ბს-734-699(კ-09) 19 ნოემბერი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე
პაატა სილაგაძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი (მოსარჩელე) _ შპს «...», დირექტორი _ ს. მ-ძე
მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია)
გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილება
სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2007 წლის 6 სექტემბერს შპს «...» სარჩელი აღძრა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში, მოპასუხის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.
მოსარჩელის განმარტებით, შპს «...» რეგისტრირებული იყო თერჯოლის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 7 თებერვლის დადგენილებით და მისი იურიდიული მისამართი იყო _ ქ. თერჯოლა, ... ¹13. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 7 მაისის ¹03/263 და 2007 წლის 1 ივნისის ¹03/405 ბრძანებების საფუძველზე, ამ საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა აუდიტის სამმართველოს მთავარმა საგადასახადო ინსპექტორმა და საგადასახადო ინსპექტორებმა შპს «...» ჩაატარეს საგადასახადო შემოწმება, რასაც ეწოდა _ გეგმური, გასვლითი შემოწმება. შემოწმება კი, ფაქტობრივად, მიმდინარეობდა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში, სადაც მოსარჩელეს მიატანინეს მის ხელთ არსებული ყველა დოკუმენტაცია. შემოწმების პროცედურა თავიდანვე იქნა დარღვეული, რადგან შემოწმების აქტში შემოწმების საფუძვლად მითითებული იმავე საგადასახადო ინსპექციის ბრძანებები მოსარჩელეს არ ჩაბარებია და ხსენებული ბრძანებების არსებობა მოსარჩელისთვის აქტის ჩაბარების შემდეგ გახდა ცნობილი. ამასთან, შემოწმების აქტში მითითებული იყო, რომ განხორციელებულ იქნა გეგმური, გასვლითი საგადასახადო შემოწმება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 99-ე და 113-ე მუხლების თანახმად.
მოსარჩელის მტკიცებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 113-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გასვლითი საგადასახადო შემოწმების დანიშვნის შესახებ ბრძანებას უნდა დართვოდა გასვლითი საგადასახადო შემოწმების პროცესში შესასრულებელ იმ მოქმედებათა ჩამონათვალი, რომელიც პროგრამით იყო გათვალისწინებული. იმავე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს ეგზავნებოდა წერილობითი შეტყობინება 10 დღით ადრე, რომელშიც მითითებული უნდა ყოფილიყო გეგმური, გასვლითი საგადასახადო შემოწმების საფუძველი და საგანი, ასევე შემოწმების სავარაუდო დრო, რაც მოცემულ შემთხვევაში, შემმოწმებლების მიერ დაცული არ ყოფილა. ხსენებული მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო შემოწმების ჯგუფი ვალდებული იყო, გადასახადის გადამხდელისთვის წარედგინა აღნიშნული ჯგუფის წევრთა პირადობის მოწმობები, საგადასახადო ორგანოს უფროსის ბრძანება საგადასახადო შემოწმების ჯგუფის შექმნის შესახებ, შემოწმების პროგრამა და გადასახადის გადამხდელის უფლებების განმარტებითი ბარათი, რაც ასევე დარღვეულ იქნა იმავე საგადასახადო ინსპექციის მიერ, რადგან მის მიერ არათუ წარდგენილ იქნა შემოწმების ჯგუფის წევრთა პირადობის დამადასტურებელი მოწმობები, არამედ მის მიერვე თვითნებურად იცვლებოდნენ შემოწმების ჯგუფის წევრები და ისინი არც თავად შემოწმების აქტში იყვნენ დასახელებულნი. შემოწმების აქტის გამოტანის ადგილად მითითებული იყო ქ. თერჯოლა, შემოწმება კი განხორციელდა ქ. ქუთაისში, საგადასახადო ინსპექციის შენობაში.
მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ზემოთ მითითებულ მოთხოვნათა უხეში დარღვევის შემდეგ, 2005 წლის 15 ივნისს შედგა უსაფუძვლო აქტი, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელეს ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახდელად დაერიცხა 50885,09 ლარი. შემოწმების აქტი მოსარჩელეს წარედგინა 2007 წლის 22 ივლისს, რასაც იგი არ დაეთანხმა და უარი განაცხადა მის ხელმოწერაზე. ამასთან, 2007 წლის 15 ივნისს შედგენილ აქტში მიეთითა, რომ შპს «...» 2005 წლის 16 სექტემბერს დადებული ჰქონდა ¹600-4/14-5 ხელშეკრულება სს «...», ქუთაისის მომსახურების ცენტრის სამოქმედო ტერიტორიაზე ელექტროენერგიის აღრიცხვის მოწესრიგების (გამრიცხველიანების) მიზნით, სამუშაოების შესასრულებლად. 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების საფუძველზე, შპს «...» ყველა თანამშრომელი სამუშაოების დამთავრებამდე ჩაითვალა ქ. ქუთაისში მივლინებულად. ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებები გაფორმებული იყო 2005 წლის 20 სექტემბრის შემდეგ. «დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ნორმების განსაზღვრის შესახებ» საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 5 აპრილის ¹220 ბრძანების პირველი პუნქტის თანახმად, სამსახურებრივი დავალების შესასრულებლად ქვეყნის შიგნით დაქირავებულის მივლინებისას, სადღეღამისო ნორმა განისაზღვრებოდა 15 ლარის ოდენობით. მოსარჩელე საზოგადოების მიერ 2005 წლის სექტემბრიდან 2006 წლის სექტემბრის ჩათვლით, დარიცხული იყო მივლინების თანხები 141430 ლარის ოდენობით. აღნიშნული თანხებიდან მუშაკებზე გაცემული იყო 75115 ლარი. სრულიად დაუსაბუთებელი იყო საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომელთა მითითება მივლინების თანხების ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებში ჩათვლის შესახებ. ამასთან, მითითებული არ იყო მატერიალური სამართლის ნორმა, რომლის საფუძველზეც, მივლინების თანხა მათ მიერ ჩაითვალა ხელფასის თანხაში.
