ბს-906-870(კ-08) 22 იანვარი, 2009 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე

კასატორი (მოსარჩელე) _ სს “.... ბანკი”, წარმომადგენელი _

დ. თ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხეები): 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია, წარმომადგენელი _ ს. მ-ე; 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი _ შ. კ-ი; 3. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, წარმომადგენელი _ ზ. ა-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 16 თებერვალს სს “... ბანკმა” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ განახორციელა სს ,,... ბანკის” ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხების 2006 წლის სექტემბრიდან 2006 წლის ნოემბრის ჩათვლით შემოწმება, რის საფუძველზეც 2006 წლის 7 დეკემბერს შედგა აქტი. აღნიშნულის საფუძველზე, ხსენებულმა საგადასახადო ინსპექციამ 2006 წლის 14 დეკემბერს გამოსცა ¹282 ბრძანება, ხოლო ამ ბრძანების საფუძველზე, 2006 წლის 14 დეკემბერს გამოსცა ¹454 საგადასახადო მოთხოვნა. სს ,,... ბანკი” ნაწილობრივ არ დაეთანხმა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნას და იმავე საგადასახადო ინსპექციაში 2006 წლის 22 დეკემბერს წარადგინა ¹51.22/2776 შესაგებელი, რომელიც ამ საგადასახადო ინსპექციამ არ დააკმაყოფილა, რის საფუძველზეც 2006 წლის 29 დეკემბერს გამოსცა ¹747-ს ბრძანება, რომელიც სს ,,... ბანკს” ჩაჰბარდა 2007 წლის 4 იანვარს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 155-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, იმავე საგადასახადო ინსპექციის აღნიშნული ბრძანება სს ,,.... ბანკმა” 2007 წლის 5 იანვარს გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში, რომელმაც მისი საჩივარი არ დააკმაყოფილა, რის საფუძველზეც 2007 წლის 17 იანვარს გამოსცა ¹72-ს ბრძანება, რომელიც სს ,,.... ბანკს” ჩაჰბარდა 2007 წლის 23 იანვარს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 157-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო დეპარტამენტის აღნიშნული ბრძანება სს ,,.... ბანკმა” 2007 წლის 25 იანვარს გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში, რომელმაც მისი საჩივარი არ დააკმაყოფილა, რის თაობაზეც 2007 წლის 12 თებერვალს აცნობა სს ,,.... ბანკს” ¹05-04/1229 წერილით, რომელიც ამ ბანკს ჩაჰბარდა 2007 წლის 15 თებერვალს.

მოსარჩელემ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ (3600 ლარის ფარგლებში) ბათილად ცნობის სამართლებრივ და ფაქტობრივ გარემოებებად მიუთითა, რომ ხსენებული საგადასახადო მოთხოვნა, რომელიც ამ ბანკს ავალდებულებდა 168752 ლარის გადახდას, ნაწილობრივ, 3600 ლარის მოთხოვნის ფარგლებში, უნდა გამოცხადებულიყო ბათილად მისი ძალაში შესვლის დღიდან, ვინაიდან იგი აღნიშნულ ნაწილში ეწინააღმდეგებოდა კანონმდებლობას. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ 2006 წლის 7 დეკემბერს შედგენილ აქტში, რომლის საფუძველზეც მოხდა ამ საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹282-ს ბრძანების გამოცემა და საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენა, აღნიშნა, რომ სს ,,.... ბანკსა” და მის ფილიალებში შერჩევით იქნა შემოწმებული 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 233-ე მუხლის ,,ა” და ,,ბ” ქვეპუნქტების, აგრეთვე, 2005 წლის 1 იანვრიდან მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის ,,ა” და ,,გ” ქვეპუნქტების დაცვის სისწორე და დადგინდა, რომ შესამოწმებელ პერიოდში, სს ,,.... ბანკის” ფილიალებში აღნიშნული კოდექსის მოთხოვნები სულ დარღვეული იყო 164 შემთხვევაში, რაც ნაწილობრივ შეესაბამებოდა სინამდვილეს. შესაბამისად, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ განახორციელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 142-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული 300 ლარის ოდენობით ჯარიმის დარიცხვა თითოეულ ამ შემთხვევაზე, რამაც საგადასახადო ინსპექციის მიერ დარღვეულად მითითებულ 164 ანგარიშზე შეადგინა 49200 ლარი, რითაც დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-126-ე მუხლები. აღნიშნული 164 ანგარიში გახსნილ იქნა 2005 წლის პერიოდში, რომელზეც ვრცელდებოდა 2005 წლის 1 იანვარს ძალაში შესული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის 2006 წლის 25 მაისის ¹31380 ცვლილებამდე მოქმედი რედაქცია, რომლის თანახმად, ბანკი ვალდებული იყო 3 დღის ვადაში ეცნობებინა შესაბამისი საგადასახადო ორგანოსთვის გადასახადის გადამხდელისათვის აღნიშნული ანგარიშის გახსნის შესახებ და საგადასახადო ორგანოს მიერ ამ ინფორმაციის მიღებამდე გადასახადის გადამხდელის ანგარიშიდან არ განეხორციელებინა გასავლის ოპერაციები.

მოსარჩელის განმარტებით, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია 2006 წლის 7 დეკემბრის აქტში არ მიუთითებდა, თუ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის უშუალოდ რომელი მოთხოვნა იყო ამ ბანკის მხრიდან დარღვეული. ზემოხსენებული 164 ანგარიშიდან არც ერთ შემთხვევაში არ იყო სახეზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის მეორე ნაწილის (არ განეხორციელებინა გასავლის ოპერაციები) დარღვევა, ხოლო წინააღმდეგ შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა შესაბამის საგადასახადო ინსპექციას. მოსარჩელე ნაწილობრივ დაეთანხმა 2006 წლის 7 დეკემბრის აქტს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის პირველი ნაწილის (3 დღის ვადაში ეცნობებინა საგადასახადო ორგანოსთვის ანგარიშის გახსნის შესახებ) დარღვევის თაობაზე. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ აღნიშნულ 164 ანგარიშში მოაქცია ასევე შემდეგი 12 ანგარიში, რომელთა გახსნის შესახებ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტით დაკისრებული შეტყობინების ვალდებულება მოსარჩელეს არ დაურღვევია: 1. შპს ,,...”, სალარე ანგარიში ¹4467965; 2. შპს ,,,...”, სავალუტო ანგარიში ¹4070747; 3. შპს ,,...”, სალარე ანგარიში ¹4467266; 4. შპს ,,....”, სავალუტო ანგარიში ¹4070048; 5. ი/მ “გ. ს-ია”, სალარო ანგარიში ¹901468821; 6. ი/მ “გ. ს-ა”, სავალუტო ანგარიში ¹901070808; 7. ი/მ “მ. კ-ე”, სალარო ანგარიში ¹901468960; 8. ი/მ “მ. კ-ე”, სავალუტო ანგარიში ¹901070675; 9. ი/მ “ა. ხ-ე”, სალარო ანგარიში ¹901468355; 10. შპს ,,....”, სალარო ანგარიში ¹601467777; 11. შპს ,,....”, სავალუტო ანგარიში ¹60107077; 12. ი/მ “მ-ი ვ.”, სალარო ანგარიში ¹8468647. აღნიშნული თორმეტივე ანგარიში გახსნილ იქნა პარასკევ დღეს, ხოლო შესაბამის საგადასახადო ორგანოს შეტყობინება წარედგინა მომდევნო სამშაბათ დღეს, რაც დასტურდებოდა შესაბამისი მტკიცებულებებით.

