ბს-529_500(3კ-09) 28 ოქტომბერი, 2009წ.
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მარიამ ცისკაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ნუგზარ სხირტლაძე, ნინო ქადაგიძე (მოსამართლეები)
სხდომის მდივანი – გულნარა ილინა
კასატორი – 1) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების
სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია
2) ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური
3) საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო (მოპასუხეები)
მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს ,,...» (მოსარჩელე)
დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა
გასაჩივრებული სასამართლოს განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 იანვრის განჩინება
კასატორების მოთხოვნა – სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
შპს ,,...» 2007 წლის მაისში სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2007 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილების (გასაჩივრებულ ნაწილში), შემოსავლების სამსახურის 2007 26 მარტის ¹2751-ე ბრძანების, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 13 თებერვლის ¹6(58)-ე ,,საგადასახადო მოთხოვნის” და მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილის 2007 წლის 29 თებერვლის ¹101-ე ბრძანების; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 25 იანვრის ¹9 ბრძანების და 2007 წლის 5 თებერვლის კამერალური შემოწმების აქტის ბათილად ცნობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 5 თებერვლის კამერალური შემოწმების აქტი, 2007 წლის 25 იანვრის ¹9 ბრძანება, 2007 წლის 13 თებერვლის ¹6(58) ,,საგადასახადო მოთხოვნა”, 2007 წლის 9 თებერვლის ¹101 ბრძანება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 26 მარტის ¹2751 ბრძანება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2007 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება დარიცხული საურავის კანონიერად მიჩნევის ნაწილში; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას მოსარჩელის შპს ,,...» სასარგებლოდ დაეკისრა 1690 ლარისა და 65 თეთრის გადახდა.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს წარმოებაში არსებულ საქმესთან დაკავშირებით და სპეციალურ გამოკვლევათა და ფინანსური ექსპერტიზის დეპარტამენტის უფროსის 2006 წლის 28 სექტემბრის ¹351 დავალების საფუძველზე, 2006 წლის 11 ოქტომბერს შემოწმებულ იქნა შპს ,,...» მიერ 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 ივნისამდე განვლილ პერიოდში სხვადასხვა საწარმოების მეშვეობით შეძენილი საქონლიდან დღგ-ს ჩათვლების კანონიერება და დადგენილ იქნა, რომ დღგ-ს ჩათვლის სახით გაუქმებას ექვემდებარება 148454 ლარი და შპს ,,...» დაერიცხა ჯარიმა 300%-ის ოდენობით - 216507 ლარი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 25 იანვრის ¹9-მ ბრძანებით, ამავე ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის სამმართველოს მრეწველობის, მშენებლობისა და ენერგეტიკის დარგის საწარმოთა აუდიტის განყოფილების და გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს თანამშრომლებს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციისა და ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის წერილების საფუძველზე, დაევალათ შპს ,,...» კამერალური შემოწმების ჩატარება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 11 ოქტომბრის აქტიდან გამომდინარე საურავის გამოანგარიშების მიზნით.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ შპს ,,...» 