ბს-355-340(2კ-09) 28 სექტემბერი,2009 წ.
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, მარიამ ცისკაძე
სხდომის მდივანი – ნ. გოგატიშვილი
კასატორები _ 1) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია), 2) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური
მოწინააღმდეგე მხარე _ სს «...», წარმომადგენელი _ გ. ღ-ური
გასაჩივრებული გადაწყეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება
დავის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა და ახალი ადმინისტრაციულ_სამართლებრივი აქტის გამოცემა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
სს «...» დირექტორმა ჯ. ა-შვილმა 2007 წლის 12 ნოემბერს სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) მიმართ და მოითხოვა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 13 ივნისის ¹1568 საგადასახადო მოთხოვნის, თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 18 მაისის შემოწმების აქტის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 ოქტომბრის ¹7455 ბრძანების ბათილად ცნობა და ახალი ადმინისტრაციულ_სამართლებრივი აქტის გამოცემა.
სს «...» დირექტორის ჯ. ა-შვილმა დააზუსტა სასარჩელო განცხადება და მოპასუხეებად დაასახელა: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახური. სარჩელის საფუძველზე მოითხოვა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 13 ივნისის ¹1568 საგადასახადო მოთხოვნის, თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 16 მარტის ¹03/გ/285, 2007 წლის 8 მაისის ¹03/გ/432, 2007 წლის 1 ივნისის ¹2/358 ბრძანებების, 2007 წლის 18 მაისის შემოწმების აქტის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 ოქტომბრის ¹7455 ბრძანების ბათილად ცნობა და ახალი ადმინისტრაციულ_სამართლებრივი აქტის გამოცემა, ასევე მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახურს დავალებოდა სს «...» ბიუჯეტში ზედმეტად გადახდილი თანხების უკან დაბრუნება 39755.30 ლარის ოდენობით.
2008 წლის 21 მარტის საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე დაკმაყოფილდა მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახურის წარმომადგენლის ზ. ა-შვილის შუამდგომლობა არასათანადო მოპასუხედ ცნობის და მოპასუხეთა სიიდან ამორიცხვის შესახებ. მოპასუხეთა სიიდან ამოირიცხა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახური.
მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ 2007 წლის 7 მარტს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მოსამართლე გ. გ-ძის მიერ გაიცა ბრძანება სს «...» შემოწმების შესახებ, რომლის საფუძველზეც თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა აუდიტის სამმართველოს ინსპექტორების მიერ დაიწყო სს «...» შემოწმება. 2007 წლის 7 მარტის ბრძანება მოსარჩელეს არ ჩაბარებია და შესაბამისად, არ იყო კანონიერ ძალაში შესული. აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ 2007 წლის 16 მარტს გამოსცა ¹03/გ/285 ბრძანება გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ, რომლითაც ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა აუდიტის სამმართველოს ინსპექტორები მივლინებულ იქნენ სს «...», 2000 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდის ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხების შემოწმების მიზნით. აღნიშნულით დაირღვა ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის 1 ნაწილი, კერძოდ, ამ კანონის ამოქმედებისთანავე შესრულებულად ჩაითვალა საქართველოს რეზიდენტი და არარეზიდენტი ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და შეუსრულებელი საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებები.
მოსარჩელემ სასარჩელო განცხადებაში განმარტა, რომ 2007 წლის 13 აპრილს მოსამართლე გვენეტაძის მიერ გაცემულ იქნა ბრძანება სს «...» შემოწმების ვადის გაგრძელების შესახებ, რომლის საფუძველზეც თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გამოიცა 2007 წლის 8 მაისის ¹03/გ/432 ბრძანება, რომლითაც ინსპექციის ინსპექტორებს გაუგრძელდათ მივლინების ვადა, შესაბამისად, აღნიშნულის საფუძველზე გაგრძელდა და დასრულდა სს «...» შემოწმება.
მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გამოცემული 2007 წლის 8 მაისის ¹03/გ/432 ბრძანება ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი იმ საფუძვლით, რომ საზოგადოებას არ ჰქონდა ბრძანება ჩაბარებული და არ იყო კანონიერ ძალაში შესული. 2007 წლის 18 მარტის შემოწმების აქტი ეყრდნობა 16 მარტის ¹03/გ/285 ბრძანებას და ასევე საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 8 მაისის ¹03/გ/432-ე ბრძანებას. 2007 წლის 13 ივნისის ¹1568 საგადასახადო მოთხოვნა ეყრდნობა 2007 წლის 18 მაისის შემოწმების აქტს, თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 16 მარტის ბრძანებას, ასევე 2007 წლის 8 მაისის ბრძანებას, გამომდინარე აქედან, აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი. რაც შეეხება 2007 წლის 25 ოქტომბრის ¹7455 ბრძანებას, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, ასევე იყო ბათილი ვინაიდან ეყრდნობა ბათილ საგადასახადო მოთხოვნას _ ზემოაღნიშნული ინსპექციის ბრძანებებს.
მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში ასევე მიუთითებდა, რომ სს «...» დაჯარიმება და თანხების დარიცხვა დღგ-ის ნაწილში მოხდა კანონის დარღვევით და მნიშვნელოვანი ფაქტების გაუთვალისწინებლად, კერძოდ, სს «...» გარკვეული მიზეზების გამო არ ფუნქციონირებს თავისი პროფილით. საწარმოს ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს ფართის იჯარით გაცემა. შემოწმების აქტით ხელოვნურად, არასწორად, მიზანმიმართულად იქნა გაზრდილი შემოსავალი 2004 წლის აგვისტოდან 2005 წლის აგვისტომდე 4000 ლარით და ყოვლად დაუსაბუთებლად შეტანილი იქნა აქტში, რომ დღგ-ის გადამხდელად სს «...» უნდა დარეგისტრირებულიყო 2005 წლის აგვისტოდან. აღნიშნული გამოიწვია შემდეგმა გარემოებებმა: 2005 წლის 1 იანვრიდან სს «...» და ინდ. მეწარმე მ. დ-ძეს შორის დადებული იყო იჯარის ხელშეკრულება. 2005 წლის 1 თბერვლიდან, ინდ. მეწარმე მ. დ-ძესთან ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ, იგივე ფართი იჯარით აიღო ინდ. მეწარმე ზ. ს-ძემ, რომელიც დღემდე ფუნქციონირებს. საწარმოს შემოწმების დროს ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე ჩაითვალა, რომ დ-ძეს და ს-ძეს ერთდროულად ჰქონდათ გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულებები სს «...» და შესაბამისად ხელოვნურად იქნა გაზრდილი საწარმოს შემოსავალი, ანუ შემოწმების აქტის მიხედვით მიჩნეულია, რომ ერთი ფართი ერთსა და იმავე დროს დატვირთული იყო ორი სხვადასხვა მეწარმის სასარგებლოდ. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მოპასუხის მიერ თანხის დარიცხვისას არ იქნა გამოკვლეული ის ფაქტი, რომ გარკვეული დროის მონაკვეთში მიმდინარეობდა საწყობის რემონტი და შესაბამისად, სს «...» არ იღებდა შემოსავალს.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა დასახელებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობას და ახალი ადმინისტრაციულ_სამართლებრივი აქტის გამოცემას.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით სს «...» დირექტორის ჯ. ა-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შესაფასების გარეშე, სადაო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 13 ივნისის ¹1568 საგადასახადო მოთხოვნა, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 16.03.07 წლის ¹03/გ285, 08.05.07 წლის ¹03/გ432, 01.06.07 წლის ¹2/358 ბრძანებები, 2007 წლის 18 მაისის შემოწმების აქტი და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 ოქტომბრის ¹7455 ბრძანება, დაევალა მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალურ ცენტრს (საგადასახადო ინსპექცია) საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ზემოთ მითითებული აქტების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა; არ დაკმაყოფილდა სს «...» დირექტორის ჯ. ა-შვილის მოთხოვნა ბიუჯეტში ზედმეტად გადახდილი თანხის 39755.30 ლარის უკან დაბრუნების თაობაზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგია გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანს შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან. Aამავე კოდექსის 22-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ასეთი სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას, ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებებს. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. Aამავე კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, ყველა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უნდა შეიცავდეს წერილობით დასაბუთებას, რომელიც წინ უნდა უძღოდეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სარეზოლუციო ნაწილს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მითითებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასების და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 13 ივნისის ¹1568 საგადასახადო მოთხოვნა, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 16.03.07 წლის ¹03/გ285, 08.05.07 წლის ¹03/გ432, 01.06.07 წლის ¹2/358 ბრძანებები, 2007 წლის 18 მაისის შემოწმების აქტი და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 ოქტომბრის ¹7455 ბრძანება გამოცემული იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, ვინაიდან საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2007 წლის 7 მარტს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მიერ გაიცა ბრძანება სს «...» შემოწმების შესახებ, რომლის საფუძველზეც თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა აუდიტის სამმართველოს ინსპექტორების მიერ დაიწყო სს «...» შემოწმება. 2007 წლის 7 მარტის ბრძანება მოსარჩელეს არ ჩაბარებია, რაც დადასტურებულია და მხარეებს სადაოდ არ გაუხდიათ. ბრძანების საფუძველზე თბილისის საგადასახადო ისპექციის მიერ 2007 წლის 16 მარტს გამოიცა ¹03/გ/285 ბრძანება გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ, რომლითაც ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა აუდიტის სამმართველოს ინსპექტორები მივლინებული იქნენ სს «...», 2000 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდის ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხების შემოწმების მიზნით, რითაც დარღვეული იქნა ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის 1 ნაწილი.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს კანონის ,,სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ’’ მე-3 მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, კანონის დარღვევით განხორციელებული შემოწმების შედეგად მიღებულ მტკიცებულებებს იურიდიული ძალა არა აქვს. საგადასახადო ორგანოს მიერ დარღვეულ იქნა ,,საგადასახადო მოთხოვნის” გამოცემის და გადამხდელისათვის გაგზავნის კანონით განსაზღვრული წესი, კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-3 ნაწილი ითვალისწინებს გადასახადის გადამხდელისათვის საგადასახადო მოთხოვნის გაგზავნას 5 სამუშაო დღის განმავლობაში, მას შემდეგ, რაც საგადასახადო ორგანოს უფროსის მოადგილის მიერ მიღებული იქნება გადაწყვეტილება თანხების დარიცხვის შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში გადაწყვეტილება სს «...» თანხების დარიცხვის თაობაზე მიღებულ იქნა 2007 წლის 1 ივნისს (ბრძანება ¹2/358), საგადასახადო მოთხოვნა დათარიღებულია 2007 წლის 19 ივნისით, ანუ თოთხმეტი დღის დაგვიანებით. საგადასახადო მოთხოვნაში არ არის მითითებული ნორმა, რომლის საფუძველზეც მოხდა გადასახადების დარიცხვა.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გამოცემული 2007 წლის 8 მაისის ¹03/გ/432 ბრძანება ბათილია, ვინაიდან მის საფუძველზე გამოცემული ბრძანება არ იყო კანონიერ ძალაში შესული. 2007 წლის 18 მაისის შემოწმების აქტი ეფუძნება 16 მარტის ¹03/გ/285-ე ბრძანებას და ასევე საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 8 მაისის ¹03/გ/432-ე ბრძანებას. 2007 წლის 13 ივნისის ¹1568 საგადასახადო მოთხოვნა ეფუძნება 2007 წლის 18 მაისის შემოწმების აქტს, თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 16 მარტის ბრძანებას, ასევე 2007 წლის 8 მაისის ბრძანებას, გამომდინარე აქედან, აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა ბათილია. ასევე ბათილია 2007 წლის 25 ოქტომბრის ¹7455 ბრძანება, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, ვინაიდან ეყრდნობა ბათილ საგადასახადო მოთხოვნას.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ მიუთითა, რომ საქმის მასალებით დადგენილია და მხარეებს სადაოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ საწარმოს ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს ფართის იჯარით გაცემა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-18 მუხლით ქონების იჯარით გაცემა განეკუთვნება მომსახურეობას. მომხმარებელი მომსახურეობის საფასურს იხდის მომსახურეობის შეძენისას. საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში ფორმდება დოკუმენტი მომსახურეობის მოწოდებაზე. 2005 წლის 1 იანვრიდან სს «...» და ინდ. მეწარმე მ. დ-ძეს შორის დადებული იყო იჯარის ხელშეკრულება. 2005 წლის 1 თებერვლიდან, ინდ. მეწარმე მ. დ-ძესთან ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ, იგივე ფართი იჯარით აიღო ინდ. მეწარმე ზ. ს-ძემ (ხელშეკრულება ძალაშია არ გაუქმებულა). შემოწმების აქტის მიხედვით მიჩნეულია, რომ იჯარის ხელშეკრულებით ერთი ფართი ერთსა და იმავე დროს დატვირთული იყო ორი სხვადასხვა მეწარმის სასარგებლოდ, რაც უსაფუძვლოა და სამართლებრივად შეუძლებელი.
