ბს-674-646(კ-08) 29 აპრილი, 2009წელი …
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხენებელი)
ლევან მურუსიძე, პაატა სილაგაძე
სხდომის მდივანი – ნინო გოგატიშვილი
კასატორი (მოსარჩელე) – შპს “...”, წარმომადგენელი ა. მ-ძე (12.06.08წ., 14.06.08წ. ¹გ/02 მინდობილობა, 01.08.08წ. ¹1-605 რწმუნებულება), ა. გ-ძე (მინდობილობა 24.07.01წ.., ¹01/13)
მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახური, წარმომადგენელი: ი. ს-შვილი (მინდობილობა 27.01.09წ. ¹6371 /01), ლ. ლ-ია (მინდობილობა 08.0409წ., ¹59381), მ. ჭ-ძე (მინდობილობა 11.03.09წ., ¹31075); ქ. თბილისის მერია, წარმომადგენელი: გ. ქ-შვილი, ნ. ჭ-ელი, გ. ჭ-ია (მინდობილობა 03.10.08წ., ¹06/55888-7; 02.06.09წ., ¹06/55888-13/7); ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახური, წარმომადგენელი თ. ზ-შვილი (მინდობილობა 01.04.09წ., ¹07/21604); დ. ა-ძე (მინდობილობა 04.02.09წ., ¹07/4793-13)
მესამე პირი – გ. და უ. კ-შვილები, წარმომადგენელი: მ. ყ-შვილი (რწმუნებულება 28.01.09წ., ¹1-468, 19.06.06წ. ¹1-3250).
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 04.06.07წ. განჩინება.
დავის საგანი – მიწის ნაკვეთის გეგმაში (წითელ ხაზებში), შენობა-ნაგებობის საინვენტარიზაციო გეგმაში შეტანილი ცვლილებების გაუქმება, საჯარო რეესტრში შეტანილი ცვლილებების ბათილად ცნობა.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
11.01.01წ. სს “...” სარჩელი აღძრა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის, თბილისის არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტმენტის, თბილისის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის, ასევე გ. და უ. კ-შვილების მიმართ და მოითხოვა მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთის გეგმაში თბილისის არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტის 24.08.97წ., თბილისის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს 17.08.2000წ. და მიწის მართვის დეპარტმენტის 06.12.2000წ. აქტებით შეტანილი ცვლილებების გაუქმება, გ. და უ. კ-შვილების მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობების საინვენტარიზაციო გეგმის აღდგენა ტექინვენტარიზაციის ბიუროს 1996 წლის ჩანაწერების მდგომარეობით, ხოლო სს “...” კუთვნილი მიწის ნაკვეთის გეგმის აღდგენა 23.08.1997წ. მდგომარეობით.
მოსარჩელის განმარტებით, სს “...” დაფუძნდა სამეცნიერო საწარმო კომპლექს “...” ბაზაზე და რეგისტრირებულია კრწანისის რაიონის სასამართლოს 11.12.95წ. ¹05/5-10 დადგენილებით. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 21.02.1997წ. ¹05.39.213 დადგენილებით სს “...” დაუმაგრდა მის მიერ დაკავებული, ... ¹50-ში მდებარე 3.5 ჰა. მიწის ნაკვეთი. აღნინული დადგენილების საფუძველზე შედგა საკადასტრო რუკა, რომლითაც სს “...” მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთი განისაზღვრა 31440 კვ.მ.-ით. 28.12.1998წ. სს “...” შეისყიდა მიწის ნაკვეთი, რაც რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში.
მოსარჩელის მითითებით, ... ¹48-ში მცხოვრებმა გ. კ-შვილმა მოშალა ღობე, რომლითაც სს “...” მიწის ნაკვეთი ემიჯნება მის ნაკვეთს, რის შედეგადაც მათ შორის წარმოიშვა დავა 1000 კვ.მ. მიწის თაობაზე. 1998 წელს გ. კ-შვილმა სარჩელი აღძრა კრწანისის რაიონის სასამართლოში სს “...” მიმართ და მოითხოვა მისი ნაკვეთით სარგებლობის მოპასუხის მხრიდან უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა და მიჯნის აღდგენა საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით, რაც არ დაკმაყოფილდა კრწანისის რაიონის სასამართლოს 02.06.1998წ. გადაწყვეტილებით. აღნიშნული გადაწყვეტილება გაუქმდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს, თუმცა გ. კ-შვილის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 08.06.2000წ. განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა.
მოსარჩელის განმარტებით, გ. და უ. კ-შვილების მიწის ნაკვეთის საკადასტრო რუკა შედგენილია სხვადასხვა დროს, კერძოდ 15.01.1998წ. გაიცა საინვენტარიზაციო გეგმა 1996 წლის ჩანაწერების მიხედვით, გეგმა ობიექტურად იყო შედგენილი. 17.08.2000წ. ტექბიუროს მიერ გაიცა საინვენტარიზაციო გეგმა, რომლის მიხედვითაც კ-შვილების კუთვნილი მიწის ნაკვეთი 2900 კვ.მ.-დან გაიზარდა 3413 კვ.მ-მდე. მოსარჩელის მითითებით, მოსარჩელისაგან ფარულად 24.08.1997წ. არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპერქტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტმა ცვლილებები შეიტანა “...” გეგმაში და მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთი 31440 კვ.მ.-დან შეამცირა 29926 კვ.მ.-მდე, ე.ი. 1514 კვ.მ.-ით. აღნიშნულის შესაბამისად, მიწის მართვის დეპარტამენტის 06.12.2000წ. გადაწყვეტილებით ცვლილებები იქნა შეტანილი საჯარო რეესტრში. აღნიშნული აქტები უკანონოდ მიიჩნია მოსარჩელემ და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე მოითხოვა მათი ბათილად ცნობა იმ მოტივით, რომ მუნიციპალიტეტის კაბინეტის დადგენილებით მათ დაუმაგრდათ 31440 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რომელიც შეისყიდა სს “...”, რაც ძალაშია და არ გაუქმებულა (ს.ფ. 4-8, ტ. II).