2007 წლის 5 თებერვლის კამერალური შემოწმების აქტით დადგენილ მიიჩნია, რომ ფინანსური პოლიციის წარმოდგენილი მასალების საფუძველზე შპს ,,...» გაუუქმდა უსაქონლო ოპერაციებზე დღგ-ში მიღებული ჩათვლები 2004 წელს – 76284 ლარი, ხოლო 2005 წელს – 72169 ლარი, რის გამოც საწარმოს დამატებით გადასახდელად დაერიცხა დღგ-ს სახით ძირითადი თანხა _ 148453 ლარი და ჯარიმა _ 216507 ლარი. საგადასახადო სისტემაში მოქმედი კომპიუტერული დამუშავების პროგრამის გამოყენებით, ძირითადი გადასახადის თანხაზე გამოანგარიშებულმა საურავმა საწარმოს მიმართ შეადგინა 56 365 ლარი. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 9 თებერვლის ¹101 ბრძანებით, შპს ,,...» დამატებით გადასახდელად დაერიცხა დღგ-ში საურავი 56 365 ლარი, რის საფუძველზეც გაცემულ იქნა 13.02.07წ. ¹6(58) ,,საგადასახადო მოთხოვნა». სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ,,საგადასახადო მოთხოვნა» 2007 წლის 9 მარტს მოსარჩელის მიერ გასაჩივრებულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2007 წლის 26 მარტის ¹2751 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ვინაიდან გადასახადის ძირითად თანხას, საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გადაუხდელობისათვის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის შესაბამისად ერიცხება საურავი საგადასახადო დავალიანების წარმოქმნის მეორე დღიდან თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღისათვის ,,საგადასახადო მოთხოვნის» წარდგენის მიუხედავად. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ასევე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 9 თებერვლის ¹101 ბრძანება, ამავე ინსპექციის 2007 წლის 13 თებერვლის ¹6(58) ,,საგადასახადო მოთხოვნა» და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 26 მარტის ¹2751 ბრძანება, მოსარჩელემ 2007 წლის 5 აპრილს გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში, რომლის 2007 წლის 30 აპრილის ¹05-04/4242 გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლით დარიცხული ჯარიმა 216507 ლარი მოეხსნა, ხოლო სხვა მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადსახადო დეპარტამენტის მსხვილგადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 1 თებერვლის ¹50 საგადასახადო მოთხოვნით მოსარჩელის მიმართ დარიცხული დღგ-ს ძირითადი თანხა – 148454 ლარი საწარმოს მიერ სასამართლოში არ გასაჩივრებულა და იგი კანონიერ ძალაშია შესული.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ საქონლის მყიდველმა - შპს ,,...» 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში საქონლის მიმწოდებლებისაგან - შპს ,,...», შპს ,,...», შპს ,,...», შპს ,,...» და შპს ,,...» შეიძინა გარკვეული რაოდენობის საქონელი, კერძოდ, 2004 წლიდან შეიძინა 381422 ლარის საქონელი და დღგ-ს ჩათვლა მიიღო 76284 ლარის ოდენობით; ხოლო 2005 წლის განმავლობაში შეიძინა 378840 ლარის სხვადასხვა დასახელების საქონელი და დარიცხულმა დღგ-ს თანხამ შეადგინა 72169 ლარი. ამასთან, საწარმოს მიღებული დღგ-ს ჩათვლა 148454 ლარის ოდენობით გაუუქმდა.
სასამართლომ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილი და განმარტა, რომ მიუხედავად 1997 წლის საგადასახადო კოდექსში 2000 წლის 13 ივლისს შეტანილი ცვლილებებისა, რომლის შედეგადაც დღგ-ს ჩათვლის მიღების უფლება დაუკავშირდა გამყიდველის მიერ დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში შეტანის ფაქტს, კანონმდებელს საგადასახადო კოდექსის არც ერთი ნორმით არ შეუცვლია დღგ-ის გადამხდელის ცნება. ანალოგიურ დათქმას ითვალისიწნებს 2005 წლის საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის მე-14 ნაწილიც, კერძოდ, არაპირდაპირი გადასახადის (დღგ, აქციზი და სხვ) ბიუჯეტში გადახდის ვალდებულება ეკისრება საქონლის მიმწოდებელს ან/და მომსახურების გამწევს, რომელიც ამ კოდექსის მიზნებისათვის იწოდება გადასახადის გადამხდელად. დღემდე საგადასახადო კოდექსის მიზნებისათვის დღგ-ს გადამხდელად რჩება საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმწოდებელი. იმის გათვალისწინებით, რომ შპს ,,...» განხორციელებულ ოპერაციებში წარმოადგენს მყიდველს და არა მიმწოდებელს, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მას არ ჰქონდა ვალდებულება დღგ-ის გადახდისა.