გარდა ამისა, მოპასუხის მიერ არ იქნა გამოკვლეული ის ფაქტი, რომ თანხის დარიცხვისას, გარკვეული დროის მონაკვეთში მიმდინარეობდა საწყობის რემონტი და შესაბამისად, სს «...» არ ღებულობდა შემოსავალს.
აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს სს «...» დირექტორმა ჯ. ა-შვილმა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა. სს «...» დირექტორმა ჯ. ა-შვილმა მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალურ ცენტრს (საგადასახადო ინსპექცია) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს მის სასარგებლოდ დაკისრებოდათ პროცესის ხარჯების გადახდა, კერძოდ: სახელმწიფო ბაჟის 1200 (ათასორასი) ლარის და სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 150 (ასორმოცდაათი) ლარის ოდენობით.
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა მოითხოვეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. Aპელანტებმა სააპელაციო საჩივარში მიუთითეს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იყო უკანონო და დაუსაბუთებელი, რადგან სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელი არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. სასამართლომ გამოყენებულ ნორმებს მისცა არასწორი ინტერპრეტაცია, არასწორად შეაფასა და ზოგიერთ შემთხვევაში საერთოდ არ შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ განჩინების მიღებისას იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390.3 ,,გ” მუხლით და სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით.
მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა.
კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601, 53-ე და 96-ე მუხლები. Aარ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსისა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი მუხლები.
კასატორი მიუთითებდა, რომ სასამართლომ დაუშვა ფაქტობრივი ხასიათის შეცდომა, როდესაც აღნიშნა, რომ მოსამართლის 2007 წლის 7 მარტის ბრძანება მხარეს არ ჩაბარებია. Aამის საპირისპიროდ, სს «...» თავის დაზუსტებულ სარჩელში აღნიშნავს, რომ ,,შემოსავლების სამსახურში საქმის განხილვის დროისათვის ჩვენთვის ცნობილი გახდა, რომ სს «...» ერთ-ერთ რიგით თანამშრომელს ხელზე მიუღია აღნიშნული ბრძანება.” Aაქედან გამომდინარე, კასატორი მიუთითებდა, რომ ეს ფაქტი საკმარისია იმისათვის, რომ მოსამართლის 2007 წლის 7 მარტის ბრძანების კანონიერების მიმართ კითხვა არ დასმულიყო.
კასატორის მოსაზრებით, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას კანონი არ დაურღვევია. ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-3 ნაწილში გარკვევით არის ნათქვამი, რომ სათანადო პირობების არსებობისას შეიძლება შემოწმდეს ობიექტი 2004 წლის 1 იანვრამდეც. ბუნებრივია, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 16 მარტის ¹03/გ/285 ბრძანების გამოცემისას შეუძლებელი იყო საგადასახადო ინსპექციას გაერკვია ამ პირობების შესაძლო არსებობის შესახებ, მით უფრო, რომ მოსამართლის 2007 წლის 7 მარტის ბრძანებაში მითითებულია სწორედ 2000 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდი.
ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 16 მარტის ¹03/გ/285 ბრძანებით სს «...» მივლინებულ საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლებს უკვე ჰქონდათ ზემოაღნიშნულის გარკვევის შესაძლებლობა და ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 18 მაისის რევიზიის აქტი შეეხო მხოლოდ 2004 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდს, ანუ საგადასახადო ინსპექციის მხრიდან სრულად არის დაცული კანონი ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ”.
კასატორის მითითებით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები, კერძოდ, სასამართლომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ხელშეკრულებების საფუძველზე დადასტურებულად ჩათვალა, რომ 2005 წლის 1 იანვრიდან სს «...» და ინდ. მეწამრე მ. დ-ძეს შორის დადებული იყო იჯარის ხელშეკრულება, ხოლო 2005 წლის 1 თებერვლიდან, ინდ. მეწარმე მ. დ-ძესთან ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ, იგივე ფართი იჯარით აიღო ინდ. მეწარმე ზ. ს-ძემ.
