ბს-484-457(4კ-09) 29 დეკემბერი, 2009 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ ნინო გოგატიშვილი

კასატორები: 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო (მოპასუხე), წარმომადგენელი _ გ. ზ-ძე; 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (მოპასუხე), წარმომადგენელი _ მ. დ-შვილი; 3. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია (მესამე პირი), წარმომადგენელი _ გ. ი-შვილი; 4. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) (მოპასუხე), წარმომადგენელი _ ნ. მ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ სს «...», დირექტორი _ ნ. ჩ-შვილი, წარმომადგენლები: ი. გ-შვილი, ტ. ტ-ძე, ნ. წ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 იანვრის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 18 იანვარს სს «...» სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 25 სექტემბრის აქტით სს «...» დაერიცხა 162846,7 ლარი. აღნიშნული აქტის საფუძველზე თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, 2006 წლის 25 ოქტომბერს, გამოსცა ¹1916 საგადასახადო მოთხოვნა, რომელიც სს «...» მთავარ ბუღალტერს ჩაბარდა 2006 წლის 30 ოქტომბერს. აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნით სს «...» ეცნობა, რომ მას სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახდელად ერიცხებოდა მოგების გადასახადში _ 32587,19 ლარი, დღგ-ში _ 122995,7 ლარი, საშემოსავლო გადასახადში _ 3667,71 ლარი, მიწის გადასახადში _ 596,4 ლარი, აგრეთვე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ჯარიმა _ 3000 ლარი.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 25 ოქტომბრის ¹1916 საგადასახადო მოთხოვნის მიღების შედეგად საგადასახადო დავის გადაწყვეტის ფორმად სს «...» აირჩია დავის გადაწყვეტა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში. შესაბამისად, 2006 წლის 7 ნოემბერს შესაგებლით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას და მოითხოვა შემოწმების აქტსა და საგადასახადო მოთხოვნაში ცვლილებების შეტანა. ინსპექციამ არ განიხილა შესაგებელი, რითაც, მოსარჩელის განმარტებით, დაარღვია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლის მოთხოვნები. მოსარჩელემ იგივე შემოწმების აქტი და საგადასახადო მოთხოვნა 2006 წლის 24 ნოემბერს, გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში. ამ უკანასკნელმა 2006 წლის 11 დეკემბრის ¹2910 ბრძანებით სს «...» საჩივარი არ დააკმაყოფილა, თუმცა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაავალა სს «...» დარიცხული საურავების გადაანგარიშება გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათებზე არსებული ზედმეტობების გათვალისწინებით და გადაანგარიშების შემდეგ დღგ-ში დარიცხული საურავის თანხის დაზუსტება. მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო დეპარტამენტის ამ ბრძანებით პრაქტიკულად აღიარებულ იქნა მასთან წარდგენილი მტკიცებულებების საფუძვლიანობა, თუმცა საჩივარი ძირითად ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. ამასთან, დარიცხვების რეალური საფუძველი და არგუმენტები არც ამ ბრძანებაში იქნა მითითებული.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 11 დეკემბრის ¹2910 ბრძანებაში აღნიშნული იყო, რომ გადასახადის გადამხდელზე დარიცხული საურავები ექვემდებარებოდა გადაანგარიშებას. ამდენად, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ ამ ბრძანებით საგადასახადო დეპარტამენტმა დაადგინა, რომ აქტის შედგენისას დარღვეული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 120-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ი’’ ქვეპუნქტის მოთხოვნები, თუმცა იქვე აღნიშნა, რომ 2006 წლის 11 დეკემბრის ¹2910 ბრძანება ნაწილობრივ შესრულდა _ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 13 თებერვლის ¹05/32 ბრძანებით მოხდა მოსარჩელეზე დარიცხული თანხების ნაწილობრივი გადაანგარიშება და თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 25 სექტემბრის აქტის საფუძველზე სს «...» დღგ-ში დაერიცხა 122995,7 ლარი, საიდანაც ძირითადი გადასახადი იყო _ 37387,51 ლარი, ჯარიმა – 68792,07 ლარი, ხოლო საურავი _ 16816 ლარი.

მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ აღნიშნული დარიცხვა უსაფუძვლო იყო და თითქმის სრულად ექვემდებარებოდა გაუქმებას. კერძოდ, სადავო აქტში აღნიშნული იყო, რომ საქართველოს 1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 91-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნების შესაბამისად, სს «...» 2004 წელს ვალდებული იყო, საგადასახადო ინსპექციაში დარეგისტრირებულიყო, როგორც დღგ-ს გადამხდელი. მოსარჩელის განმარტებით, იმ პირობებში, როცა აქტით 2004 წელს აღიარებული იქნა დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის ვალდებულება, არ უნდა მომხდარიყო ხსენებული აქტის მიხედვით სს «...» შესაბამისი დარიცხვების განხორციელება. მოსარჩელემ ასევე მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ 2004 წელს სს «...» ფილიალის «...» მიერ შპს «...» შეძენილ იქნა სხვადასხვა დასახელების მასალები, რომლებშიც გადახდილი დღგ-ს თანხა შეადგენდა 15181,8 ლარს. ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 10 მარტის ¹03/კ/222 ბრძანების საფუძველზე, ამავე ინსპექციის თანამშრომლების მიერ, სს «...» ფილიალ «...» ჩატარდა ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხების კამერალური შემოწმება, რის შედეგადაც შედგა 2005 წლის 11 აპრილის შემოწმების აქტი. აღნიშნულმა შემოწმებამ მოიცვა ბიუჯეტთან დღგ-ში ანგარიშსწორების საკითხებიც, მათ შორის, შპს «...» წარმოებული ოპერაციებიდან განხორციელებული ჩათვლების მართლზომიერების საკითხი. მოსარჩელის განმარტებით, ეს საკითხი 2006 წლის ივნისში უკვე მეორეჯერ იქნა შემოწმებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის სპეციალური გამოკვლევებისა და ექსპერტიზის სამმართველოს თანამშრომლების მიერ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 99-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მოთხოვნების შესაბამისად, დაუშვებელი იყო უკვე შემოწმებული ერთი და იგივე საკითხის ერთი და იგივე ორგანოს მიერ ხელახლა შემოწმება, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 4 აგვისტოს ბრძანება ამ საკითხის გადამოწმებას კი არ ითვალისწინებდა. ამდენად, საკითხის შემოწმებისას საჭირო იყო მოსამართლის შესაბამისი ბრძანება, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ იყო. მოსარჩელე 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნების საფუძველზე, დაეთანხმა შპს «...» დაკავშირებული უსაქონლო ოპერაციის გამო 15181,8 ლარის ოდენობით ჩათვლის გაუქმებას, რაც შეეხება 2005 წლის 1 იანვრის შემდეგ მოქმედ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის მოთხოვნების შესაბამისად დარიცხულ ჯარიმას _ 3795,28 ლარს _ აღნიშნული არასწორად მიიჩნია და განმარტა, რომ ხსენებული ვრცელდებოდა დეკლარაციაში გადასახდელი თანხის შემცირებაზე და ისიც 2005 წლის 1 იანვრის შემდგომ პერიოდზე, ხოლო აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურით ჩათვლა განხორციელდა 2004 წელს და მასზე 2005 წლის 1 იანვრის შემდეგ ამოქმედებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ნორმები არ უნდა გავრცელებულიყო.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის სპეციალური გამოკვლევებისა და ექსპერტიზის სამმართველოს 2006 წლის 20 ივნისის აქტისა და მის შესაბამისად მიღებული ამავე უწყების 2006 წლის 13 ოქტომბრის ¹16/4/8/1/4-5799 წერილის საფუძველზე მოხდა სს «...» პირად ბარათზე ზემოხსენებული ძირითადი თანხის _ 15181,8 ლარის დარიცხვა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პილიციის აქტისა და წერილის საფუძველზე, უკვე მოხდა ძირითადი თანხის _ 15181,8 ლარის დარიცხვა, ადგილი ჰქონდა ერთი და იგივე თანხის ორჯერ დარიცხვას, რის გამოც ამ კუთხით ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის აქტითა და საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხული ძირითადი გადასახადი _ 15181,8 ლარი, ჯარიმა – 3795,28 ლარი და საურავი – 8218,87 ლარი, სულ _ 27195,95 ლარი, უნდა გაუქმებულიყო. მოსარჩელის განმარტებით, ეს გარემოება აღიარებული იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2007 წლის 4 იანვრის ¹58 ოქმის საფუძველზე მიღებული 2006 წლის 9 იანვრის ¹05-04/123 გადაწყვეტილებითაც. აღნიშნულს ადასტურებდა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 9 იანვრის ¹ს/781-ფ საგადასახადო მოთხოვნა. შესაბამისად, უნდა მომხდარიყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2007 წლის 4 იანვრის ¹58 ოქმის საფუძველზე აღიარებული ძირითადი გადასახადის _ 15181,8 ლარის, ჯარიმის – 3795,28 ლარისა და საურავის – 8218,87 ლარის, სულ _ 27195,95 ლარის დარიცხვის გაუქმება.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად, სს «...» ყველა ფილიალი წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელს. შესაბამისად, სს «...» (სათაო ოფისი) ვალდებული იყო მიემართა საგადასახადო ორგანოსათვის დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციისათვის. უფრო მეტიც, ამ მოთხოვნების შეუსრულებლობის პირობებში, თავად საგადასახადო ორგანოს საგადასახადო კოდექსის 94-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკუთარი ინიციატივით უნდა მოეხდინა სს «...» დღგ-ს გადამხდელად აღრიცხვაზე აყვანა, იმ პირობებში, როცა თავად სათაო ოფისი და მისი ორი ფილიალი საგადასახადო აღრიცხვაზე იმყოფებოდა ერთსა და იმავე _ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის დიდუბე-ჩუღურეთის განყოფილებაში. ამასთან, 2005 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედებული საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო ვალდებული იყო, საკუთარი ინიციატივით მოეხდინა სს «...» დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაცია. 2005 წლიდან სს «...» ფილიალები გადასახადების, მათ შორის, დღგ-ს გადამხდელს არ წარმოადგენდნენ. სს «...» ფილიალების დღგ-ს გადამხდელის შესაბამისი სერთიფიკატები ჩაბარებულ იქნა საგადასახადო ორგანოში მხოლოდ 2005 წლის იანვრის ბოლოს და თებერვლის დასაწყისში, ხოლო ფილიალების გაუქმებასთან დაკავშირებით დღგ-ს გადახდისა და ჩათვლის წესი მოცემული იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 28 თებერვლის ¹1-03/1296 წერილობით მითითებებში. სწორედ ეს დოკუმენტი წარმოადგენდა სახელმძღვანელო დოკუმენტს საგადასახადო ორგანოებისათვის. ამ დოკუმენტით დადგენილი იყო, რომ სათაო საწარმო წარმოადგენდა ფილიალებთან არსებული საქონლის მესაკუთრესა და მათ სამართალმემკვიდრეს. დღგ-ს რეგისტრაციის გაუქმების მომენტისათვის ფილიალის საქონლის ნაშთების დაბეგვრა უნდა განხორციელებულიყო სათაო საწარმოს მიერ. შესაბამისად, ფილიალების სახელზე ან/და სახელით გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით დღგ-ს ჩათვლა ან/და გადახდა უნდა განხორციელებულიყო სათაო საწარმოს მიერ. ის თანხები, რომლებიც ამ პერიოდისათვის ფილიალების მიერ გადახდილი იყო სახელმწიფო ბიუჯეტში, უნდა ჩათვლილიყო სათაო საწარმოს მიერ გადახდილად. საწარმოს ფილიალების მიერ 2005 წლის 1 იანვრიდან საგადასახადო დეპარტამენტში გაუხარჯავი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების ჩაბარებამდე გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები უნდა ჩათვლილიყო ამ საწარმოების მიერ ჩატარებულ ოპერაციებად. ამდენად, 2005 წლის 1 იანვრიდან სათაო საწარმო წარმოადგენდა ფილიალების სამართალმემკვიდრეს და ფილიალების სახელზე ან/და სახელით გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით დღგ-ს ჩათვლა ან/და გადახდა უნდა განხორციელებულიყო სათაო საწარმოს მიერ.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ სს «...» დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაცია განხორციელდა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ამ უკანასკნელმა 2005 წლის 3 თებერვლის წერილით მოითხოვა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების გამოყოფა, ე.ი. ადგილი ჰქონდა დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციისათვის საგადასახადო კოდექსით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევას არა სს «...», არამედ თავად ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მხრიდან, რომელმაც საზოგადოებისა და საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნების მიუხედავად, დღგ-ს გადამხდელის სერთიფიკატი გასცა დაგვიანებით _ 2005 წლის 8 თებერვალს, რომელიც ძალაში შეიყვანა იმავე წლის 7 თებერვლიდან. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სს «...» დღგ-ს გადახდის ვალდებულება უდგინდებოდა რეგისტრაციისათვის საგადასახადო ორგანოში განცხადების შეტანის მომდევნო დღიდან, ანუ 2005 წლის 2 იანვრიდან. შესაბამისად, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ დაგვიანებით გამოსცა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი – დღგ-ს გადამხდელის სერტიფიკატი. რეალურად ადმინისტრაციული აქტი დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციაზე ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას უნდა გამოეცა ჯერ კიდევ 2004 წელს, ხოლო უკიდურეს შემთხვევაში 2005 წლის 2 იანვარს. ამასთან, საგადასახადო ორგანოს 2005 წლის თებერვალში უნდა გაეცა დღგ-ს გადამხდელის სერთიფიკატი, რომლითაც გადამხდელის ვალდებულება აღიარებული იქნებოდა 2005 წლის 2 იანვრიდან, ამის ნაცვლად მან 2005 წლის 8 თებერვალს გასცა ¹07164 სერთიფიკატი, რომელიც ძალაში შეიყვანა ერთი დღით ადრე _ 2005 წლის 7 თებერვალს. E

