ბს-733-698(კ-09) 27 ოქტომბერი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობა:
ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე
განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი (მოპასუხე) _ ვ. ს-ძე
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ლ. ს-ძე
მოპასუხე _ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახური
დავის საგანი _ ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2007 წლის 29 ნოემბერს ლ. ს-ძემ სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში ვ. ს-ძისა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ და მოითხოვა ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის 2004 წლის 8 ივლისის სარეგისტრაციო მოწმობის ბათილად ცნობა ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹15-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლისა და 428 კვ.მ მიწის ნაკვეთის 1/2 ნაწილის ვ. ს-ძისათვის პირად საკუთრებად გადაცემის შესახებ შემდეგი საფუძვლით:
მოსარჩელის მითითებით, ლ. ს-ძე არის ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹15-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 1/2 ნაწილის მესაკუთრე, ხოლო სახლის 1/2 ნაწილი ეკუთვნის ვ. ს-ძეს. კუთვნილი ფართის საჯარო რეესტრში დარეგისტრირების მიზნით რეესტრის სამსახურისათვის მიმართვის შედეგად მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ ვ. ს-ძემ 2004 წლის 8 ივლისს საჯარო რეესტრში დაირეგისტრირა მოსარჩელის სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთის 1/2 ნაწილი. რეესტრის ჩანაწერს საფუძვლად დაედო ბათუმის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1956 წლის 22 ნოემბრის სხდომის ოქმი და 1956 წლის 16 დეკემბრის ნებართვა. აღმასკომის გადაწყვეტილების შესაბამისად ვ. ს-ძეს ნება დაერთო ეწარმოებინა ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹15-ში კერძო სახლთმფლობელობის ერთსართულიან სახლზე მეორე სართულის დაშენება. გადაწყვეტილებაში არ არის მითითება მიწათსარგებლობის წესის განსაზღვრის შესახებ. მიწათსარგებლობის წესი განისაზღვრა 1955 წლის 8 თებერვლის ნასყიდობის გარიგებით, რომელიც დაიდო მოსარჩელის დედას – ე. ძ-ურსა და მოპასუხის მეუღლეს – ნ. ბ-ძის შორის. შეთანხმების თანახმად, მოპასუხეს ნება დაერთო ესარგებლა ... ქ. ¹15-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მიმდებარე მიწის ნაკვეთის ნაწილით, 20,5 კვ.მ-ით.
ამდენად, მოსარჩელის მოსაზრებით, საჯარო რეესტრის სამსახურმა არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებები და არასწორად მიუთითა ისინი სარეგისტრაციო მოწმობაში (ოხ. ს.ფ. 1-3).
ლ. ს-ძის სარჩელი არ ცნეს მოპასუხეებმა _ ვ. ს-ძემ და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურმა და მოითხოვეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობის გამო (იხ. ს.ფ. 15-18; 109-110).
მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა საჯარო რეესტრის ჩანაწერში ცვლილების შეტანა, კერძოდ, საერთო სარგებლობაში 209,4 კვ.მ ფართის დატოვება, ხოლო დანარჩენი ფართის მოსარჩელის საკუთრებად აღრიცხვა (იხ. ს.ფ. 102).
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ს-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:
საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელის მოთხოვნა დაკავშირებულია ვ. ს-ძის საკუთრების ჩანაწერის ბათილად ცნობასთან, რადგან მოსარჩელე სარეგისტრაციო ჩანაწერში ცვლილებების შეტანის გზით ითხოვს 428 კვ.მ მიწის ნაკვეთის 1/2 ნაწილის ვ. ს-ძის საკუთრებად რეგისტრაციის ბათილად ცნობას.
საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა «უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონის 20.1, 20.5 მუხლებით, «უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ ინსტრუქციის” მე-10 მუხლით. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. ს-ძემ საჯარო რეესტრში წარადგინა 2004 წლის 8 ივლისის ¹2 სარეგისტრაციო მოწმობა და მოითხოვა 428 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განლაგებული 301.25 კვ.მ შენობის 1/2 ნაწილის მის საკუთრებად დარეგისტრირება. საჯარო რეესტრმა მიიჩნია, რომ სარეგისტრაციო მოწმობა არის «უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ ინსტრუქციის” მე-10 მუხლით დადგენილი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რის საფუძველზეც ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹15-ში მდებარე 301,25 კვ.მ შენობის 1/2 ნაწილი დაარეგისტრირა მის საკუთრებად.
საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ «უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონი სარეგისტრაციო მოწმობას არ ითვალისწინებს უფლების დამდგენ დოკუმენტად. ვ. ს-ძის საკუთრების უფლება დარეგისტრირდა 2004 წლის 8 აგვისტოს, როცა მოქმედებდა 1996 წლის 14 ნოემბრის კანონი «მიწის რეგისტრაციის შესახებ”, რომლის პირველი მუხლის თანხმად, სარეგისტრაციო მოწმობაში მოცემულია მიწისა და მასთან დაკავშირებული სხვა უძრავი ქონების დახასიათება და უფლებრივი დატვირთვა რეგისტრაციის მონაცემების შესაბამისად. ამავე კანონის 19.1 და 19.2 მუხლების თანახმად, უძრავი ქონების საკუთრებისა და იჯარის სარეგისტრაციო მოწმობა ასახავს ამ ქონების საკუთრების ან იჯარის უფლებაზე გავლენის მქონე ყველა ინფორმაციას, რომელიც აღნიშნულია სააღრიცხვო ბარათზე მისი გაცემის მომენტისათვის. მიწისა და მასთან დაკავშირებულ უძრავ ქონებაზე, იჯარის ან გირავნობის ხელშეკრულებაზე გავრცელდება ის უფლებები და მოვალეობები, რაც ჩაწერილია სააღრიცხვო ბარათში იმ შემთხვევაშიც, როდესაც ისინი არ არის აღნიშნული სარეგისტრაციო მოწმობაში.
საქალაქო სასამართლოს მითითებით, სარეგისტრაციო მოწმობაში ასახულია ვ. ს-ძის საკუთრებასთან დაკავშირებული ყველა ინფორმაცია, კერძოდ, მითითებულია, რომ აღმასკომის 1956 წლის 22 ნოემბრის ¹1193 გადაწყვეტილებით ვ. ს-ძეს ნება დაერთო აეშენებინა მეორე სართული, ხოლო 1956 წლის 14 დეკემბრის და 1971 წლის 17 მაისის მშენებლობის ნებართვებით შენობის საერთო ფართმა შეადგინა 301,25 კვ.მ.
საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, სარეგისტრაციო მოწმობა 2004 წლის 8 აგვისტოსათვის წარმოადგენდა უფლების დამდგენ დოკუმენტს და მის საფუძველზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განხორციელდა სწორედ, რის გამოც არ არსებობს მისი საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ბათილად ცნობის საფუძველი.
საქალაქო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოთხოვნა ვ. ს-ძის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობაში ცვლილების შეტანის შესახებ. აღნიშნულთან დაკავშირებით საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹15-ში მდებარე უძრავი ქონება წარმოადგენს საერთო საკუთრებას, მაგრამ მხარეებს შორის არ არის დადგენილი წილობრივი მონაცემები და აღნიშნულის ამსახველი მტკიცებულებები მოსარჩელეს არ წარუდგენია.
საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, ახალი ადმინისტრაციული აქტით საკუთრების ჩანაწერში ცვლილების შეტანისათვის სავალდებულოა მას წარუდგინოს უფლების დამდგენი დოკუმენტი, საკადასტრო მონაცემები ან სხვა დოკუმენტაცია. მოსარჩელეს ამგვარი დოკუმენტი საჯარო რეესტრისათვის არ წარუდგენია. მოსარჩელემ საჯარო რეესტრს უნდა წარუდგინოს «უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ ინტრუქციის” მე-10 მუხლით განსაზღვრული უფლების დამდგენი საბუთი და მის საფუძველზე მოითხოვოს 319 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საკუთრებად დარეგისტრირება. მოსარჩელეს მოპასუხისათვის არ მიუმართავს და დავა ამ ნაწილში არ დაწყებულა.
საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, წარდგენილი დოკუმენტები აკმაყოფილებს თუ არა რეგისტრაციისათვის დადგენილ პირობებს, შედის ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებაში და მან მოსარჩელის განცხადება უნდა განიხილოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 მუხლის შესაბამისად, ამასთან, ამავე კოდექსის 96-97-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით უნდა გამოიკვლიოს საქმის გარემოებები არსებითად, მთლიანად და სრულყოფილად. ამდენად, საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელემ უნდა შეასრულოს თავისი უფლებების დაცვის მიზნით გარკვეული ღონისძიებები და საჯარო რეესტრს უნდა წარუდგინოს დასაბუთებული განცხადება უფლების დამდგენ დოკუმენტთან ერთად (იხ. ს.ფ. 113-121).