მოსარჩელის მტკიცებით, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია და საგადასახადო დეპარტამენტი მიიჩნევდნენ, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტით განსაზღვრული 3-დღიანი ვადის ათვლისას სათვალავში უნდა მოქცეულიყო ასევე კვირა დღე. აღნიშნული მოსაზრება დასტურდებოდა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 29 დეკემბრის ¹747-ს ბრძანებით შესაგებლის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, სადაც მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია ცალსახად მიუთითებდა, რომ (უბრალო) დღე უთანაბრდებოდა “კალენდარულ დღეს”, ხოლო რის საფუძველზე ან რატომ, არ იყო განმარტებული. მსგავს მოსაზრებას იზიარებდა ასევე საგადასახადო დეპარტამენტი, რომელიც 2007 წლის 17 იანვრის ¹72-ს ბრძანებაში განმარტავდა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტით განსაზღვრული 3-დღიანი ვადა უნდა განსაზღვრულიყო კალენდარული დღეებით, ხოლო აღნიშნულის არგუმენტად მოყვანილი იყო ამ კოდექსის მე-4 მუხლის მე-3 ნაწილი, ასევე _ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94-ე მუხლი. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია, საგადასახადო დეპარტამენტი და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო არ ასაბუთებდნენ (ან არასწორად ასაბუთებდნენ), თუ რატომ მიიჩნიეს და ჩათვალეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ვადების განსაზღვრისას აღნიშნული ,,დღე” და ,,კალენდარული დღე” ერთმანეთის იდენტურად, მაშინ, როცა საქართველოს საგადასახადო კოდექსი ამის არანაირ საფუძველს არ იძლეოდა და პირიქით, იგი ცალსახად ახდენდა ,,დღის”, ,,სამუშაო დღისა” და ,,კალენდარული დღის” დიფერენცირებას. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, აღნიშნულის მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა საგადასახადო ორგანოებს. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის, ასევე საგადასახადო დეპარტამენტის მოსაზრებით, ზემოაღნიშნული 12 ანგარიშის გახსნის შეტყობინების ვადა ამოიწურა მომდევნო ორშაბათ დღეს და შესაბამისად, სამშაბათ დღეს განხორციელებული შეტყობინებები საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტით განსაზღვრული 3-დღიანი შეტყობინების ვადის დარღვევა იყო. მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული მოსაზრება იყო მცდარი და არ შეესაბამებოდა კანონმდებლობას.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მოქმედების განხორციელების ვადა განისაზღვრებოდა კონკრეტული კალენდარული თარიღით ან იმ გარემოებაზე მითითებით, რომელიც აუცილებლად უნდა დამდგარიყო, ან დროის მონაკვეთით. უკანასკნელ შემთხვევაში, მოქმედება შეიძლებოდა განხორციელებულიყო დროის მთელი მონაკვეთის განმავლობაში. აღნიშნული მუხლი უშუალოდ მიუთითებდა, რომ ვადა უნდა განსაზღვრულიყო კონკრეტული კალენდარული თარიღით ან დროის მონაკვეთით (და არა დროის კალენდარული მონაკვეთით). შესაბამისად, ამ მუხლიდან არ იკვეთებოდა, რომ დროის მონაკვეთის ათვლისას გამოყენებული უნდა ყოფილიყო კალენდარული დროის მონაკვეთით ათვლის წესი. ადმინისტრაციული კანონმდებლობა და თვით საქართველოს საგადასახადო კოდექსი იცნობდა ვადის ათვლის სხვადასხვა ხერხს. რაც შეეხებოდა საგადასახადო დეპარტამენტის მოსაზრებას, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ წარმოებაში ვადის გამოთვლისას გამოიყენებოდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 59-69-ე მუხლებით დადგენილი წესი, აღნიშნული საკანონმდებლო ნორმა ვერ იქნებოდა გამოყენებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტით განსაზღვრული 3-დღიანი ვადის გაანგარიშების შემთხვევაში, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლი უშუალოდ ითვალისწინებდა საბანკო დაწესებულებების, რომლებიც ვერ ჩაითვლებოდნენ ადმინისტრაციულ ორგანოებად, შესაბამის ვალდებულებას, ხოლო ბანკების მიერ ანგარიშის გახსნის შესახებ 3 დღის ვადაში შეტყობინება ვერ ჩაითვლებოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94-ე მუხლის პირველ ნაწილში მოცემულ ადმინისტრაციულ წარმოებად. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტში ვადა განისაზღვრებოდა დროის მონაკვეთით, კერძოდ, ,,3 დღის ვადით”, რომელიც არ უნდა განხილულიყო, როგორც ,,3 კალენდარული დღე”, ასევე _ როგორც ,,3 სამუშაო დღე”.

მოსარჩელის მტკიცებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსი კალენდარული დღის, სამუშაო დღის და არც უბრალო დღის განმარტებას არ იძლეოდა. ასეთ შემთხვევაში, ამ კოდექსის მე-2 მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, გამოიყენებოდა საქართველოს კანონმდებლობის სხვა სფეროს ტერმინები და ცნებები იმ მნიშვნელობით, რა მნიშვნელობაც მათ ჰქონდათ შესაბამის სფეროში. საგადასახადო ინსპექცია იყო ადმინისტრაციული ორგანო და შესაბამისად, ვადების ათვლის შემთხვევაში, თუ სპეციალური ნორმატიული აქტებით აღნიშნული საკითხი არ იყო რეგულირებული, გამოიყენებოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ნორმები, კერძოდ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-15 მუხლი განსაზღვრავდა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით ვადების ათვლისას საქართველოს შრომის კანონმდებლობით დადგენილი უქმე და დასვენების დღეები არ ჩაითვლებოდა. 2006 წლის 1 ივნისამდე მოქმედი საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 58-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საერთო დასვენების დღე იყო კვირა. შესაბამისად, ვადების ათვლისას კვირა და სხვა, კანონით განსაზღვრული უქმე დღეები არ ჩაითვლებოდა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსიც ცალსახად მიჯნავდა “დღეს”, ,,სამუშაო დღესა” და ,,კალენდარულ დღეს”. აქედან გამომდინარე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტით ბანკებისათვის დაკისრებული შეტყობინების ვალდებულების 3-დღიანი ვადის გამოანგარიშებისას სათვალავში არ უნდა ჩათვლილიყო კანონით დაწესებული უქმე დღეები და კვირა დღე. შესაბამისად, ზემოთ ჩამოთვლილი თორმეტივე ანგარიშის გახსნისას თორმეტივე შეტყობინება განხორციელდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტით დადგენილ 3-დღიან ვადაში და ამ ბანკს არ განუხორციელებია ანგარიშის გახსნის შესახებ საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში ინფორმაციის წარუდგენლობა, ანუ სამართალდარღვევა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევის გამო არავის არ შეიძლებოდა დაკისრებოდა პასუხისმგებლობა, თუ არა ამ კოდექსით დადგენილ საფუძველზე და წესით. შესაბამისად, ამ თორმეტი ანგარიშის გახსნის შემთხვევასთან მიმართებით, სს ,,... ბანკზე” ვერ გავრცელდებოდა იმავე კოდექსის 142-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარიმო სანქცია, რაც ჯამში შეადგენდა 3600 ლარს. ამდენად, გასაჩივრებული საგადასახადო მოთხოვნა უნდა გამოცხადებულიყო ბათილად ნაწილობრივ _ 3600 ლარის ფარგლებში, მისი ძალაში შესვლის მომენტიდან.

მოსარჩელემ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ, 116749 ლარის ფარგლებში ბათილად ცნობის სამართლებრივ და ფაქტობრივ გარემოებებთან და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის განმარტებასთან დაკავშირებით, მიუთითა, რომ გასაჩივრებული საგადასახადო მოთხოვნა ნაწილობრივ, 116749 ლარის მოთხოვნის ფარგლებში ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი მისი ძალაში შესვლის დღიდან, ვინაიდან იგი აღნიშნულ ნაწილში ეწინააღმდეგებოდა კანონმდებლობას. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ 2006 წლის 7 დეკემბერს შედგენილ აქტში, რის საფუძველზეც მოხდა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹282-ს ბრძანების გამოცემა და საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენა, დაადგინა, რომ სს ,,.... ბანკის” სამგორის ფილიალში 2005 წლის 27 ივლისს ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ისანი-სამგორის განყოფილების მიერ წარდგენილ იქნა ¹1240 საინკასო დავალება (განკარგულება), თანხით _ 30765 ლარი. მასში აღნიშნულ ანგარიშზე 2005 წლის 31 ოქტომბერს ჩაირიცხა 675 ლარი, რომელიც ამ ბანკმა ბიუჯეტში გადარიცხა 2006 წლის 15 მაისს, ანუ 194 დღის დაგვიანებით, რასაც მოსარჩელე უდავოდ ეთანხმებოდა. აღნიშნულის საფუძველზე, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, განახორციელა ჯარიმის დარიცხვა საინკასო დავალებაში მითითებული თანხის 2%-ის ოდენობით, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, რამაც შეადგინა 119368 ლარი, რაც არ შეესაბამებოდა მოქმედ კანონმდებლობას.

მოსარჩელის მტკიცებით, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, კონკრეტულ შემთხვევაში, არასწორად გაიანგარიშა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმის ოდენობა, რითაც დაარღვია ამ კოდექსის 125-ე მუხლის პირველი ნაწილი და სს ,,... ბანკს” დააკისრა კანონშეუსაბამო სანქცია. კონკრეტულ შემთხვევაზე ვრცელდებოდა საქართველოს 2005 წლის 1 იანვარს ძალაში შესული საგადასახადო კოდექსი, რომლის 141-ე მუხლი განსაზღვრავდა, რომ ბანკების ან საბანკო ოპერაციების ცალკეულ სახეობათა შემსრულებელი სხვა ორგანიზაციების მიერ ბიუჯეტში გადასახადის გადარიცხვის თაობაზე საგადასახადო ორგანოს საინკასო დავალების ან გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის საგადახდო დავალების საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობა, აგრეთვე, გადასახადის გადამხდელისათვის/საგადასახადო აგენტისთვის ან ვალდებული პირისათვის საგადახდო დავალების შეუსრულებლად დაბრუნება, იწვევდა დაჯარიმებას საგადახდო დავალებაში (საინკასო დავალებაში) მითითებული თანხის 2 პროცენტის ოდენობით, ყოველი დაგვიანებული დღისათვის. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლი არ შეიძლებოდა განხილულიყო იმავე კოდექსის 70-ე მუხლისაგან იზოლირებულად, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის საკანონმდებლო ნორმის დისპოზიციური ნაწილი (საინკასო დავალების საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობა) უშუალოდ მიუთითებდა ამ კოდექსის 70-ე მუხლზე. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მე-2 წინადადება განსაზღვრავდა, რომ თუ გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს, სხვა ვალდებულ პირს ანგარიშებზე არ გააჩნდა ფულადი სახსრები ან ანგარიშებზე არსებული ფულადი სახსრები არასაკმარისი იყო საგადახდო დავალების ან/და საინკასო დავალების შესასრულებლად, მათი აღსრულება ხორციელდებოდა ამ ანგარიშებზე ფულადი სახსრების ჩარიცხვის შესაბამისად, არა უგვიანეს ყოველი ასეთი ჩარიცხვის დღის მომდევნო საოპერაციო დღისა.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საინკასო დავალება წარმოადგენდა საგადასახადო ორგანოების გადაწყვეტილებას გადასახადის გადამხდელის საბანკო ანგარიშებიდან გადასახადის გადახდის თაობაზე და მისი შესრულება ბანკისათვის უპირობოდ სავალდებულო იყო. შესაბამისად, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 35-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საინკასო დავალება წარმოადგენდა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რომელიც ბანკს პრიორიტეტულად და უპირობოდ ავალდებულებდა გადასახადის გადამხდელის ანგარიშიდან თანხის ბიუჯეტში გადარიცხვას. საინკასო დავალებასთან დაკავშირებით, შეიძლებოდა ყოფილიყო ორი შემთხვევა, კერძოდ, როცა ანგარიშზე არსებული თანხა აღემატებოდა საინკასო დავალებაში მითითებულ თანხას ან, როდესაც ანგარიშზე რიცხული თანხა ნაკლები იყო, ვიდრე საინკასო დავალებაში მითითებული თანხა. პირველი შემთხვევა არაპრობლემატური იყო, ვინაიდან ბანკს ცალსახად წარმოექმნებოდა ვალდებულება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის მე-3 ნაწილის პირველი წინადადების საფუძველზე. პრობლემატური იყო მეორე შემთხვევა, კერძოდ, თუ გადასახადის გადამხდელის ანგარიშზე თანხა არ ირიცხებოდა, მაშინ ბანკში შემოსული საინკასო დავალება არ იძენდა იურიდიულ ძალას და შესაბამისად, იგი არ იყო ბანკისათვის შესასრულებლად სავალდებულო _ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ბანკს საინკასო დავალების შესრულების ვალდებულება წარმოექმნებოდა ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვის მომენტიდან, ანუ, სანამ ანგარიშზე თანხა არ ჩაირიცხებოდა, ბანკს საინკასო დავალების შესრულების ვალდებულება არ გააჩნდა _ ამ კონკრეტული პირობის დადგომამდე, საინკასო დავალება იურიდიული ძალის არმქონე იყო. შესაბამისად, ანგარიშზე თანხის არარსებობის შემთხვევაში, საინკასო დავალება იურიდიულ ძალას იძენდა ამ ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვის მომენტიდან. ასეთ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს უწოდებდნენ პირობადებულ-მოდიფიცირებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, რომელთა იურიდიული ძალა წარმოიქმნებოდა გარკვეული პირობის დადგომის საფუძველზე, ხოლო ამ პირობის გაუქმების შემთხვევაში, მათი იურიდიული ძალაც ქრებოდა. აღნიშნული პირობა შეიძლებოდა ყოფილიყო მრავალჯერადი. საინკასო დავალების შემთხვევაში, ასეთ არაერთჯერად (მრავალჯერად) პირობას წარმოადგენდა გადასახადის გადამხდელის ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვა, რის შესახებაც მითითებული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მე-2 წინადადებაში. გადასახადის გადამხდელის ანგარიშზე თანხის არარსებობის შემთხვევაში, საინკასო დავალების შესრულება შეუძლებელი იყო ფაქტობრივი მიზეზების გამო და შესაბამისად, ასეთი საინკასო დავალება იურიდიული ძალის არმქონე იყო.

