ) შესამოწმებელ პერიოდში საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი დღგ-ს დეკლარაციების მიხედვით შპს «...» დღგ-თი დასაბეგრმა შემოსავლებმა შეადგინა 43917056 ლარი, დღგ-სგან განთავისუფლებულმა შემოსავლებმა 27866991 ლარი, ნულოვანი განაკვეთით დასაბეგრმა შემოსავალმა 222841 ლარი, დარიცხულმა დღგ-ს თანხამ 8249185 ლარი, ჩასათვლელმა დღგ-ს თანხამ 9136425 ლარი და დაექვემდებარა ბიუჯეტიდან ანაზღაურებას 887240 ლარი. ფაქტიური შემოწმების შედეგად შესაბამის პერიოდში დღგ-თი დასაბეგრმა შემოსავლებმა შეადგინა 43918156 ლარი, დღგ-საგან გათავისუფლებულმა შემოსავლებმა 28089832 ლარი, დარიცხულმა დღგ-მ 8249387 ლარი, ჩასათვლელმა დღგ-მ 9086404 ლარი და ექვემდებარებოდა ბიუჯეტიდან ანაზღაურებას 837017 ლარი, ანუ ინსპექციაში წარდგენილთან შედარებით 50223 ლარით ნაკლები, რაც გამოწვეული იყო შემდეგი მიზეზით: 2005 წლის ნოემბრის თვის დღგ-ს დეკლარაციაში 50021 ლარი ჩაითვალა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის 2005 წლის 23 სექტემბრის ¹11-4883 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, რითაც დარღვეული იქნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და აღნიშნული თანხა ამოღებული იქნა ჩათვლიდან. შემცირებული გადასახადის თანხა 50223 ლარი მოქმედი კანონმდებლობით ექვემდებარებოდა დამატებით დარიცხვას და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლით დაერიცხა ჯარიმა 10 ლარი, ამავე კოდექსის 138-ე მუხლით გადასახადის თანხის არასწორი ჩათვლისათვის დაერიცხა ჯარიმა 300%-ის ოდენობით _ 150063 ლარი. შემოწმების შედეგად საწარმოს დღგ-ში სულ დამატებით დაერიცხა 200296 ლარი, მათ შორის გადასახადის ძირითადი თანხა _ 50223 ლარი და ჯარიმა _ 150073 ლარი, (I ტ., ს.ფ. 31-42).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ იმ გარემოებაზეც, რომ ,,შპს «...» ჩატარებული გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შედეგად თანხის დარიცხვის შესახებ” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 18 სექტემბრის ¹236 ბრძანებით, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 09.06.06 წლის ¹115-მ, 11.07.06 წლის ¹149-მ და 11.08.06 წლის ¹173-მ ბრძანებების საფუძველზე შპს «...» (ს/ნ ...) ჩატარებული გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შედეგად, საზოგადოებას (საბაზრო ფასის გამოყენების შედეგად დამატებით დარიცხული გადასახადების ჩათვლით) დამატებით გადასახდელად დაერიცხა სულ _ 233477 ლარი, მათ შორის ძირითადი გადასახადი _ 65921 ლარი, ჯარიმა _ 167515 ლარი, საურავი _ 41 ლარი, კერძოდ: დღგ _ 200296 ლარი, მათ შორის: ძირითადი გადასახადი 50223 ლარი, ჯარიმა _ 150073 ლარი; მოგების გადასახადი – 19183 ლარი, მათ შორის: ძირითადი გადასახადი – 15346 ლარი, ჯარიმა 3837 ლარი; სოციალური გადასახადი _ 301 ლარი, მათ შორის: ძირითადი გადასახადი _ 220 ლარი, ჯარიმა _ 55 ლარი, საურავი _ 26 ლარი; საშემოსავლო გადასახადი _ 193 ლარი, მათ შორის: ძირითადი გადასახადი _ 132 ლარი, ჯარიმა _ 46 ლარი, საურავი _ 15 ლარი; შემოსავლების და ხარჯების, აგრეთვე გადასახადით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევისათვის ჯარიმა _ 3000 ლარი (საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლი); ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილ საბუღალტრო დოკუმენტებში აღურიცხავი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ღირებულება ჯარიმა _ 10429 ლარი (საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლი); სხვა გადასახადი _ 75 ლარი, მათ შორის ჯარიმა 75 ლარი (საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 134-ე მუხლის მე-2 ნაწილი). დარიცხვის საფუძველს წარმოადგენდა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 11 სექტემბრის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი (I ტ., ს.ფ. 30).