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ საგადასახადო პასუხისმგებლობის სუბიექტებს წარმოადგენენ: გადასახადი გადამხდელები, საგადასახადო აგენტები, ბანკები და სხვა საფინანსო-საკრედიტო დაწესებულებები, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ბიუჯეტში გადასახადის გადარიცხვაზე. სასამართლომ გამოიყენა ასევე საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 252-ე მუხლის პირველი ნაწილი და მოცემული ნორმის საფუძველზე მიიჩნია, რომ საურავი გამოყენებული ვერ იქნება იმ პირის მიმართ, რომელიც არ ითვლება გადასახადის გადამხდელად; ხოლო დღგ-ს, როგორც არაპირდაპირი გადასახადის ბუნებიდან გამომდინარე, შპს ,,...» არ წარმოადგენს დღგ-ს გადამხდელს და მის მიმართ არ უნდა იქნეს გამოყენებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული საურავის დაკისრება.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნა საფუძვლიანად ჩათვალა და ბათილად ცნო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 5 თებერვლის კამერალური შემოწმების აქტი, 2007 წლის 25 იანვრის ¹9 ბრძანება, 2007 წლის 20 თებერვლის ¹6(58) ,,საგადასახადო მოთხოვნა», 2007 წლის 9 თებერვლის ¹101 ბრძანება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 26 მარტის ¹2751 ბრძანება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2007 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება დარიცხული საურავის კანონიერად მიჩნევის ნაწილში.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 იანვრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელთაც მოითხოვეს სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
კასატორ-საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლი; კასატორის აზრით, სასამართლომ არ გამოიკვლია ის გარემოება, მოსარჩელეს მიეცა თუ არა შესაძლებლობა საგადასახადო შემოწმებისათვის წარედგინა საკუთარი მოსაზრება.
კასატორი-საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 118-ე და 121-ე მუხლები, მოსარჩელე არასწორად გაათავისუფლა საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან საგადასახადო კოდექსის 252-ე და 129-ე მუხლების საფუძველზე; კასატორის აზრით, ასევე სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია და არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები.
კასატორი-მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია აღნიშნავს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის მიერ დადგენილი იქნა 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში შპს ,,...» საქონლის ფიქტიური მოწოდების ფაქტები 760262 ლარის ოდენობით, რაზედაც დარიცხული ჩასათვლელი დღგ შეადგენს 148454 ლარს. წარმოდგენილი საბუღალტრო დოკუმენტაციის შესწავლით გაირკვა, რომ გარკვეული ორგანიზაციებისაგან შპს ,,...» საქონელი არ შეუძენია და საქონლის მიწოდება არ განხორციელებულა, ანუ ადგილი ჰქონდა უსაქონლო ოპერაციების დღგ-ს ჩათვლების მიზნით. 2004 წლის პერიოდში, შპს ,,...» მიღებულ საქონლად სულ გაფორმებული აქვს 381422 ლარის საქონელი და მიღებული აქვს დღგ-ს ჩათვლა 76284 ლარის ოდენობით, რაც 2004 წელს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 118-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, ექვემდებარება გაუქმებას. საქმეში არსებული მასალების მიხედვით, უსაქონლო ოპერაციებით შპს ,,...» მიიღო ჩათვლები და შესაბამისად, 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 118-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, ასეთი ჩათვლები ექვემდებარება გაუქმებას. უსაფუძვლოა