მოსარჩელის მტკიცებით, ანგარიშზე თანხის ნაწილობრივ (არასრული) ჩარიცხვის შემთხვევაში, ანუ, როცა გაჩნდებოდა ვალდებულების (თუნდაც ნაწილობრივ) შესრულების ფაქტობრივი საფუძველი, საინკასო დავალება იძენდა ე.წ. პარციალურ, ნაწილობრივ იურიდიულ ძალას ჩარიცხული თანხის ნაწილში და სწორედ ამ ნაწილში წარმოექმნებოდა ბანკს საინკასო დავალების შესრულების ვალდებულება. საინკასო დავალების ნაწილობრივ შესრულების შემდეგ, როცა ანგარიშზე ფულადი თანხა არ რჩებოდა, საინკასო დავალება კვლავ კარგავდა იურიდიულ ძალას. შესაბამისად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, საინკასო დავალებაში მითითებული თანხა, იმ შემთხვევაში, როცა ანგარიშზე არსებული თანხა არასაკმარისი იყო საინკასო დავალების სრულად შესასრულებლად, წარმოადგენდა ერთეული (პარციალური) საინკასო დავალების თანხას და არა იმ თანხას, რომელიც უშუალოდ იყო მითითებული საინკასო დავალების დოკუმენტში. კონკრეტულ შემთხვევაში, უდავო იყო, რომ საგადასახადო ორგანომ ბანკში წარადგინა 2005 წლის 27 ივლისის საინკასო დავალება 30766 ლარის თანხაზე, რომელიც სს ,,.... ბანკს” ჩაჰბარდა 2005 წლის 28 ივლისს. აღნიშნულ საინკასო დავალებას (30766 ლარის გადახდაზე) იურიდიული ძალა არ შეუძენია და შესაბამისად, სს ,,.... ბანკს” არ წარმოქმნია მისი შესრულების ვალდებულება. უდავო იყო ასევე, რომ 2005 წლის 31 ოქტომბერს გადასახადის გადამხდელის ანგარიშზე ჩაირიცხა 675 ლარი, რომლის ჩარიცხვისთანავე საინკასო დავალებამ იურიდიული ძალა შეიძინა 675 ლარის ნაწილში, რის საფუძველზეც სს ,,.... ბანკს” წარმოექმნა აღნიშნული თანხის ბიუჯეტში გადარიცხვის ვალდებულება. უდავო იყო ისიც, რომ სს ,,.... ბანკმა” აღნიშნული ვალდებულება შეასრულა 2006 წლის 15 მაისს, რითაც დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მე-2 წინადადებით განსაზღვრული ვადა 194 დღით. აღნიშნულ სამართალდარღვევაზე ვრცელდებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლი, რომელიც განსაზღვრავდა საჯარიმო სანქციის ოდენობას საინკასო დავალებაში მითითებული თანხის 2 პროცენტის ოდენობით, ყოველი დაგვიანებული დღისათვის.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 126-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სანქცია იყო პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის, ის ნორმატიული აქტები კი, რომლებსაც იურიდიული ძალა არ შეუძენია, არ შეიძლებოდა დარღვეულიყო. კონკრეტულ შემთხვევაში, საინკასო დავალებაში მითითებული თანხა წარმოადგენდა 675 ლარს, რომლის 2% შეადგენდა 13,50 ლარს. შესაბამისად, საინკასო დავალების შესრულების 194 დღით ვადაგადაცილების გამო, მოსარჩელე უნდა დაჯარიმებულიყო 2619 ლარით. მოსარჩელე გაანგარიშებული საურავის ამ ნაწილში დაეთანხმა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას. საგადასახადო ორგანოების მიერ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის წარმოდგენილი სახით განმარტება უხეშად არღვევდა საქართველოს კონსტიტუციის 38-ე მუხლით რეგულირებულ თანასწორობის პრინციპს, ასევე უშუალოდ და პირდაპირ არღვევდა სამართლიანობის პრინციპს. საგადასახადო ორგანოების ამგვარი განმარტებიდან გამომდინარეობდა, რომ საბანკო დაწესებულებას პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა იმ ოდენობის თანხის გათვალისწინებით, რომლის შესრულებაც მისთვის შეუძლებელი იყო, ანუ ბანკს ეკისრებოდა პასუხისმგებლობა ფაქტობრივად შესასრულებლად შეუძლებელი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, რაც პირდაპირ ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს კონსტიტუციის 39-ე მუხლიდან გამომდინარე კანონიერების პრინციპს _ ე.წ. იმპოსსიბილიუმ ნულლა ესტ ობლიგატიო (დაუშვებელია შეუძლებლის დაკისრება). ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრებულ ნაწილში ეწინააღმდეგებოდა კანონმდებლობას და პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებდა მოსარჩელის კანონიერ უფლებებსა და ინტერესებს, კერძოდ, საქართველოს კონსტიტუციით განსაზღვრულ საკუთრებისა და თანასწორობის უფლებებს.

