ბს-48-48(3კ-09) 21 ივლისი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე
სხდომის მდივანი – გ. ილინა
კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური წარმომადგენელი _ შ. კ-შვილი
კასატორი (მოპასუხე) _ ბათუმის რეგიონალური ცენტრი, წარმომადგენელი _ მ. მ-ძე
III პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განმხილველი საბჭო, წარმომადგენელი _ ზ. ა-შვილი
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს «...», წარმომადგენელი _ ლ. რ-ძე
დავის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილება
საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :
შპს «...» წარმომადგენელმა ჯ. დ-ძემ სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში, მოპასუხე - ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა /იხ.ს.ფ. 1-8/.
საქმის გარემოებები:
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლის 2006 წლის 7 ნოემბრის ბრძანების საფუძველზე, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის იმავე წლის 27 ნოემბრის ¹2965 ბრძანების შესაბამისად, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომელთა მიერ შპს «...» ჩატარდა საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხებზე, რომელმაც მოიცვა 2006 წლის 24 იანვრიდან 2006 წლის 1 დეკემბრამდე საანგარიშო პერიოდი. შემოწმების შედეგებზე შედგა შესაბამისი აქტი, რომლის ნაწილს მოსარჩელე არ დაეთანხმა, რის გამოც მან აქტს ხელი არ მოაწერა. დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის შემდეგ, 2006 წლის 14 სექტემბერს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 249.1. «ა» მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ინსპექციაში შპს «...» წარადგინა 2006 წლის აგვისტოს თვის დეკლარაცია, რომელშიც მექანიკური შეცდომით დღგ-ს დასაბეგრი ბრუნვის გრაფაში დასაბეგრ ბრუნვად დაფიქსირდა 2006 წლის 1 აგვისტოდან 31 აგვისტოს ჩათვლით მთლიანი რეალიზაცია - 90652,54 ლარი, ნაცვლად დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის შემდეგი პერიოდის რეალიზაციისა - 30452,54 ლარისა, შესაბამისად, ბიუჯეტის სასარგებლოდ დასარიცხი 5486,16 ლარი დღგ-ს ნაცვლად შეცდომით დაერიცხა 16317,74 ლარი. შეცდომა გამოვლინდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გასვლითი საკონტროლო საგადასახადო შემოწმების პროცესში და შესაბამისად, შპს «...» ვეღარ მოახდინა სსკ-ის 97-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ დეკლარაციაში ცვლილების შეტანა (დაზუსტება). შემოწმების დროს საგადასახადო ორგანომ არ გაიზიარა აღნიშნული შეცდომა და შემოწმების აქტში 2006 წლის აგვისტოს თვის დღგ-თი დასაბეგრ ბრუნვად დაფიქსირდა სრული თვის (1-31 აგვისტო) შემოსავალი – 90652,54 ლარი და არა ის, რაც ფაქტობრივად (16-31 აგვისტო) ექვემდებარებოდა დაბეგვრას - 30714,95 ლარი, ე.ი. ბიუჯეტიდან დასაბრუნებელი თანხაც აქტით უნდა გაზრდილიყო 10836,00 ლარით.
მოსარჩელე ასევე არ დაეთანხმა აქტის მიხედვით დამატებით დარიცხულ თანხებს სოციალური და საშემოსავლო გადასახადების ნაწილში, რამდენადაც შპს «...» და ფიზიკურ პირს შორის ტრანსპორტით მომსახურების თაობაზე დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე შპს «...» მძღოლს უზრუნველყოფდა ტრანსპორტის საწვავით, რომელიც მიეკუთვნებოდა საწარმოო ხარჯებს, ხოლო გაწეული მომსახურებისათვის მას ეძლეოდა ხელფასი.
2007 წლის 17 იანვარს ბათუმის საგადასახადო ინსპექციიდან საზოგადოებამ მიიღო «საგადასახადო მოთხოვნა» ¹123 შემოწმების შედეგად დარიცხული თანხების თაობაზე, რაზეც 2007 წლის 24 იანვარს ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში განმეორებით იქნა შეტანილი წერილობითი შესაგებელი, რომელიც ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 31 იანვრის ¹375 ბრძანებით, არ დაკმაყოფილდა, რის შემდეგაც შპს «...» განცხადებით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ საგადასახადო დავების საბჭოს, რომელმაც სსკ-ის 159.2. «გ» მუხლის შესაბამისად, 20 სამუშაო დღის ვადით შეაჩერა დავის საგნის განხილვის წარმოება დამატებითი ინფორმაციის მოპოვების მიზნით, ხოლო მ/წ 17 მაისის ¹ 05-04/4996 გადაწყვეტილებით _ საზოგადოების განცხადება არ დაკმაყოფილდა.
სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:
ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ, საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი შედგენილი იყო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნების დარღვევით, იგი არ ემყარებოდა საქმის მასალების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ შესწავლას და არ გამომდინარეობდა ფაქტობრივი, რეალური მდგომარეობიდან, რამაც შპს «...» მიაყენა პირდაპირი და უშუალო ზიანი. რაც შეეხება დამატებით დარიცხულ თანხებს სოციალური და საშემოსავლო გადასახადების ნაწილში, მოსარჩელის მტკიცებით, აღნიშნულ საკითხსაც მიეცა არამართებული ინტერპრეტაცია და საზოგადოებას არასწორად დაერიცხა დამატებით საშემოსავლო გადასახადის სახით - 2145,51 ლარის, ხოლო სოციალური დაზღვევის სახით - 214,41 ლარის გადახდა.
სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები:
სადავო აქტის მიღებისას დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53.4 მუხლის მოთხოვნები, რის გამოც მოსარჩელემ მოითხოვა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს «...» ჩატარებული საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე შედგენილი 2006 წლის 11 დეკემბრის აქტის ბათილად ცნობა, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 9 იანვრის ¹123 «საგადასახადო მოთხოვნის» ნაწილი, კერძოდ, 2006 წლის აგვისტოს თვის ბიუჯეტიდან დასაბრუნებელი დღგ-ს თანხა, ნაცვლად აქტით დაფიქსირებული 16714,95 ლარისა, განსაზღვრულიყო 5878,95 ლარით, ასევე დამატებითი გადასახადის სახით საშემოსავლო და სოციალური გადასახადების გაუქმება.
საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარე ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსმა არ ცნო სარჩელი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ მოტივით, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ მიღებული ადმინისტრაციული აქტები კანონიერი იყო და არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი /იხ. სხდომის ოქმი/.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს «...» სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს «...» ჩატარებული საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე შედგენილი 2006 წლის 11 დეკემბრის აქტი და 2007 წლის 9 იანვრის ¹123 საგადასახადო მოთხოვნა; მოპასუხეს დაევალა ადმინისტრაციულ ორგანოს საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოეცა ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:
საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:
შპს «...» ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში დარეგისტრირდა 2006 წლის 24 იანვარს და ჩაერთო სამეწარმეო რეესტრში. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლის 2006 წლის 7 ნოემბრის ბრძანების საფუძველზე ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის იმავე წლის 27 ნოემბრის ¹2965 ბრძანების შესაბამისად, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომელთა მიერ შპს «...» ჩატარდა საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხებზე, რომელმაც მოიცვა 2006 წლის 24 იანვრიდან 2006 წლის 1 დეკემბრამდე საანგარიშო პერიოდი. შპს «...» დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის შემდეგ, 2006 წლის 14 სექტემბერს საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 249.1. «ა» მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ინსპექციაში მის მიერ წარდგენილ იქნა 2006 წლის აგვისტოს თვის დეკლარაცია. აღნიშნულ დეკლარაციაში დღგ-ს დასაბეგრი ბრუნვის გრაფაში დასაბეგრ ბრუნვად დაფიქსირებულ იქნა 2006 წლის 1 აგვისტოდან 31 აგვისტოს ჩათვლით მთლიანი რეალიზაცია - 90652,54 ლარი, ნაცვლად დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის შემდეგ პერიოდის რეალიზაციისა - 30452,54 ლარისა, შესაბამისად, ბიუჯეტის სასარგებლოდ დასარიცხი 5486,16 ლარი დღგ-ს ნაცვლად შეცდომით დარიცხულ იქნა 16317,74 ლარი, ანუ 10836,00 ლარით მეტი. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული შეცდომა აღმოჩენილ იქნა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გასვლითი საკონტროლო საგადასახადო შემოწმების პროცესში და შესაბამისად, შპს «...» მიერ ვეღარ მოხდებოდა სსკ-ის 97-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ დეკლარაციაში ცვლილების შეტანა, ვინაიდან ამ მუხლის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი თავის მიერ წარდგენილ საგადასახადო დეკლარაციებში აღმოაჩენდა შეცდომებს, რომლებიც იწვევდა საგადასახადო ვალდებულების ცვლილებას, იგი ვალდებული იყო, საგადასახადო დეკლარაციაში შეეტანა შესაბამისი ცვლილება ან/და დამატება.