მოსარჩელის მტკიცებით, შემოწმების აქტის ავტორები თავადვე მოდიოდნენ წინააღმდეგობაში მათ მიერ იმავე აქტში მითითებულ გარემოებებთან და შემდეგ ამ გარემოებებზე დაყრდნობით გაკეთებულ დასკვნებთან, კერძოდ, მიუთითებდნენ, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალში არ შედიოდა დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურება, ასევე განმარტავდნენ, რომ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 5 აპრილის ¹220 ბრძანების მიხედვით, სამივლინებო ხარჯების ნორმა განისაზღვრებოდა 15 ლარით. მათ მიერ შემოწმებულ იქნა მოსარჩელე საზოგადოების თითოეული ბრძანება მივლინების შესახებ და ანაზღაურებული მივლინება შეესაბამებოდა მათ მიერვე მითითებულ ნორმებსა და ოდენობას.
ამასთან, მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 20 აპრილის ¹231 ბრძანებულების მე-9 პუნქტის თანახმად, ქვეყნის შიგნით სამსახურებრივი მივლინების სადღეღამისო ხარჯების ნორმა განისაზღვრებოდა დღეში 15 ლარის ოდენობით. შპს «...» ქ. ქუთაისში ახორციელებდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სამუშაოებს, რის გამოც შესაბამისი ბრძანებით მოსამსახურეები ქ. ქუთაისში იქნენ მივლინებული. ამ საზოგადოების იურიდიული მისამართის შეცვლის შემთხვევაში, ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად, უნდა განხორციელებულიყო ცვლილების რეგისტრაცია სამეწარმეო რეესტრში, ასეთი რამ კი არ მომხდარა. ამდენად, დაუსაბუთებელი და საფუძველს მოკლებული იყო მოსამსახურეთა მივლინების თანხების ზემოხსენებული საგადასახადო ინსპექციის მიერ ხელფასის თანხებში ჩათვლა და გადასახადით დაბეგვრა. ამასთან, შემოწმების აქტში (საბანკო და სალარო ოპერაციებში) მითითებული იყო, რომ საზოგადოება მუშაობდა სალარო აპარატის გარეშე, რის გამოც მას დაერიცხა ჯარიმა 500 ლარის ოდენობით, რაც ასევე უსაფუძვლო იყო, რადგან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის მეწარმე ფიზიკური პირი ან საწარმოს/ორგანიზაციის თანამდებობის პირი ექვემდებარებოდა ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემას, საგადასახადო შემოწმების განმახორციელებელი საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი თანამდებობის პირი ადგენდა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმს. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვა და ადმინისტრაციული სახდელის გამოყენება წარმოებდა საგადასახადო ორგანოების მიერ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის შესაბამისად. მოცემულ შემთხვევაში კი არანაირი სამართალდარღვევის ოქმი არ შემდგარა და არც ადმინისტრაციული სახდელი ყოფილა დადებული საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის შესაბამისად.
მოსარჩელის მტკიცებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 120-ე მუხლის თანახმად, შემოწმების აქტში უნდა ყოფილიყო შემოწმების საფუძვლების დასაბუთება, გადასახადის გადამხდელის მიმართ მოთხოვნებისა და ვალდებულებების წარმოშობის ზუსტი თარიღები, ის საკითხები, რომლებსაც არ ეთანხმებოდა გადასახადის გადამხდელი, გადასახადის გადამხდელთა მხრიდან დირექტორისა და ბუღალტრის ხელმოწერა, ხოლო თუ მხარე უარს განაცხადებდა აქტზე ხელის მოწერას, აქტში კეთდებოდა შესაბამისი შენიშვნა. ყოველივე ზემოთ მითითებულ რეკვიზიტებს ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2007 წლის 15 ივნისს შედგენილი შემოწმების აქტი არ შეიცავდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, როგორც ფორმალური, ისე ფაქტობრივი თვალსაზრისით, ხსენებული აქტი უსაფუძვლო და კანონშეუსაბამო იყო. მოსარჩელემ მიმართა მოპასუხეს და განუმარტა, რომ დავის ფორმად ირჩევდა დავის გადაწყვეტას სასამართლოს მიერ, ასევე შეახსენა, რომ შემოწმების აქტის შედგენიდან გასული იყო თვეზე მეტი და შესაბამისი ბრძანება და საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემული არ იყო, რის შემდეგაც მოსარჩელეს იმავე საგადასახადო ინსპექციისგან ჩაბარდა ¹07/2208 ბრძანება და ¹881 საგადასახადო მოთხოვნა, რასაც მოსარჩელე არ დაეთანხმა ზემოაღნიშნული საფუძვლებით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა შპს «...» გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2007 წლის 15 ივნისს შედგენილი აქტის, მის საფუძველზე გამოცემული 2007 წლის 10 ივლისის ¹07/2208 ბრძანებისა და 2007 წლის 13 ივლისის ¹881 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა და შესაბამისად, უკანონოდ დაკისრებული გადასახადებისა და მასზე დარიცხული საურავების გადახდისაგან გათავისუფლება.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს «...» სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი, ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 10 ივლისის ¹07/2208 ბრძანება და ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 13 ივლისის ¹881 საგადასახადო მოთხოვნა შპს «...» 49307,30 ლარის გადასახდელად დარიცხვის შესახებ.
საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-56 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საზოგადოების ადგილსამყოფელის შეცვლა საჭიროებდა სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების შეტანას, ხოლო იმავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, ცვლილება ძალაში შედიოდა მხოლოდ მისი სამეწარმეო რეესტრში შეტანის შემდეგ. საქმეში არსებული სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერით დადგენილი იყო, რომ შპს «...» ადგილსამყოფელი იყო _ ქ. თერჯოლა, ..., ¹13 და ამ საზოგადოებას დაფუძნების დღიდან რაიმე ცვლილება სამეწარმეო რეესტრში არ განუხორციელებია. შპს «...» თანამშრომელთა მივლინების შესახებ ბრძანების გაცემის დროისათვის მოქმედი საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის (1973 წლის რედაქციით, შემდგომი ცვლილებებითა და დამატებებით) 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მუშებსა და მოსამსახურეებს უფლება ჰქონდათ, ანაზღაურებოდათ მივლინებასთან დაკავშირებული სხვა კომპენსაცია კანონმდებლობით დადგენილი ოდენობითა და წესით, ხოლო იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, მუშაკებს, რომლებსაც გზავნიდნენ სამსახურებრივ მივლინებაში, აუნაზღაურდებოდათ სადღეღამისო ხარჯები მივლინებაში ყოფნის მთელი დროისათვის, მგზავრობის ხარჯები და ბინის ქირა.
საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ მივლინების ხარჯები დასაქმებულებზე გაცემული იყო საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 5 აპრილის ¹220 ბრძანების (დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ნორმების განსაზღვრის შესახებ) მოთხოვნათა დაცვით, სამსახურებრივი მივლინების სადღეღამისო ხარჯების ნორმის _ 15 ლარის ოდენობით. მოპასუხის წარმომადგენელმა სადავოდ გახადა მხოლოდ დასაქმებულთა ქ. ქუთაისში მივლინების ფაქტი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტის თანახმად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალში არ შედიოდა დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ განსაზღვრულ ნორმის ფარგლებში. ხსენებული კოდექსის 267-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, დაბეგვრის ობიექტს არ წარმოადგენდა ამ კოდექსის 174-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ანაზღაურება.
ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს «...» დასაქმებულთათვის გაცემული სამივლინებო ხარჯების დაბეგვრა. საქმეში არსებული მასალებით არ დასტურდებოდა ამ საზოგადოების მიერ საგადასახადო ბაზის შემცირება, ასევე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და 134-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის ჩადენა. შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო ხსენებული საზოგადოებისათვის ფინანსური, საჯარიმო სანქციისა და საურავის დარიცხვა. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის წარმომადგენლის განმარტება, ასევე ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტში მითითებული გარემოებები იმის შესახებ, რომ შპს «...» შესამოწმებელ პერიოდში სახეზე იყო საგადასახადო ბაზის შემცირება სოციალურ და საშემოსავლო გადასახადებში და სს «...» დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ამ საზოგადოების დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანებით, შპს «...» ადგილსამყოფლად განსაზღვრული იყო ქალაქი ქუთაისი, რის გამოც ამ საგადასახადო ინსპექციის მიერ მივლინების თანხები ჩათვლილ იქნა ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებში.
საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უსაფუძვლო იყო ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შპს «...» საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობის გამო, ჯარიმის _ 500 ლარის დარიცხვაც. ხსენებული მუხლის პირველი ნაწილი ითვალისწინებდა სამართალდარღვევას მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატების გარეშე მუშაობისათვის, თუ ასეთი ვალდებულება დადგენილი იყო ამ კოდექსით. იმავე კოდექსის 971-ე მუხლის მე-4 ნაწილში მოცემული იყო იმ პირთა ჩამონათვალი, რომლებიც გათავისუფლებული იყვნენ საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების ვალდებულებისაგან. ამ მუხლის მე-6 ნაწილის მიხედვით, ამ კოდექსის 139-ე მუხლის მიზნებისათვის, მომხმარებლად ჩაითვლებოდა პირი, რომელიც ნაღდი ფულით (სრულად ან ნაწილობრივ) აანაზღაურებდა მისთვის მიწოდებულ/მისაწოდებელ საქონელზე/მომსახურებაზე გადასახდელ თანხას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც თანხა ანაზღაურდებოდა მისთვის გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით განსაზღვრული საქონლის/მომსახურების ღირებულების დასაფარად. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის გასვლით შემოწმების აქტში მითითებული იყო, რომ შპს «...» ამ საგადასახადო ინსპექციიდან მიღებული ჰქონდა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები, ასევე მითითებული იყო, რომ ამ საზოგადოების საქმიანობის საგანს წარმოადგენდა სს «...» დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ქუთაისის მომსახურების ცენტრის სამოქმედო ტერიტორიაზე გამრიცხველიანების სამუშაოების შესრულება. მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ და მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებით დადგენილი იყო, რომ საქმიანობისათვის საჭირო მასალები მოსარჩელეს მიეწოდებოდა შემკვეთისაგან. მოსარჩელე საზოგადოება ახორციელებდა მხოლოდ მრიცხველების დამონტაჟებას ქ. ქუთაისში და ნაღდი ფულით ანგარიშსწორება მომხმარებელთან არ ყოფილა. შესაბამისად, საფუძველს მოკლებული და დაუსაბუთებელი იყო 2007 წლის 15 ივნისის გასვლით შემოწმების აქტში აღნიშნული გარემოებები იმის შესახებ, რომ ხსენებული საზოგადოება ვალდებული იყო, გამოეყენებინა საკონტროლო-სალარო აპარატი, რის გამოც დაერიცხა ჯარიმა 500 ლარის ოდენობით. იმავე აქტში არ იყო დაზუსტებული, რომელ მომხმარებელთან ახორციელებდა მოსარჩელე ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებას. ამასთან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-10 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ინსპექციის უფროსი/მოადგილე საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმის განხილვისას ვალდებული იყო, დაედგინა, ჩადენილი იყო თუ არა სამართალდარღვევა, ბრალეული იყო თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარებოდა თუ არა იგი ამ კოდექსით განსაზღვრულ პასუხისმგებლობას, რაც საქმეში არსებული მასალების მიხედვით, გამორკვეული არ ყოფილა. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, შპს «...» საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჯარიმის _ 500 ლარის დარიცხვა უსაფუძვლო იყო.