მოსარჩელის მტკიცებით, თუ საგადასახადო ორგანოების მიერ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის განმარტებას სასამართლო ჩათვლიდა კანონშესაბამისად, ასეთ შემთხვევაში სასამართლო არა მარტო უფლებამოსილი, არამედ ვალდებული იყო, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-6 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოში შეეტანა კონსტიტუციური წარდგინება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის საქართველოს კონსტიტუციასთან შესაბამისობასთან დაკავშირებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ _ 120349 ლარის ფარგლებში, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 29 დეკემბრის ¹747-ს ბრძანების, საგადასახადო დეპარტამენტის 2007 წლის 17 იანვრის ¹72-ს ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2007 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, მათი ძალაში შესვლის მომენტიდან, ასევე მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 3610,47 ლარის მის სასარგებლოდ გადახდის შესაბამისი მოპასუხისათვის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებით სს “... ბანკის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნა ნაწილობრივ, მოსარჩელისთვის 120349 ლარის დარიცხვის ნაწილში, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 29 დეკემბრის ¹747-ს ბრძანება, საგადასახადო დეპარტამენტის 2007 წლის 17 იანვრის ¹72-ს ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2007 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილება, მათი ძალაში შესვლის მომენტიდან; მოპასუხე მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას მოსარჩელე სს “... ბანკის” სასარგებლოდ დაეკისრა მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 3610,47 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹282 ბრძანებით, სს ,,... ბანკს” გასვლითი, გეგმური საგადასახადო შემოწმების შედეგად, დამატებით დაერიცხა 168752 ლარი, მათ შორის, ჯარიმა _ 168657 ლარი და საურავი _ 95 ლარი, კერძოდ, საბანკო ანგარიშების გახსნისას ინფორმაციის წარუდგენლობისათვის ჯარიმა _ 49200 ლარი, ბანკებისა და სხვა ორგანიზაციების მიერ საგადასახადო ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის ჯარიმა _ 119457 ლარი, საურავი _ 95 ლარი, რომელთა დარიცხვის საფუძველს წარმოადგენდა მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 7 დეკემბრის გასვლითი, გეგმური საგადასახადო შემოწმების აქტი. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ სს “... ბანკს” 2006 წლის 14 დეკემბერს წარედგინა ¹454 საგადასახადო მოთხოვნა გადასახადების გადასახდელად დარიცხვის შესახებ, სულ 168752 ლარის ოდენობით. საქმეში წარმოდგენილი 2006 წლის 7 დეკემბრის აქტით დადგენილი იყო, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ განახორციელა სს ,,.... ბანკის” ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხების 2006 წლის სექტემბრიდან 2006 წლის ნოემბრის ჩათვლით შემოწმება, რის საფუძველზეც 2006 წლის 7 დეკემბერს შედგა აქტი. შემოწმების შედეგად გაირკვა, რომ სს ,,.... ბანკსა” და მის ფილიალებში შერჩევით იქნა შემოწმებული საქართველოს 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 233-ე მუხლის ,,ა” და ,,ბ” ქვეპუნქტების, აგრეთვე, საქართველოს 2005 წლის 1 იანვრიდან მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის ,,ა” და ,,ბ” ქვეპუნქტების დაცვის სისწორე და დადგინდა, რომ შესამოწმებელ პერიოდში, სს ,,.... ბანკის” ფილიალებში აღნიშნული კოდექსის მოთხოვნები სულ დარღვეული იყო 164 შემთხვევაში. ამ ბანკის შემოწმებულ ფილიალებზე შედგენილი იყო შესაბამისი აქტები. სს ,,... ბანკის” ცენტრალური ფილიალის მიერ დაგვიანებით იყო გაგზავნილი შეტყობინებები 42 ანგარიშის გახსნაზე, ცენტრალური ფილიალის დიდუბის განყოფილებაში _ 7 შემთხვევაში, ცენტრალური ფილიალის ვაკის განყოფილებაში _ 15 შემთხვევაში, ცენტრალური ფილიალის საბურთალოს განყოფილებაში _ 34 შემთხვევაში, გლდანის ფილიალში _ 4 შემთხვევაში, სამგორის ფილიალში _ 6 შემთხვევაში, სამგორის ფილიალის ლილოს განყოფილებაში _ 24 შემთხვევაში, ბათუმის ფილიალში _ 4 შემთხვევაში, ბათუმის ფილიალის ქობულეთის განყოფილებაში _ 2 შემთხვევაში, ქუთაისის ფილიალში _ 4 შემთხვევაში, გორის ფილიალში _ 6 შემთხვევაში, ფოთის ფილიალში _ 3 შემთხვევაში, ხოლო ცენტრალური ფილიალის სადგურისა და მარნეულის განყოფილებებში აღნიშნულ საკითხზე ნაკლოვანებები არ გამოვლინდა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სს ,,... ბანკში” დარღვეული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტის მოთხოვნები, რაც იმავე კოდექსის 142-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, იწვევდა დაჯარიმებას 300 ლარის ოდენობით თითოეულ ანგარიშზე, ანუ სულ 164 ანგარიშზე _ 49200 ლარის ოდენობით. სს ,,.... ბანკში” და მის ფილიალებში შერჩევით იქნა შემოწმებული საქართველოს 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 233-ე მუხლის ,,ბ” ქვეპუნქტისა და საქართველოს 2005 წლის 1 იანვრიდან მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის მოთხოვნები და დადგინდა, რომ სამგორის ფილიალში 2005 წლის 27 ივლისს თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ისანი-სამგორის განყოფილების მიერ წარდგენილ იქნა ¹1240 საინკასო დავალება (განკარგულება), თანხით _ 30765 ლარი. აღნიშნულ ანგარიშზე 2005 წლის 31 დეკემბერს ჩაირიცხა 675 ლარი, რომელიც ამ ბანკმა გადარიცხა ბიუჯეტში 2006 წლის 15 მაისს, ანუ 194 დღის დაგვიანებით. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, მოსარჩელეს დაერიცხა ჯარიმა საინკასო დავალებაში მითითებული თანხის 2%-ის ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, რამაც შეადგინა 119368 ლარი, ასევე _ იმავე კოდექსის 129-ე მუხლის თანახმად, საურავი _ 0,007% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, თანხით _ 92 ლარი, სულ _ 119460 ლარი. შემოწმებულ იქნა სახაზინო სამსახურიდან მოწოდებული ინფორმაცია სს ,,.... ბანკის” მიერ შესაბამისი წლის 1 იანვრიდან 1 ნოემბრამდე, ბიუჯეტის შემოსულობების ერთიან ანგარიშზე დაგვიანებით ჩარიცხული თანხების შესახებ. დადგინდა, რომ ამ ბანკის მიერ ბიუჯეტში დაგვიანებით ჩარიცხული თანხების საერთო ჯამმა შეადგინა 4344 ლარი, რითაც დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლი. იმავე კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, ბიუჯეტში დაგვიანებით გადარიცხულ თანხებზე სს ,,.... ბანკს” დაეკისრა ჯარიმა 2%-ის ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, რამაც შეადგინა 89 ლარი, ასევე _ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით, საურავი 0,007%-ის ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, რამაც შეადგინა 3 ლარი, სულ კი _ 92 ლარი.

საქალაქო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ სს ,,.... ბანკმა” მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნაზე მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში 2006 წლის 22 დეკემბერს წარადგინა ¹51.22/2776 შესაგებელი, რომელიც ამ საგადასახადო ინსპექციის მიერ არ დაკმაყოფილდა, რის საფუძველზეც 2006 წლის 29 დეკემბერს მან გამოსცა ¹747-ს ბრძანება, რომელიც ამ ბანკს ჩაჰბარდა 2007 წლის 4 იანვარს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 155-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ინსპექციის აღნიშნული ბრძანება სს ,,... ბანკმა” 2007 წლის 5 იანვარს გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში, რომელმაც აღნიშნული საჩივარი არ დააკმაყოფილა, რის საფუძველზეც 2007 წლის 17 იანვარს გამოსცა ¹72-ს ბრძანება, რომელიც ბანკს ჩაჰბარდა 2007 წლის 23 იანვარს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 157-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო დეპარტამენტის აღნიშნული ბრძანება სს ,,... ბანკმა” 2007 წლის 25 იანვარს გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში, რომელმაც აღნიშნული საჩივარი არ დააკმაყოფილა, რის საფუძველზეც 2007 წლის 6 თებერვალს გამოსცა გადაწყვეტილება, რომელიც ამ ბანკს ჩაჰბარდა 2007 წლის 15 თებერვალს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტის თანახმად (2005 წლის საგადასახადო კოდექსი), ბანკი ან საბანკო ოპერაციების ცალკეულ სახეობათა შემსრულებელი სხვა ორგანიზაცია ვალდებული იყო, 3 დღის ვადაში ეცნობებინა შესაბამისი საგადასახადო ორგანოსთვის გადასახადის გადამხდელისათვის აღნიშნული ანგარიშის გახსნის შესახებ და საგადასახადო ორგანოს მიერ ამ ინფორმაციის მიღებამდე, გადასახადის გადამხდელის ანგარიშიდან არ განეხორციელებინა გასავლის ოპერაციები.

საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტება იმის შესახებ, რომ სს ,,... ბანკს”, მის მიერ გადასახადის გადამხდელის საბანკო ანგარიშის გახსნის შესახებ საგადასახადო ორგანოსთვის შეტყობინება წარდგენილი ჰქონდა 3-დღიან ვადაში და ამ ვადაში არ უნდა ჩათვლილიყო დასვენების დღე _ კვირა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი ვადა განისაზღვრებოდა კონკრეტული კალენდარული თარიღით ან დროის მონაკვეთით, რომელიც გამოიანგარიშებოდა წლებით, თვეებით ან დღეებით, ან იმ გარემოებაზე მითითებით, რომელიც აუცილებლად უნდა დამდგარიყო. ხსენებული მუხლის მიხედვით, ვადების ათვლისას საქართველოს საგადასახადო კოდექსი არ აკონკრეტებდა დღეებით გამოსათვლელი ვადის დამთავრების დღეს _ კონკრეტულად რომელი ,,დღე” იგულისხმებოდა, სამუშაო თუ არასამუშაო დღე. იმავე დროს საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დიფერენცირებული იყო დღის ცნება, კერძოდ, ამ კოდექსის თანახმად, დღეში იგულისხმებოდა სამუშაო დღე, კალენდარული დღე და დღე. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციულ წარმოებაში გამოიყენებოდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 59-69-ე მუხლებით დადგენილი ვადა. ხსენებული მუხლების თანახმად, თუ ვადის დასაწყისად აღებული იყო ესა თუ ის მოვლენა ან დღის რომელიმე მონაკვეთი, ვადის გამოთვლისას არ მიეთვლებოდა ის დღე, რომელშიც დგებოდა ეს მოვლენა ან დღის ზემოაღნიშნული დრო. დადგენილი იყო, რომ საბანკო ანგარიშები გახსნილი იყო პარასკევ დღეს. საქალაქო სასამართლომ ასევე გაიზიარა მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტება იმის შესახებ, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94-ე მუხლის შესაბამისად, ვადის ათვლისას არ უნდა ყოფილიყო გამოყენებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 59-69-ე მუხლები. თუ ვადა დღეებით გამოითვლებოდა, ვადის ათვლის ბოლო დღის განსაზღვრისათვის აუცილებელი იყო გარკვეულიყო, ვადის დამთავრების დღედ კალენდარული თუ სამუშაო დღე მიიჩნეოდა.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსი არ იძლეოდა კალენდარული დღის, სამუშაო დღისა და უბრალოდ დღის განმარტებას, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლით დადგენილი ვადის ათვლისას გამოყენებული უნდა ყოფილიყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-15 მუხლი, რომლის თანახმად, ამ კოდექსში მითითებული ვადების ათვლისას არ ჩაითვლებოდა შრომის კანონმდებლობით დადგენილი უქმე და დასვენების დღეები. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის დებულებები ვრცელდებოდა საქართველოს ადმინისტრაციულ ორგანოებზე. საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 58-ე მუხლის თანახმად, დასვენების დღეები იყო შაბათი და კვირა, საერთო დასვენების დღე კი _ კვირა. ამდენად, საბანკო დაწესებულებას _ სს ,,... ბანკს” გადასახადის გადამხდელების _ შპს ,,....”, სალარო ანგარიში ¹4467965, შპს ,,...”, სავალუტო ანგარიში ¹4070747, შპს ,,....”, სალარო ანგარიში ¹4467266, შპს ,,...”, სავალუტო ანგარიში ¹4070048, ი/მ “გ. ს-ს”, სალარო ანგარიში ¹901468821, ი/მ “გ. ს-ს”, სავალუტო ანგარიში ¹901070808, ი/მ “მ. კ-ის”, სავალუტო ანგარიში ¹901468960, ი/მ “მ. კ-ის”, სავალუტო ანგარიში ¹901070675, ი/მ “ა. ხ-ის”, სალარო ანგარიში ¹901468355, შპს ,,...”, სალარო ანგარიში ¹601467777, შპს ,,...”, სავალუტო ანგარიში ¹601070777, ი/მ “მ-ი ვ.”, სავალუტო ანგარიში ¹8468647, საბანკო ანგარიშების შესახებ შეტყობინება საგადასახადო ორგანოსათვის წარდგენილი ჰქონდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლით დადგენილ სამდღიან ვადაში, საბანკო ანგარიშების გახსნიდან, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი იყო საგადასახადო მოთხოვნით 3600 ლარის საჯარიმო სანქციის დარიცხვის ნაწილში. საგადასახადო კანონმდებლობით, საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრებოდათ არა მარტო გადასახადის გადამხდელებს, არამედ, აგრეთვე, ბანკებსა და სხვა საფინანსო-საკრედიტო დაწესებულებებს, რომლებიც პასუხისმგებელი იყვნენ გადასახადების ბიუჯეტში გადარიცხვაზე. საგადასახადო ორგანოებს უფლება ჰქონდათ, გადასახადების გადახდევინების იძულებითი მეთოდებითა და საინკასო დავალების საფუძველზე, ამოეღოთ დადგენილ ვადაში გადაუხდელი გადასახადი, ფინანსური სანქციის სახით დარიცხული ჯარიმა და საურავი, რისთვისაც გადამხდელის მომსახურე საბანკო დაწესებულებას ეგზავნებოდა საინკასო დავალება გადასახადის გადამხდელის ანგარიშსწორების ანგარიშიდან ფულადი სახსრების საინკასო დავალებაში მითითებულ ანგარიშზე გადატანის შესახებ. საინკასო დავალება იგზავნებოდა იმ შემთხვევაში, თუ გადასახადის გადამხდელი დადგენილ ვადაში ნებაყოფლობით არ გადაიხდიდა გადასახადს, ფინანსური სანქციის სახით დაკისრებულ ჯარიმასა და სანქციას.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ გადასახადის გადამხდელის ან სხვა ვალდებული პირის საბანკო ანგარიშიდან საგადასახადო ორგანოს საინკასო დავალების საფუძველზე თანხების ჩამოწერა საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებას წარმოადგენდა. გადასახადის გადამხდელის ან სხვა ვალდებული პირის საბანკო ანგარიშებზე რიცხული ფულადი თანხების საგადასახადო ორგანოს საინკასო დავალებით ჩამოწერა წარმოებდა მხოლოდ გადასახადის გადამხდელის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ დადგენილ ვადებში. საგადასახადო ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, საგადასახადო ორგანოს საინკასო დავალება გადასახადის შესაბამის ბიუჯეტში ჩარიცხვის თაობაზე, საბანკო დაწესებულების მიერ ექვემდებარებოდა სავალდებულო შესრულებას. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ბანკს უფლება არ ჰქონდა, შეეფერხებინა გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ან საინკასო დავალება შესაბამის ბიუჯეტში გადასახადის ჩარიცხვის თაობაზე. იმ შემთხვევაში, თუ გადასახადის გადამხდელს ან სხვა ვალდებულ პირს არ გააჩნდა ფულადი სახსრები ან ანგარიშზე არსებული ფულადი სახსრები არასაკმარისი იყო საგადასახადო ან/და საინკასო დავალების შესასრულებლად, მათი აღსრულება ხორციელდებოდა ამ ანგარიშებზე ფულადი სახსრების ჩარიცხვის შესაბამისად, არა უგვიანეს ასეთი ჩარიცხვის დღის მომდევნო საოპერაციო დღისა. დადგენილი იყო, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ისანი-სამგორის განყოფილების მიერ სს ,,... ბანკის” სამგორის ფილიალში 2005 წლის 27 ივლისს წარდგენილ იქნა ¹1240 საინკასო დავალება (განკარგულება), თანხით _ 30765 ლარი. აღნიშნულ ანგარიშზე 2005 წლის 31 ოქტომბერს ჩაირიცხა 675 ლარი, რომელიც ამ ბანკმა ბიუჯეტში გადარიცხა 2006 წლის 15 მაისს _ 194 დღის დაგვიანებით. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის შესაბამისად, სს ,,... ბანკს” დაარიცხა იმავე საინკასო დავალებაში მითითებული თანხის _ 30765 ლარის 2% ყოველი დაგვიანებული დღისათვის _ 119368 ლარი.

საქალაქო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, ბანკებისა და საბანკო ოპერაციების ცალკეულ სახეობათა შემსრულებელი სხვა ორგანიზაციების მიერ ბიუჯეტში გადასახდელის გადარიცხვის თაობაზე საგადასახადო ორგანოს საინკასო დავალების ან გადასახდელის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის საგადახდო დავალების საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობა, აგრეთვე, გადასახადის გადამხდელისათვის/საგადასახადო აგენტისათვის ან ვალდებული პირისათვის საგადახდო დავალების შეუსრულებლად დაბრუნება, იწვევდა დაჯარიმებას საგადახდო დავალებაში (საინკასო დავალებაში) მითითებული თანხის 2%-ის ოდენობით, ყოველი დაგვიანებული დღისათვის. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ხსენებული ნორმა არ შეიძლებოდა განმარტებულიყო სიტყვასიტყვით, მისი გრამატიკული მნიშვნელობიდან გამომდინარე და აუცილებელი იყო ამ ნორმის ინტერპრეტაცია მხოლოდ და მხოლოდ გადასახადების მიზნებისათვის, ვინაიდან აღნიშნული ნორმის სიტყვასიტყვითი განმარტებით დაირღვეოდა მოსარჩელის მიმართ სამართლიანობის პრინციპი, რომლის შესაბამისად, სამართალდამრღვევის მიმართ საგადასახადო პასუხისმგებლობის პრინციპებიდან გამომდინარე, სამართალდამრღვევს პასუხისმგებლობა უნდა დაკისრებოდა მხოლოდ მის მიერ ჩადენილი სამართალდარღვევის ხასიათისა და ხარისხის გათვალისწინებით. პასუხისმგებლობის ღონისძიება უნდა ყოფილიყო სამართალდარღვევის ადეკვატური და მოცემულ შემთხვევაში, საინკასო დავალების შეუსრულებლობისათვის ჯარიმა უნდა დაკავშირებოდა არა საინკასო დავალების, არამედ ვადაგადაცილებული და საბანკო დაწესებულებაში არსებული გადასახადის გადამხდელის ანგარიშებზე არსებული თანხის მოცულობას, რადგან სწორედ ამ თანხით განისაზღვრებოდა ბიუჯეტისათვის მიყენებული ზიანის მოცულობა. სს “.... ბანკისათვის” დარიცხული ჯარიმა რამდენჯერმე აღემატებოდა საგადასახადო ვალდებულების ოდენობას, რაც ეწინააღმდეგებოდა საგადასახადო კანონმდებლობას.

საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტება იმის შესახებ, რომ სს “... ბანკს” საინკასო დავალების შესრულების ვალდებულება წარმოეშვა მხოლოდ მაშინ, როდესაც გადასახადის გადამხდელის მიერ მის ანგარიშზე სს “... ბანკში” ჩაირიცხა 675 ლარი.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სს ,,... ბანკს” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე და 141-ე მუხლების შესაბამისად, პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა არა საინკასო დავალებაში მითითებული თანხის _ 30765 ლარის, არამედ გადასახადის გადამხდელის მიერ საბანკო დაწესებულებაში ჩარიცხული თანხის _ 635 ლარის 194 დღის დაგვიანებით გადარიცხვის მოცულობით, რის გამოც გასაჩივრებული საგადასახადო მოთხოვნა საინკასო დავალების შეუსრულებლობისათვის ჯარიმის დარიცხვის ნაწილში, 116749 ლარის ფარგლებში, ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნა ჯარიმის _ 120349 ლარის მოსარჩელისთვის დარიცხვის ნაწილში და მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 29 დეკემბრის ¹747-ს ბრძანება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2007 წლის 17 იანვრის ¹72-ს ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2007 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე, 141-ე და 70-ე მუხლების მოთხოვნებს, რაც მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნის, ჯარიმის _ 120349 ლარის დარიცხვის ნაწილში, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 29 დეკემბრის ¹747-ს ბრძანების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2007 წლის 17 იანვრის ¹72-ს ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2007 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი იყო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომელთაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს “... ბანკის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; სს “... ბანკს” დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის სახით 6750 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რაც დავას არ იწვევდა, რომ სს ,,... ბანკის” მიერ სხვადასხვა ორგანიზაციისათვის გახსნილი იყო რამდენიმე ანგარიში პარასკევ დღეს, ხოლო საგადასახადო ორგანოში შეტყობინება ამ ბანკმა წარადგინა სამშაბათ დღეს. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სს ,,... ბანკმა” შესაბამისი ქმედება განახორციელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის სრული დაცვით. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ კოდექსით დადგენილი ვადის ათვლა იწყებოდა შესაბამისი მოქმედების განხორციელების მომდევნო დღიდან, ხოლო იმავე მუხლის მე-7 ნაწილის მიხედვით, თუ ვადის ბოლო დღე ემთხვეოდა არასამუშაო დღეს, ვადა გრძელდებოდა შემდეგი სამუშაო დღის ბოლომდე. ამდენად, ცალსახა იყო, რომ სს ,,... ბანკს”, იმისათვის, რომ ეცნობებინა საგადასახადო ორგანოსათვის გადასახადის გადამხდელებისათვის ანგარიშების გახსნის შესახებ, კანონით დადგენილი ვადის ათვლა დაეწყო შაბათ დღეს და დასრულდა ორშაბათ დღეს.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს განმარტება იმის თაობაზე, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის დანაწესში მითითებულ 3-დღიან ვადაში, საგადასახადო მიზნებისათვის, გათვალისწინებული იყო 3 კალენდარული დღე, იქიდან გამომდინარე, რომ ცალსახად არ იყო მოხსენიებული სამუშაო დღე, როგორც ასეთი. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის დანაწესი. საქმის მასალებით დადგენილი იყო და დავას არ იწვევდა ის გარემოება, რომ სს ,,... ბანკის” სამგორის ფილიალში 2005 წლის 27 ივლისს წარდგენილ იქნა ¹1240 საინკასო დავალება (განკარგულება), თანხით _ 30675 ლარი. აღნიშნულ ანგარიშზე 2005 წლის 31 ოქტომბერს ჩაირიცხა 675 ლარი, რომელიც ამ ბანკმა ბიუჯეტში გადარიცხა 2006 წლის 15 მაისს, ანუ 194 დღის დაგვიანებით. კანონმა პირდაპირ განსაზღვრა, რომ საინკასო დავალების დაგვიანებით შესრულება გამოიწვევდა საინკასო დავალების თანხის 2 პროცენტით დაჯარიმებას ყოველი დაგვიანებული დღისათვის. ყოველგვარ სამართლებრივ დასაბუთებულობას იყო მოკლებული და მართლმსაჯულების განხორციელების მართლზომიერების პრინციპს სცილდებოდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ სს ,,... ბანკისათვის” დარიცხული ჯარიმა რამდენჯერმე აღემატებოდა საგადასახადო ვალდებულების ოდენობას, რაც იყო უკანონო, მით უფრო, რომ კანონმდებელი ცალსახად არ აწესებდა ჯარიმის ოდენობის მინიმალურ თუ მაქსიმალურ ზღვარს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნა 120349 ლარის ოდენობით ჯარიმის დარიცხვის ნაწილში, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 29 დეკემბრის ¹747-ს ბრძანება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2007 წლის 17 იანვრის ¹72-ს ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2007 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგებოდა საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ დანაწესებს და შესაბამისად, არ არსებობდა აღნიშნული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით გათვალისწინებული ბათილად ცნობის საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ნაწილობრივ გაასაჩივრა სს “... ბანკმა”, რომელმაც მოითხოვა ხსენებული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ _ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის განმარტებისა და მისთვის 116749 ლარის დაკისრების ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის ამ ნაწილში დაკმაყოფილება, ასევე დააყენა შუამდგომლობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის საქართველოს კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე საკასაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსთვის წარდგინებით მიმართვის თაობაზე.

კასატორი მიუთითებს სასარჩელო განცხადებაში მოყვანილ გარემოებებზე და დამატებით აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის განმარტების ნაწილში, რომელზეც დავის საგნის ღირებულება შეადგენს 116749 ლარს, არ არის საკმარისად დასაბუთებული და გამოტანილია კანონის დარღვევით, რაც ამ ნაწილში მისი გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს. სააპელაციო სასამართლო დასაბუთების ნაწილში შემოიფარგლა ერთი წინადადებით და მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ სს ,,... ბანკისათვის” დარიცხული ჯარიმა რამდენჯერმე აღემატებოდა საგადასახადო ვალდებულების ოდენობას, რის გამოც აღნიშნული იყო უკანონო, მოკლებული იყო ყოველგვარ სამართლებრივ დასაბუთებას და სცილდებოდა მართლმსაჯულების განხორციელების მართლზომიერების პრინციპს, მით უფრო, რომ კანონმდებელი ცალსახად არ აწესებდა ჯარიმის ოდენობის მინიმალურ თუ მაქსიმალურ ზღვარს.

კასატორის მტკიცებით, ზემოაღნიშნული არ მოიცავს საკმარის დასაბუთებას იმისა, თუ რატომ და როგორ სცილდება მართლმსაჯულების განხორციელების მართლზომიერების პრინციპს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, მით უფრო, რომ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა გაუგებარია. სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა სააპელაციო პასუხში მოყვანილ სს ,,... ბანკის” არგუმენტაციაზე და ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე გამოიტანა გადაწყვეტილება. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება იმას, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ნაწილობრივ კანონის დარღვევით არის გამოტანილი, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლი, რის შედეგადაც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი. მოცემულ შემთხვევაზე ვრცელდება 2005 წლის 1 იანვარს ძალაში შესული საქართველოს საგადასახადო კოდექსი, რომლის 141-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ბანკებისა და საბანკო ოპერაციების ცალკეულ სახეობათა შემსრულებელი სხვა ორგანიზაციების მიერ ბიუჯეტში გადასახადის გადარიცხვის თაობაზე საგადასახადო ორგანოს საინკასო დავალების ან გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის საგადახდო დავალების საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობა, აგრეთვე, გადასახადის გადამხდელისათვის/საგადასახადო აგენტისათვის ან ვალდებული პირისათვის საგადახდო დავალების შეუსრულებლად დაბრუნება, იწვევს დაჯარიმებას საგადახდო დავალებაში (საინკასო დავალებაში) მითითებული თანხის 2 პროცენტის ოდენობით, ყოველი დაგვიანებული დღისათვის. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის გრამატიკული განმარტება, რითაც უხეშად დაარღვია საქართველოს კონსტიტუციით უზრუნველყოფილი სამართლიანობის პრინციპი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლი არ შეიძლება განიმარტოს გრამატიკულად, საგადასახადო ორგანოების მიერ ამ მუხლის ამგვარი განმარტება უშუალოდ და პირდაპირ არღვევს სამართლიანობის პრინციპს. სამართლიანია, რომ სს ,,... ბანკს” დაეკისროს საჯარიმო სანქცია გადასახდელი თანხის _ 675 ლარის 194 დღის დაგვიანებით გადახდის გამო, ამავე თანხის გათვალისწინებით, მაგრამ აბსოლუტურად არასამართლიანია, რომ სს ,,... ბანკს” დაეკისროს საჯარიმო სანქცია იმ თანხის (30765 ლარის) გათვალისწინებით, რომლის გადახდის ვალდებულებაც სს ,,... ბანკს” არასოდეს წარმოქმნია. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს, რომ საბანკო დაწესებულებას პასუხისმგებლობა ეკისრება თანხის იმ ოდენობის გათვალისწინებით, რომლის ვალდებულების შესრულებაც მისთვის შეუძლებელი იყო, ანუ ამ ბანკს ეკისრება პასუხისმგებლობა ფაქტობრივად შესასრულებლად შეუძლებელი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, რაც პირდაპირ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის 39-ე მუხლიდან გამომდინარე კანონიერების პრინციპს.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის გრამატიკული განმარტება უშუალოდ და პირდაპირ არღვევს სამართლიანობის პრინციპს. მიუხედავად იმისა, რომ სს ,,... ბანკმა” ბიუჯეტი აზარალა 675 ლარის 194 დღის განმავლობაში გადაუხდელობით, ამისათვის მას დაეკისრა სახდელი 30765 ლარის სავარაუდო გადაუხდელობისათვის, რომლის გადახდის ვალდებულება და ბიუჯეტისათვის ამ ნაწილში ზიანის მიყენება, ფაქტობრივად, არ წარმოშობილა და არ განხორციელებულა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის გრამატიკული განმარტება უდავოდ სამართლიანობის პრინციპის უხეში დარღვევაა, არ შეესაბამება საქართველოს კონსტიტუციის 38-ე მუხლით გათვალისწინებულ თანასწორობის პრინციპს, რომელიც საქართველოს კონსტიტუციის 45-ე მუხლის თანახმად, თავისი შინაარსიდან გამომდინარე, ვრცელდება ასევე იურიდიულ პირებზე, მათ შორის, კასატორზე.