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ს-ძემ და მოითხოვა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი მოტივით:
აპელანტმა უკანონოდ მიიჩნია საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, სასამართლომ დაარღვია სსსკ-ის 102.1, 139.2 მუხლები, სასამართლომ სამართლებრივი შეფასება არ მისცა საქმეში წარმოდგენილ ყველა მტკიცებულებებს, კერძოდ, 1955 წელს მხარეებს შორის დადებულ ხელშეკრულებას, 1956 წლის აღმასკომის გადაწყვეტილებას. ასევე სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობები ადგილზე დათვალიერებისა და მოწმეთა დაკითხვის შესახებ (იხ. ს.ფ. 129-137).
ლ. ს-ძის სააპელაციო საჩივარი არ ცნეს მოწინააღმდეგე მხარეებმა _ ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურმა და ვ. ს-ძემ და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობის გამო (იხ. ს.ფ. 165-172; 178-182).
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ სქმეთა პალატის 2009 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილებით ლ. ს-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვტილებით ლ. ს-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის მონაცემებში შევიდა ცვლილება ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹15-ში მდებარე არასაცხოვრებელ-სამეურნეო დანიშნულების 428 კვ.მ მიწის ფართიდან 209,4 კვ.მ აღირიცხა ლ. ს-ძისა და ვ. ს-ძის საერთო საკუთრებად, ხოლო დანარჩენი 218 კვ.მ მიწა აღირიცხა ლ. ს-ძის საკუთრებად, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1923 წლის 20 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, ი. ძ-ურმა ლ. შ-ცისაგან შეიძინა ქ. ბათუმში, ... ქუჩაზე მდებარე ერთსართულიანი სახლი. 1932 წელს ი. ძ-ურის უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹15-ში, მემკვიდრეობით მიიღო ე. ძ-ურმა. 1995 წლის 9 თებერვალს ე. ძ-ურსა და ნ. ბ-ძეს შორის დაიდო ნასყიდობის გარიგება, რომლის თანხმად, ე. ძ-ური უფლებას აძლევდა ნ. ბ-ძეს მის პირად საკუთრებაში არსებულ ერთსართულიან სახლზე დაეშენებინა მეორე სართული და ნ. ბ-ძის სარგებლობაში გადავიდა ეზოში შესავლელი 20,5 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. ნ. ბ-ძეს ე. ძ-ურისათვის უნდა გადაეხადა 18000 მანეთი. Aაღნიშნული გარიგების განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდა მასზე დართული ნახაზი.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრება, რომ ნ. ბ-ძე არ წარმოადგენდა პირს, რომელიც უფლებამოსილი იყო დაედო ე. ძ-ურთან ნასყიდობის გარიგება, რადგან აღნიშნული გარემოების შემდეგ განხორციელდა ... ქ. ¹15-ში მდებარე ე. ძ-ურის სახელზე მეორე სართულის დაშენება და გარიგების დადების დროს ე. ძ-ურს ნ. ბ-ძემ გადაუხადა 2000 მანეთი, მანვე 1956 წლის 14 მარტს ე. ძ-ურს გადაუხადა 3000 მანეთი, ხოლო 1957 წლის 28 იანვარს -10000 მანეთი.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნასყიდობის გარიგება, რომლითაც განისაზღვრა მხარეთა ურთიერთობები პირადი საკუთრების სახლზე დაშენების განხორციელების, მიწის ნაკვეთის თანასარგებლობისა და საკუთრების გადახდის თაობაზე, განხორციელდა უფლებამოსილ პირთა შორის. ე. ძ-ური ნოტარიული წესით გაფორმებაზე თანხმა იყო თანხის სრულად გადახდის შემთხვევაში. ნოტარიული წესით ნასყიდობის გაფორმებამდე მხარეები თავად შეთანხმდნენ გარკვეულ პირობებზე, რასაც ორივე მხარე ასრულებდა. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ის გარემოება, რომ ნ. ბ-ძემ 18000 მანეთის ნაცვლად გადაიხადა 15000 მანეთი, არ მიუთითებს იმაზე, რომ ნ. ბ-ძემ მოიპოვა დამატებითი უფლება 20.5 კვ.მ-ზე მეტ მიწის ნაკვეთზე. ნასყიდობის გარიგებასთან დაკავშირებით მხარეთა შორის ადმინისტრაციული ან სასამართლო წესით დავა არ ყოფილა. ე. ძ-ურის გარდაცვალების შემდეგ მისი მემკვიდრე გახდა ლ. ს-ძე.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმეში წარმოდგენილი ბათუმის მთავარი არქიტექტორის 1957 წლის 25 სექტემბრის ცნობა, რომელიც გაიცა მხარეთა მიერ დადგენილი მიწის ნაკვეთის სარგებლობის წესის გაუთვალისწინებლობით, ვერ ჩაითვლება იმგვარ აქტად, რომლის საფუძველზეც შეიძლება დადგინდეს მიწის ნაკვეთით სარგებლობის განსხვავებული წესი, რადგან აღნიშნულზე არ უთითებს აღნიშნული ცნობა.