საქალაქო სასამართლომ გამოიყენა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე, 96-ე მუხლები და განმარტა, რომ მითითებულ ნორმათა გათვალისწინებით, საგადასახადო ინსპექციას სადავო ბრძანებების მიღების დროს უნდა მოეხდინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევა და შეფასება. ამასთან, გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტების მიღების დროს დაირღვა მისი მომზადებისა და გამოცემისათვის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები, რაც წარმოადგენდა გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის საფუძველს /იხ.ს.ფ. 60-66/.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი მოტივით:
აპელანტის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სამართლებრივი თვალსაზრისით არაკანონიერი იყო და ექვემდებარებოდა გაუქმებას. საქალაქო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178.1. «გ» მუხლის თანახმად, სარჩელში უნდა აღინიშნოს მოსარჩელის მოთხოვნა. მოსარჩელემ 2006 წლის 1 ივნისს მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა საწარმოში ჩატარებული საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე შედგენილი 2006 წლის 11 დეკემბრის შემოწმების აქტისა და 2007 წლის 9 იანვრის ¹123 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა. სარჩელის საფუძვლის ან საგნის შეცვლაზე მოპასუხე ბათუმის საგადასახადო ინსპექციას თანხმობა არ მიუცია. მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენდა საგადასახადო შემოწმების აქტი და ¹123 საგადასახადო მოთხოვნა. სადავო საკითხზე არსებობდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს ¹05-04/4996 გადაწყვეტილება, რომელიც მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია და საგადასახადო კოდექსის 160.2 მუხლით დადგენილ ვადაში და წესით არ გაუსაჩივრებია. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სადავო საკითხზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს ¹05-04/4996 გადაწყვეტილება შესული იყო კანონიერ ძალაში და იგი დავის საგანს არ წარმოადგენდა, ხოლო, რაც შეეხება ¹123 საგადასახადო მოთხოვნას, მისი გასაჩივრების კანონით დადგენილი ვადა სარჩელის შეტანის დროისათვის - 2006 წლის 1 ივნისისათვის, უკვე გასული იყო.
აპელანტის განმარტებით, გადამხდელის მიერ საგადასახადო მოთხოვნის გასაჩივრება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში არ აჩერებდა საგადასახადო მოთხოვნის სასამართლოში გასაჩივრების ვადას, ანუ სადავო აქტების გასაჩივრების დროს სასამართლოშიც და ფინანსთა სამინისტროს სისტემაშიც იმ დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 147-ე მუხლით დადგენილი იყო 15 კალენდარული დღე და ამ ვადაში გადამხდელს შეეძლო დაეწყო დავა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში ან სასამართლოში. საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული უნდა გაეთვალისწინებინა და სარჩელის დაუშვებლობის გამო, შეეწყვიტა მოცემული საქმის წარმოება.
საგადასახადო კოდექსის 97.1 მუხლის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი თავის მიერ წარდგენილ საგადასახადო დეკლარაციებში აღმოაჩენდა შეცდომებს, რომლებიც იწვევდა საგადასახადო ვალდებულების ცვლილებას, იგი ვალდებული იყო, საგადასახადო დეკლარაციაში შეეტანა შესაბამისი ცვლილება ან/და დამატება. სარჩელის თანახმად, მოსარჩელემ აღიარა, რომ მის მიერ დეკლარაციაში დაშვებულ იქნა შეცდომა, თუმცა შპს «...» საგადასახადო ინსპექციისათვის გასწორებული საგადასახადო დეკლარაცია არ წარუდგენია. ამდენად, დარიცხვა განხორციელდა კანონის შესაბამისად. საგადასახადო კოდექსის 174.1 მუხლის შესაბამისად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის «ვ» პუნქტის თანახმად, სარგებლის ღირებულებად ითვლება დამქირავებლის მიერ დაქირავებულისათვის ხარჯების ანაზღაურებისას - ანაზღაურების თანხა, რომელიც ამავე კოდექსის 218-ე და 269-ე მუხლების მიხედვით ექვემდებარებოდა დაბეგვრას საშემოსავლო და სოციალური გადასახადებით. Aამავე კოდექსის 132.1 მუხლის თანახმად, საგადასახადო დეკლარაციაში ან/და გაანგარიშებებში გადასახადის ოდენობის 15000 ლარამდე შემცირება - იწვევდა დაჯარიმებას შემცირებული თანხის 25%-ის ოდენობით. კონკრეტულ შემთხვევაში, ადგილი ჰქონდა შპს «...» მიერ დღგ-ს დეკლარაციაში გადასახადის თანხის შემცირებას და ამასთან, საგადასახადო კოდექსის 247.1 მუხლის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლის უფლება წარმოეშვა დღგ-ს გადამხდელად სავალდებულო წესით რეგისტრაციის დროს (2006 წლის 16 აგვისტოდან), ხოლო საზოგადოებას ჩათვლა მიღებული ჰქონდა რეგისტრაციამდე პერიოდში. ამდენად, მას შეეფარდა საჯარიმო სანქციები კანონმდებლობის სრული დაცვით /იხ.ს.ფ. 70-74/.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი მოტივით:
აპელანტის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სამართლებრივი თვალსაზრისით უკანონო იყო და ექვემდებარებოდა გაუქმებას. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 97-ე მუხლით დადგენილი იყო საგადასახადო დეკლარაციაში ცვლილების ან/და დამატების შეტანის წესი, კერძოდ, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი თავის მიერ წარდგენილ საგადასახადო დეკლარაციებში აღმოაჩენდა შეცდომებს, რომლებიც იწვევდა საგადასახადო ვალდებულების ცვლილებას, იგი ვალდებული იყო, საგადასახადო დეკლარაციაში შეეტანა შესაბამისი ცვლილება ან/და დამატება. საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლით დადგენილი იყო გადასახადის თანხების დარიცხვის წესი, რომლის თანახმად, თუ გადასახადის გადახდევინება დაკავშირებული იყო საგადასახადო დეკლარაციების შევსებასთან, გადასახადის გადახდის ვალდებულებათა ამსახველი დეკლარაციის შევსება განიხილებოდა, როგორც: ა) ამ გადასახადის დარიცხვა; ბ) «საგადასახადო მოთხოვნა» და საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადებში შესრულებული ვალდებულება.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174.1 მუხლის შესაბამისად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნებოდა ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის, წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან, მათ შორის დაქირავებულის მიერ მიღებული სარგებლის ღირებულების თანხის გამოთვლის წესი. შპს «...» საწვავისათვის გაცემული თანხები არ ჰქონდა დაბეგრილი საშემოსავლო და სოციალური გადასახადებით, რაც სსკ-ს 174.2 «ვ» მუხლის თანახმად, წარმოადგენდა მძღოლის მიერ მიღებულ საზღაურს/სარგებელს.
ამასთან, შპს «...» საჩივრები ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 11 დეკემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის და 2007 წლის 9 იანვრის ¹123 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობაზე არ დაკმაყოფილდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში დავის განხილვისას და მოსარჩელეს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 22 თებერვლის ¹426-ს და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2007 წლის 17 მაისის ¹05-04/4996 გადაწყვეტილება სადავოდ არ გაუხდია /იხ.ს.ფ. 77-82/.
სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარის შპს «...» დირექტორმა არ ცნო სააპელაციო საჩივრები, მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება /იხ.ს.ფ. 178, სხდომის ოქმი/.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს «...» სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს «...» ჩატარებული საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე შედგენილი 2006 წლის 11 დეკემბრის აქტი და 2007 წლის 9 იანვრის ¹123 საგადასახადო მოთხოვნა შპს «...» 428,96 ლარის დარიცხვის ნაწილში; შპს «...» სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა; შპს «...» დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის - 433,44 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასრგებლოდ, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 7 დეკემბრის ¹15-141 ბრძანების საფუძველზე შპს «...» ჩატარდა საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება. აღნიშნული საზოგადოება გადასახადის გადამხდელად დარეგისტრირდა 2006 წლის 24 იანვარს, ხოლო 2006 წლის 16 აგვისტოს სავალდებულო წესით რეგისტრირებულ იქნა დღგ-ს გადამხდელად და მასზე გაიცა დღგ-ს გადამხდელის სერტიფიკატი. ზემოაღნიშნული შემოწმების შედეგებიდან გამომდინარე, საწარმოზე გადასახდელად დამატებით დარიცხვას დაექვემდებარა 19354,39 ლარი, რაც გადანაწილდა შემდეგნაირად: დღგ - 15898,12 ლარი; საშემოსავლო გადასახადი - 241,41 ლარი; სოციალური გადასახადი - 241,51 ლარი და ჯარიმა - 3000 ლარი. დადგენილია, რომ მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია სსკ-ის 133.3 მუხლის შესაბამისად დარიცხული ჯარიმა, თუმცა ბათუმის საქალაქო სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს და სრულად გააუქმა სადავო აქტები.
სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლი და განმარტა, რომ სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა, თავისი გადაწყვეტილებით მხარისათვის მიეკუთნებინა ის, რაც მას არ მოუთხოვია. დადგენილია, რომ შპს «...» საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმება დღგ-ს ნაწილში მოითხოვა იმ მოტივით, რომ მის მიერ დეკლარაციის შევსებისას დაშვებულ იქნა უსწორობა, კერძოდ, 2006 წლის აგვისტოს თვის დღგ-თი დასაბეგრ ბრუნვად დაფისქსირდა სრული თვის შემოსავალი - 90652,54 ლარი.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 95.1 მუხლის მიხედვით, საგადასახადო დეკლარაცია წარმოადგენდა გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის წერილობით ანგარიშგებას მიღებული შემოსავლებისა და გაწეული ხარჯების, შემოსავლის წყაროების, გადასახადით დასაბეგრი სხვა ობიექტების, საგადასახადო შეღავათების, გამოანგარიშებული გადასახადის თანხის ან/და გადასახადის გამოანგარიშებასა და გადახდასთან დაკავშირებული სხვა მონაცემების შესახებ. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი ვალდებული იყო, წარედგინა საგადასახადო დეკლარაცია ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებსა და ვადებში. საგადასახადო კოდექსის 97-ე მუხლის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი თავის მიერ წარდგენილ საგადასახადო დეკლარაციებში აღმოაჩენდა შეცდომებს, რომლებიც იწვევდა საგადასახადო ვალდებულების ცვლილებას (შემცირებას ან გაზრდას), იგი ვალდებული იყო, საგადასახადო დეკლარაციაში შეეტანა შესაბამისი ცვლილება ან/და დამატება. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებულ საგადასახადო დეკლარაციაში ცვლილების ან/და დამატების შეტანა წარედგინებოდა საგადასახადო ორგანოს საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენის ვადის ამოწურვამდე, შეცვლილი საგადასახადო დეკლარაცია ჩაითვლებოდა თავდაპირველად წარდგენილად. აღნიშნულთან დაკავშირებით დადგენილია, რომ შპს «...» მიერ შესწორებული საგადასახადო მოთხოვნა წარდგენილი არ ყოფილა.
სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელის მოთხოვნა საშემოსავლო და სოციალური გადასახადების - 241,41 და 241,51 ლარის დარიცხვის ნაწილში შემოწმების აქტისა და საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმების შესახებ, საფუძვლიანი იყო და ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საწარმოს თანამშრომელზე - მძღოლზე ტრანსპორტით მომსახურების თაობაზე დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე გაცემული საწვავის გადაცემა დაფიქსირებული იყო, როგორც საწარმოს თანამშრომელზე გაცემული ხელფასი და შესაბამისად, დაიბეგრა საშემოსავლო და სოციალური გადასახადებით.
საგადასახადო კოდექსის 174.1 მუხლის შესაბამისად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნებოდა ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის «ვ» პუნქტის თანახმად, სარგებლის ღირებულებად ითვლებოდა დამქირავებლის მიერ დაქირავებულისათვის ხარჯების ანაზღაურებისას - ანაზღაურების თანხა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მძღოლისათვის საწვავის ღირებულების ანაზღაურება არ უნდა ყოფილიყო მიჩნეული ისეთ ხარჯად, რომელიც უნდა დაბეგრილიყო როგორც ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული საზღაური. აღნიშნული უნდა ჩაითვალოს საწარმოს მიერ გაწეულ ხარჯად /იხ.ს.ფ. 186-196/.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს «...» დირექტორმა ლ. რ-ძემ და მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი მოტივით:
კასაციის მოტივი:
სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შეფასების გარეშე.