Aარც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და არც მოწმეთა ჩვენებები არ ადასტურებს ინდ. მეწარმე მ. დ-ძესთან დადებული იჯარის ხელშეკრულების მოშლას.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317.1 მუხლით განსაზღვრულია, რომ ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება”. იმავე კოდექსის 581.3 მუხლის მიხედვით, იჯარის ხელშეკრულების მიმართ გამოიყენება ქირავნობის ხელშეკრულების წესები”.
ხოლო 563-ე მუხლი ცალსახად განსაზღვრავს, რომ საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტა წერილობით უნდა გაფორმდეს. ამასთან, ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლის ვადა შეადგენს 3 თვეს, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა საქმის გარემოებებიდან ან მხარეთა შეთანხმებიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.
ზემოაღნიშნულის საფუძველზე თბილისის რეგიონალური ცენტრი თვლის, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ სრულიად უსაფუძვლოდ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს პოზიცია იჯარით გაცემული ფართის იჯარის ხელშეკრულების მოშლის მიმართ და კანონსაწინააღმდეგოდ მიიჩნია, რომ საგადასახადო ორგანომ გამოსცა ადმინისტრაციული აქტი საკითხის გამოკვლევის გარეშე.
კასატორის მითითებით, სს «...» მიერ მოიჯარეებთან გაფორმებულ ხელშეკრულებებში არსად არის განსაზღვრული, სააქციო საზოგადოების კონკრეტულად რომელი ფართია გაცემული იჯარით. ასეთი ფაქტის დადგენა შეუძლებელია როგორც წარმოდგენილი ხელშეკრულების საფუძველზე ისე მოწმის სახით დაკითხული დ-ძისა და ს-ძის ჩვენებებიდან.
კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს პოზიციას, რომ არ იქნა გამოკვლეული სს «...» მიერ წარმოებული რემონტის და ამ პერიოდში, ამ ფართიდან მის მიერ შემოსავლის მიღების ფაქტი. სს «...» მიერ გაფორმებულია ხელშეკრულებები და თუ რაიმე ცვლილება შევიდა ამ ხელშეკრულებაში, ანუ თუ გამქირავებელმა მეიჯარესთან შეუთანხმებლად დაიწყო გაქირავებულ ფართში რემონტი, ან თუ გაქირავებული ფართის ნაცვლად შესთავაზა მას სხვა ფართი, ეს იწვევს სრულიად სხვა სამართლებრივ ურთიერთობებს და არ უკავშირდება საგადასახადო ინსპექციის წინაშე წარმოშობილ ვალდებულებებს.
კასატორი აღნიშნავდა, რომ სასამართლოებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით უგულებელყვეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 199-ე მუხლით გათვალისწინებული შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის პრინციპი, რომლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სწორად და დროულად აღრიცხოს შემოსავლები და ხარჯები დოკუმენტურად დადასტურებულ მონაცემთა საფუძველზე ამ თავით გათვალისწინებული მეთოდების გამოყენებით და მიაკუთვნოს იმ საანგარიშო პერიოდს, რომელშიც მოხდა მათი მიღება და გაწევა იმგვარად, რომ ცხადად აისახოს დასაბეგრი შემოსავალი (მოგება). გადასახადის გადამხდელის მიერ შემოსავლებისა და ხარჯების აღსარიცხავად გამოიყენება საკასო ან დარიცხვის მეთოდი, იმის მიხედვით, თუ რომელ მეთოდს იყენებს ბუღალტრული აღრიცხვისათვის.
გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს მის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე. ამასთან, აღრიცხვის პირველად დოკუმენტებში სრულად და გარკვევით უნდა იყოს ასახული სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, საგანი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში მონაწილე მხარეების დასახელება. გარდა ამისა, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში (გარდა სპეციალური დღგ-ის ანგარიშფაქტურების მიხედვით განხორციელებული მიწოდებისა, რომლებიც მოიცავს ზედნადებით გათვალისწინებულ რეკვიზიტებს) სავალდებულოა სასაქონლო ზედნადები გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშე აკრძალულია საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია.