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს რევოლუციური კომიტეტის 1921 წლის 6 აპრილის «მიწის შესახებ» დეკრეტით გაუქმდა მიწის კერძო საკუთრება. 1955 წელს საქართველოს სსრ რესპუბლიკაში არსებული მიწის კანონმდებლობის საფუძვლების თანახმად, მიწა წარმოადგენდა განსაკუთრებულ სახელმწიფო საკუთრებას და იგი გაიცემოდა მხოლოდ უსასყიდლო სარგებობისათვის. მოცემულ შემთხვევაში ე. ძ-ურმა მემკვიდრეობით მიიღო ი. ძ-ურის დანაშთი ქონება, მათ შორის ის მიწის ფართი, რაც ი. ძ-ურმა შეიძინა ლ. შაცისაგან, ხოლო ე. ძ-ურმა და ნ. ბ-ძემ ნასყიდობის გარიგებით მოახდინეს არა მიწის ყიდვა-გაყიდვა, რაც დაუშვებელი იყო, არამედ არსებული მიწის ნაკვეთის სარგებლობის განსაზღვრა აშენებული და ასაშენებული სახლის შესასვლელითა და გასასვლელით უკეთ სარგებლობისათვის.
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მხარეებს ნასყიდობის გარიგებით განსაზღვრული მიწის ნაკვეთით სარგებლობის წესთან დაკავშირებით პრეტენზია არ გააჩნდათ და დავა აღმასრულებელ კომიტეტში ან სასამართლოში არ უწარმოებიათ. ამდენად, მხარეთა შორის მიწის ნაკვეთით სარგებლობის შეთანხმების საწინააღმდეგოდ რაიმე აქტის ცალმხრივად მიღების უფლებამოსილება აღმასრულებელ კომიტეტს არ გააჩნდა, რადგან იმ დროს მოქმედი მიწის კანონმდებლობის თანახმად მიწის სახელმწიფო საკუთრების უფლება არ დარღვეულა (იხ. ს.ფ. 223-233).
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ს-ძემ და მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმება და აალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:
კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება და სამართლებრივი მნიშვნელობა მიანიჭა ნასყიდობის გარიგებას. აღნიშნული შეთანხმების საგანი იყო არა ნასყიდობა, არამედ ე. ძ-ურმა ნ. ბ-ძეს მისცა საკუთარ სახლზე დაშენების განხორციელების თანხმობა და ამ თანხმობის გაცემაში მიიღო მან შეთანხმებული თანხა. ამავე დოკუმენტში მხარეები შეთანხმდნენ ეზოთი სარგებლობის წესზეც. სააპელაციო სასამართლომ გაურკვეველი და საქმისათვის არა არსებითი მნიშვნელობა მიანიჭა იმ გარემოებას, რომ თანხის სრულად გადახდის შემთხვევაში მხარეები შეთანხმებას გააფორმებდნენ სანოტარო წესით. აღნიშნული შეთანხმების საფუძველზე ე. ძ-ურის მიერ გაცხადებული თანხმობით ბათუმის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასკომმა 1956 წლის ¹1193 გადაწყვეტილებით ... ქ. ¹15-ში მდებარე ერთსართულიან სახლზე დაშენების ნებართვა გასცა. ამდენად, გარიგების საგანი კერძო საკუთრების სახლზე დაშენების განხორციელების ნებართვა არ საჭიროებდა ნოტარიულ დამოწმებას.