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მიუთითა, რომ საგადასახადო ორგანოს არათუ საზოგადოების წერილობითი მოთხოვნების საფუძველზე, არამედ 2004 წელს საკუთარი ინიციატივითაც უნდა მოეხდინა სს «...» სათაო ოფისის დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაცია, რაც მის მიერ მხოლოდ ერთი წლის დაგვიანებით _ 2005 წლის 8 თებერვალს განხორციელდა.

ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ იგი 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 91-ე, 93-ე და 94-ე მუხლების შესაბამისად, დაგვიანებით გამოცემული ადმინისტრაციული აქტის მიუხედავად, დღგ-ს გადამხდელად ითვლებოდა არა 2005 წლის 7 თებერვლიდან, არამედ 2005 წლის 2 იანვრიდან. ამდენად, საგადასახადო ორგანოს უნდა შეეტანა შესაბამისი შესწორება ხსენებულ აქტში – დღგ-ს გადამხდელის სერთიფიკატის ძალაში შესვლის ნაწილში და მისი მოქმედების ვადა უნდა განსაზღვრულიყო 2005 წლის 2 იანვრით.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ შემოწმების აქტის მიხედვით, 2005 წლის შედეგებით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და მე-4 ნაწილის ,,ე’’ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დღგ-ში დარიცხული იქნა ძირითადი გადასახადი _ 21395,54 ლარი, ხოლო 138-ე მუხლის შესაბამისად, ჯარიმა _ 222,55 ლარი. აღნიშნული თანხის დარიცხვას საზოგადოება სრულად არ დაეთანხმა და განმარტა, რომ აქტის მიხედვით, ჩათვლიდან ამოღებული თანხები შეადგენდა დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული ფილიალების მიერ, 2004 წლის დეკემბერში და 2005 წლის 1 იანვრიდან 31 იანვრამდე პერიოდში, აგრეთვე უშუალოდ საზოგადოების მიერ 2005 წლის 7 თებერვლამდე შეძენილ მასალებში/მომსახურებაში წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილ დღგ-ს თანხებს. აღნიშნულ ფილიალებს დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაცია შეუჩერდათ მხოლოდ დღგ-ს სერთიფიკატების ჩაბარების შემდეგ, 2005 წლის იანვრის ბოლოს და თებერვლის დასაწყისში. ამასთან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნების შესაბამისად, დღგ-ს გადამხდელებად რეგისტრირებული პირების (ფილიალების) რეორგანიზაციისEშედეგად სს «...» წარმოადგენდა ამ ფილიალების უფლებამონაცვლეს. ამასთან, საზოგადოება ადმინისტრაციული აქტის დაგვიანებით გამოცემის მიუხედავად, რეალურად დღგ-ს გადამხდელად ითვლებოდა 2005 წლის 2 იანვრიდან. შესაბამისად, ფილიალების ანუ დღგ-ს გადამხდელების მიერ ჩათვლის კანონიერი უფლება, როგორც დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული პირისათვის დადგენილი იყო საგადასახადო კოდექსით და მას დაგვიანებით გამოცემული ადმინისტრაციული აქტი ვერ შეცვლიდა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ რამდენადაც მოცემულ შემთხვევაში 2005 წლის იანვრის ბოლომდე სს «...» ფილიალები დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული პირები იყვნენ, რომელთა უფლებამონაცვლესაც წარმოადგენდა სს «...», რეალურად 2005 წლის 2 იანვრიდან საზოგადოება ითვლებოდა დღგ-ს გადამხდელად და მას ჰქონდა კანონიერი უფლება, ჩაეთვალა როგორც ფილიალების მიერ გადახდილი იანვრის დღგ-ს თანხა – 18481,3 ლარი, ისე _ 2005 წლის 7 თებერვლამდე მოსარჩელის მიერ შეძენილი მასალებისD დღგ-ს თანხა – 2407,0 ლარი, რისი გათვალისწინებითაც ძირითადი დარიცხვა უნდა შემცირებულიყო 2088,3 ლარით, ჯარიმა – 62664,9 ლარით, საურავი კი _ 8222,55 ლარით, ხსენებული გადასახადი დარიცხული იყო არსებული ზედმეტობების გათვალისწინების გარეშე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ მის მიმართ განხორციელებული დარიცხვა _ ძირითადი გადასახადი 21395,54 ლარი, ჯარიმა _ 64186,62 ლარი, ასევე საურავი _ 8222,55 ლარი, სულ – 93804,71 ლარი უსაფუძვლო იყო და აღნიშნულის ნაცვლად, სს «...» უნდა დარიცხვოდა ძირითადი გადასახადი _ 507,24 ლარი და ჯარიმა _ 1521,72 ლარი.

ამდენად, მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ დღგ-ს ნაწილში საზოგადოება მხოლოდ 2028,96 ლარის დარიცხვის კანონიერებას ცნობდა. ამასთან, დღგ-ს გაანგარიშებისას სადავო აქტის მიხედვით 2004 წლის დეკემბრის თვეში განაღდებული, ამავე თვის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილი დღგ – 2121 ლარი, ჩათვლაში შემოწმებისას უნდა მიკუთვნებოდა შესაბამის საანგარიშო პერიოდს _ 2004 წლის დეკემბრის და არა 2005 წლის იანვრის თვეს, როგორც ეს აქტში იყო მითითებული. შესაბამისად, 2005 წლის ჩათვლებში არ უნდა გათვალისწინებულიყო 2004 წლის დეკემბერში ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა _ 2121 ლარი. აქედან გამომდინარე, ამ კუთხით განხორციელებული დარიცხვა ძირითადი გადასახადი _ 2121 ლარი, ჯარიმა _ 6363 ლარი და საურავი _ 838,87 ლარი, სულ _ 9322,87 ლარი, დღგ-ს გადამხდელად აღრიცხვაზე დადგომის ვალდებულების 2005 წლის 7 თებერვლის რიცხვით დაფიქსირების პირობებშიც უსაფუძვლო იყო.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის არც ერთი მუხლი და არც ერთი ნორმატიული აქტი არ ითვალისწინებდა გამოსაქვითი ხარჯებიდან თანხების ისეთ ამოღებას, როგორც ეს აქტში იყო მითითებული. სადავო აქტში ასევე არ იყო მითითებული 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის რომელი მუხლის ან მის შესაბამისად მიღებული რომელი ნორმატიული აქტის საფუძველზე მოხდა მოგების გადასახადის ნაწილში განხორციელებული დარიცხვა, კერძოდ, რომელი მუხლის ან ნორმატიული აქტის გამოყენებით მოხდა გამოქვითვებიდან შპს «...» მიღებული მასალების ღირებულების ამოღება. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 93-ე მუხლის შესაბამისად, 2005 წლის 1 იანვრიდან საგადასახადო დოკუმენტად აღიარებისათვის განსაზღვრული იყო ის ნორმები, რომლებიც აკმაყოფილებდა საგადასახადო დოკუმენტის ცნებას, შესაბამისად, საგადასახადო კოდექსის ეს ნორმა საგადასახადო დოკუმენტად რაიმე საბუთის აღიარებისათვის დადგენილი იყო მხოლოდ 2005 წლის 1 იანვრიდან, რის გამოც ამ ნორმის გავრცელება 2005 წლის 1 იანვრამდე დაუშვებელი იყო. შესაბამისად, ყველა იმ წერილობითი საბუთის თანხები, რომელიც შედგენილი იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 93-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მოთხოვნების შემოღებამდე, (მ/შ ანგარიშ-ფაქტურის საფუძვლები _ ზედნადებები) უნდა ჩათვლილიყო გამოსაქვით ხარჯებში.

ამდენად, მოსარჩელემ ზემოაღნიშნული საფუძვლებით, 2005 წლის შედეგებით ხარჯებიდან 7070,4 ლარის ამოღება და ამ კუთხით განხორციელებული დარიცხვები უკანონოდ მიიჩნია და აღნიშნა, რომ ხსენებული დარიცხვა უნდა გაუქმებულიყო, როგორც ძირითადი გადასახადის, ასევე ჯარიმა-საურავების ნაწილში. სულ მოგების გადასახადში უნდა გაუქმებულიყო _ 32587,19 ლარი, საიდანაც ძირითადი გადასახადი იყო 16611,2 ლარი, ჯარიმა – 7948,25 ლარი, ხოლო საურავი – 8027,74 ლარი. ასევე უნდა მომხდარიყო დამატებით განსაზღვრული საავანსოს _ 1429,40 ლარის დარიცხვიდან მოხსნა.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დარიცხული ჯარიმა – 3000 ლარი უნდა შეცვლილიყო 1000 ლარით.