სადავო არ არის, რომ სს «...» ვალდებულია აწარმოოს და აწარმოებს კიდეც შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვას დარიცხვის მეთოდით.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 203-ე მუხლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელის მიერ აღრიცხვაში დარიცხვის მეთოდის გამოყენებისას შემოსავლები და ხარჯები აღირიცხება გადასახადის გადამხდელის მიერ ამ შემოსავლების მიღების უფლების მოპოვების და ასეთი ხარჯების აღიარების მომენტის მიხედვით, შემოსავლების ფაქტობრივად მიღებისა და ხარჯების გაწევის მომენტის მიუხედავად.
კასატორი აღნიშნავდა, რომ საგადასახადო ორგანომ სრულიად კანონიერად ასახა სს «...» ერთობლივ შემოსავალში ყველა ის თანხა, რომელიც უნდა გადაეხადა მეიჯარეს სს «...» არსებული ხელშეკრულების საფუძველზე.
კასატორი თვლის, რომ სასამართლო განხილვისას მხარის მიერ არ ყოფილა წარმოდგენილი ისეთი მტკიცებულება, რომელიც ეჭვქვეშ დააყენებს საიჯარო თანხების ერთობლივ შემოსავალში ჩართვას და, შესაბამისად, არ არსებობს ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის საფუძველი.
მეორე კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური საკასაციო საჩივარშ მიუთითებდა, სააპელაციო და საქალაქო სასამართლოებმა გადაწყვეტილების გამოტანისას საქმის გარემოებებს მისცა არასწორი სამართლებრივი შეფასება, სრულყოფილად არ იქნა გამოკვლეული ფაქტობრივი გარემოებები.
კასატორის განმარტებით, ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ”. საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო არ იყო უფლებამოსილი 2004 წლის პირველ იანვრამდე პერიოდზე განეხორციელებინა საგადასახადო კონტროლი. ეს მოსაზრება, რასაც სააპელაციო და საქალაქო სასამართლოები უკანონოდ დაეთანხმნენ, არ შეიძლება გაზიარებული იქნეს, რადგან ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ”. საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად ამ კანონის მოქმედება არ ვრცელდება: ა) შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებში კანონმდებლობით დადგენილი წესით დეკლარირებულ, დარიცხულ და აღრიცხულ, მაგრამ გადაუხდელ საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებებზე...”
აგრეთვე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის შესაბამისად _ ამ კოდექსის თანახმად გადასახადის თანხების დარიცხვა გულისხმობს საგადასახადო ორგანოში კონკრეტული საგადასახადო პერიოდისათვის გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი გადასახადის თანხის აღრიცხვას. დარიცხვა მოიცავს შესწორებით დარიცხვასა და სავარაუდო დარიცხვას. ამასთან, შესწორებითი დარიცხვის შემთხვევაში უქმდება სავარაუდო დარიცხვა.
საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს განახორციელოს თითოეული გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა ამ კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით, შემდეგი ერთი ან ერთზე მეტი ინფორმაციის წყაროს საფუძველზე, როგორიცაა: ა) გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის საგადასახადო დეკლარაციები; ბ) ამ კოდექსის 218-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად გადახდილი თანხების შესახებ ინფორმაცია; გ) შემოწმების მასალები და სხვა სათანადო ინფორმაცია, რომელიც ცნობილია საგადასახადო ორგანოსათვის.
კასატორის მითითებით, საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, საკონტროლო-გასვლითი საგადასახადო შემოწმება სს «...» ჩატარდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 7 მარტის ბრძანების საფუძველზე და აღნიშნული შემოწმების შედეგად სს «...» სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სხვადასხვა გადასახადებში (საშემოსავლო და სოციალურ გადასახადებში, დღგ-ში) დამატებით დაერიცხა გადასახადის თანხები 51 469.68 ლარის ოდენობით.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 199-ე მუხლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სწორად და დროულად აღრიცხოს შემოსავლები და ხარჯები დოკუმენტურად დადასტურებულ მონაცემთა საფუძველზე... და მიაკუთვნოს იმ საანგარიშო პერიოდს, რომელშიც მოხდა მათი მიღება იმგვარად, რომ ცხადად აისახოს დასაბეგრი შემოსავალი (მოგება).