სს “...” სარჩელი არ ცნეს მესამე პირებმა გ. და უ. კ-შვილებმა და შესაგებლით მოითხოვეს უსაფუძვლობის გამო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. მათი განმარტებით, სადავო ნაკვეთი მათ სახელზე დამაგრებულია 1964 წლიდან, რაც დასტურდება ტექინვენტარიზაციის ბიუროს 28.09.1998წ. ტექნიკური პასპორტით, ასევე 06.02.1985წ. და 16.05.1997წ. საინვენტარიზაციო გეგმებით (ს.ფ. 35-37, ტ. II).
დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 23.04.2001წ. გადაწყვეტილებით სს “...” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ს.ფ. 110-115, ტ II), რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს “...” და მოითხოვა არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების დეპარტამენტის მიერ სს “...” მიწის ნაკვეთის გეგმაში 24.08.1997წ. შეტანილი ცვლილებების, ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის მიერ 17.08.2000წ. გაცემული, ... ¹48-ში მდებარე მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობების საინვენტარიზაციო გეგმის, მიწის მართვის დეპარტამენტის 06.12.2000წ. საკადასტრო რუკის ბათილად ცნობა და საჯარო რეესტრში 2000 წლის 6 დეკემბრამდე არსებული მონაცემების ნამდვილობის აღიარება (ს.ფ. 354-359, ტ. II).
თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 13.10.2003წ. განჩინებით სს “...” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და შემდეგი საფუძვლით უცვლელად დარჩა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 23.04.2001წ. გადაწყვეტილება:
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 21.02.1997წ. ¹05.39.213 დადგენილებით სს “...” დაუმაგრდა 31440 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რომელიც საზოგადოებამ შეისყიდა და 28.08.1998წ. გატარდა საჯარო რეესტრში. 24.08.1997წ. თბილისის მთავარი არქიტექტურის მიერ ცვლილებები იქნა შეტანილი მიწის ნაკვეთის გეგმაში და “...” კუთვნილი მიწის ნაკვეთმა ნაცვლად 07.03.1997წ. დამტკიცებული 2.8 ჰა, 2.7 ჰა. შეადგინა. აღნიშნულის შესახებ ეცნობა მიწის მართვის დეპარტამენტსა და კრწანისის რაიონის გამგეობას. მიწის მართვის Dდეპარტამენტმა 1998 წელს აცნობა “...” მიწის ნაკვეთის გეგმაში განხორციელებული ცვლილებების შესახებ და მოითხოვა, ცვლილებების შეტანის მიზნით, დეპარტამენტში გამოცხადება, რაც არ განხორციელდა. “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის 2.2 მუხლის შესაბამისად, მიწის რეგისტრაციის მიზანია მიწის ნაკვეთისა და მასთან უძრავად დაკავშირებული ქონების მიმართ უფლებათა წარმოშობის, გადაცემის, შეზღუდვის ან შეწყვეტის აღიარება და დადასტურება სახელმწიფოს მიერ. ამავე კანონის მე-3 მუხლის თანახმად, საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე მიწის რეგისტრაციას ახორციელებს მიწის მართვის დეპარტამენტი, რომელიც 36-ე მუხლის საფუძველზე უფლებამოსილია ცვლილებები შეიტანოს სააღრიცხვო ბარათში ან სხვა დოკუმენტში. ამასთან, მიწის მართვის დეპარტამენტის მიერ რეესტრში შესწორებების განხორციელებას საფუძვლად დაედო არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების სამსახურის მიერ 16.05.1997წ. საინვენტარიზაციო გეგმის შესაბამისად, 24.08.1997წ. განხორციელებული წითელი ხაზების კორექტირება, რაც მხარის მიერ სადავო არ გამხდარა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 21.02.1997წ. დადგენილებით მას დაუმაგრდა 31440 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რაც ძალაშია და აღნიშნული ფართი მას ეკუთვნის. სასამართლომ განმარტა, რომ აღნიშნული დადგენილებით სს “...” დაუმაგრდა მის მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთი, ფართობი კი დადგენილი უნდა ყოფილიყო გენერალური გეგმის შედგენის შემდეგ, რის გამოც, სააპელაციო პალატის აზრით, დადგენილების ძალაში ყოფნა არ განაპირობებს აპელანტის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ არქიტექტურის სამსახურის მიერ გასაჩივრებული გეგმის კორექტირება და ტექაღრიცხვის სამსახურის საინვენტარიზაციო გეგმა არ წარმოადგენს ადმინისტაციულ აქტებს, რის გამოც მათ მიმართ ვერ იქნება გამოყენებული ზოგადი ადმინისტრაციული და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის დებულებები (ს.ფ. ტII, 381-393).