საბოლოოდ, მოსარჩელემ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე და 32-ე მუხლების თანახმად, მოითხოვა ბათილად ყოფილიყო ცნობილი თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 23 ოქტომბრის ¹2/606 ბრძანება, 2006 წლის 25 ოქტომბრის ¹1916 საგადასახადო მოთხოვნა, აგრეთვე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 11 დეკემბრის ¹2910 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2007 წლის 4 იანვრის ¹38 გადაწყვეტილება დამატებული ღირებულების გადასახადში ძირითადი თანხის – 20888,3 ლარის, ჯარიმის – 62664,9 ლარის, საურავის – 8222,55 ლარის (სულ – 91775,75 ლარის), მოგების გადასახადში ძირითადი თანხის – 16611,20 ლარის, ჯარიმის – 7948,25 ლარის, საურავის – 8027,74 ლარის (სულ – 32587,19 ლარის), მოგების გადასახადში საავანსო თანხის – 1429 ლარის, ჯარიმის სახით დარიცხული – 3000 ლარიდან _ 2000 ლარის დარიცხვის ნაწილში. ასევე მოითხოვა, თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დავალებოდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, რითაც შეტანილი იქნებოდა ცვლილება სს «...» სახელზე 2005 წლის 8 თებერვალს გაცემულ დღგ-ს გადამხდელის ¹07164 სერტიფიკატში იმგვარად, რომ სერტიფიკატის ძალაში შესვლის თარიღად 2005 წლის 7 თებერვლის ნაცვლად მითითებული ყოფილიყო – 2005 წლის 2 იანვარი (Iტ., ს.ფ. 353).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სს «...» სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხის – თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 23 ოქტომბრის ¹2/606 ბრძანება, 2006 წლის 25 ოქტომბრის ¹1916 საგადასახადო მოთხოვნა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 11 დეკემბრის ¹2910 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განმხილველი საბჭოს 2007 წლის 4 იანვრის ¹38 გადაწყვეტილება დამატებული ღირებულების გადასახადში ძირითადი თანხის – 20888,3 ლარის, ჯარიმის – 62664,9 ლარის, საურავის – 8222,55 ლარის (სულ – 91775,75 ლარის), აგრეთვე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის საფუძველზე ჯარიმის სახით დარიცხული 3000 ლარიდან 2000 ლარის სს «...» დაკისრების ნაწილში ძალაში შესვლის დღიდან; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხის – თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 23 ოქტომბრის ¹2/606 ბრძანება, 2006 წლის 25 ოქტომბრის ¹1916 საგადასახადო მოთხოვნა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 11 დეკემბრის ¹2910 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განმხილველი საბჭოს 2007 წლის 4 იანვრის ¹38 გადაწყვეტილება მოგების გადასახადში ძირითადი თანხის – 16611,20 ლარის, ჯარიმის – 7948,25 ლარის, საურავის – 8027,74 ლარის (სულ – 32587,19 ლარის), მოგების გადასახადში საავანსო თანხის – 1429 ლარის სს «...» დაკისრების ნაწილში ძალაში შესვლის დღიდან, შესაბამისად, მოპასუხე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა 2004 წლისა და 2005 წლის საანგარიშო პერიოდების მიხედვით საწარმოსთვის – სს «...» მოგების გადასახადის დარიცხვის საკითხთან დაკავშირებული ყველა ფაქტობრივი გარემოების სრულყოფილად გამოკვლევის, შესწავლისა და სამართლებრივი შეფასების შედეგად სს «...» მიმართ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის (აქტების) გამოცემა; მოპასუხეს – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა, გამოეცა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი (ბრძანება), რომლითაც შესწორებას შეიტანდა სს «...» სახელზე 2005 წლის 8 თებერვალს გაცემულ დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელის ¹07164 სერტიფიკატში იმგვარად, რომ სერტიფიკატის ძალაში შესვლის (ანუ მოსარჩელის დღგ-ს გადამხდელად მიჩნევის) თარიღად, ნაცვლად 2005 წლის 7 თებერვლისა, მითითებულიყო თარიღი – 2005 წლის 2 იანვარი; ამავე გადაწყვეტილებით მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ მოსარჩელის – სს «...» მიმართ ამ უკანასკნელის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის თანხით – 4686,27 ლარის გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ცალ-ცალკე გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექციამ), რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 სექტემბრის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია ჩაება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 იანვრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ იმ გარემოებაზეც მიუთითა, რომ სს «...» სათაო ოფისის გარდა ჰქონდა შვიდი ფილიალი, რომლებიც 2005 წლის იანვრამდე მოქმედი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 92-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, წარმოადგენდნენ დღგ-ს გადამხდელებს. ამასთან, ზემოაღნიშნულ ნორმაზე და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 1997 წლის 16 ოქტომბრის ¹242 ბრძანებით დამტკიცებული ,,დამატებული ღირებულების გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ ინსტრუქციის” მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტზე მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სს «...» სათაო ოფისი 2005 წლის იანვრამდე ექვემდებარებოდა დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციას.

2004 წლის შემდგომ პერიოდთან მიმართებაში, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს განმარტებას იმის თაობაზე, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლისგან განსხვავებით, რომელიც საგადასახადო მიზნებისათვის გადასახადის გადამხდელ საწარმოებად მიიჩნევდა, როგორც იურიდიულ პირებს, ისე იურიდიული პირების ფილიალებს, სხვა განცალკევებულ ქვედანაყოფებს, 2005 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 25-ე მუხლით საგადასახადო მიზნებისათვის გადასახადის გადამხდელ საწარმოებს წარმოადგენენ მხოლოდ იურიდიული პირები. ანუ კოდექსით არ იყო გათვალისწინებული ნორმა, რომელიც გარდამავალ პერიოდში დაარეგულირებდა იურიდიული პირების ფილიალების _ გადასახადის გადამხდელების საგადასახადო აგენტების, უფლებებისა და მოვალეობების, იურიდიული პირების სათაო ოფისებისთვის გადაცემის საკითხს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ იურიდიული პირების ფილიალების მიერ 2005 წლის 1 იანვრამდე შეძენილი საგადასახადო უფლებები და მოვალეობები, ისევე როგორც ქონება (აქტივები და პასივები) უნდა გადაეცათ, რაც მოცემულ შემთხვევაში განხორციელდა კიდეც, თავად იურიდიული პირისათვის და სწორედ ეს უკანასკნელი უნდა ჩათვლილიყო ასეთი უფლებებისა და მოვალეობების სუბიექტად. იმის გათვალისწინებით, რომ სს «...» ყველა ფილიალი 2005 წლის 1 იანვრამდე მდგომარეობით წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელად დარეგისტრირებულ პირს, ამ ფილიალების მიერ დღგ-სთან მიმართებაში შეძენილი უფლებები და მოვალეობები 2005 წლის 1 იანვრიდან უნდა გადასცემოდა სს «...», ანუ საგადასახადო ორგანოს ახალი კოდექსის ამოქმედების პირობებში, 2005 წლის 1 იანვრიდან სწორედ სს «...» უნდა მიეჩნია პირად, რომელსაც ჰქონდა 100000 ლარზე მეტი ღირებულების დასაბეგრი ბრუნვა და რომელსაც სწორედ ასეთი სახის დასაბეგრი ბრუნვის გამო, ეკისრებოდა დღგ-ს გადამხდელად დარეგისტრირების ვალდებულება.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექცია ვალდებული იყო სს «...» მიეცა დღგ-ს გადამხდელის სერტიფიკატი, მაგრამ იგი არ იყო უფლებამოსილი სერტიფიკატის ძალაში შესვლის დროდ აღენიშნა 2005 წლის 7 თებერვალი. მოცემულ საკითხზე სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 18 იანვრის ¹25 ბრძანებით დამტკიცებულ ,,დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად რეგისტრაციის წესის შესახებ» ინსტრუქციაზე, რომელიც აკონკრეტებდა საგადასახადო კოდექსის დებულებებს. აღნიშნული ბრძანება ძალაში იყო 2005 წლის 25 იანვრიდან, ანუ 2005 წლის 3 თებერვალს, როდესაც მოპასუხესთან წარდგენილ იქნა სს «...» განცხადება. შესაბამისად, მოპასუხე ვალდებული იყო, დღგ-ს გადამხდელის სერტიფიკატის გაცემისას ეხელმძღვანელა ზემოხსენებული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით, ასევე საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, რომლის თანახმად, რეგისტრაცია (დღგ-ის გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაცია) ძალაში შედიოდა საგადასახადო ორგანოში პირის მიერ დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისათვის განცხადების წარდგენის ვალდებულების მეორე დღიდან, რომლის განუხორციელებლობის შემთხვევაში საგადასახადო ორგანო საკუთარი ინიციატივით ახდენდა ამ პირის დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციას და გადასცემდა მას დადგენილი ფორმის სარეგისტრაციო სერთიფიკატს, რომელიც ძალაში შედიოდა რეგისტრაციისათვის საგადასახადო ორგანოში განცხადების წარდგენის ვალდებულების მეორე დღიდან.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლის უფლება ჰქონდა დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებულ პირს. სააპელაციო სასამართლომ იმის გათვალისწინებით, რომ სს «...» დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაცია რეალურად ძალაში უნდა შესულიყო და იგი გადამხდელად უნდა მიჩნეულიყო 2005 წლის 2 იანვრიდან, მიიჩნია, რომ მოსარჩელის (მისი ფილიალების) მიერ 2004 წლის დეკემბერში და 2005 წლის იანვარ-თებერვალში გადახდილი დღგ-ს ჩათვლების განხორციელება უნდა ჩათვლილიყო კანონიერად, ანუ იმის მიუხედავად, რომ 2004 წლის დეკემბერში და 2005 წლის იანვარსა და თებერვლის დასაწყისში სს «...», როგორც დღგ-ს გადამხდელი არ იყო რეგისტრირებული საგადასახადო ორგანოში, არ გააჩნდა დღგ-ს გადამხდელის სერთიფიკატი, სს «...» როგორც მყიდველი უფლებამოსილი იყო ჩაეთვალა გადახდილი დღგ-ს თანხები.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ სს «...» არ ჩაუდენია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლით გათვალისწინებული საგადასახადო-სამართლებრივი გადაცდომა, ამ უკანასკნელს დღგ-ში ჩათვლების მიღების მიზნით, 2004 წლის დეკემბრის, 2005 წლის იანვრისა და თებერვლის თვის დასაწყისში გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების დეკლარირებისას, საგადასახადო ორგანოსათვის არ წარუდგენია არასწორი მონაცემების შემცველი დოკუმენტი.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზეც, რომ მოპასუხემ 2005 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დებულებათა საწინააღმდეგოდ არასწორად გაავრცელა ამავე კოდექსის 133-ე მუხლის მოქმედება ძველ 2004 წლის საანგარიშო პერიოდზე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საგადასახადო-სამართლებრივი შინაარსის გადაცდომა სს «...» ჩადენილი ჰქონდა მხოლოდ ერთ საანგარიშო პერიოდში _ 2005 წელს. ამდენად, მისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრება უნდა მომხარიყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის პირველი და არა მე-2 ნაწილის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2004 წლის საანგარიშო პერიოდის მიხედვით მოგების გადასახადში თანხების დარიცხვა დაკავშირებული იყო შპს «...» და სს «...» ფილიალს _ «...» შორის დადებული ყიდვა-გაყიდვის/მომსახურების ხელშეკრულებებთან. შპს «...» მონაწილეობით განხორციელებული ოპერაციები წარმოადგენდა უსაქონლო ოპერაციებს. ანუ შპს «...», მიუხედავად დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერისა, რეალურად მოსარჩელისთვის არასოდეს მიუწოდებია ანგარიშ-ფაქტურებში მითითებული საქონელი და არ გაუწევია რაიმე სახის მომსახურება. ასევე დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელემ აღიარა, რომ შპს «...» მონაწილეობით განხორციელებული ოპერაციები წარმოადგენდა უსაქონლო ოპერაციებს და იგი დაეთანხმა გამოვლენილი ფაქტობრივი გარემოების (უსაქონლო ოპერაციის) სამართლებრივ შეფასებას (საქართველოს 1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილის გამოყენებას) დღგ-სთან მიმართებაში, მაგრამ მოსარჩელე არ დაეთანხმა იმავე ფაქტობრივი გარემოების სამართლებრივ შეფასებას მეორე სახის გადასახადის – მოგების გადასახადის მიმართ იმ მოტივით, რომ საწარმომ ნამდვილად შეიძინა 75908 ლარის ღირებულების საქონელი და მომსახურება, ოღონდ არა შპს «...», არამედ სხვა პირებისგან და რომ შეძენილი საქონელი მოსარჩელემ შემდგომ გამოიყენა ეკონომიკური საქმიანობისთვის.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წელს სს «...» გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას დარღვეული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილი საგადასახადო შემოწმების ჩატარების პროცედურა, კერძოდ, შემოწმება ჩატარდა ცალმხრივად, მოგების გადასახადით დასაბეგრი ობიექტის – საწარმოს შემოსავლის, შემოსავლიდან გამოსაქვითი ხარჯების სრულყოფილად შესწავლისა და გამორკვევის გარეშე, საწარმოს ეკონომიკური საქმიანობის იმ ნაწილის შეუსწავლელად, რომელიც შეეხებოდა საწარმოს მიერ იმავე 2004 წლის საანგარიშო პერიოდში სამშენებლო საქმიანობის განხორციელებას, ამ საქმიანობის პროცესში კონკრეტული ღირებულების სამშენებლო მასალის გახარჯვას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს 1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის მე-12 და 92-ე მუხლები და 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 25-ე, 104-ე, 129-ე, 132-ე, 133-ე, 138-ე, 160-ე, 221-ე, 223-ე და 247-ე მუხლები, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16, 22-ე და 32-ე მუხლები და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლი.

