ბს-761-726(კ-09) 5 ნოემბერი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე
პაატა სილაგაძე
სხდომის მდივანი _ ნინო გოგატიშვილი
კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო, წარმომადგენელი _ ე. მ-ძე
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ლ. ნ-ძე, წარმომადგენელი _ ლ. ნ-ძე
გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 თებერვლის გადაწყვეტილება
სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდური ხელფასისა და მორალური ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2008 წლის 4 აგვისტოს ლ. ნ-ძემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის _ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიმართ.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 18 აპრილის ¹408/კ ბრძანებით დაინიშნა ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლად. აღნიშნულ სამსახურში დანიშვნამდე იყო ქ. ... ¹1 საჯარო სკოლის დირექტორის მოადგილე სასწავლო დარგში და დაწყებითი (საპილოტე) კლასის პედაგოგი. რესურს-ცენტრში მას არასახარბიელო სამუშაო მდგომარეობა დახვდა, ხარჯებისათვის გამოყოფილი კვარტალური თანხა კი თითქმის დახარჯული იყო, რის გამოც ვერ მოხერხდა არსებული პრობლემების გამოსწორება. მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული მდგომარეობის გამო, მან 2008 წლის 23 მაისს წერილობით მიმართა მცხეთა-მთიანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს და რესურს-ცენტრის საკონფერენციო დარბაზის გაქირავებაზე ნებართვა ითხოვა. შემდგომში მოსარჩელემAჩათვალა, რომ ასეთი მიმართვა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს უნდა განეხორციელებინა, ამიტომ მისი თხოვნით ქონების მართვის ადგილობრივმა სამსახურმა მეორე დღესვე შეაჩერა აღნიშნული საკითხის განხილვა. 2008 წლის 2 ივნისს მოსარჩელემ მიმართა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს რეგიონალური კოორდინაციის დეპარტამენტის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელს და ითხოვა ნებართვა დარბაზის გაქირავებაზე, რაზეც პასუხი არ მიიღო და შესაბამისად, არც დარბაზი გაქირავებულა.
მოსარჩელის განმარტებით, 2008 წლის 11 ივლისს მას ჩაბარდა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 4 ივლისის ¹748/კ ბრძანება მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენების საფუძვლით. ხსენებულ ბრძანებაში გათავისუფლების მიზეზად დარბაზის გაქირავებაზე თანხმობის გამოთხოვა იყო მითითებული, რაც დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ მიმართულ უღირს საქციელად (ბრალეულ ქმედებად) იყო მოხსენიებული, გარდა ამისა, გათავისუფლების საფუძვლად მოსარჩელის სკოლაში პედაგოგიური საქმიანობაც იყო მითითებული.
მოსარჩელემ სამსახურიდან მისი გათავისუფლების ბრძანება უკანონოდ მიიჩნია და განმარტა, რომ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის ¹1-1/2091 ბრძანების საფუძველზე ქ. ..., ... ქ. ¹73-ში მდებარე შენობის პირველ სართულზე მდებარე 300 კვ.მ ფართი მასზე წილობრივად დამაგრებული მიწის ფართით გადაეცა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მცხეთის საგანამანათლებლო რესურს-ცენტრს, რომელმაც 2008 წლის 15 თებერვლის მიღება-ჩაბარების აქტით ჩაიბარა აღნიშნული ქონება. იმის გათალისწინებით, რომ ამ ქონების პირდაპირ მფლობელს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე წარმოადგენდა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო, ხოლო ზემოაღნიშნული მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, ხსენებული ქონებით სარგებლობას ახორციელებდა მცხეთის საგანამანათლებლო რესურს-ცენტრი. მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ ხსენებული ქონების კანონმდებლობით განსაზღვრულ მოსარგებლე პირს წარმოადგენდა რესურს-ცენტრი, შესაბამისად, სარგებლობის უფლების გადაცემისათვის, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2006 წლის 7 ივლისის ¹1-1/585 ბრძანებით გათვალისწინებული ნებართვაც მოსარჩელემ ქონების მართვის ადგილობრივი სამსახურისაგან ითხოვა, რადგან საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2006 წლის 7 ივლისის ¹1-1/585 ბრძანებით დადგენილი წესით შენობა-ნაგებობის მესამე პირებისათვის სარგებლობის უფლებით გადაცემა შესაძლებელი იყო მხოლოდ ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსთან ან მის ტერიტორიულ ორგანოსთან შეთანხმებით, რისთვისაც მოსარგებლე განცხადებით მიმართავდა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ან მის ტერიტორიულ ორგანოს, ხოლო თანხმობის გაცემის შემთხვევაში, მოსარგებლესა და მესამე პირს შორის, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ფორმდებოდა ხელშეკრულება. მოსარჩელის განმარტებით, მართალია, ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრი ახორციელებდა ამ ქონებით სარგებლობას, მაგრამ იმის გათვალისწინებით, რომ სამინისტროს ტერიტორიული ორგანო საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში წარმოადგენდა სამინისტროს შესაბამის სამოქმედო ტერიტორიაზე და ის არ იყო დამოუკიდებელი იურიდიული პირი, სამართლებრივად არ იქნებოდა სწორი ამ ხელშეკრულების მხარედ ყოფილიყო რესურს-ცენტრი. ამდენად, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ ასეთი მიმართვა ქონების მართვის სამინისტროსთვის ან მისი ტერიტორიული სამსახურისათვის უნდა განეხორციელებინა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს, რომელსაც ეს ქონება ჰქონდა გადაცემული უსასყიდლო სარგებლობის უფლებით. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მისი თხოვნით ქონების მართვის ადგილობრივმა სამსახურმა მეორე დღესვე შეაჩერა აღნიშნული საკითხის განხილვა, ხოლო 2008 წლის 2 ივნისს მან მიმართა საქართველოს განათლებისა და მეციერების სამინისტროს რეგიონალური კოორდინაციის დეპარტამენტის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელს და ყველა სამართლებრივი ნორმის დაცვით ითხოვა ნებართვა საკონფერენციო დარბაზის გაქირავებაზე, რაზეც პასუხი არ მიუღია, შესაბამისად, არც დარბაზი გაქირავებულა.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების სადავო ბრძანებაში არ იყო დასაბუთებული «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის «გ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომა _ დაწესებულების დისკრედიტაციისკენ მიმართული უღირსი საქციელი (ბრალეული ქმედება), ანუ ის გარემოებები რაშიც გამოიხატა სამსახურის დისკრედიტაცია, რატომ იყო ეს საქციელი უღირსი და მით უმეტეს ბრალეული ქმედება. ამასთან, მისი სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების გამოცემისას დარღვეული იყო «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 96-ე მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები და 95-ე და 99-ე მუხლები.
მოსარჩელემ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მისი სამსახურიდან გათავისუფლების მიზეზად პედაგოგიური საქმიანობის შეუთავსებლობაზე მითითებაც. სადავო ბრძანებაში პედაგოგიური საქმიანობის შეუთავსებლობის გამო მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლად მითითებული იყო «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნათა დარღვევა. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მან აღნიშნულ საქმიანობაზე პირდაპირ მიუთითა «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ თანამდებობაზე დასანიშნად წარსადგენ ავტობიოგრაფიასა და თანამდებობის პირთა ქონებრივ დეკლარაციაში. ამასთან, «საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ინტერესთა შეუთავსებლობა საჯარო სამსახურში წარმოადგენდა თანამდებობის პირის ქონებრივი ან სხვა პირადი ინტერესების დაპირისპირებას სახელმწიფო სამსახურის ინტერესებთან, რისთვისაც ამავე კანონის მე-13 მუხლმა დააზუსტა თანამდებობრივი შეუთავსებლობის სამართლებრივი საფუძვლები და აღნიშნა, რომ თანამდებობის პირს (სახელმწიფო მოსამსახურეს) უფლება არ ჰქონდა, შეესრულებინა რაიმე ანაზღაურებადი სამუშაო, გარდა სამეცნიერო, პედაგოგიური ან შემოქმედებითი საქმიანობისა ან დაეკავებინა თანამდებობა რომელიმე სხვა სახაზინო დაწესებულებაში, შეესრულებინა ანაზღაურებადი სამუშაო ან დაეკავებინა რაიმე თანამდებობა სხვა ქვეყნის ორგანოში ან დაწესებულებაში. ამდენად, მოსარჩელის განმარტებით, სახელმწიფო მოსამსახურეს არ ეკრძალებოდა სამეცნიერო, პედაგოგიური ან/და შემოქმედებითი საქმიანობა, თუნდაც მისი ზედამხედველობის ქვეშ მყოფი ორგანიზაციიდან. ამასთან, მოსარჩელემ იმ გარემოებაზეც მიუთითითა, რომ მან განცხადებით მიმართა ქ. ... ¹1 საჯარო სკოლის დირექტორს და მოითხოვა დირექტორის მოადგილისა და კლასის დამრიგებლის თანამდებობიდან გათავისუფლება და მხოლოდ დაწყებით, საპილოტე კლასში ქართული ენისა და მათემატიკის სწავლება განაგრძო.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 4 ივლისის ¹748/კ ბრძანების ბათილად ცნობა, დაკავებულ თანამდებობაზე აღდგენა, 2008 წლის 11 ივლისიდან სამსახურში აღდგენამდე მის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის იძულებით გაცდენილი დროის ყოველთვიური ხელფასის _ 622,50 ლარის, მორალური ზიანის _ 5000 ლარისა და მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ლ. ნ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ნ-ძემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 თებერვლის გადაწყვეტილებით ლ. ნ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 4 ივლისის ¹748/კ ბრძანება და განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოეცა ახალი აქტი; ლ. ნ-ძეს აუნაზღაურდა განაცდური ხელფასი მისი გათავისუფლების დღიდან ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემამდე პერიოდში; დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლ. ნ-ძე საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 18 აპრილის ¹408/კ ბრძანებით^დაინიშნა ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლად. მანამდე იგი მუშაობდა ქ. ... ¹1 საჯარო სკოლოს დირექტორის მოადგილედ სასწავლო დარგში და დაწყებითი (საპილოტე) კლასის პედაგოგად. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის ¹1-1/2091 ბრძანების საფუძველზე, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მცხეთის საგანმანათლებო რესურს-ცენტრს გადაეცა ქ. ..., ... ქ. ¹73-ში მდებარე შენობის პირველი სართული _ 300 კვ.მ მასზე წილობრივად დამაგრებული მიწის ფართით, რომელიც რესურს-ცენტრის ხელმძღვანელობამ მიღება-ჩაბარების აქტით ჩაიბარა 2008 წლის 15 თებერვალს. 2008 წლის 23 მაისის ¹939 წერილით, ლ. ნ-ძემ მიმართა მცხეთა-მთიანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს, რომლითაც მოითხოვა მისთვის როგორც რესურს-ცენტრის ხელმძღვანელისათვის რესურს-ცენტრის დარბაზის გაქირავების უფლების მინიჭება. მცხეთა-მთიანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 2008 წლის 20 ივნისის წერილის თანახმად, სამმართველოში 2008 წლის 29 მაისს შესული ¹939 წერილის განხილვა შეჩერდა ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის ხელმძღვანელის 2008 წლის 30 მაისის სიტყვიერი მიმართვის საფუძველზე. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მოადგილის 2008 წლის 11 ივნისის ¹17-08-2/7492 წერილის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სამინისტროსათვის ცნობილი გახდა ზემოთ მითითებული ¹939 წერილის შესახებ და აღნიშნულთან დაკავშირებით მიიჩნია, რომ აღნიშნული შუამდგომლობა წარმოადგენა თხოვნას დამხმარე ეკონომიკური სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებაზე, რომლის უფლებამოსილებაც საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 17 იანვრის ¹31 ბრძანებით დამტკიცებული «საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრების ტიპური დებულების» თანახმად, საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრს არ გააჩნდა. ამ დებულების მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, რესურს-ცენტრის უფროსი პასუხისმგებელი იყო რესურს-ცენტრის სარგებლობაში არსებული სახელმწიფო ქონების დაცვასა და მიზნობრივად გამოყენებაზე. ამავე დებულების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის მიზანი იყო სამინისტროს პოლიტიკის განხორციელება. ამასთან, ზემოთ მითითებული საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2006 წლის 7 ივლისის ¹1-1/585 ბრძანების საფუძველზე საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსთვის სახელმწიფო ქონების განკარგვის თაობაზე მიმართვის უფლება ჰქონდა მხოლოდ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს და ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ლ. ნ-ძეს დაევალა წერილის მიღებიდან 3 დღის ვადაში ახსნა-განმარტების სამინისტროში წარდგენა, რაც ლ. ნ-ძემ 2008 წლის 19 ივნისს შეასრულა. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 4 ივლისის ¹748/კ ბრძანებით, ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის _ ლ. ნ-ძის მიმართ გამოყენებული იქნა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა – სამსახურიდან განთავისუფლება.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ, გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემას საფუძვლად დაუდო ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმის წარმოების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტი, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,გ” ქვეპუნქტი და 79-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,ვ” ქვეპუნქტი. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემისას მიიჩნია, რომ ლ. ნ-ძის ქმედება, რაც გამოიხატა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოსათვის მიმართვაში, წარმოადგენდა დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ მიმართულ უღირს საქციელს (ბრალეულ ქმედებას), რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული ბრძანებით არ იყო დასაბუთებული «საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის «გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომა _ დაწესებულების დისკრედიტაციისკენ მიმართული უღირსი საქციელი (ბრალეური ქმედება), ანუ ის გარემოებები, რაშიც გამოიხატა სამსახურის დისკრედიტაცია, რატომ იყო ეს საქციელი უღირსი და მითუმეტეს ბრალეური ქმედება.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას და მიიჩნია, რომ ლ. ნ-ძის სამსახურიდან გათავისუფლებისას საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ დაარღვია არა მხოლოდ ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონი, არამედ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების მოთხოვნები, რომელთა თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოეკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიეღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე; დაუშვებელი იყო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დასდებოდა ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ იყო გამოკვლეული.