მოსარჩელის განმარტება იმის შესახებ, რომ კამერალური შემოწმების აქტი მიღებული იქნა კანონის დარღვევით, ვინაიდან აქტი შედგენილია საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის მოთხოვნებიდან გამომდინარე და იმ მტკიცებულებების საფუძველზე, რომელიც წარმოქმნილ იქნა სამართალდამცავი ორგანოს – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციიის მიერ. ამდენად, კასატორი თვლის, რომ მოსარჩელის მიმართ საურავის დარიცხვა მოხდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის შესაბამისად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შემოწმების, მხარეთა ახსნა-განმარტების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს; მოცემულ საქმეზე უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 იანვრის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს წარმოებაში არსებულ საქმესთან დაკავშირებით და სპეციალურ გამოკვლევათა და ფინანსური ექსპერტიზის დეპარტამენტის უფროსის 2006 წლის 28 სექტემბრის ¹351 დავალების საფუძველზე, 2006 წლის 11 ოქტომბერს შემოწმებულ იქნა შპს ,,...» მიერ 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 ივნისამდე განვლილ პერიოდში სხვადასხვა საწარმოების მეშვეობით შეძენილი საქონლიდან დღგ-ს ჩათვლების კანონიერება და დადგენილ იქნა, რომ დღგ-ს ჩათვლის სახით გაუქმებას ექვემდებარება 148454 ლარი და შპს ,,...» დაერიცხა ჯარიმა 300%-ის ოდენობით-216507 ლარი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 25 იანვრის ¹9-მ ბრძანებით, ამავე ინსპექციის გადამხდელთა საგადასახადო აუდიტის სამმართველოს მრეწველობის, მშენებლობისა და ენერგეტიკის დარგის საწარმოთა აუდიტის განყოფილების და გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს თანამშრომლებს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციისა და ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის წერილების საფუძველზე, დაევალათ შპს ,,...» კამერალური შემოწმების ჩატარება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 11.10.06წ აქტიდან გამომდინარე საურავის გამოანგარიშების მიზნით. შპს ,,...» 2007 წლის 5 თებერვლის კამერალური შემოწმების აქტით, ფინანსური პოლიციის წარმოდგენილი მასალების საფუძველზე შპს ,,...» გაუუქმდა უსაქონლო ოპერაციებზე დღგ-ში მიღებული ჩათვლები 2004 წელს – 76284 ლარი, ხოლო 2005 წელს – 72169 ლარი, რის გამოც საწარმოს დამატებით გადასახდელად დაერიცხა დღგ-ს სახით ძირითადი თანხა _ 148453 ლარი და ჯარიმა _ 216507 ლარი. საგადასახადო სისტემაში მოქმედი კომპიუტერული დამუშავების პროგრამის გამოყენებით, ძირითადი გადასახადის თანხაზე გამოანგარიშებულმა საურავმა საწარმოს მიმართ შეადგინა 56 365 ლარი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 9 თებერვლის ¹101 ბრძანებით, შპს ,,...» დამატებით გადასახდელად დაერიცხა დღგ-ში საურავი 56 365 ლარი, რის საფუძველზეც გაცემულ იქნა 13.02.07წ. ¹6(58) ,,საგადასახადო მოთხოვნა». როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 9 თებერვლის ¹101 ბრძანება, ამავე ინსპექციის 2007 წლის 13 თებერვლის ¹6(58) ,,საგადასახადო მოთხოვნა» და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 26 მარტის ¹2751 ბრძანება, მოსარჩელემ 2007 წლის 5 აპრილს გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში, რომლის 2007 წლის 30 აპრილის ¹05-04/4242 გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლით დარიცხული ჯარიმა 216507 ლარი მოეხსნა, ხოლო სხვა მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადსახადო დეპარტამენტის მსხვილგადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 1 თებერვლის ¹50 საგადასახადო მოთხოვნით მოსარჩელის მიმართ დარიცხული დღგ-ს ძირითადი თანხა – 148454 ლარი საწარმოს მიერ სასამართლოში არ გასაჩივრებულა და იგი კანონიერ ძალაშია შესული.