კასატორი მიუთითებს, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 94-ე მუხლის თანახმად, თუ პირი ვალდებულია, გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად, მაგრამ არ აქვს შეტანილი განცხადება რეგისტრაციისათვის, საგადასახადო ორგანო საკუთარი ინიციატივით ახდენს ამ პირის რეგისტრაციას გადასახადის გადამხდელად და გადასცემს მას შესაბამის სერტიფიკატს. კასატორის განმარტებით, მიუხედავად იმის, რომ ხსენებული მუხლი არ აკონკრეტებს, თუ როგორი წესით ხდება აღნიშნული პროცესის განხორციელება, სადავო არ შეიძლება გახდეს ის გარემოება, რომ საგადასახადო ორგანომ ჯერ უნდა დაადგინოს პირის სავალდებულო რეგისტრაციის ვალდებულების წარმოშობა, რაც საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი პროცედურების ჩატარებას მოითხოვს, ანუ საგადასახადო ორგანოს გასვლითი ან კამერალური შემოწმებით დადგენილი უნდა ჰქონდეს ხსენებული ვალდებულების წარმოშობა.

კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას იმის თაობაზეც, რომ ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლის უფლება ჰქონდათ დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებულ პირებს, სს «...» დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაცია რეალურად ძალაში უნდა შესულიყო, ანუ საწარმო დღგ-ს გადამხდელად დარეგისტრირებულიყო 2005 წლის 2 იანვრიდან. მოსარჩელის მიერ 2004 წლის დეკემბერში და 2005 წლის იანვარ-თებერვალში განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლებიც კანონშესაბამისად უნდა მიჩნეულიყო. აღნიშნულთან დაკავშირებით კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლის უფლება აქვს მხოლოდ დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებულ პირს, ამავე კოდექსის 223-ე მუხლის პირველი ნაწილი კი ადგენს, რომ დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის წესს განსაზღვრავს საქართველოს ფინანსთა მინისტრი. ამ წესით, მხოლოდ კანონის (საგადასახადო კოდექსის) შესაბამისად, რეგისტრირებულ პირს აქვს უფლება ისარგებლოს დღგ-ს საგადასახადო ჩათვლით და პირის, როგორც დღგ-ს გადამხდელის სტატუსი დადასტურებული უნდა იქნეს შესაბამისი ადმინისტრაციული აქტით, ანუ საგადასახადო ორგანოს მიერ გაცემული დღგ-ს გადამხდელის მოწმობით. კასატორი იმ გარემოებაზეც მიუთითებს, რომ სს «...» სახელზე 2005 წლის 8 თებერვალს გაცემულ დამატებითი ღირებულების გადასახადის გადამხდელის ¹07164 სერთიფიკატი, თავისი არსით, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს წარმოადგენს, რომელიც სს «...» კანონით დადგენილ ვადაში არ გაუსაჩივრებია, ამიტომ სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა არსებითად ემსჯელა აღნიშნული აქტის კანონიერებაზე და დაევალებინა ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ¹07164 სერტიფიკატში შესწორების შეტანა ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის გზით.

კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სს «...» არ ჩაუდენია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაცდომა, რასაც კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს და აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული არგუმენტების გათვალისწინებითა და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 220-ე, 221-ე და 223-ე მუხლებზე დაყრდნობით, სს «...» არ წარმოადგენდა და არც შეიძლებოდა ყოფილიყო დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული პირი, ამიტომ მას არავითარი კანონიერი უფლება არ ჰქონდა ჩაეთვალა, როგორც ფილიალების მიერ შეძენილ მასალებზე დეკემბერში გადახილი დღგ-ს თანხა, ისე 2005 წლის 7 თებერვლამდე (დღგ-ს გადამხდელის მოწმობის გაცემის დღემდე) გადახდილი დღგ-ს თანხა. აქედან გამომდინარე, მან შესაბამისი დეკლარაციების შევსებისას არასწორი ინფორმაცია წარუდგინა საგადასახადო ორგანოებს, რის შედეგადაც, ჯერ მოხდა ჩათვლების გაუქმება, შემდეგ კი, კანონის მოთხოვნათა დაცვით _ მეწარმე სუბიექტის დაჯარიმება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლის საფუძველზე.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად იმსჯელა სს «...» მოგების გადასახადთან დაკავშირებითაც. საწარმოს საგადასახადო შემოწმებით დადგენილ იქნა, რომ მის მიერ დარღვეული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 199-ე მუხლით გათვალისწინებული შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის პრინციპები. საზოგადოების მიერ საგადასახადო ინსპექციისათვის შემოწმებისას წარდგენილი პირველადი საგადასახადო დოკუმენტები არ იძლეოდა საკმარის ინფორმაციას, რათა საგადასახადო ორგანოს, განხორციელებული სამეურნეო ოპერაციის ფორმის მიუხედავად, განესაზღვრა ოპერაციის სახელი და შინაარსი. ამავე კოდექსის 93-ე მუხლით დადგენილია ის სამართლებრივი დებულებები, რომლებიც სს «...» ავალდებულებდა გადასახადით დასაბეგრი ობიექტები აღერიცხა საგადასახადო კოდექსით მითითებული წესებით. საგადასახადო შემოწმების აქტით, თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, დაადგინა სს «...» საგადასახადო ვალდებულებები მოგების გადასახადის კუთხით და მიიღო გადაწყვეტილება შესაბამისი თანხების დარიცხვის თაობაზე. აქედან გამომდინარე, კასატორმა უსაფუძვლოდ მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს მსჯლეობა, თითქოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, სს «...» მიმართ, 2006 წელს, გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას, არ დაიცვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილი მოთხოვნები და შემოწმება ცალმხრივად ჩაატარა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი უკანონოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას და იმ გარემოებაზე მიუთითებს, რომ გადამხდელის უფლება ისარგებლოს დღგ-ის საგადასახადო ჩათვლით, აკისრებს მას გარკვეულ ვალდებულებას, კერძოდ, მიმართოს შესაბამის საგადასახადო ორგანოს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისთვის. პირი დღგ-ს გადამხდელის სტატუსს იძენს საგადასახადო ორგანოს მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით _ დღგ-ის გადამხდელის სერტიფიკატით. კასატორი ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ დღგ-ის გადამხდელის სერტიფიკატი წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. ამდენად, სს «...» საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე გაუშვა მის სახელზე გაცემული დღგ-ის გადამხდელის სერტიფიკატის გასაჩივრების ვადა, ვინაიდან სს «...» მის სახელზე 2005 წლის 8 თებერვალს გაცემული დამადასტურებელი ღირებულების გადასახადის გადამხდელის ¹07164 სერტიფიკატი სადავოდ არ გაუხდია 2007 წლამდე.

კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზეც, თითქოს ადგილი ჰქონდა დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისათვის საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნების დარღვევას არა გადამხდელის მხრიდან, არამედ საგადასახადო ინსპექციის მხრიდან, რომელმაც დღგ-ის გადამხდელს სერტიფიკატი გადასცა დაგვიანებით _ 2005 წლის 8 თებერვალს.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 220-ე მხულის პირველი ნაწილი, 223-ე მუხლი და 247-ე მუხლის პირველი ნაწილი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიანიჭა საზოგადოებას უფლებასილება განეხორციელებინა დღგ-ის საგადასახადო ჩათვლა. შესაბამისად, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ქმედება დღგ-ის ჩათვლების გაუქმების თაობაზე სრულ შესაბამისობაში იყო მოქმედ საგადასახადო კოდექსთან და საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის პირველი ნაწილის და მეორე ნაწილის «ე» ქვეპუნქტის შესაბამისად, საგადასახადო ინსპექციის მიერ მართლზომიერად განხორციელდა დღგ-ის ჩათვლის გაუქმება. ასევე კანონიერია საგადასახადო ორგანოს მხრიდან ძირითად თანხასთან ერთად საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლით სანქციის სახით ჯარიმისა და საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის შესაბამისად, საურავის დაკისრება.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად იმსჯელა მოგების გადასახადთან დაკავშირებითაც. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ საზოგადოების მიერ საგადასახადო ინსპექციისათვის შემოწმებისას წარდგენილი პირველადი საგადასახადო დოკუმენტები არ იძლეოდა საკმარის ინფორმაციას, რათა საგადასახადო ორგანოს განხორციელებული სამეურნეო ოპერაციის ფორმის მიუხედავად განესაზღვრა ოპერაციის სახე და შინაარსი. სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა იმის შესახებ, რომ საგადასახადო აღრიცხვის და გამოქვითვების მიზნით პირველადი საგადასახადო დოკუმენტები არ იყო წარმოებული კანონით დადგენილი წესით, რაც დასტურდებოდა ასევე ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 20 ივნისის აქტით. ხსენებული აქტის თანახმად, შპს «...» ოპერაციები ფიქტიური და უსაქონლო იყო, ხოლო საგადასახადო დოკუმენტები (საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები), არ ასახავდა სს «...» მიერ განხორციელებულ დასაბეგრ ოპერაციებს და დაუდგენელი იყო მოსარჩელის კონტრაქტორი პირები. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლის მე-6 ნაწილი, რომელიც საგადასახადო ორგანოს ანიჭებდა უფლებამოსილებას დაედგინა სს «...» საგადასახადო ვალდებულებები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 იანვრის განჩინება იმავე საფუძვლებით საკასაციო წესით ცალ-ცელკე გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექციამ). კასატორებმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 8 აპრილის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 4 ივნისის განჩინებებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2009 წლის 24 სექტემბერს, 11.30 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლოს, საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2006 წლის 21 აგვისტოდან 2006 წლის 25 სექტემბრამდე დროის შუალედში თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ ჩაატარა სს «...» გასვლითი საგადასახადო შემოწმება. შემოწმებამ მოიცვა 2004 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 21 აგვისტომდე პერიოდი. შემოწმების ჩატარებას საფუძვლად დაედო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 4 აგვისტოს ბრძანება მეწარმის შემოწმების შესახებ, საქართველოს გენერალური პროკურატურის 2006 წლის 3 ივლისის ¹01/8-30/6177 წერილი, თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 21 აგვისტოს ¹03/გ/578 ბრძანება, 2006 წლის 15 სექტემბრის ¹03/გ/640 ბრძანება. შემოწმების ჩატარების შედეგად შედგა 2006 წლის 25 სექტემბრის შემოწმების აქტი. დამატებული ღირებულების გადასახადის ნაწილში შემმოწმებელმა დაადგინა, რომ სს «...» დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებულია თბილისის საგადასახადო ინსპექციაში 2005 წლის 7 თებერვალს. დღგ-ში თანხების დარიცხვა შეეხო 2004 და 2005 წლების პერიოდებს. საგადასახადო ორგანოთა სისტემაში დავის დროს სს «...» იდავა ორივე საანგარიშო პერიოდთან მიმართებაში, ხოლო სასამართლოში – მხოლოდ 2005 წლის საანგარიშო პერიოდზე. 2004 წლის პერიოდთან მიმართებაში შემმოწმებელმა დაადგინა, რომ 2005 წლამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 92-ე მუხლის თანახმად, სს «...» ვალდებული იყო, 2004 წელს საგადასახადო ინსპექციაში დარეგისტრირებულიყო დღგ-ს გადამხდელად. 2004 წელს სს «...» დღგ-ში ჩაითვალა 810,17 ლარი. ამ ჩათვლასთან მიმართებაში შემმოწმებელმა, გამოიყენა საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის ნორმები და სს «...» დღგ-ში დაარიცხა ძირითადი თანხა – 810,17 ლარი, საქართველოს 1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლის საფუძველზე ჯარიმა რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირებისათვის _ 810,17 ლარის 100%, ანუ 810,17 ლარი, ასევე საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის საფუძველზე, საურავი – 314,75 ლარი. 2004 წლის პერიოდთან მიმართებაში შემმოწმებელმა დაადგინა, რომ 2004 წელს სს «...» ფილიალმა – «...» შპს «...» შეიძინა სხვადასხვა დასახელების ნედლეული და მასალა, ღირებული 75909,2 ლარად, რაზეც დარიცხული დღგ-ს თანხა შეადგენს 15181,8 ლარს. თანხა საზოგადოებას ჩათვლილი აქვს 2004 წლის სხვადასხვა თვეებში, შპს «...» მიერ გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით. შემმოწმებელმა ასევე დაადგინა, რომ შპს «...» მიმართებაში ადგილი ჰქონდა უსაქონლო ოპერაციებს. შემმოწმებელმა შპს «...» დაკავშირებული ოპერაციის გამო, საქართველოს 1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე სს «...» გაუუქმა დღგ-ს ჩათვლა თანხით _ 15181,8 ლარი, ხოლო საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის საფუძველზე, სს «...» დააკისრა ჯარიმა – 3795,28 ლარი, საგადასახადო დეკლარაციაში გადასახდელი თანხის შემცირებისთვის, ასევე ახალი კოდექსის 129-ე მუხლის საფუძველზე, საურავი – 8218,87 ლარი. 2004 წლის პერიოდთან მიმართებაში დღგ-ში დარიცხულმა ძირითადმა თანხამ მთლიანობაში შეადგინა 15991,97 ლარი, ჯარიმამ – 4605,45 ლარი, საურავმა – 8533,62 ლარი. 2005 წლის პერიოდთან მიმართებაში შემმოწმებელმა დაადგინა, რომ სს «...» 2005 წლის საანგარიშო პერიოდში უნდა ჩაეთვალა დღგ-ს თანხა 286753,44 ლარი, ნაცვლად 308148,98 ლარისა, სხვაობამ შეადგინა 21395,54 ლარი. საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და მე-4 ნაწილის ,,ე” ქვეპუნქტის საფუძველზე სს «...» გაუუქმდა დღგ-ს ჩათვლა თანხით _ 21395,54 ლარი. იმავე კოდექსის 138-ე მუხლის საფუძველზე სს «...» დაერიცხა ჯარიმა – 64186,62 ლარი, აგრეთვე 129-ე მუხლის საფუძველზე, საურავი _ 8222,55 ლარი, სულ _ 93864,71 ლარი. 2005 წლის პერიოდთან მიმართებაში შემმოწმებელმა დაადგინა, რომ 2005 წლის საანგარიშო პერიოდში სს «...» და ინდ. საწარმო ,,ლ. ლ-შვილს’’ შორის ადგილი ჰქონდა უსაქონლო ოპერაციას, დღგ-ს ძირითადმა თანხამ შეადგინა 185 ლარი, დღგ-ს თანხა მოსარჩელეს ჩათვლილი აქვს 2005 წლის თებერვლის დასაწყისში, დღგ-ს ძირითადი თანხა (185 ლარი), მისი ადეკვატური ჯარიმისა და საურავის თანხები შესულია 93864,71 ლარში.

საკასაციო სასამართლო ასევე დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ მოგების გადასახადში თანხების დარიცხვა, რომელსაც მოსარჩელე სადავოდ ხდის, შეეხო ორ საანგარიშო 2004 წლისა და 2005 წლის პერიოდს. 2004 წლის პერიოდთან მიმართებაში შემმოწმებელმა დაადგინა, რომ 2004 წელს სს «...» ფილიალმა – «...» შპს «...» შეიძინა სხვადასხვა დასახელების ნედლეული და მასალა _ ღირებული 75909,2 ლარად, რაზეც დარიცხული დღგ-ს თანხა შეადგენს 15181,8 ლარს. შემმოწმებელმა დაადგინა, რომ შპს «...» მიმართებაში ადგილი ჰქონდა უსაქონლო ოპერაციებს, რის საფუძველზეც შპს «...» შეძენილ ნედლეულსა და მასალებზე გაწეული დანახარჯი – 75909 ლარი ამოღებული იქნა სს «...» გამოსაქვითი ხარჯებიდან. დასახელებული თანხა მიჩნეულ იქნა დასაბეგრ მოგებად და შესაბამისად, მოხდა მისი მოგების გადასახადით დაბეგვრა. აღნიშნული საფუძვლით, 2004 წლის საანგარიშო პერიოდის მიხედვით, სს «...» მოგების გადასახადში დაეკისრა ძირითადი თანხა _ 15181,8 ლარი, ასევე 2005 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის საფუძველზე, ჯარიმა გადასახადის შემცირებისთვის, თანხით – 7590,9 ლარი, ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის საფუძველზე კი, საურავი – 5992,84 ლარი. 2005 წლის პერიოდთან მიმართებაში შემმოწმებელმა სს «...» გამოსაქვითი ხარჯებიდან ამოიღო ინდ. საწარმო ,,ლ. ლ-შვილისგან” საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით და ინდ. საწარმო ,,ლ. ს-ავასგან” ზედნადებით შესყიდული ნედლეულისა და მასალების ღირებულება, თანხით _ 925 და 6145,4 ლარი, სულ _ 7070,40 ლარი. შესაბამისად, მოგების გადასახადში დარიცხულმა ძირითადმა თანხამ შეადგინა 1429,4 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 132-ე მუხლის საფუძველზე დარიცხული ჯარიმის თანხამ – 357,35 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის საფუძველზე დარიცხულმა საურავმა – 2034,90 ლარი. ამდენად, მთლიანობაში 2006 წლის 25 სექტემბრის აქტით მოგების გადასახადში სს «...» დაერიცხა ძირითადი თანხა – 16611,20 ლარი, ჯარიმა – 7948,25 ლარი, საურავი – 8027,74 ლარი.

საკასაციო სასამართლო ასევე დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ 2006 წლის 25 სექტემბრის შემოწმების აქტით სს «...», საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადასახადებით დასაბეგრი ობიექტის აღრიცხვის წესის დარღვევის გამო, დაერიცხა ჯარიმა – 3000 ლარი.