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს “...”, რომლითაც მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003 წლის 13 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადწყვეტილების მიღებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 27.05.04წ. განჩინებით სს “...” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა სააპელაციო პალატის განჩინება და საქმე არსებითი ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის მე-3 და 36.1 მუხლის “დ” ქვეპუნქტის მიხედვით მიწის მართვის დეპარტამენტი, კერძოდ რეგისტრატორი, უფლებამოსილია განახორციელოს რეესტრის მონაცემების შესწორება (ცვლილება), თუ ფართობისა და საზღვრების განმეორებითი დაზუსტების შედეგად გაირკვა, რომ არაზუსტია კადასტრის რუკისა და სააღრიცხვო ბარათის ადრინდელი მონაცემები. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სასამართლოების მიერ არაჯეროვნადაა დადგენილი საკადასტრო რუკისა და სააღრიცხვო ბარათის ადრინდელი მონაცემები. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სს “...” მონაცემების კორექტირების საკითხის გადაწყვეტისას სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ა” და “დ” ქვეპუნქტებით. საკასაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა კ-შვილების სახლთმფლობელობის ნაკვეთის ოდენობის შესახებ საქმეში არსებული ურთიერთსაწინააღმდეგო მონაცემების არსებობაზე, ახალი მტკიცებულებების მოპოვებით რეალურად მხარეთა მფლობელობაში არსებული ნაკვეთების ოდენობის დადგენის საჭიროებაზე.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის პროცესში, ადმინისტაციულ ორგანოთა სისტემაში განხორციელებული რეორგანიზაციათა გამო, მიწის მართვის სამმართველოსა და ტექინვენტარიზაციის სამსახურის ნაცვლად საქმეში ჩაება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ-საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, გარდა ამისა არქიტექტურის საქალაქო სამსახური შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლით – ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურით. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 04.06.07წ. განჩინებით სს “...” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მიწის მართვის დეპარტამენტის ქმედება შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს, ვინაიდან “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის მე-3 მუხლის თანახმად მიწის რეგისტრაციას ახორციელებს მიწის მართვის დეპარტამენტი, რომელიც 36-ე მუხლის საფუძველზე უფლებამოსილია ცვლილება შეიტანოს სააღრიცხვო ბარათში ან სხვა დოკუმენტში. მიწის მართვის დეპარტამენტის მიერ რეესტრში შესწორებების შეტანას საფუძვლად დაედო არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების სამსახურის მიერ 16.05.97წ. საინვენტარიზაციო გეგმის შესაბამისად 24.08.97წ. განხორციელებული წითელი ხაზების კორექტირება, რაც მხარეს სადავოდ არ გაუხდია. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 21.02.1997წ. დადგენილება არ განაპირობებს აპლენტის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, რადგანაც ამ აქტით სს “...” დაუმაგრდა ზოგადად მის მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთი, ფართობი კი უნდა დადგენილიყო გენერალური გეგმის შედგენის შემდეგ. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არქიტექტურის სამსახურის მიერ გეგმის კორექტირება და ტექინვენტარიზაციის სამსახურის საინვენტარიზაციო გეგმა არ წარმოადგენენ ადმინისტრაციულ აქტებს, რის გამოც მათ მიმართ არ უნდა იქნეს გამოყენებული სასკ-ის და სზაკ-ის დებულებები. 18.11.1975წ. გენგეგმის დასახელებიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ იგი წარმოადგენს ქ. თბილისის აღმასკომის 18.08.1964წ. გადაწყვეტილებით ქარხნისათვის უკვე გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის გეგმას, რომელზედაც სააქციო საზოგადოებას ნება დაერთო სახალხო მოხმარების საგნების გამოსაშვები საამქროს აშენება, და არა გადაწყვეტილებას ქარხნის მიერ დაკავებული ტერისტორიისათვის დამატებით ახალი 1.3 ჰა-ს გამოყოფის თაობაზე, რომელზედაც უნდა აშენებულიყო ეს საამქრო. სააპელაციო სასამართლოს აზრით, ამგვარი ინტერპრეტაცია დასტურდება საქალაქო საბჭოს 16.08.1973წ. ¹1420 განკარგულებით, რომლითაც ელექტროშემდუღებელ მოწყობილობათა ქარხანას რუსთავის გზატკეცილზე თბილისის საქალაქო საბჭოს 18.08.1964წ. ¹1767 გადაწყვეტილებით ელექტროშედუღების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ასაშენებლად გამოყოფილ მიწის ნაკვეთზე სახალხო მოხმარების საქონლის წარმოების სპეციალური კორპუსის აშენების ნება დაერთო. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ნარგავების ღირებულების ანაზღაურება არ გულისხმობს ზ. კ-შვილისათვის ნაკვეთით სარგებლობის უფლების ჩამორთმევას. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მიწის კოდექსის 39-ე მუხლის თანახმად მოქალაქეთა მიწათსარგებლობის უფლების შეწყვეტისათვის სავალდებულო იყო მიწის გამომყოფი ორგანოს გადაწყვეტილება, კ-შვილების მიმართ მსგავსი გადაწყვეტილება არ არსებობს. პალატამ არ გაიზიარა მოცემულ საქმეზე დანიშნული საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა სს “...” მიერ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სააქციო საზოგადოების სარჩელის მთლიანად დაკმაყოფილება. კასატორი თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება გამოტანილია საკასაციო პალატის 27.05.04წ. განჩინების მითითებათა იგნორირებით, საკასაციო პალატის განჩინებაში აღინიშნა, რომ რეესტრის მონაცემთა კორექტირების კანონიერების საკითხის გადაწყვეტამდე საჭიროა ახალი მტკიცებულებების მოპოვებით ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა, კერძოდ საზოგადოებისა და კ-შვილების მიერ მფლობელობაში მყოფი ნაკვეთების ოდენობის და სამართლებრივი საფუძვლების დადგენა. სააქციო საზოგადოების მიერ სასამართლოსათვის ახალი მტკიცებულებები სასამართლოს მიერ ტენდენციურად შეფასდა. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 26.11.1981წ. გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ. კ-შვილს აუნაზღაურდა ნარგავების ღირებულება, არასწორედ განიმარტა, ყურადღება არ მიექცა იმ გარემოებას, რომ პროცესუალური მოწინააღმდეგის მიერ თავის დროზე გადაწყვეტილების ტექსტი სასამართლოს წარედგინა იმ ნაწილის გამოკლებით, რომელშიც აღნიშნულია ნარგავების ღირებულების ანაზღაურება. თავის დროზე ნარგავების ღირებულების აუნაზღაურებლობას კ-შვილები მიწის სს “...” მიკუთვნების გამომრიცხავ ფაქტორად ასახელებდნენ.