კასატორის მითითებით, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ნ. ბ-ძეს ენიჭებოდა უფლება ესარგებლა 428 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 20.5 კვ.მ-ით, რაც გათვალისწინებული იყო ავტოფარეხის ასაშენებლად და არა ნ. ბ-ძის მიერ საკარმიდამო ნაკვეთიდან მხოლოდ 20.5 კვ.მ-ით სარგებლობაზე. კასატორის მითითებით, შეთანხმების მე-5 პუნქტში არსებული მითითება «ეზოში შესასვლელი იქნება საერთო ხმარებაში» გულისხმობს მთლიანი ეზოს საერთო სარგებლობაში არსებობას. 1955 წელს მიწა წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას და იგი გადაეცემოდა სახლთმფლობელობის მესაკუთრეებს მუდმივ სარგებლობაში. ამდენად, ე. ძ-ურმა გარკვეული თანხის მიღების სანაცვლოდ მის საკუთრებაში არსებულ ერთსართულიან სახლზე ნ. ბ-ძისათვის მეორე სართულის დაშენებაზე თანხმობის მიცემით ავტომატურად დათმო სახლთმფლობელობის 1/2 ნაწილი და შესაბამისად, პროპორციულად ავტომატურად დათმო სახლთმფლობელობაზე მუდმივი სარგებლობის უფლების სახელმწიფოსაგან გადაცემულ მიწაზე სარგებლობის უფლებაც.
კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ უხეშად დაარღვია მოპასუხის საკუთრების უფლება ქვის ავტოფარეხზე, რომელიც კერძო საკუთრების უფლებით ჯერ კიდევ 1971 წლიდან ირიცხება ვ. ს-ძის სახელზე.
კასატორის მოსაზრებით, არც 1923 წლის ნასყიდობის სიგელი, არც 1932 წლის სამკვიდრო მოწმობა, არც 1955 წელს შედგენილი ნასყიდობის გარიგება არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მიწაზე საკუთრების უფლების დამდგენ დოკუმენტად და იმის საფუძვლად, რომ ბათუმის სარეგისტრაციო ბიუროს მონაცემებში შეტანილ იქნა ცვლილებები.
კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ გამოიყენა სამართლის ნორმები, ასევე არ გამოიყენა «მიწის რეგისტრაციის შესახებ» საქართველოს 1996 წლის 14 ნოემბრის კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ასევე დაარღვია საპროცესო სამართლის ნორმები (იხ.ს.ფ. 245-255).
საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 7 ივლისის განჩინებით ვ. ს-ძის საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის «გ ქვეპუნქტის შესაბამისად (პროცესუალური კასაცია) (იხ. ს.ფ. 287-291).
მოწინააღმდეგე მხარეებს ვ. ს-ძის საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით წერილობითი შესაგებელი არ წარმოუდგენიათ.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობისა და საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ვ. ს-ძის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ დარღვეულა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორად განმარტა იგი, სრულყოფილად გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, სათანადო შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, რის შედეგადაც საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილება მიიღო, საკასაციო საჩივარში მითითებულ საპროცესო დარღვევებს ადგილი არ ჰქონია, რის გამოც არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.
საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 407.2 მუხლის შესაბამისად, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რადგან კასატორის მიერ ვერ იქნა წამოყენებული დასაბუთებული და დასაშვები საკასაციო პრეტენზია, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ 1955 წლის 3 თებერვალს ლ. ს-ძის დედას _ ე. ძ-ურსა და ვ. ს-ძის მეუღლეს _ ნ. ბ-ძეს შორის დადებული «ნასყიდობის გარიგების» თანახმად, ე. ძ-ურმა ნება დართო ნ. ბ-ძეს ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹15-ში მდებარე, ე. ძ-ურის კუთვნილ ერთსართულიან სახლზე ეწარმოებინა მეორე სართულის დაშენება შესაბამისი საზღაურის გადახდის სანაცვლოდ. ამავე შეთანხმების თანახმად, ნ. ბ-ძეს სარგებლობის უფლებით გადაეცა საკარმიდამო ეზოს 20,5 კვ.მ ფართი, ასევე განისაზღვრა, რომ ეზოში შესასვლელი იქნებოდა საერთო სარგებლობაში (იხ. ს.ფ. 9-10). ბათუმის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1956 წლის 22 ნოემბრის ¹1193 გადაწყვეტილების თანახმად, ვ. ს-ძეს ნება დაერთო ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹15-ში მდებარე, ე. ძ-ურის მფლობელობაში არსებულ ერთსართულიან სახლზე ეწარმოებინა მეორე სართულის დაშენება (იხ. ს.ფ. 6). ვ. ს-ძის სახელზე გაცემული სარეგისტრაციო მოწმობის თანახმად, აღმასკომის მითითებული გადაწყვეტილების საფუძველზე, ვ. ს-ძის პირად საკუთრებად დარეგისტრირდა ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹15-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2 ნაწილი განთავსებული 428 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე (იხ. ს.ფ. 5). საქმეში წარმოდგენილი რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ვ. ს-ძეზე 428 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საერთო საკუთრების უფლებით რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებულია სამოქალაქო კოდექსის 208-ე მუხლი, რომელიც განსაზღვრავს მრავალბინიან სახლებში მობინადრეთა ბინის საკუთრების, არასაცხოვრებელი ფართის საკუთრებისა და ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრების ცნებებს, «მიწის რეგისტრაციის შესახებ» საქართველოს კანონი და სარეგისტრაციო მოწმობა (იხ. ს.ფ. 21).