კასატორის განმარტებით, სს ,,.... ბანკის” ვალდებულება საინკასო დავალების შესრულებაზე, წარმოიშვა მხოლოდ მაშინ, როცა გადასახადის გადამხდელის ანგარიშზე ჩაირიცხა 675 ლარი. მავალდებულებელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, მათ შორის, საინკასო დავალება, იურიდიული ძალის შეძენისთანავე შესასრულებლად სავალდებულოა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მე-2 წინადადების თანახმად კი, ბანკს ვალდებულება წარმოექმნება მხოლოდ გადამხდელის ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვის მომენტიდან, სანამ ანგარიშზე თანხა არ ჩაირიცხება, ბანკს შესრულების ვალდებულება არ გააჩნია, ანუ ამ კონკრეტული პირობის დადგომამდე, საინკასო დავალება იურიდიული ძალის არმქონეა. მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ არასწორად განსაზღვრა საინკასო დავალების თანხა, შესაბამისად, არასწორად მოახდინა კონკრეტული შემთხვევისათვის ჯარიმის ოდენობის გაანგარიშება და საგადასახადო სანქციის დაწესება, რაც სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა. აღსანიშნავია ისიც, რომ 2007 წლის აგვისტოში განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებით კანონმდებელმა გაიზიარა ზემოაღნიშნული მსჯელობა და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის ტექსტი გრამატიკულად ზუსტად განსაზღვრა, რათა აღარ ყოფილიყო სახეზე სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა კომერციულ ბანკებთან. სააპელაციო სასამართლომ კი არ გაითვალისწინა ზემოაღნიშნული არც ერთი არგუმენტი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მოცემული საკასაციო საჩივრის განხილვა ხელს შეუწყობს ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას, აღმოიფხვრება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის რიგი ნორმების არასწორი ან/და სხვადასხვაგვარი ინტერპრეტაცია, რაც საბოლოო ჯამში, უზრუნველყოფს პრაქტიკაში ამ ნორმების სწორად გამოყენებას, რის გამოც წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დასაშვებია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სს “... ბანკის” საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 3 ოქტომბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 6 ნოემბრამდე; დადგინდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის საქართველოს კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე საკასაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსთვის წარდგინებით მიმართვის თაობაზე სს “... ბანკის” შუამდგომლობის განხილვა საკასაციო საჩივრის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დასაშვებად ცნობის შემთხვევაში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 6 ნოემბრის განჩინებით სს “... ბანკის” საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2008 წლის 11 დეკემბერს, 13.30 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹282 ბრძანებით, სს ,,... ბანკს” გასვლითი, გეგმური საგადასახადო შემოწმების შედეგად, დამატებით დაერიცხა 168752 ლარი, მათ შორის, ჯარიმა _ 168657 ლარი და საურავი _ 95 ლარი, კერძოდ, საბანკო ანგარიშების გახსნისას ინფორმაციის წარუდგენლობისათვის ჯარიმა _ 49200 ლარი, ბანკებისა და სხვა ორგანიზაციების მიერ საგადასახადო ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის ჯარიმა _ 119457 ლარი, საურავი _ 95 ლარი, რომელთა დარიცხვის საფუძველს წარმოადგენდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 7 დეკემბრის გასვლითი, გეგმური საგადასახადო შემოწმების აქტი (ს.ფ. 18). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ სს “.... ბანკს” 2006 წლის 14 დეკემბერს წარედგინა ¹454 საგადასახადო მოთხოვნა გადასახადების გადასახდელად დარიცხვის შესახებ, სულ 168752 ლარის ოდენობით (ს.ფ.17). საქმეში წარმოდგენილი 2006 წლის 7 დეკემბრის აქტით დადგენილია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ განახორციელა სს ,,.... ბანკის” ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხების 2006 წლის სექტემბრიდან 2006 წლის ნოემბრის ჩათვლით შემოწმება, რის საფუძველზეც 2006 წლის 7 დეკემბერს შედგა აქტი. შემოწმების შედეგად გაირკვა, რომ სს ,,.... ბანკსა” და მის ფილიალებში შერჩევით იქნა შემოწმებული საქართველოს 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 233-ე მუხლის ,,ა” და ,,ბ” ქვეპუნქტების, აგრეთვე, საქართველოს 2005 წლის 1 იანვრიდან მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის ,,ა” და ,,ბ” ქვეპუნქტების დაცვის სისწორე და დადგინდა, რომ შესამოწმებელ პერიოდში, სს ,,.... ბანკის” ფილიალებში აღნიშნული კოდექსის მოთხოვნები სულ დარღვეული იყო 164 შემთხვევაში (ს.ფ. 19-30).

საკასაციო სასამართლო ასევე დადგენილად მიიჩნევს, რომ სს ,,... ბანკში” და მის ფილიალებში შერჩევით იქნა შემოწმებული საქართველოს 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 233-ე მუხლის ,,ბ” ქვეპუნქტისა და საქართველოს 2005 წლის 1 იანვრიდან მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის მოთხოვნები და დადგინდა, რომ სამგორის ფილიალში 2005 წლის 27 ივლისს თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ისანი-სამგორის განყოფილების მიერ წარდგენილ იქნა ¹1240 საინკასო დავალება (განკარგულება), თანხით _ 30765 ლარი (ს.ფ. 38). აღნიშნულ ანგარიშზე 2005 წლის 31 ოქტომბერს ჩაირიცხა 675 ლარი, რომელიც ამ ბანკმა გადარიცხა ბიუჯეტში 2006 წლის 15 მაისს, ანუ 194 დღის დაგვიანებით. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, მოსარჩელეს დაერიცხა ჯარიმა საინკასო დავალებაში მითითებული თანხის 2%-ის ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, რამაც შეადგინა 119368 ლარი, ასევე _ იმავე კოდექსის 129-ე მუხლის თანახმად, საურავი _ 0,007% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, თანხით _ 92 ლარი, სულ _ 119460 ლარი. შემოწმებულ იქნა სახაზინო სამსახურიდან მოწოდებული ინფორმაცია სს ,,.... ბანკის” მიერ შესაბამისი წლის 1 იანვრიდან 1 ნოემბრამდე, ბიუჯეტის შემოსულობების ერთიან ანგარიშზე დაგვიანებით ჩარიცხული თანხების შესახებ. დადგინდა, რომ ამ ბანკის მიერ ბიუჯეტში დაგვიანებით ჩარიცხული თანხების საერთო ჯამმა შეადგინა 4344 ლარი, რითაც დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლი. იმავე კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, ბიუჯეტში დაგვიანებით გადარიცხულ თანხებზე სს ,,.... ბანკს” დაეკისრა ჯარიმა 2%-ის ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, რამაც შეადგინა 89 ლარი, ასევე _ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით, საურავი 0,007%-ის ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, რამაც შეადგინა 3 ლარი, სულ კი _ 92 ლარი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზეც: სს ,,.... ბანკმა” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნაზე მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში 2006 წლის 22 დეკემბერს წარადგინა ¹51.22/2776 შესაგებელი, რომელიც ამ საგადასახადო ინსპექციის მიერ არ დაკმაყოფილდა, რის საფუძველზეც 2006 წლის 29 დეკემბერს მან გამოსცა ¹747-ს ბრძანება, რომელიც ამ ბანკს ჩაჰბარდა 2007 წლის 4 იანვარს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 155-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ინსპექციის აღნიშნული ბრძანება სს ,,.... ბანკმა” 2007 წლის 5 იანვარს გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში, რომელმაც აღნიშნული საჩივარი არ დააკმაყოფილა, რის საფუძველზეც 2007 წლის 17 იანვარს გამოსცა ¹72-ს ბრძანება, რომელიც ბანკს ჩაჰბარდა 2007 წლის 23 იანვარს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 157-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო დეპარტამენტის აღნიშნული ბრძანება სს ,,.... ბანკმა” 2007 წლის 25 იანვარს გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში, რომელმაც აღნიშნული საჩივარი არ დააკმაყოფილა, რის საფუძველზეც 2007 წლის 6 თებერვალს გამოსცა გადაწყვეტილება, რომელიც ამ ბანკს ჩაჰბარდა 2007 წლის 15 თებერვალს.

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად აღნიშნავს, რომ წარმოდგენილი სარჩელი და მოცემული დავა კომპლექსური ხასიათისაა და ორი ეპიზოდისაგან შედგება, კერძოდ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 14 დეკემბრის ¹454 საგადასახადო მოთხოვნის _ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 103-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის მოთხოვნის დარღვევისათვის გათვალისწინებული საჯარიმო სანქციის 3600 ლარის დარიცხვის ნაწილში ბათილად ცნობა და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმის საინკასო დავალებაში მითითებულ თანხაზე დარიცხვის _ 116749 ლარის ფარგლებში ბათილად ცნობა. მოცემულ შემთხვევაში კასატორი საკასაციო საჩივრით სადავოდ ხდის მხოლოდ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმის საინკასო დავალებაში მითითებულ თანხაზე _ 116749 ლარის ოდენობით დარიცხვას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად (2007 წლის 11 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია), ბანკების და საბანკო ოპერაციების ცელკეულ სახეობათა შემსრულებელი სხვა ორგანიზაციების მიერ ბიუჯეტში გადასახადის გადარიცხვის თაობაზე საგადასახადო ორგანოს საინკასო დავალების ან გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის საგადახდო დავალების საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობა, აგრეთვე გადასახადის გადამხდელისათვის/საგადასახადო აგენტისთვის ან ვალდებული პირისათვის საგადახდო დავალების შეუსრულებლად დაბრუნება იწვევს დაჯარიმებას საგადახდო დავალებაში (საინკასო დავალებაში) მითითებული თანხის 2 პროცენტის ოდენობით ყოველი დაგვიანებული დღისათვის.

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს და არც მხარეები ხდიან სადავოდ მოცემულ საქმეზე დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ სს ,,.... ბანკის” სამგორის ფილიალში 2005 წლის 27 ივლისს წარდგენილ იქნა ¹1240 საინკასო დავალება (განკარგულება), თანხით _ 30675 ლარი. აღნიშნულ ანგარიშზე 2005 წლის 31 ოქტომბერს ჩაირიცხა 675 ლარი, რომელიც ამ ბანკმა ბიუჯეტში გადარიცხა 2006 წლის 15 მაისს, ანუ 194 დღის დაგვიანებით. ზემოაღნიშნულის საფუძველზე, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ განახორციელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, ჯარიმის დარიცხვა საინკასო დავალებაში მითითებული თანხის 2%-ის ოდენობით, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, რამაც თანხაში შეადგინა 119368 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის თანახმად, საურავი 0,07% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, თანხით 92 ლარი, სულ _ 119460 ლარი. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი სადავოდ ხდის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის განმარტებასა და ამ მუხლის განმარტების საფუძველზე საგადახდო დავალების საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობისათვის დაკისრებული ჯარიმის ოდენობას და აღნიშნავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლი (2007 წლის 11 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია) არ შეიძლება განიმარტოს მისი სიტყვა სიტყვითი, მხოლოდ გრამატიკული მნიშვნელობიდან გამომდინარე.