კასატორი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავდა, რომ სს «...» დღგ-ის გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციას ექვემდებარებოდა 2005 წლის 1 აგვისტოდან, ვინაიდან დღგ-ის დასაბეგრმა ბრუნვამ (შემოსავლების სამსახურის პოზიციიდან გამომდინარე) 31 ივლისისათვის შეადგინა 100 494.9 ლარი, ანუ ამ დროისათვის გადააჭარბა დღგ-ის გადასახადის სავალდებულო წესით რეგისტრაციისათვის დადგენილ ზღვარს.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირი ვალდებულია გატარდეს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციაში თუ ეწევა ეკონომიკურ საქმიანობას და ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში მის მიერ განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების საერთო თანხა აღემატება 100 000 ლარს; მან ამ მომენტის დადგომიდან არა უგვიანეს 2 სამუშაო დღისა საგადასახადო ორგანოში უნდა წარადგინოს განცხადება დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისათვის. შესაბამისად გადამხდელს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისათვის დაერიცხება სანქცია სსკ-ის 140-ე მუხლით გათვალისწინებული ოდენობით და ფარგლებში.
კასატორის განმარტებით, იმის გამო, რომ საზოგადოების მხრიდან არ შესრულდა დღგ-ის გადამხდელისათვის დადგენილი კიდევ ერთი პირობა საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციების წარდგენასთან დაკავშირებით, დამატებით ასევე დაერიცხა სანქცია 131-ე მუხლით დადგენილი წესის შესაბამისად.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები საკასაციო საჩივრით ითხოვდნენ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილების სრულად გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დაუსაბუთებელია და შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე1» პუნქტის შესაბამისად იძლევა გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს.
იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებულ განჩინებაში შემოიფარგლება მხოლოდ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390.3 მუხლის «გ» ქვეპუნქტზე მითითებით და დამატებითი მოტივაციის გარეშე ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს, საკასაციო სასამართლო მოცემულ პირობებში საჭიროდ მიიჩნევს უცვლელად დატოვებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმებას.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო და სარეზოლუციო ნაწილი ურთიერთშეუსაბამო და წინააღმდეგობრივი ხასიათისაა, სასამართლოს დასკვნები არ გამომდინარეობს საქმეში დაცული მტკიცებულებებიდან და არ ემყარება მატერიალური სამართლის ნორმებს.
გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 13 ივნისის ¹1568 საგადასახადო მოთოვნა, ქ.თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 16.03.07წ. ¹03/გ/285, 08.05.07წ. ¹03/გ/432, 07.06.07 წ. ¹2/358 ბრძანებები, 2007 წლის 18 მაისის შემოწმების აქტი და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ¹7455 ბრძანება. მოპასუხე ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს და საქარველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ.თბილისის რეგიონალურ ცენტრს (საგადასახაო ინსპექციას) დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდგ ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა.
გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე საამართლოს მიერ გამოყენებულ იქნა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის დანაწესი, რომლის შესაბამისადაც, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს ინდივიდუალურ ადმინსტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი.
საკასაციო სასამართლო ნორმის შინაარსზე დაყრდნობით მნიშვნელოვნად მიიჩნევს სასამართლოთა ყურადღება მიაპყროს იმ გარემოებას, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32 მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენება სასამართლოს შეუძლია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე და ეს გარემოებები იმდენად არსებითი მნიშვნელობისაა, რომ მათი შემოწმება და შეფასება სასამართლოსათვის შეუძლებელია.
იმ პირობებში, როდესაც სასამართლო მოტივირებს «სამეწარმო საქმიანობის კონტროლის შესახებ» კანონზე და თვლის, რომ მეწარმის საქმიანობის შემოწმება მოხდა მითითებული კანონის უხეში დარღვევით, რის გამოც შემოწმების შედეგად მიღებული მტკიცებულებები იურიდიული ძალის არმქონეა, გაუგებარი ხდება იმავე სასამართლოს მხრიდან საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე აპელირება.
როგორც ზემოთ აღინიშნა, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების შემთხვევაში სასამართლოს მხრიდან არ ხდება აქტის არსებითად ბათილად ცნობა, ასეთ პირობებში სასამართლო გასაჩივრებულ აქტს ბათილად ცნობს სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად და ავალებს ადმინისტრაციულ ორგანოს გამოიკვლიოს და შეისწავლოს საქმის გარემოებები და საქმე გადაწყვიტოს ადმინისტრაციული წარმოების ნორმების დაცვით.