კასატორის მოსაზრებით, დღგ-ს დასაბეგრ ბრუნვად, ნაცვლად რეგისტრაციის შემდგომი პერიოდის (2006 წლის 16 აგვისტო) რეალიზაციისა, 2006 წლის 1 აგვისტოდან 31 აგვისტოს ჩათვლით მთლიანი თვის დეკლარაციის შეცდომით დაფიქსირება აღმოჩენილ იქნა საგადასახადო ინსპექციის მიერ გასვლითი საკონტროლო საგადასახადო შემოწმების პროცესში და შესაბამისად, შპს «...» მიერ, სსკ-ის 97-ე მუხლის შესაბამისად, ვერ განხორციელდა წარდგენილ დეკლარაციაში ცვლილების შეტანა (დაზუსტება), რამდენადაც სსკ-ის 132.5 მუხლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელს შესწორებული დეკლარაციის წარდგენის უფლება აქვს გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარების შეტყობინების მიღებამდე. კონკრეტულ შემთხვევაში, შეცდომა აღმოჩენილ იქნა არა შეტყობინების მიღებამდე, არამედ უშუალოდ შემოწმების პროცესში /იხ.ს.ფ. /.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა, შემდეგი მოტივით:
კასაციის მოტივი:
სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას დარღვეულ იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე, 337-ე მუხლები. ასევე არ არსებობდა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების მატერიალური საფუძველიც, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის შესაბამისად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან, მათ შორის დაქირავებულის მიერ მიღებული სარგებლის ღირებულების თანხის გამოთვლის წესი. შპს «...» ხელშეკრულების საფუძველზე აყვანილ მძღოლზე საწვავისათვის გაცემული თანხები არ ჰქონდა დაბეგრილი საშემოსავლო და სოციალური გადასახადებით, რაც, სსკ-ს 174.2 «ვ» მუხლის თანახმად, წარმოადგენდა მძღოლის მიერ მიღებულ საზღაურს/სარგებელს /იხ.ს.ფ. 201-207/.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე ბათუმის რეგიონალურმა ცენტრმა და მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა, შემდეგი მოტივით:
კასაციის მოტივი:
სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა სსსკ-ის 393.2 «ა» მუხლი, რაც საკასაციო საჩივრის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174.1 მუხლის შესაბამისად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის, წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის «ვ» პუნქტის თანახმად, სარგებლის ღირებულებად ითვლება თანხა, დაქირავებულის მიერ ამ ნაწილით განსაზღვრული ოდენობით მიღებული სარგებლისათვის, გადახდილი თანხის გამოკლებით, მათ შორის, დამქირავებლის მიერ დაქირავებულისათვის ხარჯების ანაზღაურებისას - ანაზღაურების თანხა. მითითებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, დაქირავებულისათვის გაცემულ ხელფასად არ ჩაითვლება თანხა, რომელიც გარკვეული დავალების შესრულებასთან დაკავშირებით გაწეული ხარჯების ანაზღაურების სახით იქნა გაცემული დაქირავებულისათვის. ასეთ შემთხვევაში, დაქირავებულ პირზე, როგორც წესი, გაიცემა თანხები საქვეანგარიშოდ და დავალების შესრულების შემდეგ, დაქირავებული ვალდებულია საწარმოში წარადგინოს ანგარიში გაწეული ხარჯების შესახებ და ასევე, ამ ხარჯების გაწევის საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით შედგენილი დამადასტურებელი დოკუმენტები, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია /იხ.ს.ფ. 208-216/.
საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 28 აპრილის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, ამავე სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრის და შპს «...» დირექტორის ლ. რ-ძის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. «გ» პუნქტის საფუძველზე /პროცესუალური კასაცია/.
საკასაციო სასამართლოში 2009 წლის 21 ივლისის სასამართლო სხდომაზე წარმოდგენილი იქნა შპს «...» დირექტორის ლ. რ-ძის შუამდგომლობა, რომლითაც მხარემ მოითხოვა სსსკ-ის 272. აI) მუხლის საფუძველზე სარჩელის მოთხოვნის ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტა დავის საგნის არარსებობის გამო, რამდენადაც ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის შემდგომ ბათუმის რეგიონალურ ცენტრში 2008 წლის 23 ოქტომბერს კორექტირებული მონაცემებით წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირადი აღრიცხვის ბარათზე განხორციელდა შესაბამისი ცვლილება ანუ შემცირდა დარიცხვა 10836,00 ლარის ოდენობით /იხ.ს.ფ., 376-379, სხდომის ოქმი/.
მოწინააღმდეგე მხარეებმა _ ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და ბათუმის რეგიონალური ცენტრის წარმომადგენლებმა მხარი დაუჭირეს შუამდგომლობას და მოითხოვეს მისი დაკმაყოფილება /იხ.ს.ფ. 381-395, სხდომის ოქმი/.