კასატორი თვლის, რომ ტენდენციურად შეფასდა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 16.08.1973წ. ¹1420-გ განკარგულება, რომლითაც ქარხანას ნება დაერთო საქალაქო საბჭოს 19.08.1964წ. ¹1767 გადაწყვეტილებით ინსტიტუტის ასაშენებლად გამოყოფილი მიწის ნაკვეთზე კორპუსის აშენება. გასაჩივრებული განჩინება გამოტანილია სასამართლო ექსპერტიზის ცალსახა დასკვნის საწინააღმდეგოდ, 21.11.06წ. საექსპერტო დასკვნის თანახმად, 18.11.1975წ. დასკვნის საფუძველზე ... ¹50 და ¹48-ს შორის განთავსებული სადავო ფართი კასატორის სახელზე რიცხული მიწის ნაკვეთზე აღირიცხა. გეგმის შესწავლა სპეციალურ ცოდნას მოითხოვს, ექპერტმა ცალსახად დაადგინა, რომ 1973წ. გეგმა (2,2 ჰა.) და 1975 (1.3 ჰა.) სხვადასხვა მიწის ნაკვეთებს მოიცავს (ჯამში 3.5 ჰა.).
კასატორი აღნიშნავს, რომ მისი სარჩელის ერთ-ერთი მოთხოვნა ეხებოდა ნაკვეთის გეგმაში 24.08.1997წ. განხორციელებული ცვლილებების, როგორც კანონსაწინააღმდეგო და უფლებამოსილების გადამეტებით განხორციელებული ქმედების ბათილად ცნობას, ამდენად უმართებულოა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ სადავოდ არ გამხდარა 24.08.1997წ. განხორციელებული წითელი ხაზების კორექტირება. სააპელაციო სასამართლომ საქმე გადაწყვიტა რიგი გარემოებების შეფასების გარეშე, კერძოდ 1991წ. და 1998წ. საინვენტარიზაციო გეგმების მიხედვით სადავო ნაკვეთი სააქციო საზოგაოების მფლობელობაში შედიოდა, 1964წ. მონაცემებით კ-შვილების ოჯახზე ირიცხებოდა 3000კვ.მ., ამჟამად მფლობელობაში აქვთ 4021,69კვ.მ., სახლთმფლობელობის გაზრდის საფუძველი გაურკვეველი დარჩა. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ გასაჩივრებული განჩინება ეწინააღმდეგება სასამართლოს მიერ დანიშნული ექპერტიზის კატეგორიულ დასკვნას იმის შესახებ, რომ 1973წ. და 1975წ. გეგმები სხვადასხვა მიწის ნაკვეთებს ითვალისწინებდნენ. საკასაციო პალატის მითითების მიუხედავად სასამართლოს არ უმსჯელია სადავო სამართალურთიერთობების მიმართ “ფიზიკური პირების და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” კანონის გამოყენების შესაძლებლობაზე.
საკასაციო სასამართლოს განჩინებით, “ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის ლიკვიდაციის თაობაზე” ქ. თბილისის მთავრობის 29.12.08წ. ¹25.04.872 დადგენილების და “ქ. თბილისის მერიის სსიპ- ქ. თაბილისის არქიტექტურის სამსახურის შექმნისა და მისი წესდების (დებულების) დამტკიცების შესახებ” ქ. თბილისის მთავრობის 22.12.08წ. ¹24.16.832 დადგენილების საფუძველზე, ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ სსკ-ის 92-ე მუხლის შესაბამისად დადგენილ იქნა ქ. თბილისის მერია და სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახური.
საკასაციო სხდომაზე საქმის განხილვისას კასატორის წარმომადგენელმა მხარი დაუჭირა საკასაციო საჩივარს და მოითხოვა მისი დაკმაყოფილება. მოპასუხეებმა და მესამე პირებმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლები არ ცნეს და ითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვება.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, მხარეთა ახსნა- განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლებისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ შპს “...” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 21.02.1997წ. ¹05.39.213 დადგენილებით სს სამეცნიერო-საწარმოო კომპლექსს “...” დაუმაგრდა მის მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთი ... ¹50-ში, ხოლო გამოყოფილი მიწის ფართობი უნდა დადგენილიყო გენგეგმის შედგენის შემდეგ. ... ¹48-ში მცხოვრები გ. კ-შვილის განცხადებების საფუძველზე არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტმა 24.08.19997წ. მოახდინა სს “...” ტერიტორიაზე წითელი ხაზების კორექტირება და ნაცვლად 2.8 ჰა მიწის ფართობისა, საზოგადოებას განესაზღვრა 2.7 ჰა. მიწის ფართობი (ტ.2, ს.ფ. 30), რადგან კ-შვილების განცხადებით სადავო 1000კვ.მ. ნაკვეთი მათზე აღრიცხულია 1964წლიდან. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სს “...” სასარჩელო განცხადებით (ტ.2, ს.ფ. 7-8), სხვა მოთხოვნასთან ერთად, მოითხოვდა მიწის ნაკვეთის გეგმაში ქ. თბილისის არქიტექტურისა და ქალაქის პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტის 24.08.1997წ., ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 17.08.2000წ. და მიწის მართვის დეპარტამენტის მიერ 06.12.2000წ. შეტანილი ცვლილებების გაუქმებას, ამასთანავე, მოსარჩელის მოთხოვნა 1996წ. ჩანაწერის მდგომარეობით გ. და უ. კ-შვილებზე რიცხული მიწის ნაკვეთის და შენობა-ნაგებობების საინვენტარიზაციო გეგმისა და მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის გეგმის (წითელი ხაზების) 23.08.1997წ. მდგომარეობით აღდგენის, აგრეთვე 2000 წლის 6 დეკემბრამდე საჯარო რეესტრის ჩანაწერის აღდგენის შესახებ, თავისთავად მოიცავდა 24.08.1997წ. განხორციელებული წითელი ხაზების კორექტირებას. 24.08.1997წ. ცვლილებების გაუქმებას მოსარჩელე მოითხოვდა აგრეთვე სააპელაციო საჩივრით (ტ.2, ს.