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 20 სექტემბრის ¹420(649) საგადასახადო მოთხოვნის თანახმად, შპს «...» (საიდენტიფიკაციო ნომერი ...) ეცნობა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე (გასვლითი საგადასახადო შემოწმება) მუხლის თანახმად, 2006 წლის 18 სექტემბრის ¹236 ბრძანების საფუძველზე გადასახდელად დაერიცხა: დღგ _ 200296 ლარი, მათ შორის: ძირითადი თანხა _ 50223 ლარი, ჯარიმა 150073 ლარი; მოგების გადასახადი _ 19183 ლარი, მათ შორის: ძირითადი თანხა _ 15346 ლარი, ჯარიმა _ 3837 ლარი; საშემოსავლო გადასახადი _ 193 ლარი, მათ შორის: ძირითადი თანხა _ 132 ლარი, ჯარიმა _ 46 ლარი, საურავი _ 15 ლარი; სოც.დაზღვევის გადასახადი _ 301 ლარი, მათ შორის: ძირითადი თანხა _ 220 ლარი, ჯარიმა _ 55 ლარი, საურავი _ 26 ლარი; სხვა გადასახადი _ 13504 ლარი, მათ შორის: ჯარიმა _ 13504 ლარი (I ტ., ს.ფ. 29).

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქმის მასალებში მოყვანილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2006 წლის 29 ნოემბრის ¹05-04/12204 გადაწყვეტილებით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის მე-2 პუნქტის გათვალისწინებით არ დაკმაყოფილდა შპს «...» საჩივარი დღგ-ს ჩათვლის ნაწილში. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის შესაბამისად, განისაზღვრა, რომ დღგ-ს თანხის ჩათვლა შესაძლებელი იყო მხოლოდ გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის ან/და საბაჟო დეკლარაციების მიხედვით თუ საქონელი/მომსახურება გამოიყენებოდა ან გამოყენებული იქნებოდა გადასახადის გადამხდელის ეკონომიკური საქმიანობისათვის. საგადასახადო კოდექსის 177-ე მუხლისა და 178-ე მუხლის ,,ა” პუნქტის გათვალისწინებით არ დაკმაყოფილდა შპს «...» საჩივარი 2005 წლის შემოსავლებში 76731 ლარის მიკუთვნებასთან დაკავშირებით. საგადასახადო კოდექსის 178-ე მუხლის თანახმად, ერთობლივი შემოსავლებიდან არ გამოიქვითა ის ხარჯები, რომლებიც დაკავშირებული არ იყო ეკონომიკურ საქმიანობასთან (I ტ., ს.ფ. 43-44).

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად იმ გარემოებაზე მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს სადავო აქტებით განხორციელებული დღგ-სა და მოგების გადასახადის, როგორც ძირითადი თანხის, ასევე მასზე დარიცხული ჯარიმის დარიცხვის კანონიერება.