ადმინისტრაციული ორგანო ვერ დაუბრუნდება საკითხის შესწავლას, საქმის გარემოებების გამოკვლევა-შეფასებას, თუ მტკიცებულებები, რომელიც საფუძვლად უდევს ადმინისტრაციულ წარმოებას მიღებული და მოპოვებულია კანონის მოთხოვნათა დარღვევით. ასეთ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით მიღებული გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება უკანონოდ და ამ პირობებში დამატებით ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება მოკლებულია რაიმე სამართლებრივ შედეგს.
ზემოაღიშნული მოსაზრება საკასაციო სასამართლოს აძლვს საფუძველს დაასკვნას, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება თავისი არსით წინააღმდეგობრივია და არ იძლევა მისი დასაბუთებულობის შემოწმების შესაძლებლობას.
საკასაციო სასამართლო ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნევს სასამართლოს მითითებას გასაჩივრებული აქტების ბათილობის თაობაზე და ვერ გაიზიარებს სასამართლოს მსჯელობას მტკიცებულებათა კანონდარღვევით ამოღებისა და მათი იურიდიული ძალის არქონის შესახებ. ამასთან, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ეს უკანასკნელი სასამართლოს მხრიდან საჭიროებს დამატებით გამოკვლევას. საქმეში წარმოდგენილია თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მიერ გაცემული ბრძანებები სს «...» შემოწმებისა და შემოწმების ვადის გაგრძელების თაობაზე. ასეთ პირობებში მნიშვნელოვანია დადგინდეს, აღნიშნული ბრძანებები იყო თუ არა მხარის მიერ სადავოდ გამხდარი და იყო თუ არა კანონიერ ძალაში.
იმ ვითარებაში, თუ მხარეს კანონით დადგენილი წესით არ ჩაბარებია მოსამართლის ბრძანება საწარმოს შემოწმების თაობაზე სასამართლო შეფასების საგნად უნდა იქცეს, გასაჩივრდა თუ არა აღნიშნული მას შემდეგ, რაც მხარისათვის ცნობილი გახდა ბრძანების არსებობის ფაქტი. საგულისხმოა, რომ მოსამართლის ბრძანების არსებობის თაობაზე ინფორმაცია დაფიქსირებულია თავად შემოწმების აქტში.
საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ამოღებული მტკიცებულებების კანონიერების შეფასების პროცესში ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ განსაკურებული ყურადღება უნდა მიაქციოს შემოწმების პერიოდს, რომელმაც სადავო აქტის საფუძველზე, მოიცვა პერიოდი 2004 წლის 1 იანვრიდან 31 დეკემბრამდე. ამდენად, მიუხედავად მოსამართლის ბრძანებაში დაშვებული გარკვეული კანონშეუსაბამობისა, შემოწმების პერიოდი არ შეხებია ამნისტირებულ პერიოდს, რასაც ასევე სასამართლოს მხრიდან უნდა მიექცეს ყურადღება.
რაც შეეხება სასამართლოს მითითებას სააქციო საზოგადოების კუთვნილი ერთი და იგივე ფართის ერთი და იგივე დროს სხვადასხვა მეწარმის სასარგებლოდ დატვირთვისთვის დაუშვებლობის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო ამ ნაწილში იზიარებს სასამართლოს მსჯელობის მართებულობას და აღნიშნავს, ადმინისტრაციული ხელშეკრულებისაგან განსხვავებით, სამოქალაქო ხლშეკრულებები სრულადაა გაჯერებული სახელშეკრულებო თავისუფლების ელემენტებით და ემყარება მხარეთა ავტონომიურობის პრინციპებს. მიუხედავად წარმოდგენილი მოტივაციის მართებულობისა, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სასამართლოთა მხრიდან არასრულყოფილადაა გამოკვლეული საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, სასამართლოს არ დაუსაბუთებია რეალურად ჰქონდა თუ არა ერთდროულად ერთი და იგივე ფართზე დადებული ხელშეკრულებებით მიღებული შემოსავლის დაბეგვრას ადგილი და კონკრეტულად რომელი მტკიცებულებები იძლეთა აღნიშნულზე მოტივირების შესაძლებლობას.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სახეზეა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, საკასაციო საჩივრების ნაწილობრივ დაკმაყოფილების და საქმის ხელახალი განხილვისათვის იმავე სასამართლოში დაბრუნების პროცესუალური საფუძვლები.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
3. მხარეთა შორის სახელმწიფო ბაჟის გადანაწილების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას.
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