Lლ. ნ-ძის სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანებაში მითითებულ მეორე საფუძველთან დაკავშირებით, რომელიც შეეხებოდა საშუალო სკოლაში ლ. ნ-ძის პედაგოგიურ საქმიანობას, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონი ადგენდა საქართველოში საჯარო სამსახურის ორგანიზაციის სამართლებრივ საფუძვლებს, აწესრიგებდა საჯარო სამსახურის სამართლებრივ მდგომარეობას, ხსენებული კანონის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად კი, საჯარო სამსახურთან დაკავშირებული ის ურთიერთობა, რომელიც არ წესრიგდებოდა ამ კანონით, რეგულირდებოდა შესაბამისი კანონმდებლობით, მოცემულ შემთხვევაში სახელმწიფო მოსამსახურის მიმართ შეზღუდვას ან აკრძალვას სამსახურებრივ უფლებამოსილებასთან დაკავშირებით (მათ შორის შემოსავლის მიღებას) ,,საჯარო სამსახურის შესახებ» კანონთან ერთად ადგენდა ,,საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ” საქართველოს კანონი, რომელიც განსაზღვრავდა საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობასა და კორუფციის თავიდან აცილებას, გამოვლენის აღკვეთასა და კორუფციული სამართალდარღვევის ჩამდენ პირთა პასუხისმგებლობის ძირითად პრინციპებსა და სამართლებრივი რეგლამენტაციის საფუძვლებს და აზუსტებდა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის მოთხოვნას სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ შემოსავლების მიღებას იმ ორგანიზაციებიდან, რომლებსაც სამსახურეობრივ მოვალეობათა შესრულების წესით უწევდა ზედამხედველობას. ,,საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ინტერესთა შეუთავსებლობა საჯარო სამსახურში იყო თანამდებობის პირის ქონებრივი ან სხვა პირადი ინტერესების დაპირისპირება სახელმწიფო სამსახურის ინტერესებთან, რისთვისაც ამავე კანონის მე-13 მუხლმა დააზუსტა თანამდებობრივი შეუთავსებლობის სამართლებრივი საფუძვლები და აღნიშნა, რომ ის წესრიგდებოდა საქართველოს კონსტიტუციით, ორგანული კანონით და სხვა ნორმატიული აქტებით, რომელიც შესაბამისობაში უნდა ყოფილიყო ამავე მუხლის მე-3 ნაწილთან, რომლის თანახმად, თანადებობის პირს (სახელმწიფო მოსამსახურეს) უფლება არ ჰქონდა. შეესრულებინა რაიმე ანაზღაურებადი სამუშაო, გარდა სამეცნიერო პედაგოგიური ან შემოქმედებითი საქმიანობისა, ან დაეკავებინა რაიმე თანამდებობა რომელიმე სხვა სახაზინო დაწესებულებაში, ან შეესრულებინა რაიმე ანაზღაურებადი სამუშაო ან დაეკავებინა რაიმე თანამდებობა სხვა ქვეყნის ორგანოში ან დაწესებულებაში. სამსახურეობრივ ზედამხდველობასთან დაკავშირებით, ამავე კანონის მე-6 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ კანონის მიზნებისათვის თანამდებობის პირის სამსახურეობრივი ზედამხედველობის ქვეშ მყოფ პირში (საჯარო მოხელეში) იგულისხმებოდა ის პირი (საჯარო მოხელე), რომლის მიერ გაცემულ აქტთან დაკავშირებითაც თანამდებობის პირი, უფლებამოსილი იყო გაეცა წერილობითი მითითებები გამოცემულ აქტში ან შესრულებულ მოქმედებაში ნაკლოვანების აღმოფხვრის შესახებ, შეეჩერებინა აქტის აღსრულება ან მოქმედების შესრულება, გაეუქმებინა აქტი.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლ. ნ-ძემ განცხადებით მიმართა ქ. ... ¹1 საჯარო სკოლის დირექტორს და მოითხოვა დირექტორის მოადგილისა და კლასის დამრიგებლის თანამდებობიდან განთავისუფლება და მხოლოდ დაწყებით საპილოტე კლასში ქართული ენისა და მათემატიკის სწავლების გაგრძელება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ლ. ნ-ძეს არ დაურღვევია ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის მოთხოვნები, ვინაიდან იგი არანაირ ადმინისტრაციულ ფუნქციას სკოლაში არ ასრულებდა და მხოლოდ საგანმანათლებლო საქმიანობით იყო დაკავებული.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 4 ივლისის ¹748/კ ბრძანება გამოცემული იყო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რაც მისი ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა, მაგრამ იმის გათვალისწინებით, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, აღნიშნულ საკითხზე მსჯელობა სცილდებოდა სასამართლო კომპეტენციას და ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას განეკუთვნებოდა, გამოყენებული უნდა ყოფილიყო საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი და სადავო საკითხის – ლ. ნ-ძის სამუშაოზე აღდგენის გადაუწყვეტლად ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 4 ივლისის ¹748/კ ბრძანებით და მოპასუხეს უნდა დავალებოდა ხსენებული გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში, მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნის შესახებ საკითხისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების სათანადო გამოკვლევის, შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების შემდეგ ლ. ნ-ძესთან მიმართებაში გამოეცა ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.
სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ ვინაიდან საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 4 ივლისის ¹748/კ ბრძანება ბათილად იქნა ცნობილი, აღარ არსებობდა სამართლებრივი საფუძველი ლ. ნ-ძის მიმართ ხელფასის გაუცემლობისა, რადგან ხელფასის გაცემის შეწყვეტის საფუძველი შეიძლება ყოფილიყო მხოლოდ მუშაკის გათავისუფლება სამსახურიდან. ,,საჯარო სამსახურის შესახებ’’ საქართველოს კანონის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, აღნიშნული კანონის მე-9 მუხლის საფუძველზე, მოხელეს უფლება ჰქონდა, სამსახურში მიღების დღიდან გათავისუფლების დღემდე მიეღო შრომითი გასამრჯელო, აღნიშნულის გათვალისწინებით, ლ. ნ-ძეს უნდა ანაზღაურებოდა იძულებით განაცდური ხელფასი დათხოვნის დღიდან მასთან მიმართებაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემამდე.
რაც შეეხება აპელანტის მოთხოვნას მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა არ ეწინააღმდეგებოდა მოქმედ კანონმდებლობას და არ არსებობდა ამ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 თებერვლის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმის ფაქტობრივ გარემობებს და უსაფუძვლოდ მიუთითა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების დარღვევაზე.
კასატორის განმარტებით, მან ლ. ნ-ძის სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე გადაწყვეტილება მიიღო შესაბამისი მტკიცებულებებისა და გარემოებების შესწავლის საფუძველზე. კერძოდ, სადავო ბრძანების გამოცემის საფუძველი გახდა ის დარღვევები, რომელიც აღმოჩენილი იქნა ლ. ნ-ძის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს.
კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ დადასტურებულად მიიჩნია და მოსარჩელემაც აღიარა, რომ მან 2008 წლის 23 მაისს მიმართა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების მცხეთა-მთიანეთის სამხარეო სამმართველოს საკონფერენციო დარბაზის გაქირავების უფლების მიღების თაობაზე. «სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობების მოსარგებლის მიერ მესამე პირისათვის სარგებლობის უფლებით გადაცემაზე თანხმობის გაცემის შესახებ წესის დამტკიცების თაობაზე» საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2006 წლის 7 ივლისის ¹1-1/585 ბრძანების საფუძველზე, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსათვის სახელმწიფო ქონების განკარგვის თაობაზე მიმართვის უფლება აქვს მხოლოდ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს. აღნიშნულთან დაკავშირებით, რესურს-ცენტრის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელს ჩამოერთვა ახსნა-განმარტება (¹17-06-2/7492, 11.06.08). მოსარჩელემ დაადასტურა მის მიერ განხორციელებული კანონსაწინააღმდეგო ქმედება (¹04/7647, 20.06.08), მაგრამ თავის გასამართლებელ არგუმენტად მოიყვანა ის ფაქტი, რომ მან გამოასწორა აღნიშნული დარღვევა და შეაჩერა მცხეთა-მთიანეთის სამხარეო სამმართველოსათვის წარდგენილი წერილის წარმოება.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მოსაზრება და უსაფუძვლოდ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებულ ბრძანებაში არ არის დასაბუთებული «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის «გ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომა _ დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ მიმართული უღირსი საქციელი, ანუ ის გარემოება, რაშიც გამოიხატა სამსახურის დისკრედიტაცია, რატომ არის ეს საქციელი უღირსი საქციელი და მით უმეტეს ბრალეული ქმედება.
კასატორის განმარტებით, სადავო ბრძანებაში დაწვრილებით არის განხილული ის გარემოებები, რაც საფუძვლად დაედო ლ. ნ-ძის სამსახურიდან გათავისუფლებას. ლ. ნ-ძის მიერ რესურს-ცენტრის უფროსის მოვალეობის შესრულების დროს სამინისტროსათვის ცნობილი გახდა მისი, როგორც რესურს-ცენტრის ხელმძღვანელის მხრიდან შეუფერებელი და კანონსაწინააღმდეგო ქმედების განხორციელება. იმის მიუხედავად, რომ მოსარჩელის აღნიშნულ ქმედებას შედეგი არ მოჰყოლია, დადასტურდა მისი არაკომპეტენტურობა დაკავებულ თანამდებობასთან მიმართებაში. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 17 იანვრის ¹31 ბრძანებით დამტკიცებული «საგანამანათლებლო რესურს-ცენტრების ტიპური დებულების» მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის «ვ» ქვეპუნქტის თანახმად, რესურს-ცენტრის უფროსი პასუხისმგებელია რესურს-ცენტრის სარგებლობაში არსებული სახელმწიფო ქონების დაცვასა და მიზნობრივად გამოყენებაზე. ამავე პუნქტის «ბ» ქვეპუნქტი კი ადგენს რესურს-ცენტრის უფროსის პასუხისმგებლობას საქართველოს კონსტიტუციის, კანონების, კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებისა და ამ დებულების შესრულებაზე.
კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ დადგენილად მიიჩნია ლ. ნ-ძის მიერ კანონმდებლობით გათვალისწინებული მოთხოვნების დარღვევის ფაქტი. ამასთან, ხელმძღვანელი თანამდებობის პირზე დაკისრებული პასუხისმგებლობის შესრულების შეუძლებლობა სამინისტროს მხრიდან სათანადო რეაგირების გარეშე ვერ დარჩებოდა. მიჩნეულ იქნა რესურს-ცენტრის მიერ არაკვალიფიციურობის გამოვლინება და გატარდა შესაბამისი ღონისძიებები. ლ. ნ-ძის საქციელი, მართლაც, წარმოადგენდა დაწესებულების დისკრედიტაციისკენ მიმართულ ქმედებას, იქიდან გამომდინარე, რომ რესურს-ცენტრი, როგორც სამინისტროს ტერიტორიული ორგანო, რომელიც ატარებს სახელმწიფო პოლიტიკას რეგიონებში, უნდა იმართებოდეს სათანადო, კვალიფიციური კადრის მიერ. ამდენად, კანონმდებლობის არცოდნა და აღნიშნულის საფუძველზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება უფროსის თანამდებობისათვის შეუფერებელ მოქმედაბას წარმოადგენდა.
ლ. ნ-ძის სამსახურიდან გათავისუფლების მეორე საფუძველთან დაკავშირებით კასატორი მიუთითებს, რომ «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამიად, საჯარო სამსახურთან დაკავშირებული ის ურთიერთობა, რომელიც არ წესრიგდება ამ კანონით, რეგულირდება შესაბამისი კანონმდებლობით. მოცემულ შემთხვევაში შესაბამის კანონმდებლობას წარმოადგენს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის «საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოების საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრების ტიპური დებულების დამტკიცების შესახებ» 2006 წლის 17 იანვრის ¹31 ბრძანების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტი, რომლის თანახმად, კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში რესურს-ცენტრი: ახორციელებს სამოქმედო ტერიტორიაზე არსებულ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირ _ ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში, პროფესიული სწავლების ცენტრებსა და სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებებში მიმდინარე პროცესების კვლევასა და ზედამხედველობას. მოცემულ შემთხვევაში კასატორმა უსაფუძვლოდ მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთება, რომ სახელმწიფო მოსამსახურის მიმართ შეზღუდვას ან აკრძალვას სამსახურებრივ უფლებამოსილებასთან დაკავშირებით «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონთან ერთად ადგენდა «საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ» საქართველოს კანონი. აღნიშნული კანონის მე-13 მუხლის მე-2 პუნქტი აწესრიგებს თანამდებობის პირის მიერ ანაზღაურებადი სამუშაოს (გარდა პედაგიური საქმიანობისა) აკრძალვის საკითხს. მოცემულ შემთხვევაში საკითხი ეხება არა ზოგადად ანაზღაურების მიღების აკრძალვას, არამედ «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონით რეგლამენტირებულ აკრძალვას ზედამხედველობის ქვეშ მყოფი ორგანიზაციიდან ანაზღაურების მიღების თაობაზე. კასატორი მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, საჯარო სამსახურთან დაკავშირებული ის ურთიერთობა, რაც ამ კანონით არ წესრიგდება, რეგულირდება შესაბამისი კანონმდებლობით. კასატორი იმაზეც მიუთითებს, რომ ლ. ნ-ძის შემთხვევა სწორედ «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონით, კერძოდ, ხსენებული კანონის 62-ე მუხლის პირველი პუნქტით რეგულირდება; ამდენად, აღარ არსებობდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ «საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ» საქართველოს კანონის გამოყენების ვალდებულება. კასატორი აღნიშნავს, რომ ლ. ნ-ძე იღებდა შემოსავალს _ ხელფასს, იმ ორგანიზაციიდან _ სკოლიდან, რომელსაც სამსახურებრივ მოვალეობათა შესრულებისას უწევდა ზედამხედველობას.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ იყო იურიდიულად დასაბუთებული, რის გამოც უნდა გაუქმებულიყო. ამასთან, კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, «საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-6 და მე-13 მუხლები და საქარველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 16 ივლისის საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით, 2009 წლის 22 ოქტომბერს 11.30 საათზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 18 აპრილის ¹408/კ ბრძანებით^ლ. ნ-ძე დაინიშნა ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლად. მანამდე იგი მუშაობდა ქ. ... ¹1 საჯარო სკოლოს დირექტორის მოადგილედ სასწავლო დარგში და დაწყებითი (საპილოტე) კლასის პედაგოგად. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2007 წლის 28 დეკემბრის ¹1-1/2091 ბრძანების საფუძველზე, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ... საგანმანათლებო რესურს-ცენტრს გადაეცა ქ. ..., ... ქ. ¹73-ში მდებარე შენობის პირველ სართულზე მდებარე 300 კვ.