ამდენად, ზემოთ მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებასთან _ სს “... ბანკისათვის” დაკისრებული ჯარიმის თანხის ოდენობასთან ერთად, მხარეთა შორის სადავოა ასევე კონკრეტული სამართლებრივი საკითხი _ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის (2007 წლის 11 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია) განმარტება, ნორმის ნამდვილი შინაარსი. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ხსენებული ნორმის განმარტება სასამართლოს მიერ უნდა მოხდეს არა მხოლოდ მისი სიტყვა სიტყვითი, გრამატიკული განმარტების საფუძველზე, არამედ მისი შინაარსობრივი მხარის გარკვევით და ხსენებული უნდა განხორციელდეს კომპლექსურად კონსტიტუციურ პრინციპებთან ერთობლიობასა და შესაბამისობაში, რაც მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა დაცული, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის (2007 წლის 11 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია) განმარტებისას მისი სიტყვა სიტყვითი მნიშვნელობის დადგენისას არ იქნა გამოკვლეული კანონმდებლის მიერ ხსენებულ ნორმაში ჩადებული შინაარსობრივი მხარე, რადგან ხსენებული ნორმის სწორი განმარტების შედეგად, აღნიშნული ნორმის რეალიზების დროს შედეგობრივად არ უნდა დარღვეულიყო საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული და აღიარებული ის ძირითადი პირინციპი, როგორიც არის _ სამართლიანობის პრინციპი.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის (2007 წლის 11 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია) სიტყვა სიტყვითი, მხოლოდ გრამატიკული განმარტების საფუძველზე, ისე მიიჩნია, რომ სს “.... ბანკს” საგადახდო დავალების დაგვიანებით შესრულებისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა საინკასო დავალების თანხის 2 პროცენტის ოდენობით, რომ არ გამოიკვლია, თუ როდიდან წარმოეშვა სს ,,.... ბანკს” საგადახდო დავალების შესრულებაზე ვალდებულება, კერძოდ, საინკასო დავალების მიღებისას თუ გადასახადის გადამხდელის ანგარიშზე 675 ლარის ჩარიცხვისას და ისე მიიჩნია, რომ სს “.... ბანკისათვის” საჯარიმო თანხის დაკისრება უნდა მომხდარიყო საინკასო დავალებაში მითითებული 30766 ლარიდან, რომ არ იმსჯელა იმ საკითხზე, რომ სს “... ბანკმა” ბიუჯეტი აზარალა 675 ლარის 194 დღის განმავლობაში გადაუხდელობისათვის. ამდენად, არ იმსჯელა საინკასო დავალების დაგვიანებით შესრულებისათვის პასუხისმგებლობის ზომაზე გადასახადის გადამხდელის საგადახდო დავალების შესრულების ფარგლებში.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლი არ შეიძლება განხილულიყო ამავე კოდექსის 70-ე მუხლისაგან იზოლირებულად, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის დისპოზიციური ნაწილი (გადასახადის გადარიცხვის თაობაზე საგადასახადო ორგანოს საინკასო დავალებისა და გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის საგადახდო დავალების შესრულების ვადის დარღვევა) უშუალოდ მიუთითებდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლზე. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მეორე წინადადება განსაზღვრავს, თუ გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს ანგარიშებზე (მათ შორის, სავალუტო ანგარიშებზე) არ გააჩნია ფულადი სახსრები ან ანგარიშებზე არსებული ფულადი სახსრები არასაკმარისია საგადახდო დავალების ან/და საინკასო დავალების შესასრულებლად, მათი აღსრულება ხორციელდება ამ ანგარიშებზე ფულადი სახსრების ჩარიცხვის შესაბამისად, არა უგვიანეს ყოველი ასეთი ჩარიცხვის დღის მომდევნო საოპერაციო დღისა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია, თუ გადასახადის გადამხდელის ანგარიშზე თანხა არ ირიცხებოდა, ბანკში შესული საინკასო დავალება იძენდა თუ არა იურიდიულ ძალას. ამასთან, არ იმსჯელა სს “.... ბანკის” წარმომადგენლის მოსაზრებაზე იმის შესახებ, რომ მავალდებულებელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, მათ შორის, საინკასო დავალება, იურიდიული ძალის შეძენისთანავე შესასრულებლად სავალდებულოა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 70-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მე-2 წინადადების თანახმად კი, ბანკს ვალდებულება წარმოექმნება მხოლოდ გადამხდელის ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვის მომენტიდან, ანუ იქამდე, სანამ ანგარიშზე თანხა არ ჩაირიცხება, ბანკს შესრულების ვალდებულება არ გააჩნია, ანუ ამ კონკრეტული პირობის დადგომამდე საინკასო დავალება იურიდიული ძალის არმქონეა. შესაბამისად, საინკასო დავალება ანგარიშზე თანხის არარსებობის შემთხვევაში იურიდიულ ძალას იძენს ამ ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვის მომენტიდან. ანგარიშზე ნაწილობრივი (არასრული) თანხის ჩარიცხვის შემთხვევაში, ანუ, როცა გაჩნდება ვალდებულების (თუნდაც ნაწილობრივი) შესრულების ფაქტობრივი საფუძველი, საინკასო დავალება, შესაბამისად იძენს ნაწილობრივ იურიდიულ ძალას ჩარიცხული თანხის ნაწილში და სწორედ ამ ნაწილში წარმოექმნება ბანკს საინკასო დავალების შესრულების ვალდებულება. შესაბამისად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის (2007 წლის 11 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია) თანახმად, საინკასო დავალებაში მითითებული თანხა, იმ შემთხვევაში როცა ანგარიშზე არსებული თანხა არასაკმარისია საინკასო დავალების სრულად შესასრულებლად, წარმოადგენს ერთეული (პარციალური) საინკასო დავალების თანხას და არა იმ თანხას, რომელიც უშუალოდ არის ფიქსირებული საინკასო დავალების დოკუმენტში. Mმოცემულ შემთხვევაში, საინკასო დავალება შეადგენდა 30766 ლარს, თუმცა ამ საინკასო დავალებამ იურიდიული ძალა შეიძინა 675 ლარის ნაწილში. ამდენად, სწორედ 675 ლარი წარმოადგენდა საინკასო დავალებაში მითითებულ თანხას, ვინაიდან სხვა დანარჩენ მითითებას იურიდიული ძალა არ შეუძენია. ამდენად, ზემოხსენებული საკითხების გარკვევის შემდეგ, სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 126-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. სამართალდარღვევა კი შეიძლება გავრცელდეს მხოლოდ ძალაში შესული ნორმატიული აქტების შეუსრულებლობისათვის.

საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს იმ გარემოებაზეც, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსში 2007 წლის 11 ივლისს განხორციელებული ¹5280 ცვლილებით კანონმდებელმა დააკონკრეტა 141-ე მუხლი და ხსენებული ნორმის ტექსტი გრამატიკულად ზუსტად განსაზღვრა და ჩამოაყალიბა, რომელიც გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადახდო დავალების საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობისას ითვალისწინებს საჯარიმო თანხის ანგარიშზე არსებული ფულადი სახსრებიდან გამოანგარიშებას, რაზეც სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის (2007 წლის 11 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია) განმარტებისას არ გაამახვილა ყურადღება.

საკასაციო სასამართლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის (2007 წლის 11 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია) საქართველოს კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე საკასაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსთვის წარდგინებით მიმართვის თაობაზე სს “..... ბანკის” შუამდგომლობასთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ სასამართლოს მიერ დავის გადაწყვეტისათვის გამოსაყენებელი კანონის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის თაობაზე კონსტიტუციური წარდგინებით საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი მიმართვა სამოსამართლეო დისკრეციის სფეროს განეკუთვნება იმ თვალსაზრისით, რომ კონსტიტუციური წარდგინების აუცილებლობამდე სასამართლო დამოუკიდებლად მიდის და არა პროცესის მონაწილეთა შუამდგომლობის დაკმაყოფილების გზით. მოცემული საქმის განხილვისას კი, საკასაციო სასამართლოს არ მიაჩნია მიზანშეწონილად გამოიყენოს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-6 მუხლის მე-2 ნაწილით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება საკონსტიტუციო სასამართლოსათვის კონსტიტუციური წარდგინებით მიმართვის თაობაზე და განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის (2007 წლის 11 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია) საქართველოს კონსტიტუციასთან შეუსაბამოდ მიჩნევის საფუძველი, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში ხსენებული მუხლი საჭიროებს სასამართლოს მიერ განმარტებას, რომელიც უნდა მოხდეს საქართველოს კონსტიტუციით გათვალისწინებული ძირითადი პრინციპების საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლი (2007 წლის 11 ივლისამდე მოქმედი რედაქცია). ამასთან, არ დაადგინა ამ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რომელთა ყოველმხრივი და სრულყოფილი გამოკვლევა და ობიექტური სამართლებრივი შეფასება აუცილებელია წინამდებარე დავის სწორად გადაწყვეტისათვის.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება (განჩინება) ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების (განჩინების) დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სს “.... ბანკის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს “.... ბანკის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.