საკასაციო სასამართლო შპს «...» დამატებითი ღირებულების გადასახადის დარიცხვის კანონიერებასთან დაკავშირებით მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის’’ 2005 წლის 23 სექტემბრის ¹11-4883 საგადასახადო მოთხოვნის მიხედვით, შპს «...» მიერ 2004 წლის 9 აპრილს დიდი ბრიტანეთიდან განხორციელებული საქონლის იმპორტთან დაკავშირებით საქართველოს საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლისა და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე გაიცა შესწორებული საგადასახადო მოთხოვნა. 2004 წლის 9 აპრილს შპს «...» მიერ გაფორმდა სატვირთო საბაჟო დეკლარაცია ¹0460, ნაწილი 17.04.04-ში დეკლარაცია ¹0520. საბაჟო ორგანოების მიერ დადგენილი იქნა, რომ საქონლის საბაჟო ღირებულება დაფიქსირებული იყო არასწორად. საბაჟო ღირებულებებში სხვაობის მიხედვით დადგინდა, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი უნდა ყოფილიყო 64277,25 ლარით მეტი თანხა. მითითებული საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე შპს «...» დაეკისრა სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ საბაჟო გადასახადების სახით 134075,92 ლარი, მათ შორის საბაჟო გადასახადი 14001,96 ლარი, დღგ _ 50021,44 ლარი, საბაჟო მოსაკრებელი _ 253,85 ლარი, საურავი _ 37660,04 ლარი, ჯარიმა _ 32138,63 ლარი. 2006 წლის 11 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე დადგენილ იქნა, რომ 2005 წლის ნოემბრის თვის დღგ-ის დეკლარაციაში 50021 ლარი ჩათვლილია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის 2005 წლის 23 სექტემბრის ¹11-4883 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე. შემმოწმებლებმა მიიჩნიეს, რომ აღნიშნულით დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და თანხა ამოღებული იქნა ჩათვლიდან.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ არასწორად ჩათვლილ თანხად მიჩნეულია იმპორტირებულ საქონელზე კანონმდებლობით გათვალისწინებული, საბაჟოზე გადახდილი დღგ-ს თანხა იმ მოტივით, რომ იგი ჩათვლილია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის 2005 წლის 23 სექტემბრის ¹11-4883 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, რომელშიც არასწორად იყო დაფიქსირებული საქონლის ღირებულება.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების საფუძველზე აღნიშნავს, რომ შპს «...» საქონელი განაბაჟა 2004 წლის აპრილში 2004 წლის 9 აპრილის საბაჟო დეკლარაცია ¹0460 და ნაწილი 2004 წლის 17 აპრილის ¹0520 დეკლარაციით. მოგვიანებით, შპს «...» მიმართა რეგიონალურ საბაჟო ,,აღმოსავლეთს’’ განბაჟებულ საქონელზე გადასახდელი განსხვავების თანხების დაფარვის თაობაზე და ითხოვა დეკლარაციების შესწორება, მაგრამ საბაჟოს მიერ გაცემული იქნა მხოლოდ ცნობა საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე ბიუჯეტის შემოსულობების ერთიან სატრანზიტო ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვის თაობაზე, რაც განპირობებული იყო საქართველოს საბაჟო კოდექსის 91-ე მუხლის მოთხოვნიდან. საბაჟოს მიერ გამოყენებული იქნა ამავე კოდექსის 137-ე მუხლით მინიჭებული უფლება, რის საფუძველზეც გადაანგარიშებული და დამატებით იქნა გადახდევინებული გადასახადები, მათ შორის დღგ _ 50021,44 ლარი, რაზეც რეგიონალური საბაჟო «აღმოსავლეთისაგან» 2005 წლის 7 დეკემბერს მიიღო ¹11-6336 ცნობა (Iტ., ს.ფ. 25).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედ 247-ე მუხლის რედაქციაზე, რომლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც გადახდილი ან გადასახდელი იყო ამ კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების ან/და საბაჟო დეკლარაციების მიხედვით დასაბეგრ ოპერაციებზე ან/და დასაბეგრ იმპორტზე, თუ საქონელი/მომსახურება გამოიყენებოდა ან გამოყენებული იქნებოდა გადასახადის გადამხდელის ეკონომიკური საქმიანობისათვის.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე მითითებით არ დააკმაყოფილა შპს «...» სასარჩელო მოთხოვნა დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების ნაწილში, ისე, რომ არ განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის იმ დროს მოქმედი რედაქციის 247-ე მუხლის მოთხოვნები კომპლუქსურად და არ იმსჯელა იმ გარემოებაზე, რომ საბაჟო და საგადასახადო კოდექსებით ტვირთის განბაჟების შემდეგ აკრძალული იყო საბაჟო დეკლარაციის შეცვლა ან დაზუსტება, თანხა გადაიხდებოდა საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე. ამდენად, საგადასახადო და საბაჟო ნორმების თანახმად, შპს «...» დღგ უნდა გადაეხადა იმ საბაჟო დეკლარაციების მიხედვით, რომლებითაც საქონელი ადრე იყო განბაჟებული, რის გამოც მხარის მიერ სხვაობის გადახდის ფაქტი არ იქნა ასახული დეკლარაციაში.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ დღგ-ს გადახდის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით იყო გადახდილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით. დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარებოდა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა. შესაბამისად, მხოლოდ დღგ-ის თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტში ასახვის შემდეგ მიეცემოდა მყიდველს ჩათვლის მოთხოვნის უფლება. იმ შემთხვევაში, თუ მიმწოდებელი არ შეასრულებდა მის მიმართ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილით დადგენილ ვალდებულებას და არ შეიტანდა დღგ-ის თანხას ბიუჯეტში, მყიდველი ვერ მიიღებდა დღგ-ის თანხის გადახდილად ჩათვლის უფლებას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა და არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ შპს «...» დღგ გადაიხადა და სრულიად კანონიერად ჩაითვალა 2004 წლის 9 აპრილის სატვირთო საბაჟო ¹0460 დეკლარაციისა და 2004 წლის 17 აპრილის ნაწილობრივი განბაჟების ¹0520 დეკლარაციის საფუძველზე, ხოლო სხვაობის აღმოჩენის შემდეგ ხსენებული გადასახადები გადაანგარიშებული და დამატებით იქნა გადახდევინებული, მათ შორის დღგ _ 50021,44 ლარი, რაზეც რეგიონალურ საბაჟო «აღმოსავლეთის» მიერ 2005 წლის 7 დეკემბერს გაცემულ იქნა ¹11-6336 ცნობა.