მ ფართი მასზე წილობრივად დამაგრებული მიწის ფართით, რომელიც რესურს-ცენტრის ხელმძღვანელობამ მიღება-ჩაბარების აქტით ჩაიბარა 2008 წლის 15 თებერვალს. ლ. ნ-ძემ 2008 წლის 23 მაისის ¹939 წერილით მიმართა მცხეთა-მთიანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს, რომლითაც რესურს-ცენტრისათვის გადაცემულ შენობაში მდებარე საკონფერენციო დარბაზის გაქირავების უფლება ითხოვა. სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების მცხეთა-მთიანეთის სამხარეო სამმართველოს 2008 წლის 20 ივნისის წერილით დასტურდებოდა, რომ სამმართველოში 2008 წლის 29 მაისს შესული ¹939 წერილის განხილვა შეჩერდა ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის ხელმძღვანელის 2008 წლის 30 მაისის სიტყვიერი მიმართვის საფუძველზე.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქმეში წარმოდგენილია ასევე საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მოადგილის 2008 წლის 11 ივნისის ¹17-08-2/7492 წერილი, რომლის თანახმადაც, სამინისტროსათვის ცნობილი გახდა ზემოაღნიშნული ¹939 წერილის შესახებ და მიიჩნია, რომ აღნიშნული შუამდგომლობა წარმოადგენა თხოვნას დამხმარე ეკონომიკური სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებაზე, რომლის უფლებამოსილებაც საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 17 იანვრის ¹31 ბრძანებით დამტკიცებული «საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრების ტიპური დებულების» თანახმად, საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრს არ გააჩნდა. ამასთან, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2006 წლის 7 ივლისის ¹1-1/585 ბრძანების საფუძველზე საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსთვის სახელმწიფო ქონების განკარგვის თაობაზე მიმართვის უფლება ჰქონდა მხოლოდ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ლ. ნ-ძეს დაევალა ხსენებული წერილის მიღებიდან 3 დღის ვადაში სამინისტროში ახსნა-განმარტების წარდგენა. 2008 წლის 19 ივნისს ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელმა ლ. ნ-ძემ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროში წარადგინა ახსნა-განმარტება.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ იმ გარემოებაზეც, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 4 ივლისის ¹748/კ ბრძანებით, ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის _ ლ. ნ-ძის მიმართ გამოყენებული იქნა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა – სამსახურიდან განთავისუფლება. ხსენებული ბრძანების გამოცემის საფუძვლად მითითებული იყო ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმის წარმოების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტი, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,გ” ქვეპუნქტი და 79-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,ვ” ქვეპუნქტი. სადავო ბრძანების თანახმად, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ მიიჩნია, რომ ლ. ნ-ძის ქმედება «საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის «გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ დისციპლინურ გადაცდომას _ დაწესებულების დისკრედიტაციისკენ მიმართულ უღირს საქციელს (ბრალეურ ქმედებას) წარმოადგენდა. ამასთან, სამინისტრომ შეიტყო, რომ ლ. ნ-ძე გარდა საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის უფროსობისა, შეთავსებით ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას ქ. ... ¹1 საჯარო სკოლაში, ხოლო საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოს ხელმძღვანელის მიერ საჯარო სკოლაში განხორციელებული პედაგოგიური საქმიანობა ეწინააღმდეგებოდა «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 62-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნებს, შესაბამისად, ლ. ნ-ძე ვალდებული იყო, მისი დანიშვნის დღიდან შეეწყვიტა ხსენებული საქმიანობა, რაც არ განუხორციელებია, რის გამოც იგი ეწეოდა შეუთავსებელ საქმიანობას.
საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების შესახებ და აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტარციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენება სასამართლოს შეუძლია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე და ეს გარემოებები იმდენად არსებითი მნიშვნელობისაა, რომ მათი შემოწმება და შეფასება სასამართლოსათვის შეუძლებელია.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენებისას ყურადღების მიღმა დარჩა მთავარი საკითხი _ ხსენებული აქტის კანონიერების შემოწმება მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, ანუ სააპელაციო სასამართლოს არსებითად არ უმსჯელია ხსენებული სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე. ამ შემთხვევაში სარჩელის საგანზე არსებითად მსჯელობისა და მოცემული დავის გადაწყვეტის მიზნით, დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან სასარჩელო მოთხოვნების სამართლებრივ საფუძვლიანობაზე მსჯელობას, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისა და ამ გარემოებებთან დაკავშირებული მტკიცებულებების სრულყოფილი გამოკვლევის თვალსაზრისით.
აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ისე განაცხადა უარი სადავო საკითხის გადაწყვეტაზე, რომ საერთოდ არ იმსჯელა მხარეთა მოტივებზე, შესაბამისად, დაუსაბუთებლად მიანიჭა უპირატესობა საქართველოს ადმინისტარციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენებას და არ დაადგინა, თუ რატომ იყო შეუძლებელი მის მიერ სადავო საკითხის გადაწყვეტა. მით უფრო, რომ სადავო ბრძანებაში დაწვრილებით არის განხილული ის გარემოებები, რაც საფუძვლად დაედო ლ. ნ-ძის სამსახურიდან გათავისუფლებას.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ლ. ნ-ძე მუშაობდა რა ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის უფროსის თანამდებობაზე, იმყოფებოდა შრომით ურთიერთობაში ადმინისტრაციულ ორგანოსთან და «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად წარმოადგენდა საჯარო მოხელეს, ხოლო «საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად გამოცემული სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ადმინისტრაციული ორგანოს ბრძანება არის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის «დ» ქვეპუნქტითა და იმავე კოდექსის მე-4 თავით რეგლამენტირებული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც წყვეტს პირის ან პირთა შეზღუდული წრის შრომის უფლებას, რის გამოც სამსახურებრივ საკითხებთან დაკავშირებული დავების განხილვისას უნდა შემოწმდეს ხსენებულ საკითხებზე გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და «საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისი ნორმების მოთხოვნებთან.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის შესაბამისად, მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლება შეიძლება მხოლოდ კანონიერი საფუძვლის არსებობისას და უფლებამოსილი პირის გადაწყვეტილებით. «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 93-ე მუხლის თანახმად, მოხელე სამსახურიდან შეიძლება გაათავისუფლოს იმ პირმა ან დაწესებულებამ, რომელსაც მისი სამსახურში მიღების უფლება აქვს. «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 99-ე მუხლი ითვალისწინებს დისციპლინური გადაცდომისათვის მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების შემთხვევებს, რომლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოხელე შეიძლება გაათავისუფლონ სამსახურიდან ამ კანონით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომისათვის. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, სამსახურებრივ მოვალეობათა დარღვევისათვის მოხელე შეიძლება გაათავისუფლონ სამსახურიდან, თუ მის მიმართ უკვე მოქმედებს დისციპლინური პასუხისმგებლობის ნებისმიერი სხვა ზომა, ხოლო მე-3 პუნქტის თანახმად კი, მოხელე შეიძლება გაათავისუფლონ სამსახურიდან დისციპლინური პასუხისმგებლობის გარეშეც, თუ იგი უხეშად დაარღვევს სამსახურებრივ მოვალეობას. «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონის 78-ე მუხლი ითვალისწინებს დისციპლინური გადაცდომის სახეებს, რომლის პირველი პუნქტის «გ» ქვეპუნქტის თანახმად, დისციპლინურ გადაცდომას წარმოადგენს ზოგადზნეობრივი ნორმების წინააღმდეგ ან მოხელისა და დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ მიმართული უღირსი საქციელი (ბრალეული ქმედება), განურჩევლად იმისა, სამსახურშია ჩადენილი თუ მის გარეთ. სწორედ ხსენებულ ნორმაზე უთითებს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 4 ივლისის ¹748/კ ბრძანება ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის ლ. ნ-ძის მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის _ სამსახურიდან განთავისუფლების გამოყენებისას.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ლ. ნ-ძის სამსახურიდან განთავისუფლების მეორე საფუძველთან _ საშუალო სკოლაში ლ. ნ-ძის პედაგოგიურ საქმიანობასთან დაკავშირებით, ისე გამოიყენა «საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-13 მუხლი, რომ არ იმსჯელა და არ დაასაბუთა, თუ რამდენად წარმოადგენდა ... საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრის უფროსი ხსენებული კანონით გათვალისწინებულ თანამდებობის პირს და რამდენად შეიძლებოდა მასზე ხსენებული კანონის გავრცელება. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს იმ არგუმენტზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში საკითხი ეხებოდა არა ზოგადად, ანაზღაურების მიღების აკრძალვას, არამედ «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონით რეგლამენტირებულ ზედამხედველობის ქვეშ მყოფი ორგანიზაციიდან ანაზღაურების მიღების თაობაზე აკრძალვას.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2008 წლის 4 ივლისის ¹748/კ ბრძანების კანონიერება უნდა შეამოწმოს «საჯარო სამსახურის შესახებ» საქართველოს კანონისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის შესაბამისად. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს, რამდენად უნდა გავრცელდეს მოსარჩელეზე «საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ» საქართველოს კანონის ნორმები
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის «გ” და «ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე1” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება (განჩინება) ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების (განჩინების) დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე1» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ, ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, სრულყოფილად უნდა დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და საქმეზე მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 თებერვლის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