ფ. 122, 216, 221). ამდენად, საფუძველს მოკლებულია გასაჩივრებულ განჩინებაში სააპელაციო პალატის მითითება იმის შესახებ, რომ 24.08.1997წ. განხორციელებული წითელი ხაზების კორექტირება მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია, სააპელაციო სასამართლოს ეს მოსაზრება არქმნიდა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ უძრავ ქონებაზე უფლების რეგისტრაცია დეტერმინირებულია უფლებისწარმომქმნელი აქტით. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ წითელი ხაზების გეგმის შეცვლას საფუძვლად დაედო მესამე პირთა განცხადებები იმის შესახებ, რომ სააქციო საზოგადოების ნაკვეთის საზღვრებში მოექცა მათი სახლთმფლობელობის მიწის ნაკვეთიც. 01.11.02წ. საექსპერტო დასკვნის თანახმად, 09.12.1998წ. საკადასტრო რუკაზე მითითებული ნაკვეთსა და 06.12.2000წ. კორექტირებულ საკადასტრო რუკას შორის სხვაობა გამოწვეულია ... ¹48-ში მდებარე სახლთმფლობელობის მხარეს არსებული სასაზღვრო პირობითი მიჯნის გადმოწევით. ამდენად, სს-ის მიწის ნაკვეთის შემცირება, საზღვრების კორექტირება უნდა დასტურდებოდეს სადავო ნაკვეთზე მესამე პირთა უფლებით. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ტექინვენტარიზაციის ბიუროში ჩაწერის განხორციელება, საინვეტარიზაციო გეგმაში წითელი ხაზების კორექტირება წარმოადგენს ადმინისტრაციულ მოქმედებას, რის გამოც მათ მიმართ ვერ იქნება გამოყენებული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტთან დაკავშირებით ზოგადი ადმინისტრაციული და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის შესაბამისი დებულებები. მიუხედავად ამისა რეალაქტი უნდა ემყარებოდეს კანონმდებლობის მოთხოვნებს, საზღვრების შეცვლა, მიწის ნაკვეთის გაფართოება კანონმდებლობის შესაბამისად გამოცემული, ნაკვეთის სარგებლობის უფლების წარმომქმნელი ან დამადასტურებელი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს უნდა ემყარებოდეს. სააპელაციო პალატის გასაჩივრებულ განჩინებაში მიწის კოდექსის 39-ე მუხლზე მითითება, რომლის თანახმად მოქალაქეთა მიწათსარგებლობის უფლების შეწყვეტისათვის სავალდებულო იყო მიწის გამომყოფი ორგანოს გადაწყვეტილება, მართებულია მხოლოდ იმის გათვალისწინებით, რომ მიწათმფლობელობის უფლების წარმოქმნა ასევე საჭიროებდა შესაბამისი ორგანოს მიერ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. სადავო მიწის ნაკვეთის ჩამორთმევის მართლზომიერების პირობას საპელაციო სასამართლო მიიჩნევს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არსებობას, თუმცა აქტის არსებობას არ ითხოვს ნაკვეთზე კ-შვილების უფლების დასადასტურებლად. საქმეში არ მოიპოვება სადავო მიწის ნაკვეთზე მოწინააღმდეგე მხარის უფლების დამადასტურებელი რაიმე დოკუმენტი. ასეთად ვერ იქნება მიჩნეული ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის 08.12.2000წ. ¹1027-2000 წერილი, რომლის მიხედვით წითელი ხაზების შეცვლას საფუძვლად დაედო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 01.03.2000წ. და კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 08.06.2000წ. განჩინებები და არქიტექტურის სამსახურის მიერ კორექტირებული მიწის ნაკვეთის გეგმა (წითელი ხაზები) და ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ გაცემული საინვენტარიზაციო გეგმა. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მითითებული სასამართლო აქტებით კ-შვილების სარჩელი არ დაკმაყოფილბულა, კერძოდ კრწანისის რაიონის სასამართლოს 02.07.1998წ. გადაწყვეტილებით და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 16.07.1998წ. განჩინებით მოსარჩელე გ. კ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 01.03.2000წ. განჩინებით სასამართლო აქტები საზედამხედველო წესით იქნა გაუქმებული და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს, ხოლო კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 08.06.2000წ. განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო. ამდენად, არ მოიპოვება სადავო მიწის ნაკვეთზე უფლების დამადასტურებელი კანონიერ ძალაში შესული რაიმე სასამართლო გადაწყვეტილება.
ამდენად, არ დასტურდება “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის 36.1 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შესწორების საფუძველი-მიწის ნაკვეთზე უფლების დამადასტურებელი სასამართლო გადაწყვეტილება. არ დასტურდება აგრეთვე ადმინისტრაციული მოქმედების შესრულების დროს მოქმედი “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” კანონის 36-ე მუხლით გათვალისწინებული შესწორებების სხვა საფუძვლები, ცვლილება მატერიალურ ზეგავლენას ახდენდა მოსარჩელის ინტერესზე (“ა” ქვეპუნქტი), სახეზე არ არის ყველა დაინტერესებული პირის თანხმობა (“გ”ქვეპუნქტი), მფლობელის მისამართის შეცვლა (“ე” ქვეპუნქტი), დაინტერესებული პირისათვის წინასწარი შეტყობინება (“დ” ქვეპუნქტი) ცვლილების შესახებ. ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის 10.07.1998წ. ¹კ-329 წერილით მოსარჩელეს ეცნობა შესწორებული წითელი ხაზების, 2,8ჰა-ს ნაცვლად 2,7ჰა. ფართობის განსაზღვრის შესახებ, მოსარჩელეს მიეცა წინადადება 14.031997წ. ¹1480 მიწის ნაკვეთის იჯარის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ, მაშინ როდესაც ხელშეკრულების 8.1. პუნქტი ითვალისწინებდა ხელშეკრულებაში ცვლილებების, დამატებების და შესწორების შეტანას ორმხრივი შეთანხმების წერილობითი ფორმით სანოტარო დადასტურებით.
მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ ტექპასპორტში, აგრეთვე საინვენტარიზაციო გეგმაში აღრიცხულია მიწის ნაკვეთის როგორც კანონიერი, ასევე უკანონო ფლობა (15.01.1998წ., 17.08.2000წ., 06.02.1985წ. საინვენტარიზაციო გეგმები (ტ. 2, ს.ფ. 9-10,50), 28.11.1988წ. ტექნიკური პასპორტი (ტ2, ს.ფ. 48)), საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ტექაღრიცხვის სამსახურის მიერ გ. და უ. კ-შვილების სახლთმფლობელობის აღრიცხვა მიმდინარეობდა ფართის რეალური და არა სამართლებრივი ფლობის მიხედვით (ტ.1, ს.ფ. 49; ტ.2, ს.ფ. 156), საქმეზე არ არის დადგენილი უკანონო მფლობელობაში არსებული ტერიტორიის ფართი ასეთი ტერიტორიის სადავო ფართისადმი კუთვნილება, მაშინ, როდესაც სკ-ის 1513-ე მუხლის თანახმად ფიზიკური პირები სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებიდან ითვლებიან მხოლოდ მათ კანონიერ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთებზე. გარდაბნის რაიონული სახელმწიფო არქივის 03.12.1996წ. ¹19,¹20 ცნობების თანახმად გ. და უ. კ-შვილების სახელზე აღრიცხული იყო 0.30ჰა. ნაკვეთი, ე.ი. დაახლოებით იმდენი, რამდენიც აღრიცხულია 1996წლის ჩანაწერით 15.01.1998წ. ტექინვეტარიზაციის ბიუროს მიერ გაცემული საინვენტარიზაციო გეგმაში. კრწანისის რაიონის სასამართლოში აღძრულ სასარჩელო განცხადებაში გ. კ-შვილი თავადაც აღიარებდა, რომ 1991წ. მისი თანხმობით შედგენილ საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით სადაო ნაკვეთი მიკუთვნებული ჰქონდა სააქციო საზოგადოებას. ქ. თბილისში, ... ¹48-ში რიცხული ზ., გ. და უ. კ-შვილების სახლთმფლობელობაზე 15.01.1998წ. საინვეტარიზაციო გეგმის მიხედვით ირიცხებოდა 2900 კვ.მ. ნაკვეთი (ს.ფ. 9), ხოლო 17.08.2000წ. საინვენტარიზაციო გეგმის თანახმად 3413 კვ.მ. ნაკვეთი (ს.ფ. 10). ამასთანავე ერთიანობაში ორივე კომლის ნაკვეთი (0.20ჰა და 0.10ჰა.) ჯამში არ შეადგენს იმ ოდენობას, რომელიც აღირიცხა მოპასუხეზე (3413კვ.მ.), მიუხედავად ამისა, სააპელაციო პალატამ კანონიერად ცნო მოპასუხეთა ქმედებები. საქმეში არ მოიპოვება რაიმე დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა მესამე პირების უფლებას ფართის იმ ოდენობაზე, რომელიც მათ მიეკუთვნა წითელი ხაზების კორექტირების შედეგად. მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე ის გარემოება, რომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 01.11.02წ. ¹1108/15 დასკვნის მიხედვით კ-შვილების სახლთმფლობელობის მიწის ნაკვეთი, სადავო მიწის ნაკვეთის ჩათვლით - 4021,69 კვ.მ. შეადგენს, ე.ი. ტექაღრიცხვის ბიუროში აღრიცხულ ფართობზე მეტს (ტ II, ს.ფ. 277-284). საქმეზე არ არის გარკვეული თუ რა გახდა სახლთმფლობელობის ესეოდენ მნიშვნელოვანი გაზრდის საფუძველი.
საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა ქ. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 28.11.1981წ. გადაწყვეტილება, რომლითაც კომლის უფროსს – ზ. კ-შვილს აუნაზღაურდა ხე-ხილის ნარგავების ღირებულება (ტ.2., ს.ფ. 495-496). საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელის მიერ გადაწყვეტილების ტექსტის წარმოდგენამდე ამტკიცებდნენ, რომ სხვა მეზობლებისაგან განსხვავებით არ ყოფილან გათვალისწინებულნი ანაზღაურების მიმღებ პირთა სიაში, აღნიშნული გარემოება მათ მოყავდათ სადავო ნაკვეთზე უფლების დასადასტურებლად (ტ.1, ს.ფ. 9,84). სააპელაციო პალატამ არ იქონია მსჯელობა მესამე პირებისათვის ნარგავების ანაზღაურების მიზანზე, სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ ნარგავების ღირებულება თავისთავად არ ადასტურებს ნაკვეთით სარგებლობის უფლების ჩამორთმევას, გაურკვეველს ტოვებს საქალაქო საბჭოს აღმასკომის მიერ მესამე პირებისათვის ნარგავების ღირებულების ანაზღაურების მიზანს. სააპელაციო პალატა შეფასების გარეშე ტოვებს აღმასკომის 26.11.1981წ. ¹22.29.564 გადაწყვეტილების იმ ნაწილს (1.3 პუნქტი), რომლის მიხედვით თბილისის ელექტროთერმოშედუღების მოწყობილობათა ქარხანას ნება დაერთო აენაზღაურებინა ხე-ხილის ნარგავების ღირებულება ქარხნის სახალხო მოხმარების საქონლის გამოსაშვები საამქროს მშენებლობასთან დაკავშირებით. მესამე პირების წარმომადგენელთა განმარტება იმის შესახებ, რომ ნარგავების ღირებულების ანაზღაურება მოხდა ნაკვეთზე ანძის განთავსების გამო ეწინააღმდეგება ხსენებული გადაწყვეტილების ტექსტის შინაარსს, გარდა ამისა ნაკლებად დამაჯერებელია გადაწყვეტილებაში მითითებულ სხვა ოჯახების (7) ამ მიზეზით მისცემოდათ ნარგავების ღირებულების ანაზღაურება. საკასაციო პალატა საჭიროდ თვლის ამ მიმართებით ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევას.