რაც შეეხებოდა უშუალოდ გასვლით საგადასახადო შემოწმების აქტს, საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 120-ე მუხლის თანახმად, შემოწმების აქტში სხვადასხვა მონაცემებთან ერთად, უნდა აღნიშნულიყო შემოწმების საფუძვლების დასაბუთება, გადასახადის გადამხდელის მიმართ მოთხოვნისა და ვალდებულებების წარმოშობის ზუსტი თარიღი, ის საკითხები, რომლებსაც არ ეთანხმებოდა გადასახადის გადამხდელი, გადასახადის გადამხდელთა მხრიდან დირექტორისა და ბუღალტრის ხელმოწერა, ხოლო თუ მხარე უარს განაცხადებდა აქტზე ხელის მოწერაზე, აქტში უნდა გაკეთებულიყო შესაბამისი შენიშვნა. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2007 წლის 15 ივნისს შედგენილი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი არ შეიცავდა ზემოთ მითითებულ რეკვიზიტებს, რის გამოც ამ აქტის შედგენისას დარღვეული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 120-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“, „ი“ და „კ“ ქვეპუნქტების მოთხოვნები. ამასთან, მოსარჩელემ სადავოდ გახადა გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისა და აქტის შედგენის ადგილად ქ. თერჯოლაზე მითითება და განმარტა, რომ შემოწმება ჩატარდა და ხსენებული აქტი შედგა ქალაქ ქუთაისში.
საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 113-ე მუხლის (გასვლითი საგადასახადო შემოწმება) თანახმად, გასვლითი საგადასახადო შემოწმებით გათვალისწინებული იყო გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის ადგილზე გადასახადის გაანგარიშებასთან დაკავშირებული დოკუმენტაციის სრული ან შერჩევითი შემოწმება. შესაბამისად, აღნიშნული ნორმა გასვლით საგადასახადო შემოწმებას ითვალისწინებდა გადამხდელის საქმიანობის ადგილზე. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წილს 15 ივნისის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტისა და მოპასუხის წარმომადგენლის განმარტების თანახმად კი, შპს «...» საქმიანობის ადგილს წარმოადგენდა ქ. ქუთაისი (აღნიშნულის გამო იქნა ჩათვლილი მივლინების ხარჯები ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებად). ამდენად, ამ კუთხითაც დაუსაბუთებელი იყო, რატომ იქნა გასვლითი შემოწმების ჩატარებისა და აქტის შედგენის ადგილად მითითებული ქ. თერჯოლა, თუ საგადასახადო ინსპექცია ამ საზოგადოების საქმიანობის ადგილად ქ. ქუთაისს თვლიდა.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 აპრილის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სრულყოფილად გამოიკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რასაც მიეცა შესაბამისი სამართლებრივი შეფასება. საქალაქო სასამართლომ სწორად განმარტა გამოყენებული კანონი და საქმეზე დასაბუთებული გადაწყვეტილება მიიღო. სააპელაციო სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები, მათი სამართლებრივი შეფასება და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად გამოიყენა მივლინების შესახებ შპს «...» დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების გამოცემის დროისათვის მოქმედი საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. მითითებული ნორმით განსაზღვრული მივლინების ხარჯის ანაზღაურების კანონით დადგენილ წესში იგულისხმებოდა „დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ნორმების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 5 აპრილის ¹220 ბრძანება.
სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს დასკვნას, რომ შპს «...» თანამშრომლებს მივლინების ხარჯი აუნაზღაურდათ ზემოთ მითითებული ბრძანებით დადგენილი 15 ლარის ფარგლებში. ამასთან, საქალაქო სასამართლომ დასაბუთებულად მიუთითა, რომ შპს «...» მხრიდან არ ყოფილა საგადასახადო ბაზის შემცირება და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და 134-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევა და შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მიმართ აღნიშნული ნორმების ფარგლებში სანქციის გამოყენება.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.
საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია შპს «...» დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების თანახმად, ქ. ქუთაისში გამრიცხველიანების სამუშაოების შესრულებაში დასაქმებული შპს «...» ყველა თანამშრომელი იყო თუ არა წარგზავნილი ხსენებული სამუშაოს შესასრულებლად მათი ძირითადი სამუშაო ადგილიდან და ხომ არ წარმოადგენდა ზოგი მათგანი სწორედ ხსენებული სამუშაოს შესასრულებლად დაქირავებულ მუშაკს, რომელზეც ვერ გავრცელდებოდა საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 20 აპრილის ¹231 ბრძანებულებით დამტკიცებული «მოსამსახურეთათვის სამსახურებრივი მივლინების ხარჯების ანაზღაურების წესით» განსაზღვრული დეფინიცია მივლინების შესახებ და აღნიშნულის გასარკვევად სააპელაციო სასამართლომ არ შეისწავლა ქ. ქუთაისში გამრიცხველიანების სამუშაოების შესრულებაში მონაწილე მუშაკთა სტატუსი _ ყველა მათგანი ძირითად თანამშრომელს წარმოადგენდა, თუ მათ შორის იყვნენ ხსენებული სამუშაოს შესრულების მიზნით აყვანილი პირებიც.
Aამდენად, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ დაადგინა და არ შეაფასა მოცემული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოება, კერძოდ, იყო თუ არა მოცემულ შემთხვევაში სახეზე მივლინების ფაქტი. შპს «...» დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების თანახმად, ქ. ქუთაისში გამრიცხველიანების სამუშაოების შესრულებაში დასაქმებული შპს «...» ყველა ძირითადი თანამშრომელი, თუ ზოგი მათგანი, სწორედ, ხსენებული სამუშაოს შესასრულებლად დაქირავებულ მუშაკს წარმოადგენდა, შესაბამისად, რამდენად ჩაითვლებოდა მათ მიერ ხსენებული სამუშაოს შესრულება მივლინებად და ხომ არ წარმოადგენდა მათთან დადებული შრომითი ხელშეკრულებები ნარდობის ხელშეკრულებას, რომელიც ითვალისწინებდა სამუშაოს შესრულებას გარკვეულ ადგილზე.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს «...» სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის შპს «...» გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი, მის საფუძველზე გამოცემული 2007 წლის 10 ივლისის ¹07/2208 ბრძანება და 2007 წლის 13 ივლისის ¹881 საგადასახადო მოთხოვნა შპს «...» საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის საფუძველზე ჯარიმის _ 500 ლარის დარიცხვის ნაწილში; დანარჩენ ნაწილში შპს «...» სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს «...» 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანებით შპს «...» თანამშრომლები გამრიცხველიანების სამუშაოების შესასრულებლად მივლინებულნი იქნენ ქ. ქუთაისში. შესაბამისად, მათზე გამოიწერა გასაცემი თანხა 15 ლარის ოდენობით.
სააპელაციო სასამართლომ დამატებით გამოთხოვილი შრომითი ხელშეკრულებების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების საფუძველზე ქუთაისში მივლინებული თანამშრომლები საწარმომ დაიქირავა კონკრეტული სამუშაოების შესრულების მიზნით და იმ ვადით, რაც განისაზღვრა შპს «...» და სს «...» შორის დადებული ხელშეკრულებით, რომლის მიხედვითაც საზოგადოებას ქუთაისის მომსახურეობის ცენტრის სამოქმედო ტერიტორიაზე ელექტროენერგიის აღრიცხვის მოწესრიგების (გამრიცხველიანების) მიზნით უნდა ეწარმოებინა გარკვეული სამუშაოები.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ადასტურებდა, რომ 2005 წლის 20 სექტემბრის M¹2 ბრძანების საფუძველზე რეალურად ადგილი ჰქონდა არა შპს «...» თანამშრომელთა მივლინებას სამსახურეობრივი დავალების შესასრულებლად, არამედ აღნიშნული ბრძანებით მოხდა ფიზიკური პირების დაქირავება დროებით, გარკვეული სახის სამუშაოს შესრულების მიზნით, რაზეც გაფორმდა შესაბამისი შრომითი ხელშეკრულებები. მოცემულ შემთხვევაში დაქირავებულ პირებზე გაცემული 15 ლარი იყო არა ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით განსაზღვრული მივლინების ზღვრული თანხა, რომელიც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა” ქვეპუნქტით არ შედიოდა ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალში, არამედ სწორედ ხელფასის სახით მიღებული შემოსავალი, რაც საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტი იყო.ÆÙÀÖÒÄÁ
რაც შეეხება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის (შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე გადასახადით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევა) მე-3 ნაწილითა და 134-ე მუხლის (გადასახადის წყაროსთან გადასახადის დაუკავებლობა) პირველი ნაწილით დარიცხულ ჯარიმებს, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გადამხდელის მხრიდან ადგილი ჰქონდა საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულ სამართალდარღვის ფაქტებს, რის გამოც მართებულად იქნა გამოყენებული ხსენებული კოდექსით დადგენილი სანქციები. რაც შეეხება შპს «...» სარჩელში გამოთქმულ მოსაზრებას, რომ შემმოწმებელთა მიერ არ იქნა შედგენილი სამართალდარღვევის ოქმი, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ გასვლითი საგადასახადო შემოწმებისას გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ცალკე ოქმის შედგენას კანონი არ ითვალისწინებდა. ასეთი დარღვევა აისახებოდა შემოწმების აქტში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს «...» მიმართ სოციალურ გადასახადში სულ 28880,30 ლარი (მათ შორის, ძირითადი _ 18 987 ლარი, ფინანსური საჯარიმო სანქცია _ 4837 ლარი, საურავი _ 5056,3 ლარი); საშემოსავლო გადასახადში სულ _ 18466,89 ლარი (მათ შორის, ძირითადი _ 11392 ლარი, ფინანსური საჯარიმო სანქცია _ 4041 ლარი, საურავი _ 3033, 69 ლარი); საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-3 ნაწილით ფინანსური სანქცია – 3037,90 ლარი და 134-ე მუხლის მე-2 ნაწილით ფინანსური სანქცია _ 75 ლარი კანონშესაბამისად იყო დარიცხული და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობდა.
სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას შპს «...» საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილით 500 ლარიანი ჯარიმის დარიცხვის ნაწილში საგადასახადო ინსპექციის შემოწმების აქტისა და მის საფუძველზე გამოცემული ბრძანებისა და საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის ნაწილში. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილი და 971-ე მუხლი და საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით მოსარჩელის მოთხოვნა საფუძვლიანად დააკმაყოფილა.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში შპს «...» საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დააკმაყოფილა შპს «...» სარჩელი და ბათილად ცნო ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი, ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 10 ივლისის ¹07/2208 ბრძანება და ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 13 ივლისის ¹881 საგადასახადო მოთხოვნა მხოლოდ შპს «...» 500 ლარის დარიცხვის ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, რომ დაქირავებულ პირებზე გაცემული 15 ლარი წარმოადგენდა მივლინების თანხებს, შესაბამისად, არასწორად ჩათვალა დასაქმებულებზე გაცემული მივლინების თანხები ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლად. ამდენად, სასამართლომ არასწორად განმარტა ფაქტობრივად დადგენილი გარემოება, არასწორად განმარტა გამოყენებული კანონი და ასევე არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, რომელიც მოქმედებდა მივლინების ბრძანების გაცემის პერიოდში, მუშებსა და მოსამსახურეებს მივლინებასთან დაკავშირებული სხვა კომპენსაციის ანაზღაურების უფლება ჰქონდათ კანონმდებლობით დადგენილი ოდენობითა და წესით, ხოლო იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მუშაკებს, რომლებსაც გზავნიდნენ სამსახურებრივ მივლინებაში, უნაზღაურდებოდათ სადღეღამისო ხარჯები მივლინებაში ყოფნის მთელი დროისათვის, მგზავრობის ხარჯები და ბინის ქირა. მივლინების ხარჯები დასაქმებულებზე გაცემული იყო საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 5 აპრილის ¹220 ბრძანების მოთხოვნათა დაცვით სამსახურებრივი მივლინების სადღეღამისო ხარჯების ნორმის _ 15 ლარის ოდენობით, რაც ასევე სადავოდ არ გამხდარა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტის თანახმად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალში არ შედის დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ განსაზღვრული ნორმის ფარგლებში, ხოლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 267-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, დაბეგვრის ობიექტს არ წარმოადგენს ამ კოდექსის 174-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ანაზღაურება, რის გამოც, კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს ქუთაისის საგადასახადო ინსპექცის მიერ შპს «...» დასაქმებულთათვის გაცემული სამივლინებო ხარჯების საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრას.
კასატორი აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ დასაქმებულების დაქირავებას ადგილი ჰქონდა გარკვეული სამუშაოების შესრულების მიზნით, რაზეც გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულებები და აღნიშნულის გამო სააპელაციო სასამართლომ მივლინების თანხები მთლიანად ჩათვალა ხელფასად. კასატორის განმარტებით, საზოგადოებაში დასაქმებულებთან დადებული იყო შრომითი ხელშეკრულებები საზოგადოების ადგილსამყოფელის მიხედვით, საზოგადოების დირექტორის 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანებით დასაქმებულთა მივლინების შესახებ ბრძანება სადავოდ არ გამხდარა, დასაქმებულები რეალურად მივლინებულნი იყვნენ ქ. ქუთაისში, ხოლო ის გარემოება, რომ დასაქმებულები სამსახურში მიღებულ იქნენ სამსახურებრივი დავალების შესასრულებლად, არ ქმნიდა იმის წინაპირობას, რომ მივლინება არ შეიძლება ყოფილიყო რეალური, ხოლო მათ მიერ მიღებული თანხა _ მივლინების თანხა.