ამასთან, საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორების საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და ბათუმის რეგიონალური ცენტრის წარმომადგენლებმა მოითხოვეს დანარჩენ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება /იხ. ს.ფ. 381-395, სხდომის ოქმი/.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების და საქმის სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, ბათუმის რეგიონალური ცენტრის და შპს «...» საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილება; დაკმაყოფილდეს შპს «...» შუამდგომლობა და შეწყდეს საქმის წარმოება სარჩელის _ 2006 წლის აგვისტოს თვის ბიუჯეტიდან დამატებით დასაბრუნებელი თანხის 10836,00 ლარით განსაზღვრის ნაწილში, დავის საგნის არარსებობის გამო; ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს საქმე საშემოსავლო და სოციალური გადასახადის ნაწილში, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლოში 2009 წლის 21 ივლისის სასამართლო სხდომაზე შპს «...» დირექტორის ლ. რ-ძის მიერ წარმოდგენილი იქნა შუამდგომლობა, რომლითაც მხარემ მოითხოვა სსსკ-ის 272. აI) მუხლის საფუძველზე სარჩელის მოთხოვნის ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტა დავის საგნის არარსებობის გამო, რამდენადაც ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის შემდგომ ბათუმის რეგიონალურ ცენტრში 2008 წლის 23 ოქტომბერს კორექტირებული მონაცემებით წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირადი აღრიცხვის ბარათზე განხორციელდა შესაბამისი ცვლილება ანუ შემცირდა დარიცხვა 10806, 00 ლარის ოდენობით /იხ.ს.ფ. სხდომის ოქმი/, რაც დაადასტურა საგადასახადო ორგანოს წარმომადგენლებმა.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ შპს «...» დირექტორის ლ. რ-ძის შუამდგომლობა უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, რომლის შესაბამისად, სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია დისპოზიციურობის პრინციპზე, რაც მოცემულ საპროცესო სამართალში ნიშნავს მხარეთა ნების თავისუფლებას, შეხედულებისამებრ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები.
კონკრეტულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე კასატორმა შპს «...» დირექტორმა ლ. რ-ძემ უარი თქვა რა ნაწილობრივ სარჩელზე _ 2006 წლის აგვისტოს თვის ბიუჯეტიდან დამატებით დასაბრუნებელი თანხის 10836,900 ლარით განსაზღვრის ნაწილში, ამგვარად გამოხატა ნება თავისი საპროცესო და მატერიალური უფლების რეალიზაციაზე, რაც სავალდებულოა სასამართლოსათვის, როგორც პროცესის მონაწილე კერძო სამართლის იურიდიული პირის ნების შეუზღუდავი გამოვლენა, ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 409-ე მუხლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილება განსაზღვრულია მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებით.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ 2006 წლის აგვისტოს თვის ბიუჯეტიდან დამატებით დასაბრუნებელი თანხის 10836,900 ლარით განსაზღვრის ნაწილში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის სსსკ-ის 272 «აI" მუხლის საფუძველზე უნდა შეწყდეს საქმის წარმოება, დავის საგნის არარსებობის გამო.
შპს «...» სარჩელის დანარჩენ დაკმაყოფილებულ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმებისას საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, სსსკ-ის 407.2. მუხლის მიხედვით, წარმოდგენილია დასაბუთებული და დამატებითი საკასაციო პრეტენზია, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადასტურებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები ვერ იქნება სავალდებულო საკასაციო სასამართლოსთვის.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393.2. და 394 «ეI» მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, სწორი შეფასება არ მისცა საქმის მასალებს, სრულყოფილად არ იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები და დადგენილი ფაქტები.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორთა მოტივს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საშემოსავლო და სოციალური გადასახადების ოდენობის მცდარად მითითების თაობაზე, რამდენადაც საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით ირკვევა, რომ საწარმოს საშემოსავლო გადასახადების ნაწილში გადასახდელად დაერიცხა 241,41 ლარი, ხოლო სოციალური გადასახადის ნაწილში _ 214,51 ლარი /იხ.ტ I, ს.ფ. 14/, მაშინ, როცა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში სოციალური გადასახადის ნაწილშიც მითითებულია 241,51 ლარი /იხ. ტ. II, ს.ფ. 197/.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საგადასახადო კოდექსის 174.1 მუხლის შესაბამისად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის, წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის «ვ» პუნქტის თანახმად, სარგებლის ღირებულებად ითვლება თანხა, დაქირავებულის მიერ ამ ნაწილით განსაზღვრული ოდენობით მიღებული სარგებლისათვის, გადახდილი თანხის გამოკლებით, მათ შორის, დამქირავებლის მიერ დაქირავებულისათვის ხარჯების ანაზღაურებისას - ანაზღაურების თანხა.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია სსსკ-ის 105.2. მუხლის მოთხოვნები, რომლის მიხედვით სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოცემული საქმის განხილვისას სასამართლოს სრულყოფილად არ გამოუკვლევია საქმის მასალები, დადგენილად მიჩნეული გარემოებები არ ჰპოვებს დადასტურებას შესაბამისი მტკიცებულებებით, საქმეზე შეკრებილ მტკიცებულებებს კი არ მიეცა ობიექტური შეფასება, შესაბამისად, სასამართლოს დასკვნები სრულიად დაუსაბუთებელია როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით.
სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე მთელი რიგი გარემოებები, კერძოდ, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მძღოლიასთვის საწვავის ღირებულების ანაზღაურება არ უნდა ყოფილიყო მიჩნეული ისეთ ხარჯად, რომელიც ექვემდებარება დაბეგვრას, როგორც ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული საზღაური, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ არ დაასაბუთა, თუ რომელი მტკიცებულებების შეფასებისა და გამოკვლევის საფუძველზე მივიდა სასამართლო ამგვარ დაკსვნამდე.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით, ოფიციალობის პრინციპის საფუძველზე მოიპოვოს მტკიცებულებებები, რათა სარწმუნოდ იქნეს დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოება, თუ რა სახის ხელშეკრულებები იყო დადებული მძღოლებთან საწარმოს მიერ, კერძოდ, სასამართლომ უნდა შეაფასოს საქმეში არსებული ხელშეკრულები და დაადგინოს, საწარმოს მიერ მძღოლებთან დადებული იყო შრომითი ხელშეკრულებები, როგორც დაქირავებულ მოსამსახურეებთან, თუ სახეზეა მომსახურების ხელშეკრულებები. აღნიშნულის შეფასების შემდეგ უნდა გამოიტანოს სააპელაციო სასამართლომ დასკვნა საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოების შესახებ, ექვემდებარება თუ არა აღნიშნული ხარჯი დაბეგვრას სოციალური და საშემოსავლო გადასახადებით, როგორც საწარმოს თანამშრომელზე გაცემული ხელფასი.
სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა გამოარკვიოს საწარმოს მიერ მძღოლისათვის საწვავის ხარჯის სახით გაცემული თანხა საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად დაიბეგრა თუ საერთოდ დარჩა დაბეგვრის მიღმა. სასამართლომ უნდა იმსჯელოს მძღოლის მიერ საკუთარი ავტომანქანით მომსახურების შეთავაზება საწარმოსათვის /საწარმოს მიერ გაღებული თანხა საწვავის შესაძენად/ შესაძლებელია თუ არა ისე გატარდეს საწარმოს ხარჯად, რომ თანხის მიმღები არ დაიბეგროს როგორც შემოსავლის მიმღები.
სადავო სამართალურთიერთობისთვის სამართლის ნორმის შეფარდებისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს ობიექტურად და სრულყოფილად გამოკვლეული და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე საგადასახადო კოდექსის 174-ე, 177-ე და 178-ე მუხლების კონტექსტში, მოახდინოს სწორი ინტერპრეტაცია, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 178-ე მუხლის «გ» პუნქტის მიხედვით ერთობლივი შემოსავლიდან არ გამოიქვითება ხელფასის სახით შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებული ხარჯები.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 412.2 მუხლის შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც, სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია. ამდენად, სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებით კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 9.2. მუხლის საფუძველზე სარჩელის ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტის გამო, შპს «...» უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი საკასაციო სასამართლოში 550 ლარიდან _ 275 ლარი, პირველი ინსტანციის სასამართლოში 338 ლარიდან _ 169 ლარი და გაიცეს სააღსრულებო ფურცელი;
ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53.4. მუხლის შესაბამისად, სასამართლო ხარჯები უნდა გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 257-ე, 272-ე «აI» პუნქტის, 372-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა:
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, ბათუმის რეგიონალური ცენტრის და შპს «...» საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილება; დაკმაყოფილდეს შპს «...» შუამდგომლობა და შეწყდეს საქმის წარმოება სარჩელის _ 2006 წლის აგვისტოს თვის ბიუჯეტიდან დამატებით დასაბრუნებელი თანხის 10836,00 ლარით განსაზღვრის ნაწილში, დავის საგნის არარსებობის გამო; ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს საქმე საშემოსავლო და სოციალური გადასახადის ნაწილში; შპს «...» დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი საკასაციო სასამართლოში 550 ლარიდან _ 275 ლარი, პირველი ინსტანციის სასამართლოში 338 ლარიდან _ 169 ლარი და გაიცეს სააღსრულებო ფურცელი; განსახილველი დავის ნაწილში სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.