სააპელაციო პალატამ 11.09.06წ. განჩინებით დანიშნა ექსპერტიზა, რათა გარკვეულიყო საკითხი იმის შესახებ მოიცავენ თუ არა 21.03.1973წ. და 18.11.1975წ. გეგმები ერთიდაიგივე მიწის ნაკვეთს, ექსპერტიზის წინაშე დაისვა აგრეთვე კითხვა იმის შესახებ თუ რამდენს შეადგენდა ჯამში ორივე გეგმით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის ფართობი. ექსპერტის 14.11.06წ. ¹4858/15 დასკვნის თანახმად ქ. თბილისის მთავარ არქიტექტორთან 18.11.1975წ. შეთანხმებული გეგმის თანახმად ... ¹50 და ¹48 შორის განთავსებული სადავო ფართი აღირიცხება სააქციო საზოგადოების სახელზე რიცხულ მიწის ნაკვეთში, მთავარ არქიტექტორთან 21.03.1973წ. და 18.11.1975წ. შეთანხმებული გეგმის შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ გეგმები მოიცავს მთლიანობაში სს “...” სახელზე რიცხულ ნაკვეთებს, ერთობლიობაში ნაკვეთის ფართი 3.5ჰა-ს შეადგენს. სააპელაციო პალატამ ექსპერტიზის კატეგორიული დასკვნის საწინააღმდეგოდ მიიჩნია, რომ სახალხო მოხმარების საქონლის წარმოების სპეციალური კორპუსი უნდა აშენებულიყო უკვე გამოყოფილ 2.2 ჰა ფართობზე და არა ახალ 1.3 ჰა მიწის ნაკვეთზე. სსკ-ის 172-ე მუხლის თანახმად, ექსპერტიზის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება სსკ-ის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით, მაგრამ სასამართლოს უარი დასკვნის მიღებაზე დასაბუთებული უნდა იქნეს საქმეზე გამოტანილი განჩინებით. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს უარი ექსპერტიზის დასკვნის გაზიარებაზე არ არის დასაბუთებული. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სააქციო საზოგადოების მიწის ფართობი ექსპერტის მიერ განისაზღვრა 21.03.1973წ. და 18.11.1975წ. გეგმაში მითითებული ფართობების უბრალო შეჯამებით, არ დასტურდება საქმის მასალებით. გ. კ-შვილის წარმომადგენლის შეკითხვაზე ექსპერტის მიერ გაცემული წერილობითი პასუხით ირკვევა, რომ 1975 წლის გეგმის ნახაზზე მითითებული 1.3 ჰა მიწის ნაკვეთის ფართი არ შედის 1973 წლის გეგმა-ნახაზზე მითითებული 2.2 ჰა მიწის ნაკვეთის ფართში, სადავო 1000კვ.მ. ფართი შედის 1975 წლის გეგმა-ნახაზზე მითითებულ 1.3 ჰა მიწის ნაკვეთის ფართში, პასუხის თანახმად ექსპეტის ეს დასკვნა ემყარება გეგმა-ნახაზების ურთიერთშედარებას და არა ფართობების მექანიკურ შეჯამებას. სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ 16.08.1973წ. განკარგულებით მას არ გამოყოფია მიწის ნაკვეთი (1.3ჰა), არ ემყარება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 28.02.1997წ. ¹05. 39.213 დადგენილებას, რომელიც უთითებს, რომ საქალაქო აღმასკომის 16.08.1973წ. ¹1420-გ განკარგულებით თბილისის ე. ო. პატონის სახელობის ელეტროშემდეღებელი მოწყობილობათა ქარხანას ... ¹50-ში გამოეყო მიწის ნაკვეთი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასაშენებლად. საკასაციო პალატა აღნიშნავს აგრეთვე, რომ სააპელაციო პალატის მიერ საერთოდ არ შეფასებულა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 06.11.2002წ. ექსპეტიზის დასკვნა (ტ.2, ს.ფ. 277-282), ექსპერტ-არქიტექტორის 01.02.79წ. საექსპერტო დასკვნა (ტექნიკურ-სამუშაო პროექტის 66-67კვ.). სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 18.11.1975წ. გეგმით განსაზღვრული მიწის ნაკვეთი არის 21.03.1973წ. დათარიღებული გეგმით განსაზღვრული მიწის ნაკვეთის ნაწილი, სასამართლოს ამ მოსაზრების განსამტკიცებლად პალატა უთითებს, რომ 16.08.1973წ. ¹1420-გ. განკარგულებით ე. ო. პატონის სახელობის ელექტროთერმოშემდუღებელ მოწყობილობათა ქარხანას ნება დაერთო საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 18.08.1964წ. ¹1767 გადაწყვეტილებით ინსტიტუტის ასაშენებლად გამოყოფილ მიწის ნაკვეთზე კორპუსის აშენება, ე. ი. საამქრო სააპელაციო სასამართლოს აზრით უნდა აშენებულიყო 2.2 ჰა ფართობის და არა ახალ 1.3 ჰა მიწის ნაკვეთზე. 2.2 ჰა ფართობის ფარგლებში 1.3 ჰა ნაკვეთზე საამქროს მშენებლობის შესახებ დასკვნის გამოტანისას სასამართლომ შეფასება არ მისცა იმ გარემოებას, რომ საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 16.08.1973წ. ¹1420-გ განკარგულება, მისი ტექსტის თანახმად, გამოცემულია საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 02.04.1973წ. ¹277-გ განკარგულების შესასრულებლად, ხოლო უკანასკნელი სსრკ ელექტრომრეწველობის სამინისტროს წინადადების (25.03.1973წ. ¹32/1736) შესრულების მიზნით ნებას რთავდა თბილისის ელექტროშემდუღებელი დანადგარების ქარხანას სამი ათასი კვ.მ. ფართობის სამრეწველო კორპუსის აშენების. სააპელაციო საამართლოს არ უმსჯელია ასეთი ფართობის ქარხნის უკვე არსებულ ტერიტორიაზე დამატებითი ფართის გარეშე, მშენებლობის შესაძლებლობაზე, არ შეუდარებია საქმეზე დართული, სათანადო წესით დამტკიცებული კორპუსის ტექნიკურ სამუშაო პროექტი, რომლის მიხედვით საწარმოს არსებული ტერიტორია სრულად არის განაშენებული, რის გამოც კორპუსის მშენებლობისათვის საჭიროა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 16.08.1973წ. ¹1420 გადაწყვეტილებით გაოყოფილი 1.3 ჰა ფართის გამოყენება, პროექტი შეიცავს ასაშენებელი კორპუსის და დამხმარე ნაგებობების ადგილმდებარეობის აღწერას (9-10,19), აღმასკომის ¹1420 გადაწყვეტილების საფუძველზე კორპუსისათვის ტერიტორიას გამოყოფილად თვლის აგრეთვე 24.11.77წ. კორპუსის პროექტირებისათვის გაცემული დავალება (50). საკასაციო პალატა აღნიშნავს აგრეთვე, რომ სააპელაციო პალატის მიერ საერთოდ არ შეფასებულა საქართველოს იუსტიციის სამინისიტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის 01.11.2002წ. საექსპერტო დასკვნა (ტ.2. ს.ფ. 2777-282), ექსპერტ-არქიტექტორის 01.02.1979წ. საექსპერტო დასკვნა (ცენტრალურ-სამუშაო პროექტის 66-67კვ).