საკასაციო სასამართლო შპს «...» დამატებით არასწორი ჩათვლისათვის _ 50021 ლარზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლის საფუძველზე 300 პროცენტიანი ჯარიმის დარიცხვის კანონიერებასთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლი ფინანსური სანქციის გამოყენებისათვის აუცილებელ საფუძვლად ითვალისწინებს არასწორი მონაცემების შემცველი დოკუმენტების, კერძოდ, ფიქტიური დოკუმენტის ამსახველი, ან ყალბი ანგარიშ-ფაქტურით ჩათვლის მიღებას. მოცემულ შემთხვევაში შპს «...» მიერ საგადასახადო ორგანოში არ ყოფილა ყალბი ან ფიქტიური დოკუმენტი წარდგენილი, რის გამოც დაუსაბუთებელია, რამდენად კანონიერია მოცემულ შემთხვევაზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლის გავრცელება. ამასთან, მოწინააღმდეგე მხარეებმა სასამართლოს სხდომებზეც ვერ განმარტეს და ვერ დაასაბუთეს მათ მიერ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლით რეგლამენტირებული ჯარიმის ჩასათვლელი ან დასაბრუნებელი თანხის 300 პროცენტის ოდენობით გამოყენება, რაც პირდაპირ მიუთითებს იმაზე, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლის მიხედვით ჯარიმის დაკისრებამდე, არ გამოუკვლევია და არ დაუდგენია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და არ მოუხდენია მათი სამართლებრივი შეფასება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ნორმებთან მიმართებაში, რაც ასევე გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ხსენებულ ნაწილში ბათილად ცნობის საფუძველია.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, რომელთა მიხედვით, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ კოდექსის 32-ე ან 34-ე მუხლით გათვალისწინებული წესის დარღვევით ჩატარებულ სხდომაზე, ან კანონით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოების სახის დარღვევით, ანდა კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში, მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლში მოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის სავალდებულო წინაპირობები, რომლებიც მათი რეალიზების თვალსაზრისით, ამ მუხლში არა კუმულაციური, არამედ ალტერნატიული სახით არის წარმოდგენილი, ამასთან, არსებით დარღვევად ჩაითვლება ისეთი დარღვევა, რომელსაც შეეძლო არსებითი გავლენა მოეხდინა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაზე.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. დაუშვებელია, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. სასამართლო ამ გადაწყვეტილებას იღებს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის არსებობს მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო აქტების შპს «...» დღგ-ს, როგორც ძირითადი თანხის, ისე ჯარიმის დაკისრების ნაწილში გამოყენებული უნდა იქნეს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას დაევალოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ხსენებულ ნაწილში გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

