საქმე N:ბს-556-527(კ-09)

ბს-556-527(კ-09) 10 დეკემბერი, 2009 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ი. წ-ავა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო

მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 იანვრის განჩინება

სარჩელის საგანი _ კომპენსაციის გაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 19 აგვისტოს ი. წ-ავამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2001 წლიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა ვ. ყ-შვილთან, რომელიც მუშაობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ავტომაგისტრალების მე-... განყოფილების უფროს პატრულ-ინსპექტორად.

მოსარჩელის განმარტებით, 2005 წლის 13 თებერვლის 9 საათიდან 14 თებერვლის 9 საათამდე ვ. ყ-შვილი იმყოფებოდა განაწესში პასუხისმგებელ მორიგედ. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს ვ. ყ-შვილი გახდა ცუდად და პატრულ-ინსპექტორების მიერ გადაყვანილ იქნა ქუთაისის კლინიკურ საავადმყოფოში. საავადმყოფოში მიყვანამდე ვარმალ ყურაშვილი გარდაიცვალა. 2005 წლის 22 ივნისს მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და «პოლიციის შესახებ» საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის მე-6 პუნქტის საფუძველზე ერთჯერადი კომპენსაციის გაცემა მოითხოვა აწ გარდაცვლილი ვ. ყ-შვილის 10 წლის ხელფასის ოდენობით. 2005 წლის 22 ივლისს მოსარჩელეს ეცნობა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციაში სამსახურებრივი შემოწმების ჩატარების შესახებ, რომლითაც დადგინდა, რომ ვ. ყ-შვილი გარდაიცვალა გულ-სისხლძარღვთა მწვავე უკმარისობის შედეგად, რის გამოც «პოლიციის შესახებ» საქართველოს კანონით გათვალისწინებული კომპენსაცია მის ოჯახზე არ გაიცემოდა. მოსარჩელე არ დაეთანხმა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის აღნიშნულ დასკვნას და განმარტა, რომ მისი მეუღლე გარდაიცვალა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას, ხოლო «პოლიციის შესახებ» საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის მე-6 პუნქტი ასეთ შემთხვევაში ითვალისწინებდა გარდაცვლილის ოჯახზე სახელმწიფო ბიუჯეტის სახსრებიდან ერთჯერადი კომპენსაციის გაცემას 10 წლის ხელფასის ოდენობით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოპასუხისათვის მისი ოჯახის სასარგებლოდ აწ გარდაცვლილი ვ. ყ-შვილის 10 წლის ხელფასის ოდენობით ერთჯერადი კომპენსაციის გაცემის დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 1 ნოემბრის საოქმო განჩინებით საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ჩაება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ი. წ-ავას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს იმერეთის რეგიონალური განყოფილების მიერ გაცემული ¹2 გარდაცვალების მოწმობით დადგინდა ვ. ყ-შვილის გარდაცვალების მიზეზი _ გულ-სისხლძარღვთა მწვავე უკმარისობა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ «პოლიციის შესახებ» საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას პოლიციის თანამშრომლის დაღუპვის შემთხვევაში მის ოჯახს სახელმწიფო ბიუჯეტის სახსრებიდან ეძლეოდა ერთდროული კომპენსაცია 10 წლის ხელფასის ოდენობით.

საქალაქო სასამართლომ საქმის მასალების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. ყ-შვილი ცუდად გახდა სამუშაო საათების დროს, მაგრამ არა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას, რის გამოც მისი სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. წ-ავამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, ი. წ-ავას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ი. წ-ავას სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მის სასარგებლოდ ერთჯერადი კომპენსაციის სახით მისი გარდაცვლილი მეუღლის ვ. ყ-შვილის 10 წლის ხელფასის ოდენობის თანხის გაცემა დაეკისრა.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 ივლისის განჩინებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

საკასციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს, სპეციალისტის მიწვევის შედეგად უნდა დაედგინა, იყო თუ არა ვ. ყ-შვილის გარდაცვალებასა და მის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებას შორის პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 იანვრის განჩინებით ი. წ-ავას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასამართლოში სპეციალისტად მიწვეულმა პროფესიით ექიმმა (კარდიოლოგმა) განმარტა, რომ ახალგაზრდა, ჯანმრთელი კაცის გულ-სისხლძარღვთა მწვავე უკმარისობით გარდაცვალების მიზეზი, ალბათობის დონეზე, შესაძლოა, დაძაბული სამუშაო გრაფიკი ყოფილიყო, თუმცა კატეგორიული დასკვნის გაკეთებას პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირის შესახებ ვერავინ შეძლებდა, მათ შორის, ვერც ექსპერტი, თუკი ექსპერტიზა ამ მიზნით ჩატარდებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შეუძლებელი იყო ვ. ყ-შვილის გარდაცვალებასა და მის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებას შორის პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირის დადგენა, სავარაუდო კავშირი კი საკმარისი არ იყო «პოლიციის შესახებ» საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის მე-6 პუნქტის საფუძველზე წარმოდგენილი სარჩელის დასაკმაყოფილებლად.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. წ-ავამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა სპეციალისტის განმარტება იმის თაობაზე, რომ ჯანმრთელი კაცის გულ-სისხლძარღვთა მწვავე უკმარისობით გარდაცვალების მიზეზი, ალბათობის დონეზე, შესაძლოა დაძაბული სამუშაო გრაფიკი ყოფილიყო, თუმცა კატეგორიული დასკვნის გაკეთებას პიდაპირი მიზეზობრივი კავშირის შესახებ ვერავინ შეძლებდა, მათ შორის, ვერც ექსპერტი, თუკი ექსპერტიზა ამ მიზნით ჩატარდებოდა.

კასატორის განმარტებით, სპეციალისტმა ვერ გამორიცხა მიზეზობრივი კავშირი ვ. ყ-შვილის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებასა და მის გარდაცვალებას შორის და ვარაუდის დონეზე, თავისი განმარტებით, ისე დაადასტურა ვ. ყ-შვილის მიერ სამსახურებრივ მოვალეობათა შესრულებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირი, რომ ვ. ყ-შვილის გვამის გამოკვლევის შესახებ არათუ მტკიცებულება არ წარუდგინა, არამედ ექსპერტიზის დადგენილებაში ასეთი შეკითხვაც კი არ დაუსვავს.

კასატორი აღნიშნავს, რომ «პოლიციის შესახებ» საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, კომპენსაციის გასაცემად საჭირო იყო ორი იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტის არსებობა: პოლიციის თანამშრომლის დაღუპვა და მისი გარდაცვალება სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას. ეს უკანასკნელი ადასტურებდა გარდაცვალებასა და სამსახურებრივ მოვალეობის შესრულებას შორის მიზეზობრივ კავშირს და სხვა გარემოებით მისი დადასტურება შეუძლებელი იყო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 ივლისის განჩინებით ი. წ-ავას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით ი. წ-ავას საკასაციო საჩივრის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენით, 2009 წლის 8 ოქტომბერს 12.30 საათზე.

საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 10 დეკემბრის სასამართლო სხდომაზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა შორენა პეტავამ წარმოადგინა ი. წ-ავასა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შორის 2009 წლის 26 ნოემბერს გაფორმებული მორიგების აქტი. აღნიშნულ მორიგების აქტში აღნიშნულია შემდეგი:

«ერთი მხრივ _ მოქალაქე ი. წ-ავა (პირადი ¹...; ¹...), მისი დამცველი ადვოკატი _ ბ. ხ-შვილი (ადვოკატის ¹...) და მეორე მხრივ _ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, წარმომადგენელი _ შ. პ-ავა (რწმუნებულება ¹1/10-2735; 07.07.2009წ.) შეთანხმდნენ ¹ბს-556-527(კ-09) ადმინისტრაციული საქმის მორიგებით დამთავრებაზე, კერძოდ:

ი. წ-ავა თანახმაა «პოლიციის შესახებ» საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის მე-10 მუხლის შესაბამისად, ერთჯერადი დახმარების სახით 2010 წლის 1 მარტამდე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან მიიღოს 15 000 (თხუთმეტი ათასი) ლარი;

თავის მხრივ, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო თანახმაა «პოლიციის შესახებ» საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის მე-10 მუხლის შესაბამისად, ი. წ-ავას 2010 წლის 1 მარტამდე აუნაზღაუროს ერთჯერადი დახმარების სახით 15 000 (თხუთმეტი ათასი) ლარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 10 დეკემბრის საოქმო განჩინებით ხსენებული მორიგების აქტის დამტკიცება ზეპირი მოსმენის გარეშე დადგინდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო ი. წ-ავასა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შორის 2009 წლის 26 ნოემბერს გაფორმებულ მორიგების აქტს და მიაჩნია, რომ მხარეთა შორის მორიგება უნდა დამტკიცდეს აღნიშნული აქტის მიხედვით და მოცემული საქმის წარმოება შეწყდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, რაც ნიშნავს მხარეთა თავისუფლებას, შეხედულებისამებრ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის თანახმად, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს _ ცნოს სარჩელი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის «დ» ქვეპუნქტის მიხედვით, სასამართლო მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ მხარეები მორიგდნენ.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილში მითითებულია, რომ ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მონაწილე ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია, საქმე მორიგებით დაამთავროს, უარი თქვას სარჩელზე, ან ცნოს სარჩელი მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას.

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და ი. წ-ავას შორის 2009 წლის 26 ნოემბერს გაფორმებული მორიგების აქტი და მიიჩნევს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ხსენებული მორიგების აქტი არ შეიცავს რაიმე კანონსაწინააღმდეგო დებულებას, აღნიშნული მორიგების აქტით არ ილახება სახელმწიფო (საჯარო) ინტერესები და, ამდენად, შესაძლებელია დასახელებული მორიგების აქტის დამტკიცება და საქმის წარმოების შეწყვეტა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 273-ე მუხლზე და მხარეებს განუმარტავს, რომ აღნიშნული მუხლის თანახმად, საქმეზე წარმოება შეწყდება სასამართლო განჩინებით, ხოლო საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში, სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილით და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის «დ» ქვეპუნქტით, 273-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დამტკიცდეს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და ი. წ-ავას შორის 2009 წლის 26 ნოემბერს გაფორმებული მორიგების აქტის მიხედვით, მხარეთა მორიგება შემდეგი პირობებით:

1.1. ი. წ-ავა თანახმაა «პოლიციის შესახებ» საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის მე-10 მუხლის შესაბამისად, ერთჯერადი დახმარების სახით 2010 წლის 1 მარტამდე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან მიიღოს 15 000 (თხუთმეტი ათასი) ლარი;

1.2 თავის მხრივ, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო თანახმაა «პოლიციის შესახებ» საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის მე-10 მუხლის შესაბამისად, ი. წ-ავას 2010 წლის 1 მარტამდე აუნაზღაუროს ერთჯერადი დახმარების სახით 15 000 (თხუთმეტი ათასი) ლარი;

2. გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 იანვრის განჩინება;

3. მოცემულ საქმეზე შეწყდეს წარმოება მხარეთა შორის მორიგების დამტკიცების გამო;

4. მორიგების აქტი ძალაში შედის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის მიერ მისი დამტკიცების მომენტიდან და მოქმედებს მხარეების მიერ მორიგების აქტით ნაკისრი ვალდებულებების სრულად და ჯეროვნად შესრულებამდე;

5. მორიგების აქტით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მხარეთა პასუხისმგებლობა განისაზღვრება მოქმედი კანონმდებლობით (მათ შორის _ მორიგების აქტის იძულებითი აღსრულებით);

6. მხარეებს განემარტოთ, რომ სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ დაიშვება;

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.