საქმის მასლებით დასტურდება, რომ მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 21.02,1997წ. დადგენილებით სს “...” დაუმაგრდა მის მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთი, შედგა მიწის ნაკვეთის გეგმა, ნაკვეთის საერთო ფართი 31440 კვ.მ. შეადგინა, ნაკვეთი 28.12.1998წ. სააქციო საზოგადოების მიერ შესყიდული იქნა და გატარდა საჯარო რეესტრში. მიწის ნაკვეთის შესყიდვა არ გაუქმებულა, სადღეისოდ საჯარო რეესტრში სააქციო საზოგადოების სახელზე აღრიცხული 31440 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ტ.12,ს.ფ.17), მათ შორის სადავო ნაკვეთი, მოპასუხეებს არ მოუთხოვიათ სადავო ნაკვეთის ნაწილში რეგისტრაციის გაუქმება. საჯარო რეესტრში ნაკვეთის აღრიცხვის საფუძვლად იმჟამად მოქმედი “ფიზიკური პირების და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” კანონის და მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 21.02.1997წ. დადგენილების გარდა, მითითებულია აგრეთვე ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის მთავარი სამმართველოს 22.07.1994წ. ¹09.34.121 გადაწყვეტილება, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 10.10 1997წ. ¹06-645/7-7 წერილი. საქმის მასალებით საერთოდ არ დასტურდება საჯარო რეესტრში ცვლილებების შეტანა (ტ.2. ს.ფ. 363), სადავო ფართის მესამე პირების სახელზე აღრიცხვა, მოსარჩელის მოთხოვნა 2000წლის 6 დეკემბრამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენის შესახებ (ტ.2. ს.ფ. 4) ფაქტობრივად ეხება 06.12.2000წ. საკადასტრო რუკის (ტ.2, ს.ფ. 41) მონაცემების გაუქმებას. “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” 28.10.98წ. კანონის მე-5 მუხლის თანახმად მიწაზე კერძო საკუთრების უფლების მინიჭებასთან დაკავშირებულ სადავო საკითხებს და გარიგებათა ბათილად ცნობის საკითხებს განიხილავს სასამართლო. კერძო საკუთრების უფლების მინიჭებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების განხილვის 3 წლიანი ხანდაზმულობის ვადა იყო განსაზღვრული. საკასაციო სასამართლოს 27.05.2004წ. განჩინების მითითების მიუხედავად, სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია სადავო სამართალურთიერთობების მიმართ ხსენებული კანონის გამოყენების, კერძო საკუთრების უფლების მინიჭებასთან დაკავშირებული გარიგების ბათილად ცნობის გარეშე ნაკვეთის საზღვრების შეცვლით პრივატიზებული მიწის ნაკვეთის (1000კვ.მ.) ჩამორთმევის შესაძლებლობაზე.
სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინებით უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, სააპელაციო სასამართლოს მიერ უცვლელად დატოვებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ “მოსარჩელის სარჩელზე უარის თქმის უმთავრესი საფუძველია მის მიერ ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების ექვსთვიანი ვადის გაშვება”. გარდა ამისა, დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება შეიცავს არსებით მსჯელობას ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის მიერ წითელ ხაზებში ცვლილებების შეტანასთან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინებით მიიჩნევს, რომ განსახილველ საქმეში დავის საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციული მოქმედება და არა ადმინისტრაციული აქტი, გარდა ამისა, სააპელაციო პალატა თვლის, რომ მთავარი არქიტექტორის მიერ წითელ ხაზებში 24.08.1997წ. ცვლილებების შეტანა მოსარჩელის მიერ არ გასაჩივრებულა და განსახილველი დავის საგანს არ შეადგენს. მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელის სხვა მოთხოვნებთან ერთად, მიწის ნაკვეთის გეგმაში 24.08.1997წ. შეტანილი ცვლილებების გაუქმებაზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში არის ასახული, სააპელაციო სასამართლომ, თავის განჩინებაში მოყვანილი მოტივაციის მიუხედავად, მთლიანად უცვლელად დატოვა სააპელაციო წესით გასაჩივრებული დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება (ტ.2, ს.ფ. 115).
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ განჩინება წინააღმდეგობრივია, მასში მოყვანილი მოტივები არ შეესაბამება განჩინების სარეზოლუციო ნაწილს, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით სს “...” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა არ არის იურიდიულად დასაბუთებული, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად საკასაციო საჩივრის აბსოლუტურ საფუძვლს ქმნის. საკასაციო პალატა საჭიროდ თვლის საქმის გარემოებათა დამატებით გამოკვლევას, სსკ-ის 377-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით სრულყოფილ გამოკვლევას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების და სსკ-ის 412-ე მუხლის შესაბამისად საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების საფუძველი. საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო პალატამ უნდა გაითვალისწინოს ყოველივე ზემოაღნიშნული, სათანადო სამართლებრივი შეფასება მისცეს საქმის გარემოებებს და გამოიტანოს კანონიერი გადაწყვეტილება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს «...” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმიისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.06.07 განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
2. სასამართლო ხარჯების გადანაწილების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;
3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