რაც შეეხება შპს «...» მოგების გადასახადის დაკისრების კანონიერებას, აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოგების გადასახადი რეგლამენტირებულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის XXIII თავით. ამავე საკანონმდებლო აქტის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქართველოს საწარმოს მოგების გადასახადის დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი მოგება. იგი განისაზღვრება როგორც სხვაობა გადასახადის გადამხდელის ერთობლივ შემოსავალსა და ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამოქვითვების თანხებს შორის, ხოლო გამოქვითვები და ზარალი განსაზღვრულია ამავე კოდექსის XXV თავით. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 177-ე მუხლის თანახმად, ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომელიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა ამ კოდექსის 211-ე მუხლის მიხედვით ძირითად საშუალებათა შეძენის, დადგმისა და სხვა კაპიტალიზირებადი ხარჯებისა, როდესაც არ არსებობს ამ კოდექსის 183-ე მუხლის მე-13 ნაწილით გათვალისწინებული შეთხვევები. ასევე იმ ხარჯებისა, რომლებიც ამ კოდექსის 178-ე მუხლისა და ამ თავის სხვა დებულებათა თანახმად, გამოქვითვას არ ექვემდებარება. ხოლო 178-ე მუხლი ადგენს ხარჯებს, რომლებიც ერთობლივი შემოსავლიდან არ გამოიქვითება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ შემოწმების აქტით დადგენილ იქნა, რომ საწარმოს 2004 წლის 13 მაისს ბათუმი-სამტრედიის გზატკეცილზე მომხდარი საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად განადგურებულია შპს «...» სახელით საქართველოში შემოტანილი საქონლის ღირებულება 76731 ლარის ოდენობით და ეს თანხა 2005 წელს გამოქვითვაში იყო გატარებული.

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებასაც, რომ, ვინაიდან ვერ იქნა წარმოდგენილი თურქეთის რესპუბლიკის ფირმა «...» დადებული ხელშეკრულება, საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად მიღებული ზარალის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირის დადგენის მიზნით, მითითებული თანხა აღებული იქნა 2005 წლის შემოსავალში.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, რეზიდენტის ერთობლივი შემოსავალი შედგება მის მიერ საქართველოში და საქართველოს ფარგლებს გარეთ მიღებული შემოსავლისაგან. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ერთობლივ შემოსავალს განეკუთვნება ნებისმიერი ფორმით ან/და საქმიანობით მიღებული ყველა შემოსავალი, კერძოდ: ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლები, ეკონომიკური საქმიანობით მიღებული შემოსავლები, რომლებიც დაკავშირებული არ არის დაქირავებით მუშაობასთან, სხვა შემოსავლები, რომელიც დაკავშირებული არ არის დაქირავებით მუშაობასთან და ეკონომიკურ საქმიანობასთან.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს შპს «...» დარიცხული მოგების გადასახადის, როგორც ძირითადი, ისე ჯარიმის სახით დარიცხული თანხის, ჯამში _ 19183 ლარის გაუქმებისა და მოგების გადასახადის დაკისრების ნაწილში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 18 სექტემბრის ¹236 ბრძანების, 2006 წლის 20 სექტემბრის ¹420(649) საგადასახადო მოთხოვნისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2006 წლის 29 ნოემბრის ¹05-04/12204 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი, რის გამოც ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კანონიერია და არ არსებობს ხსენებულ ნაწილში მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ შპს «...» საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება შპს «...» დღგ-ს დარიცხვის ნაწილში სადავო აქტების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის თაობაზე და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, ხოლო მოგების გადასახადის დარიცხვის ნაწილში სადავო აქტების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის თაობაზე გასაჩივრებული განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. შპს «...» საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 დეკემბრის განჩინება, რომლითაც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება შპს «...» დღგ-ს _ 200296 ლარის დარიცხვის ნაწილში სადავო აქტების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის თაობაზე და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. შპს «...» სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

4. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 18 სექტემბრის ¹236 ბრძანება, 2006 წლის 20 სექტემბრის ¹420(649) საგადასახადო მოთხოვნა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2006 წლის 29 ნოემბრის ¹05-04/12204 გადაწყვეტილება შპს «...» დღგ-ს _ 200296 ლარის დარიცხვის ნაწილში და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას დაევალოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ხსენებულ ნაწილში გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ამ გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან ერთი თვის ვადაში;

5. დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 დეკემბრის განჩინება;

6. შპს «...» დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟი 959 ლარის ოდენობით;

7. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.