როგორც საქმის გარემოებებით ირკვევა, შპს ,,...», როგორც საქონლის მყიდველმა 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში საქონლის მიმწოდებლებისაგან - შპს ,,...», შპს ,,...», შპს ,,...», შპს ,,...» და შპს ,,...» შეიძინა გარკვეული რაოდენობის საქონელი, კერძოდ, 2004 წლიდან შეიძინა 381422 ლარის საქონელი და დღგ-ს ჩათვლა მიიღო 76284 ლარის ოდენობით, ხოლო 2005 წლის განმავლობაში შეიძინა 378840 ლარის სხვადასხვა დასახელების საქონელი და დარიცხულმა დღგ-ს თანხამ შეადგინა 72169 ლარი. ამასთან, საწარმოს მიღებული დღგ-ს ჩათვლა 148454 ლარის ოდენობით გაუუქმდა.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი შეფასება და მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების არასწორად გამოყენება და განმარტება. საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორებმა წარმოადგინეს ასეთი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია სადავოდ ხდის შპს ,,...» მიერ განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების ნამდვილობას; კასატორის მოსაზრებით, გარკვეული ორგანიზაციებისაგან შპს ,,...» საქონელი არ შეუძენია და საქონლის მიწოდება არ განხორციელებულა, ანუ ადგილი ჰქონდა უსაქონლო ოპერაციებს დღგ-ს ჩათვლების მიღების მიზნით; მოპასუხეებმა სწორედ აღნიშნულ გარემოებაზე გაამახვილეს ყურადღება სააპელაციო სასამართლოში მოცემული დავის განხილვისას და აღნიშნეს, რომ მოსარჩელემ ვისგანაც შეიძინა ელექტროსაქონელი მას აღნიშნული სახეობის საქონელი არ აქვს განბაჟებული და სულ სხვა დასახელების, მაგალითად საკონდიტრო ნაწარმი აქვს განბაჟებული.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად თუ საგადასახადო შემოწმებით დადგინდება, რომ განხორციელდა უსაქონლო ოპერაციები ან ფიქტიური გარიგებები, რის შედეგადაც წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით უზრუნველყოფილი არ იქნებოდა კუთვნილი გადასახადის ბიუჯეტში გადახდა, მაშინ ამ ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით მყიდველისათვის დღგ-ის ჩათვლა უქმდება. იმავე კოდექსის 251-ე მუხლის მე-3 ნაწილში კი აღნიშნულია, რომ თუ შემოწმებით დადგინდება, რომ განხორციელდა უსაქონლო ოპერაციები ან ფიქტიური გარიგებები, მაშინ ამ ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით მყიდველისათვის დღგ-ს ჩათვლა უქმდება.
საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ შეამოწმა აპელანტების მიერ მითითებული გარემოებები. საკასაციო ინსტანციაში წარდგენილია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის უფროსის 2009 წლის 6 აპრილის ¹16-03/1-391 წერილი, სადაც აღნიშნულია, რომ სისხლის სამართლის ¹92063000 საქმე ერთ წარმოებად გაუერთიანდა სისხლის სამართლის ¹92051801 საქმეს და ამჟამად გამოძიება მიმდინარეობს სისხლის სამართლის ¹92051801 საქმეზე. გამოძიების მსვლელობისას შპს ,,...» ე.წ. უსაქონლო ოპერაციების განხორციელების ფაქტზე სისხლის სამართლის პასუხისგებაში, საქართველოს სსკ-ს 210-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის, მიცემულ იქნენ მითითებული ფირმების ფაქტობრივი ხელმძღვანელები მ. ვ-შვილი, ბ. კ-ძე, გ. გ-ძე, შპს ,,...» დირექტორი გ. მ-შვილი და შპს ,,...» დირექტორი მ. ა-ძე. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილია ცალკეულ პირთა მიერ სხვადასხვა იურიდიულ პირებთან და მათ შორის შპს ,,...» უსაქონლო ოპერაციების განხორციელების და ყალბი ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერის ფაქტთან დაკავშირებით თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 11 სექტემბრის განაჩენი საქმეზე ¹1/4443-06, ამავე კოლეგიის 2008 წლის 19 დეკემბრის ¹1/6158-08 განაჩენი, ამავე კოლეგიის 2008 წლის 18 აპრილის განაჩენი საქმეზე ¹1/6254-07 და ამავე კოლეგიის 2007 წლის 21 დეკემბრის განაჩენი საქმეზე ¹1/4409-07. საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლიობაში გამოკვლევის შედეგად საგადასახადო შემოწმების პერიოდში მოსარჩელის მიერ ზემოაღნიშნულ მიმწოდებლებთან დადებული ხელშეკრულებების და ამ ხელშეკრულებების საფუძველზე გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურების ნამდვილობის დადგენას; ასევე იმის გამორკვევას სადავო პერიოდში შპს ,,...» სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ დავალიანების დასაფარავად ხომ არ გამოიყენა სადავოდ გამხდარი ნასყიდობის ხელშეკრულების შედეგად მიღებული დღგ-ს ჩათვლები.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატის განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რის გამოც იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე1" ქვეპუნქტის თანახმად, კანონის დარღვევით მიღებულად უნდა ჩაითვალოს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 იანვრის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