კასატორის ასევე მიუთითებს, რომ სარჩელის საგანი იყო საგადასახადო შემოწმების აქტისა და საგადასახადო მოთხოვნის შედგენისა და ჩაბარების კანონით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევა, რაზეც სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა, რითაც დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნები.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს «...» საკასაციო საჩივარი; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა მხარეთა დასწრების გარეშე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 ივლისის განჩინებით შპს «...» საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2009 წლის 8 ოქტომბერს, 11.30 საათზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ვინაიდან კასატორს არ წამოუყენებია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, კერძოდ, ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის შემოწმების აქტის თანახმად, შპს «...», გადასახადების სახეების მიხედვით, ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა: სოციალურ გადასახადში _ 28880,30 ლარი (ძირითადი თანხა _ 18987 ლარი, ფინანსური, საჯარიმო სანქცია _ 4837 ლარი, საურავი – 5056,3 ლარი), საშემოსავლო გადასახადში _ 18466,89 ლარი (ძირითადი თანხა _ 11392 ლარი, ფინანსური, საჯარიმო სანქცია _ 4041,20 ლარი, საურავი _ 3033,69 ლარი), საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ფინანსური სანქცია _ 3037,90 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ფინანსური სანქცია _ 500 ლარი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 10 ივლისის ¹07/2208 ბრძანებით, შემოწმების აქტით დარიცხული გადასახადებიდან საზოგადოებას შეუმცირდა _ ძირითად გადასახადში _ 1644 ლარი (მოგების გადასახადში – 1604 ლარი, ქონების გადასახადში _ 40 ლარი), საურავი _ 8,79 ლარი და საბოლოოდ, შპს «...» 2007 წლის 13 ივლისის ¹881 საგადასახადო მოთხოვნით, ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახდელად სულ დაერიცხა _ 49307,3 ლარი.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი მხოლოდ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 ივნისის შპს «...» გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი, მის საფუძველზე გამოცემული 2007 წლის 10 ივლისის ¹07/2208 ბრძანება და 2007 წლის 13 ივლისის ¹881 საგადასახადო მოთხოვნა შპს «...» საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის საფუძველზე ჯარიმის _ 500 ლარის დარიცხვის ნაწილში, რაც კასატორის მიერ არ გასაჩივრებულა, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში.
საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას, რომ შპს «...» 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანებით შპს «...» თანამშრომლები გამრიცხველიანების სამუშაოების შესასრულებლად მივლინებულნი იქნენ ქ. ქუთაისში. შესაბამისად, მათზე გამოიწერა გასაცემი თანხა 15 ლარის ოდენობით.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მითითებული ბრძანების გამოცემის დროისთვის მოქმედი შრომის კანონთა კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილით მუშებსა და მოსამსახურეებს მივლინებასთან დაკავშირებული კომპენსაციების ანაზღაურების უფლება ჰქონდათ კანონმდებლობით დადგენილი ოდენობითა და წესით. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილით მივლინებაში მყოფთ აუნაზღაურდებოდათ სადღეღამისო ხარჯები მივლინებაში ყოფნის მთელი დროისთვის, მგზავრობის ხარჯები და ბინის ქირა. «დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ნორმების განსაზღვრის შესახებ” საქართველოს ფინანსთაAმინისტრის 2005 წლის 5 აპრილის ¹220 ბრძანების პირველი მუხლის «ა” ქვეპუნქტის მიხედვით, სამსახურებრივი დავალების შესასრულებლად დამქირავებლის ბრძანებით მუდმივი სამუშაო ადგილის ფარგლებს გარეთ _ ქვეყნის შიგნით დაქირავებულის მივლინებისას მივლინების სადღეღამისო ხარჯების ნორმა განსაზღვრულია 15 ლარით, რომელიც გაიანგარიშება მივლინებაში ფაქტობრივად ყოფნის დღეების მიხედვით, დასვენებისა და სადღესასწაულო დღეების გამოურიცხავად, ხოლო 30 კმ-მდე მანძილზე მივლინებისას, როდესაც შესაძლებელია სამუშაო (საცხოვრებელ) ადგილზე იმავე დღეს დაბრუნება, ანაზღაურდება მხოლოდ მგზავრობის ხარჯები.
ზემოაღნიშნული ნორმების განმარტების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ანაზღაურებას ექვემდებარება სამსახურეობრივი დავალების შესასრულებლად დაქირავებულის მივლინება მუდმივი სამუშაო ადგილის ფარგლებს გარეთ (ქვეყნის შიგნით ან მის ფარგლებს გარეთ).
საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამატებით გამოთხოვილი შრომითი ხელშეკრულებების საფუძველზე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას იმის თაობაზე, რომ 2005 წლის 20 სექტემბრის ¹2 ბრძანების საფუძველზე ქუთაისში მივლინებული თანამშრომლები საწარმომ დაიქირავა კონკრეტული სამუშაოების შესრულების მიზნით და იმ ვადით, რაც განისაზღვრა შპს «...» და სს «...» შორის დადებული ხელშეკრულებით, რომლის მიხედვითაც საზოგადოებას ქუთაისის მომსახურეობის ცენტრის სამოქმედო ტერიტორიაზე ელექტროენერგიის აღრიცხვის მოწესრიგების (გამრიცხველიანების) მიზნით უნდა ეწარმოებინა გარკვეული სამუშაოები, რაც ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ 2005 წლის 20 სექტემბრისM¹2 ბრძანების საფუძველზე რეალურად ჰქონდა ადგილი არა შპს «...» თანამშრომელთა მივლინებას სამსახურებრივი დავალების შესასრულებლად, არამედ აღნიშნული ბრძანებით მოხდა ფიზიკური პირების დაქირავება დროებით, გარკვეული სახის სამუშაოს შესრულების მიზნით, რაზეც გაფორმდა შესაბამისი შრომითი ხელშეკრულებები. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში დაქირავებულ პირებზე გაცემული 15 ლარი არის არა ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით განსაზღვრული მივლინების ზღვრული თანხა, რომელიც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა” ქვეპუნქტით არ შედის ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალში, არამედ სწორედ ხელფასის სახით მიღებული შემოსავალი, რაც საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 166-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, რეზიდენტი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი შემოსავალი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც სხვაობა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და ამ პერიოდისათვის ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამოქვითვების თანხებს შორის. იმავე კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილით რეზიდენტის ერთობლივი შემოსავალი შედგება მის მიერ საქართველოსა და საქართველოს ფარგლებს გარეთ მიღებული შემოსავლისაგან. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილით ერთობლივ შემოსავალს განეკუთვნება ნებისმიერი ფორმით ან/და საქმიანობით მიღებული ყველა შემოსავალი, კერძოდ, ხელფასის სახით მიღებული შემოსავალი.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის პირველი ნაწილით ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის, წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან. იმავე მუხლის მე-2 ნაწილის «ვ” ქვეპუნქტით ამ მუხლის პირველი ნაწილის მიზნებისათვის სარგებლის ღირებულებად ითვლება თანხა, დაქირავებულის მიერ ამ ნაწილით განსაზღვრული ოდენობით მიღებული სარგებლისათვის, გადახდილი თანხის გამოკლებით, მათ შორის, დამქირავებლის მიერ დაქირავებულისათვის ხარჯების ანაზღაურებისას – ასანაზღაურებელი თანხა. ამასთან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 174-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა” ქვეპუნქტით ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალში არ შედის დაქირავებულისათვის გადახდილი სამივლინებო ხარჯების ანაზღაურება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ განსაზღვრული ნორმების ფარგლებში. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით) 266-ე მუხლის «ა” ქვეპუნქტით სოციალური გადასახადის გადამხდელია დამქირავებელი. 267-ე მუხლის პირველი ნაწილით ამ კოდექსის 266-ე მუხლის «ა” ქვეპუნქტში დასახელებული გადასახადის გადამხდელისათვის სოციალური გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია ხელფასი, რომელიც განისაზღვრება ამ კოდექსის 174-ე მუხლის მიხედვით.
საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის (შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე გადასახადით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევა) მე-3 ნაწილითა და 134-ე მუხლის (გადასახადის წყაროსთან გადასახადის დაუკავებლობა) პირველი ნაწილით დარიცხულ ჯარიმებთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში გადამხდელის მხრიდან ადგილი ჰქონდა საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულ სამართალდარღვევის ფაქტებს, საგადასახადო კოდექსით დადგენილი შესაბამისი სანქციები მართებულად იქნა გამოყენებული. საკასაციო სასამართლო ასევე ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზე, რომ გასვლითი საგადასახადო შემოწმებისას გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ცალკე ოქმის შედგენას კანონი არ ითვალისწინებს. ასეთი დარღვევა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად, აისახება შემოწმების აქტში.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საგადასახადო კანონმდებლობის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების შესრულება ხორციელდება ვალდებული პირის განსაზღვრული მოქმედებით, კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, საგადასახადო აღრიცხვის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს საგადასახადო დეკლარაციები, გაანგარიშებები, ცნობები და ბუღალტრული ანგარიშგება იმ გადასახადებზე, რომელთა მიმართაც იგი ითვლება გადასახადის გადამხდელად. საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას ან ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში კი საგადასახადო ორგანოებისა და მათი თანამდებობის პირებს წარუდგინოს გადასახადების გამოსაანგარიშებლად და გადასახდელად საჭირო დოკუმენტები (ცნობები).
საკასაციო სასამართლო, სადავო აქტებით განხორციელებულ დარიცხვებთან დაკავშირებით, მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,გ» ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, განახორციელოს თითოეული გადასახადის გადამხდელის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა ამ კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით ერთი ან მეტი ინფორმაციის წყაროს საფუძველზე, კერძოდ, შემოწმების მასალების და სხვა სათანადო ინფორმაციის საფუძველზე, რომელიც ცნობილია საგადასახადო ორგანოსათვის. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი, სხვა ვალდებული პირი არ წარმოადგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია, დაარიცხოს მას გადასახადი ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე და წარუდგინოს საგადასახადო მოთხოვნა.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ვინაიდან შპს «...» საგადასახადო შემოწმებისას არ წარადგინა სათანადო ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ ქ. ქუთაისში გამრიცხველიანების სამუშაოების შესრულებაში დასაქმებული შპს «...» ზოგიერთი თანამშრომელი წარგზავნილი იყო ხსენებული სამუშაოს შესასრულებლად მათი ძირითადი სამუშაო ადგილიდან, საგადასახადო ორგანომ საგადასახადო კანონმდებლობის დაცვით დაარიცხა შპს «...» შესაბამისი გადასახდები მის ხელთ არსებული მასალების საფუძველზე. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას შპს «...» საშემოსავლო და სოციალური გადასახადების დარიცხვის კანონიერების თაობაზე და დამატებით იმ გარემოებაზეც მიუთითებს, რომ შპს «...» აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულებები ვერც სასამართლოში წარადგინა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იმ გარემოებაზეც მიუთითებს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილი არ გულისხმობს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების მტკიცების ტვირთის მხოლოდ იმ ადმინისტრაციულ ორგანოსთვის გადაკისრებას, რომელმაც გამოსცა იგი, ვინაიდან ხსენებული მუხლის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია, დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია საპროცესო კანონმდებლობა და ამ საქმეზე მიიღო კანონიერი გადაწყვეტილება, რის გამოც საკასაციო სასამართლოს მიერ, კონკრეტულ შემთხვევაში, გამოყენებულ უნდა იქნეს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლი.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს შპს «...» საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა დარჩეს უცვლელად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. შპს «...» საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილება;
3. შპს «...» დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟი 2440,36 ლარის ოდენობით;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