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას, რომ 1955 წლის 3 თებერვლის «ნასყიდობის გარიგების» ჩანაწერი, რომ ეზოში შესასვლელი იქნებოდა საერთო სარგებლობაში გულისხმობს მთლიან ეზოზე საერთო სარგებლობის უფლებას, რადგან ამგვარი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას არ იძლევა მითითებული შეთანხმების შინაარსი, რადგან მასში დაკონკრეტებულია ეზოში შესასვლელი და არა მთლიანად საკარმიდამო ეზო. ასევე სრულიად უსაფუძვლოა კასატორის მითითება და არ ემყარება საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, რომ ლ. ს-ძემ სახლთმფლობელობის 1/2 ნაწილის დათმობით შესაბამისი პროპორციით დათმო მიწაზე სარგებლობის უფლებაც.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას, რომ მიწის ნაკვეთი მართებულად დარეგისტრირდა ვ. ს-ძის სახელზე საერთო საკუთრების უფლებით, რადგან რეგისტრაციის საფუძველს არ ქმნიდა სამოქალაქო კოდექსის 208-ე მუხლი, ასევე სარეგისტრაციო მოწმობა, რომელიც გაიცა აღმასკომის გადაწყვეტილების საფუძველზე, რომელიც თავის მხრივ ვ. ს-ძეს ანიჭებდა მხოლოდ მეორე სართულის დაშენების უფლებას და მასში მიწის ნაკვეთზე სარგებლობის უფლების მინიჭებაზე არ არის მითითებული. რაც შეეხება რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებულ «მიწის რეგისტრაციის შესახებ» 1996 წლის 14 ნოემბრის საქართველოს კანონს, რაზეც აპელირებს კასატორი, აღნიშნული კანონის თანახმად, მიწაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია წარმოადგენს მიწის ნაკვეთზე უფლების წარმოშობის ან გადაცემის დადასტურებას და აღიარებას სახელმწიფოს მიერ. შესაბამისად, რეგისტრაციის განხორციელებას საფუძვლად უნდა დაედოს უფლების წარმოშობის ან გადაცემის დამადასტურებელი ხელშეკრულება, შესაბამისი კანონი, სასამართლოს ან ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილება.
საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე ვ. ს-ძის უფლების არსებობას ადასტურებს აღმასკომის მიერ გაცემული ¹369 ცნობა, რომლის თანახმად, ვ. ს-ძეს ჰქონდა ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹15-ში მდებარე 428 კვ.მ მიწის ნაკვეთი საერთო სარგებლობაში ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად (იხ. ს.ფ. 19). საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნული ცნობა არ წარმოადგენს უფლების დამდგენ დოკუმენტს და ვერ იქნება გაზიარებული შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს შესაბამისი გადაწყვეტილების გარეშე.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, კონკრეტულ შემთხვევაში საქმეში არ არის წარმოდგენილი სადავო მიწის ნაკვეთზე ვ. ს-ძის უფლების დამდგენი დოკუმენტი, ასეთი ვერც კასატორის მიერ იქნა მითითებული. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია უკანონოდ სარეგისტრაციო სამსახურის ჩანაწერი ვ. ს-ძის საერთო საკუთრებად 428 კვ.მ მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის შესახებ, რადგან არ არსებობდა ამგვარი რეგისტრაციის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველი.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ კანონის სწორი გამოყენებისა და განმარტების შედეგად საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილება დაადგინა, საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობის შესახებ, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ვ. ს-ძის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ვ. ს-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