საკასაციო სასამართლო იმ გარემოებაზეც მიუთითებს, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 23 ოქტომბრის ¹2/606 ბრძანებით სს «...» დამატებული ღირებულების გადასახადში დაერიცხა 122995,7 ლარი, მათ შორის, ძირითადი თანხა შეადგენს 37387,51 ლარს, ჯარიმა – 68792,07 ლარს, საურავი – 16816 ლარს. იმავე ბრძანებით სს «...» მოგების გადასახადში დაერიცხა 32587,19 ლარი, მათ შორის, ძირითადი თანხა შეადგენს 16611,2 ლარს, ჯარიმა – 7948,25 ლარს, საურავი – 8027,74 ლარს. იმავე ბრძანებით სს «...» საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, დაერიცხა ჯარიმა – 3000 ლარი. სს «...» გაეგზავნა და ჩაბარდა თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 25 ოქტომბრის ¹1916 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც მოსარჩელეს ეცნობა დღგ-ში და მოგების გადასახადში დარიცხული თანხების, აგრეთვე 3000 ლარიანი ჯარიმის თაობაზე, განემარტა ამ თანხების გადახდის ვადა, წესი და გადაუხდელობის შედეგები.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სს «...» სასამართლოში დავის დაწყებამდე გამოიყენა შესაგებლისა და ადმინისტრაციული საჩივრების წარდგენის უფლება, ანუ დავა დაიწყო საგადასახადო ორგანოთა სისტემაში, მოითხოვა გასაჩივრებული აქტების გაუქმება დღგ-სა და მოგების გადასახადების ნაწილში. მოსარჩელემ შესაგებელსა და საჩივრებში სადავოდ გახადა დღგ-ს გადამხდელის სერტიფიკატში რეგისტრაციის ძალაში შესვლის თარიღის მითითების სისწორე და კანონიერებაც. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ, სს «...» 2006 წლის 7 ნოემბრის შესაგებელი არ იქნა განხილული. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 11 დეკემბრის ¹2910 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა სს «...» 2006 წლის 24 ნოემბრის საჩივარი, რომელიც შეეხებოდა დღგ-ში და მოგების გადასახადში დარიცხულ თანხებს, ასევე 3000 ლარიან ჯარიმას. ამავე ბრძანებით თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა სს «...» პირადი აღრიცხვის ბარათზე არსებული ზედმეტად გადახდილი თანხების გათვალისწინებით დღგ-სა და საურავის დარიცხვის შესახებ საკითხის დაზუსტება. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2007 წლის 4 იანვრის ¹05-04/123 გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა სს «...» 2006 წლის 20 დეკემბრის საჩივარი. ამავე გადაწყვეტილებით საბჭომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაავალა: ა) 2004 წელს საზოგადოების მიერ ჩათვლილი დღგ-ს გაუქმებულ თანხაზე _ 810,17 ლარზე 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლის შესაბამისად დარიცხული ჯარიმის _ 810,17 ლარის გაუქმება; ბ) დღგ-ს ნაწილში 15181,8 ლარის დარიცხვის საკითხის გადამოწმება (თუ გამოირკვეოდა, რომ აღნიშნული თანხა საზოგადოებას ფინანსური პოლიციის აქტისა და საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე დაერიცხა ორჯერ, უნდა მომხდარიყო მისი გაუქმება); გ) მოგების გადასახადის ნაწილში ი/მ „ლ. ს-ავასაგან» ზედნადებით განხორციელებული შესყიდვის გადამოწმება იმ კუთხით, წარმოადგენს თუ არა ეს უკანასკნელი ფიქტიურ ოპერაციას; დ) საშემოსავლო გადასახადის ნაწილში, გადასახადის თანხის გადახდის თარიღის მიხედვით, დარიცხული ჯარიმის კანონიერების შემოწმება და აღნიშნულის გათვალისწინებით საურავის თანხის გადაანგარიშება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ იმ გარემოებაზეც, რომ სს «...» 2006 წლის აგვისტო-სექტემბერში გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარებასა და 2006 წლის 25 სექტემბრის შემოწმების აქტის შედგენას წინ უსწრებდა სს «...» შემოწმება დღგ-ს ჩათვლების კანონიერების კუთხით. კერძოდ, შემოწმება ჩატარდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის სპეციალურ გამოკვლევათა სამმართველოს თანამშრომლების მიერ, იმავე ფინანსური პოლიციის ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებით. შემოწმებამ მოიცვა 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე პერიოდი. შემოწმების შედეგად შედგა 2006 წლის 20 ივნისის შემოწმების აქტი. შემმოწმებელმა გამოარკვია, რომ 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე პერიოდში შპს «...» სს «...» სამშენებლო სამმართველოსთვის მიწოდებული ჰქონდა სხვადასხვა დასახელების საქონელი და გაწეული ჰქონდა მომსახურება თანხით _ 75908 ლარი, რაზეც დარიცხულმა დღგ-ს თანხამ შეადგინა 15182 ლარი. შემმოწმებელმა დაადგინა, რომ რეალურად შპს «...» არ განუხორციელებია არც ტვირთის მიწოდება და არც მომსახურება გაუწევია სს «...», ანუ ადგილი ჰქონდა დღგ-ს ჩათვლების მიღების მიზნით უსაქონლო ოპერაციებს. შემმოწმებელმა მართებულად ჩათვალა საქართველოს 1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, სს «...» დღგ-ს ჩათვლის, თანხით _ 15182 ლარის, გაუქმება. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის სპეციალურ გამოკვლევათა სამმართველოს 2006 წლის 20 ივნისის შემოწმების აქტი მიიჩნია სათანადო ინფორმაციად, აგრეთვე გაითვალისწინა, რომ 2005 წლის 1 იანვრიდან სს «...» «...», როგორც ფილიალი და როგორც გადასახადის გადამხდელი ლიკვიდირებულია, აღარ არსებობს და შესაბამისად, 2006 წლის 28 დეკემბრის ¹ს/781 ბრძანებით შპს «...» დაკავშირებული უსაქონლო ოპერაციის გამო, დღგ-ში 15182 ლარის ოდენობით ჩათვლის გაუქმების მოტივით სს «...» დაარიცხა დღგ-ს ძირითადი თანხა _ 15182 ლარი. მოსარჩელე სადავოდ არ ხდის შპს ,,...“ დაკავშირებით 2006 წლის 20 ივნისის შემოწმების აქტით დადგენილი გარემოებების სისწორეს, აქედან გამომდინარე, მოსარჩელე არ დავობს 2004 წლის საანგარიშო პერიოდში დღგ-ს ჩათვლის – 15182 ლარის გაუქმებისა და დღგ-ში ძირითადი თანხის – 15182 ლარის დარიცხვის კანონიერებაზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 9 იანვრის ¹ს/781-ფ საგადასახადო მოთხოვნით, სს «...» ეცნობა დღგ-ში დარიცხული თანხის – 15182 ლარის შესახებ, განემარტა ამ თანხების გადახდის ვადა, წესი და გადაუხდელობის შედეგები. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2007 წლის 4 იანვრის ¹05-04/123 გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, 2007 წლის 13 თებერვალს, გამოსცა ¹05/32 ბრძანება, რომლითაც სს «...» დღგ-ში შეუმცირდა დარიცხვა ძირითადი თანხების სახით 810,17 ლარისა და 15181,8 ლარის (ჯამში _ 15991,97 ლარის) ოდენობით, აგრეთვე საურავის – 12866,38 ლარის ოდენობით. ამდენად, დადგენილია, რომ ერთი და იგივე თანხის ორჯერ დარიცხვას ნამდვილად ჰქონდა ადგილი, პირველად – 2006 წლის 20 ივნისის შემოწმების აქტით, მეორედ 2006 წლის 25 სექტემბრის შემოწმების აქტით. საბოლოოდ, შპს «...» დაკავშირებული უსაქონლო ოპერაციების გამო დღგ-ს ძირითადი თანხის – 15181,8 ლარის დარიცხვის საკითხი დარეგულირდა 2006 წლსი 20 ივნისის შემოწმების აქტით, თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 28 დეკემბრის ¹ს/781 ბრძანებითა და 2007 წლის 9 იანვრის ¹ს/781-ფ საგადასახადო მოთხოვნით. ეს ადმინისტრაციული აქტები მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ იმ გარემოებაზე, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ 2005 წლის 8 თებერვალს გასცა სს ,,...“ დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელის ¹07164 სარეგისტრაციო სერტიფიკატი, რომლის ძალაში შესვლის თარიღად მიეთითა 2005 წლის 7 თებერვალი.

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად იმ გარემოებაზე მიუთითებს, რომ მოსარჩელე სადავოდ ხდის დღგ-ში 2005 წლის საანგარიშო პერიოდის (მხოლოდ ერთი საანგარიშო პერიოდის) მიხედვით ძირითადი თანხის – 20888,3 ლარის, ჯარიმის – 62664,9 ლარისა და საურავის _ 8222,55 ლარის დარიცხვის კანონიერებას, კერძოდ, მოსარჩელე თვლის, რომ მას დღგ-ს ძირითადი თანხიდან – 21395,54 ლარიდან სწორად დაერიცხა თანხის ნაწილი – 507,24 ლარი, შესაბამისად, ჯარიმის თანხიდან – 64186,62 ლარიდან სწორად იქნა დარიცხული თანხის ნაწილი – 1521,72 ლარი. ამასთან, სს «...» დავობს მოგების გადასახადში 2004 წლისა და 2005 წლის საანგარიშო პერიოდების მიხედვით 2006 წლის 25 სექტემბრის აქტით ძირითადი თანხის – 16611,20 ლარის, ჯარიმის – 7948,25 ლარის, საურავის – 8027,74 ლარის დარიცხვის კანონიერებაზე. 2006 წლის 25 სექტემბრის შემოწმების აქტით, საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, ჯარიმის – 3000 ლარის დარიცხვის კანონიერებაზე ნაწილობრივ, 2000 ლარის ნაწილში და დღგ-ს გადამხდელის სერტიფიკატში რეგისტრაციის ძალაში შესვლის თარიღის მითითების კანონიერებაზე.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაზიარებულ საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ სს «...» მიერ გასაჩივრებული სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები დღგ-ში 2005 წლის საანგარიში პერიოდის მიხედვით ძირითადი თანხის _ 20888,3 ლარის, ჯარიმის _ 62664,9 ლარისა და საურავის _ 8222,55 ლარის დარიცხვის, აგრეთვე ჯარიმის თანხის _ 3000 ლარის ნაწილის _ 2000 ლარის დარიცხვის ნაწილში ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ დამატებული ღირებულების გადასახადში თანხების დარიცხვის გამო დავა უშუალოდ უკავშირდება სს «...», როგორც დღგ-ს გადამხდელის რეგისტრაციის, დღგ-ს გადამხდელის სერთიფიკატის გაცემისა და მისი ძალაში შესვლის შესახებ საკითხებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ სს «...» სათაო ოფისის გარდა ჰქონდა შვიდი ფილიალი, ყველა მათგანი (სს «...» სათაო ოფისის გარდა) 2005 წლის 1 იანვარმდე წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელს. კერძოდ, საქართველოს 1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 92-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი იყო, რომ პირი (გარდა ამ მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული პირისა), რომელიც ეწეოდა ეკონომიკურ საქმიანობას და ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში ახორციელებდა დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციებს, რომელთა საერთო თანხა აღემატებოდა 100000 ლარს, ვალდებული იყო, ამ მომენტის დადგომიდან არა უგვიანეს მე-2 დღისა საგადასახადო ორგანოში წარედგინა განცხადება დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციისათვის, რომლის მიხედვითაც წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სს «...» სათაო ოფისი 2005 წლის იანვრამდე ექვემდებარებოდა დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თუ გადასახადის გადამხდელი თავს არიდებდა მისთვის კანონით დაკისრებულ მოვალეობას, არ მიმართავდა საგადასახადო ორგანოს და არ ითხოვდა დღგ-ს გადამხდელად დარეგისტრირებას, საწარმოს დღგ-ს გადამხდელად საკუთარი ინიციატივით დარეგისტრირების ვალდებულება წარმოეშვებოდა; საგადასახადო ორგანოს, კერძოდ, საქართველოს 1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 94-ე მუხლის მე-4 ნაწილით დადგენილი იყო, რომ თუ პირი ვალდებული იყო, გატარებულიყო რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად, მაგრამ არ ჰქონდა შეტანილი განცხადება რეგისტრაციისათვის, საგადასახადო ორგანო საკუთარი ინიციატივით ახდენდა ამ პირის რეგისტრაციას გადასახადის გადამხდელად და გადასცემდა მას შესაბამის სერთიფიკატს. საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ სს «...» დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო დარეგისტრირების საფუძვლები საგადასახადო ორგანოსათვის ცნობილი გახდა იმ დროიდან, რა დროიდანაც მან დღგ-ს გადამხდელებად დაარეგისტრირა სს «...» ფილიალები. ამასთან, უდავოა, რომ მოპასუხეს 2005 წლის თებერვლამდე არ განუხორციელებია უშუალოდ სს «...» დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო წესით დარეგისტრირება.

რაც შეეხება 2004 წლის შემდგომ პერიოდს, აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს 997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლისაგან განსხვავებით, რომელიც საგადასახადო მიზნებისათვის გადასახადის გადამხდელ საწარმოებად მიიჩნევდა, როგორც იურიდიულ პირებს, ისე იურიდიული პირების ფილიალებს, სხვა განცალკევებულ ქვედანაყოფებს, 2005 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედებული საგადასახადო კოდექსის 25-ე მუხლით საგადასახადო მიზნებისათვის გადასახადის გადამხდელ საწარმოებს წარმოადგენენ მხოლოდ იურიდიული პირები. ანუ კოდექსში არ არის გათვალისწინებული ნორმა, რომელიც გარდამავალ პერიოდში დაარეგულირებდა იურიდიული პირების ფილიალების, როგორც გადასახადის გადამხდელების საგადასახადო აგენტების, უფლებებისა და მოვალეობების, იურიდიული პირების სათაო ოფისებისთვის გადაცემის საკითხს.

აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ იურიდიული პირების ფილიალების მიერ 2005 წლის 1 იანვრამდე შეძენილი საგადასახადო უფლებები, მოვალეობები და ქონება (აქტივები და პასივები) უნდა გადაეცეს იურიდიულ პირს, რაც მოცემულ შემთხვევაში გადაეცა კიდეც სს «...», რის გამოც, სწორედ ეს უკანასკნელი უნდა ჩაითვალოს ასეთი უფლებებისა და მოვალეობების სუბიექტად. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ სს «...» ყველა ფილიალი 2005 წლის 1 იანვრამდე მდგომარეობით წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელად დარეგისტრირებულ პირს, ამ ფილიალების მიერ დღგ-სთან მიმართებაში შეძენილი უფლებები და მოვალეობები 2005 წლის პირველი იანვრიდან უნდა გადასცემოდა სს «...», ანუ საგადასახადო ორგანოს ახალი კოდექსის ამოქმედების პირობებში, 2005 წლის პირველი იანვრიდან სწორედ სს «...» უნდა მიეჩნია პირად, რომელსაც 100000 ლარზე მეტი ღირებულების დასაბეგრი ბრუნვა აქვს და რომელსაც სწორედ ასეთი სახის დასაბეგრი ბრუნვის გამო აკისრია დღგ-ს გადამხდელად დარეგისტრირების ვალდებულება. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ თავად თბილისის საგადასახადო ინსპექციაც არ ხდიდა სადავოდ სს «...» უფლებამონაცვლეობის საკითხს _ 2006 წლის 28 დეკემბრის ¹ს/781 ბრძანებით სწორედ სს «...» დაეკისრა მატერიალური პასუხისმგებლობა იმ კანონდარღვევისათვის (დღგ-ს მიზნებისათვის უსაქონლო ოპერაციის განხორციელება), რომელიც ჩაიდინა მისმა ფილიალმა _ «...». საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ 2004 წლის რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 220-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად ითვლება პირი, რომელიც რეგისტრირებულია ან ვალდებულია, გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ის გადამხდელად. იმავე კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით დადგენილია, რომ პირი ვალდებულია, გატარდეს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციაში, თუ ეწევა ეკონომიკურ საქმიანობას და ნებისმიერი უწვეტი 12 კალენდარული ღღის განმავლობაში მის მიერ განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების საერთო თანხა აღემატება 100000 ლარს; მან ამ მომენტის დადგომიდან არა უგვიანეს 2 სამუშაო დღისა საგადასახადო ორგანოში უნდა წარუდგინოს განცხადება დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისათვის. იმავე მუხლის მე-4 ნაწილით კი დადგენილია, რომ დღგ-ის გადამხდელად სავალდებულო წესით არარეგისტრირებული პირის გამოვლენისას საგადასახადო ორგანო საკუთარი ინიციატივით ახდენს ამ პირის რეგისტრაციას დღგ-ის გადამხდელად.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ 2005 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით სს «...» წარმოადგენდა საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ სუბიექტს, ანუ დღგ-ს გადამხდელად დარეგისტრირებაზე ვალდებულ პირს, რადგან მას როგორც მისი ფილიალების უფლებამონაცვლეს, ამ დროისათვის გააჩნდა დღგ-თი დასაბეგრი ბრუნვა, რომლის საერთო ფასი აღემატებოდა 100000 ლარს. შესაბამისად, სს «...» 2005 წლის 1 იანვრიდან წარმოადგენდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებულ სუბიექტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ თუ სს «...» კანონით დადგენილ ვადაში (ორ სამუშაო დღეში) არ მიმართა საგადასახადო ორგანოს და არ მოითხოვა დღგ-ს გადამხდელად დარეგისტრირება, მისთვის საიდენტიფიკაციო ნომრის მინიჭება და შესაბამისი სერთიფიკატის გაცემა, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 221-ე მუხლის მე-4 ნაწილით დადგენილი ვალდებულების Aშესრულების მოვალეობა _ სს «...» დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო წესით რეგისტრაციაში გატარება _ თავად საგადასახადო ორგანოს წარმოეშვა.

საკასაციო სასამართლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 221-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე მითითებით, რომლის თანახმად დადგენილია, რომ პირი რომელიც ვალდებულია, გატარდეს რეგისტრაციაში ამ მუხლის პირველი ნაწილის «ა» ქვეპუნქტის საფუძველზე, დღგ-ის გადამხდელად ითვლება რეგისტრაციისათვის საგადასახადო ორგანოში განცხადების წარდგენის ვალდებულების მომდევნო დღიდან, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექცია ვალდებული იყო, სს «...» მიეცა დღგ-ს გადამხდელის სერტიფიკატი, მაგრამ იგი არ იყო უფლებამოსილი, სერტიფიკატის ძალაში შესვლის დროდ მიეჩნია 2005 წლის 7 თებერვალი. სერტიფიკატის, ანუ იგივე დღგ-ს გადამხდელის რეგისტრაციის ძალაში შესვლის თარიღის არასწორად დადგენამ კი არსებითად უარყოფითი გავლენა იქონია სს «...» 2005 წლის იანვარ-თებერვალში განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების საკითხის გადაწყვეტაზე. აღნიშნულთან მიმართებაში, საკასაციო სასამართლო ასევე ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 18 იანვრის ¹25 ბრძანებით დამტკიცებულ ,,დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად რეგისტრაციის წესის შესახებ ინსტრუქციაზე“ მითითებას, რომელიც აკონკრეტებს საგადასახადო კოდექსის დებულებებს. აღნიშნული ბრძანება ძალაშია 2005 წლის 25 იანვრიდან, ანუ 2005 წლის 3 თებერვალს, როდესაც მოპასუხესთან წარდგენილ იქნა სს «...» განცხადება, შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო ვალდებული იყო, დღგ-ს გადამხდელის სერტიფიკატის გაცემისას ეხელმძღვანელა ზემოხსენებული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით, ასევე საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, რომელთა თანახმად, რეგისტრაცია (დღგ-ის გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაცია) ძალაში შედის საგადასახადო ორგანოში პირის მიერ დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისათვის განცხადების წარდგენის ვალდებულების მეორე დღიდან, რომლის განუხორციელებლობის შემთხვევაში საგადასახადო ორგანო საკუთარი ინიციატივით ახდენს ამ პირის დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციას და გადასცემს მას დადგენილი ფორმის სარეგისტრაციო სერთიფიკატს, რომელიც ძალაში შედის რეგისტრაციისათვის საგადასახადო ორგანოში განცხადების წარდგენის ვალდებულების მეორე დღიდან.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ, 2005 წლის 8 თებერვალს, სს «...» სახელზე გაცემულ დღგ-ს გადამხდელის სარეგისტრაციო სერთიფიკატში, მისი დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციის ძალაში შესვლის თარიღი მითითებულ იქნა არასწორად, კანონით და კანონის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ. შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს მართებულად დაევალა დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელის სერთიფიკატში ცვლილების შეტანა იმგვარად, რომ მისი ძალაში შესვლის თარიღად მითითებული იქნა 2005 წლის 2 იანვარი, რომლის მატერიალურ-სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 220-ე, 221-ე, 223-ე მუხლები და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 18 იანვრის ¹25 ბრძანებით დამტკიცებული «დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად რეგისტრაციის წესის შესახებ» ინსტრუქცია.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლის უფლება აქვს დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებულ პირს. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ სს «...» დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაცია რეალურად ძალაში უნდა შესულიყო და იგი გადამხდელად უნდა მიჩნეულიყო 2005 წლის 2 იანვრიდან, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სს «...» (მისი ფილიალების) მიერ 2004 წლის დეკემბერში და 2005 წლის იანვარ-თებერვალში გადახდილი დღგ-ს ჩათვლების განხორციელება უნდა ჩაითვალოს კანონიერად, ანუ იმის მიუხედავად, რომ 2004 წლის დეკემბერში და 2005 წლის იანვარსა და თებერვლის დასაწყისში სს «...», როგორც დღგ-ს გადამხდელი არ იყო რეგისტრირებული საგადასახადო ორგანოში, არ გააჩნდა დღგ-ს გადამხდელის სერთიფიკატი, სს «...» როგორც მყიდველი უფლებამოსილი იყო, ჩაეთვალა გადახდილი დღგ-ს თანხები, რადგან მას ასეთი ჩათვლების განხორციელების დროს ნამდვილად გააჩნდა დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულოდ დარეგისტრირების უდავო საფუძველი _ 100000 ლარს ზემოთ ღირებულების დასაბეგრი ბრუნვა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზეც, რომ სს «...» არ ჩაუდენია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლით გათვალისწინებული საგადასახადო-სამართლებრივი გადაცდომა _ მას, დღგ-ში ჩათვლების მიღების მიზნით, 2004 წლის დეკემბრის, 2005 წლის იანვრისა და თებერვლის თვის დასაწყისში გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების დეკლარირებისას, საგადასახადო ორგანოსათვის არ წარუდგენია არასწორი მონაცემების შემცველი დოკუმენტი.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ საგადასახადო ორგანომ ჯარიმის _ 3000 ლარის დაკისრების ნაწილში არასწორად გამოიყენა 2004 წლის რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, ამავე კოდექსის 133-ე მუხლის პირველი ნაწილის ნაცვლად. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ გასვლითმა საგადასახადო შემოწმებამ მთლიანობაში მოიცვა სამი საანგარიშო პერიოდი _ 2004, 2005 და 2006 წლები. 2006 წლის 25 სექტემბრის შემოწმების აქტით შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე გადასახადებით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესების დარღვევა შემმოწმებელმა გამოავლინა ორ საანგარიშო პერიოდში _ 2004 და 2005 წლებში. ამასთან, 2004 წელს მოქმედებდა საქართველოს 1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსი, ხოლო 2005 წლიდან ახალი საგადასახადო კოდექსი. მოპასუხემ საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დებულებათა საწინააღმდეგოდ არასწორად გაავრცელა ამავე კოდექსის 133-ე მუხლის მოქმედება ძველ, 2004 წლის საანგარიშო პერიოდზე, ვინაიდან დასახელებული ნორმით ამ კოდექსის პროცედურული ნორმები ვრცელდება 2005 წლის იანვრიდან იმ საგადასახადო პერიოდებზეც, რომლებიც მთავრდება 2005 წლის 1 იანვარს. ანუ მითითებულმა მუხლმა განსაზღვრა, რომ ახალი საგადასახადო კოდექსის ამოქმედებამდე დროში წარმოშობილ და დასრულებულ საგადასახადო პერიოდზე უნდა გავრცელდეს მხოლოდ საგადასახადო-სამართლებრივი პროცედურების დამდგენი ნორმები და არა მატერიალური ხასიათის ნორმები. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლი კი წარმოადგენს მატერიალურ ნორმას, იგი ადგენს, საგადასახადო პასუხისმგებლობის კონკრეტულ ზომას, კონკრეტული შინაარსის გადაცდომისათვის. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ საგადასახადო-სამართლებრივი შინაარსის გადაცდომა სს «...» ჩადენილი აქვს მხოლოდ ერთ საანგარიშო პერიოდში _ 2005 წელს. ამდენად, მისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრება უნდა მოხდეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის პირველი და არა მე-2 ნაწილის საფუძველზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 23 ოქტომბრის ¹2/606 ბრძანება, 2006 წლის 25 ოქტომბრის ¹1916 საგადასახადო მოთხოვნა, აგრეთვე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 11 დეკემბრის ¹2910 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2007 წლის 4 იანვრის ¹38 გადაწყვეტილება დამატებული ღირებულების გადასახადში დარიცხული ძირითადი თანხის – 20888,3 ლარის, ჯარიმის – 62664,9 ლარის, საურავის – 8222,55 ლარის (სულ – 91 775,75 ლარის), აგრეთვე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის საფუძველზე, ჯარიმის სახით დარიცხული 3000 ლარიდან _ 2000 ლარის ნაწილში კანონსაწინააღმდეგო ადმინისტრაციული აქტებია, რომლებიც ეწინააღმდეგება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 220-ე, 221-ე, 223-ე, 247-ე, 133-ე მუხლებს, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 18 იანვრის ¹25 ბრძანებით დამტკიცებული ,,დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად რეგისტრაციის წესის შესახებ» ინსტრუქციის პირველ მუხლს, რაც დამატებული ღირებულების გადასახადში დარიცხული სადავო თანხის ნაწილში ხსენებული აქტების ბათილად ცნობის საფუძველია.

რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სს «...» მიერ გასაჩივრებული სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მოგების გადასახადში 2004 წლისა და 2005 წლის საანგარიშო პერიოდების მიხედვით 2006 წლის 25 სექტემბრის აქტით ძირითადი თანხის _ 16611,20 ლარის, ჯარიმის _ 7948,25 ლარისა და საურავის _ 8027,74 ლარის დარიცხვის ნაწილში, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს და აღნიშნავს, რომ ხსენებულ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ 2004 წლის საანგარიშო პერიოდის მიხედვით მოგების გადასახადში თანხების დარიცხვა დაკავშირებულია შპს «...» და სს «...» ფილიალს _ «...» შორის დადებული ყიდვა-გაყიდვის, მომსახურების ხელშეკრულებებთან.

საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ 2006 წელს სს «...» გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილი საგადასახადო შემოწმების ჩატარების პროცედურა, კერძოდ, შემოწმება ჩატარდა ცალმხრივად, მოგების გადასახადით დასაბეგრი ობიექტის – საწარმოს შემოსავლის, შემოსავლიდან გამოსაქვითი ხარჯების სრულყოფილად შესწავლისა და გამორკვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ გადასახდელის გადამხდელი არ ახორციელებს ბუღალტრულ აღრიცხვას კანონმდებლობით გათვალისწინებული ფორმითა და წესით, ან არ ახორციელებს მას საერთოდ, ან სააღრიცხვო დოკუმენტაცია დაკარგული ან/და განადგურებულია, რის გამოც შეუძლებელია დაბეგვრასთან დაკავშირებული ობიექტებისა და საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა, მაშინ საგადასახადო ორგანოს გადასახადის ოდენობის დადგენის მიზნით უფლება აქვს, გადასახადის გადამხდელს გადასახადი დაარიცხოს არსებული მასალების საფუძველზე შესაბამისი ფაქტებისა და გარემოებების გათვალისწინებით, პირდაპირი და არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების გათვალისწინებით, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ გადამხდელი არ წარმოადგენდა გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილი იყო, დაერიცხა მისთვის გადასახადი მის ხელთ არსებული სარწმუნო ინფორმაციის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სს «...» მიერ საგადასახადო აღრიცხვისა და გამოქვითვების მიზნით პირველადი საგადასახადო დოკუმენტები არ იქნა წარმოებული კანონით დადგენილი წესით. ამასთან, ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 20 ივნისის აქტით, რომელიც მხარის მიერ არ იქნა გასაჩივრებული, დასტურდებოდა, რომ შპს «...» მონაწილეობით განხორციელებული ოპერაციები წარმოადგენდა უსაქონლო ოპერაციებს, ანუ შპს «...», მიუხედავად დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერისა, რეალურად სს «...» არასდროს მიუწოდებია ანგარიშ-ფაქტურებში მითითებული საქონელი და არც რაიმე სახის მომსახურება გაუწევია. ამასთან, იმ ფაქტს, რომ შპს «...» მონაწილეობით განხორციელებული ოპერაციები წარმოადგენს უსაქონლო ოპერაციებს სს «...» აღიარებს.

საკასაციო სასამართლო ასევე აღნიშნავს, რომ საქართველოს 1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლის (შეტყობინებებისა და სხვა დოკუმენტების სრულფასოვნება) თანახმად, გადასახადის თანხის არანაირი დარიცხვა ან ის დოკუმენტი, რომელიც შედგენილი იყო საგადასახადო კანონმდებლობის შესრულების მიზნით, არ უნდა ყოფილიყო განხილული, როგორც იურიდიული ძალის არმქონე ან ნაკლოვანი, თუ: ა) დოკუმენტი არსითა და შედეგებით შეესაბამებოდა ამ კოდექსს და ბ) პირი, რომელსაც ერიცხებოდა გადასახადი ან ეხებოდა ეს დოკუმენტი, მასში მითითებული იყო ყველასათვის გასაგები სახით.

რაც შეეხება 2005 წლის საანგარიშო პერიოდის მიხედვით მოგების გადასახადში თანხების დარიცხვას, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ აღნიშნული დაკავშირებულია ინდ. მეწარმე «ლ. ლ-შვილისა» და ინდ. მეწარმე «ლ. ს-ავას» მონაწილეობით განხორციელებულ ოპერაციებთან. საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების საფუძველზე აღნიშნავს, რომ ინდ. მეწარმე «ლ. ლ-შვილისა» და ინდ. მეწარმე «ლ. ს-ავას» (გამყიდველების) მონაწილეობით განხორციელებული ოპერაციები წარმოადგენს უსაქონლო ოპერაციებს და რომ მხარის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი მტკიცებულებები იმის თაობაზე, რომ ერთ შემთხვევაში 925 ლარისა და მეორე შემთხვევაში 6145,4 ლარის ღირებულების საქონელი მოსარჩელემ ნამდვილად შეიძინა.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საგადასახადო კანონმდებლობის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების შესრულება ხორციელდება ვალდებული პირის განსაზღვრული მოქმედებებით, კერძოდ, საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 93-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი ვალდებულია, აწარმოოს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად იმ ოპერაციებზე, რომლებიც წარმოშობს: ა) აღნიშნული პირის საგადასახადო ვალდებულებას; ბ) აღნიშნული პირის მიერ გადასახადის დაკავების ვალდებულებას; გ) აღნიშნული პირის მიერ საგადასახადო დაბეგვრასთან დაკავშირებით მონაცემების წარდგენის ვალდებულებას.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს 2004 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსის 199-ე მუხლზე, რომელიც ითვალისწინებს შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის პრინციპს. კერძოდ, ხსენებული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, სწორად და დროულად აღრიცხოს შემოსავლები და ხარჯები დოკუმენტურად დადასტურებულ მონაცემთა საფუძველზე ამ თავით გათვალისწინებული მეთოდების გამოყენებით და მიაკუთვნოს იმ საანგარიშო პერიოდს, რომელშიც მოხდა მათი მიღება და გაწევა იმგვარად, რომ ცხადად აისახოს დასაბეგრი შემოსავალი (მოგება), ხოლო იმავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, სრულად აღრიცხოს მის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე. ამასთან, აღრიცხვის პირველად დოკუმენტებში სრულად და გარკვევით უნდა იყოს ასახული სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, საგანი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში მონაწილე მხარეების დასახელება. გარდა ამისა, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში (გარდა სპეციალური დღგ-ის ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით განხორციელებული მიწოდებისა, რომლებიც მოიცავს ზედნადებით გათვალისწინებულ რეკვიზიტებს) სავალდებულოა სასაქონლო ზედნადები გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშე აკრძალულია საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიინევს, რომ საგადასახადო შემოწმების აქტით თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლის მე-6 ნაწილით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში დაადგინა სს «...» საგადასახადო ვალდებულებები მოგების გადასახადში, რომლის მიხედვითაც, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს: სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეცვალოს მისი კლასიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს და ცალკეულ შემთხვევაში ამ წესით განსაზღვროს დაბეგვრის ობიექტი, დაბეგვრასთან დაკავშირებული ობიექტები და საგადასახადო ვალდებულებები.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ განჩინების გამოტანისას ხსენებულ ნაწილში უპირატესობა მიანიჭა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ნორმებს სპეციალური, საგადასახადო კოდექსის ნორმებთან შედარებით, რომლებიც აწესრიგებენ სპეციალურ ურთიერთობებს და თავისი სპეციფიკიდან გამომდინარე, აღნიშნულ ურთიერთობებს განსხვავებულ სამართლებრივ რეჟიმში აქცევენ კანონმდებლობის სხვა სფეროებთან მიმართებაში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი გათვალისწინებულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ის გარემოება, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები მოგების გადასახადის დარიცხვის ნაწილში ეწინააღმდეგება კანონს, საქმის მასალებით არ დასტურდება. ამასთან, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მომზადების, ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ კოდექსის 32-ე ან 34-ე მუხლით გათვალისწინებული წესის დარღვევით ჩატარებულ სხდომაზე ან კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში, მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვა გადაწყვეტილება, რასაც ამ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს, ვინაიდან, საქმის მასალებიდან გამომდინარე, მოცემულ საკითხზე სხვაგვარი გადაწყვეტილება მიღებული ვერ იქნებოდა. ამდენად, საქმის მასალების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმეზე არ არსებობს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება სს «...» მოგების გადასახადის დარიცხვის ნაწილში სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად გასაჩივრებული აქტების ბათილად ცნობისა და ახალი აქტების გამოცემის დაკისრების თაობაზე და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება დარჩეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 იანვრის განჩინება თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილების იმ ნაწილში უცვლელად დატოვების თაობაზე, რომლითაც სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 23 ოქტომბრის ¹2/606 ბრძანება, 2006 წლის 25 ოქტომბრის ¹1916 საგადასახადო მოთხოვნა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 11 დეკემბრის ¹2910 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განმხილველი საბჭოს 2007 წლის 4 იანვრის ¹38 გადაწყვეტილება მოგების გადასახადში ძირითადი თანხის – 16611,20 ლარის, ჯარიმის – 7948,25 ლარის, საურავის – 8027,74 ლარის (სულ – 32587,19 ლარის), მოგების გადასახადში საავანსო თანხის – 1429 ლარის სს «...» დაკისრების ნაწილში და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა 2004 წლისა და 2005 წლის საანგარიშო პერიოდების მიხედვით სს «...» მოგების გადასახადის დარიცხვის საკითხთან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის (აქტების) გამოცემა და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. სს «...» სარჩელი თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 23 ოქტომბრის ¹2/606 ბრძანების, 2006 წლის 25 ოქტომბრის ¹1916 საგადასახადო მოთხოვნის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 11 დეკემბრის ¹2910 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განმხილველი საბჭოს 2007 წლის 4 იანვრის ¹38 გადაწყვეტილების მოგების გადასახადში ძირითადი თანხის – 16611,20 ლარის, ჯარიმის – 7948,25 ლარის, საურავის – 8027,74 ლარის (სულ – 32587,19 ლარის), მოგების გადასახადში საავანსო თანხის – 1429 ლარის სს «...» დაკისრების ნაწილში ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

4. დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 იანვრის განჩინება;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.