ბს-953-917(კ-08) 26 მარტი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, მარიამ ცისკაძე

საქმის განხილვის ფორმა – მხარეთა დასწრების გარეშე

კასატორები – ზ. და მ. წ.-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები – ქ. თბილისის მერია; თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახური; საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახური

მესამე პირი – გ. თ.-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 22 ივნისს ზ. და მ. წ.-ებმა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხე ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობისა და მესამე პირის – გ. თ.-ის მიმართ, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე.

მოსარჩელეები სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდნენ, რომ ცხოვრობენ ქ. თბილისში, ც.-ის ქუჩის ¹60-ში, რომლის ერთადერთ მესაკუთრედ 1989 წლის 2 დეკემბრიდან 1994 წლის 13 ივნისამდე რეგისტრირებული იყო ზ. წ.-ი, რომლის სარგებლობაში იყო საეზოვე მიწის ნაკვეთი 619 კვ.მ.

1991 წელს ახალი სახლის მშენებლობაზე ნებართვის მისაღებად მ. წ.-მა მიმართა თბილისის ვაკის რაიონის პრეფექტურას, რომლის 1991 წლის 21 ნოემბრის ¹804/4-03 განკარგულებით მოსარჩელე მ. წ.-ს (ზ. წ.-ის შვილი) ნება დაერთო მითითებულ მისამართზე მეორე სახლის მშენებლობაზე, არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის მთავარ სამმართველოსთან შეთანხმებული პროექტის მიხედვით.

მოსარჩელეების მითითებით, ფინანსური პრობლემების გამო, ისინი შეუთანხმდნენ გ. თ.-ს, რომ თუ იგი დაეხმარებოდა მათ სახლის მშენებლობის დასრულებაში, სანაცვლოდ საკუთრებაში გადასცემდნენ სახლის მეორე სართულს. 1994 წლის 13 ივნისს მხარეებს შორის გაფორმდა ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რომელიც, ზეპირი შეთანხმების შესაბამისად, უნდა გაუქმებულიყო სახლის მშენებლობის დამთავრებისთანავე, რასაც რეალურად ადგილი არ ჰქონია.

გ. თ.-ის მოწვევამ თანამენაშენედ გამოიწვია ცვლილებების შეტანა თავდაპირველ პროექტში, რამდენადაც სახლი ორი ოჯახისათვის უნდა აგებულიყო იზოლირებული შესასვლელით, დამხმარე სათავსებით, რაც არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის სამსახურთან შეთანხმებული არ ყოფილა. მოგვიანებით, სახლის დაკანონების მიზნით, მოსარჩელეებმა მიმართეს სარჩელით სასამართლოს, რომელმაც 2003 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით სარჩელი არ მიიღო წარმოებაში იმ მოტივით, რომ ნაგებობის დაკანონება არ ექვემდებარებოდა სასამართლოს უწყებრივად და აღნიშნული წარმოადგენდა ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას. 2003 წლის 26 მარტის დადგენილებით ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობამ დააკმაყოფილა მოსარჩელეთა მოთხოვნა, კერძოდ, სახლის პირველი სართული დაუკანონა ძველი სახლის მესაკუთრეს, ხოლო მეორე სართული - გ. თ.-ს. 2003 წლის 30 ივლისს გ. თ.-ის საჩივრის საფუძველზე მითითებული დადგენილება ბათილად ცნო გამგეობამ იმ მოტივით, რომ გამგეობის სხდომას არ ესწრებოდა გ. თ.-ი, რომელსაც არ მიუმართავს განცხადებით გამგეობისათვის სადავო სახლის დაკანონების მოთხოვნით.

მოგვიანებით, მოსარჩელეებმა განცხადებით მიმართეს მოპასუხე ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობას და მოითხოვეს სადავო სახლის დაკანონების შესახებ საკითხის მხარეთა მონაწილეობით ხელმეორედ განხილვა. აღნიშნული განცხადების განუხილველად დატოვების შესახებ 2004 წლის 28 მაისის დადგენილებით, გამგეობამ უარი უთხრა მ. წ.-ს სახლის დაკანონებაზე.

მოსარჩელის მოსაზრებით, სახლის დაკანონებაზე უარის თქმის შესახებ სადავო ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე, მის უფლებასა და კანონიერ ინტერესებს მიადგა პირდაპირი და უშუალო ზიანი, რაც მისი ბათილად ცნობის საფუძველია.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩეები ითხოვდნენ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2004 წლის 28 მაისის ¹4.2.101 დადგენილების, თბილისში, ც.-ის ქ. ¹60-ში აგებული სახლის დაკანონებაზე უარის თქმის შესახებ დადგენილების ბათილად ცნობასა და მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის დავალდებულებას ც.-ის ქ. ¹60-ში მდებარე სახლის ზ. და მ. წ.-ებისა და გ. თ.-ის სახელზე დაკანონების თაობაზე.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებით ზ. და მ. წ.-ების სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ზ. და მ. წ.--ებმა.

აპელანტების განმარტებით, სასამართლო გადაწყვეტილებაში, ისევე როგორც გამგეობის დადგენილებაში, სარჩელზე უარის თქმის საფუძვლად მითითებულია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 და 102-ე მუხლები, მაშინ როდესაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის საფუძვლები განხლვის შემთხვევაში არ არსებობს.

ამასთან, აპელანტების მოსაზრებით, რაიონულმა სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ შეაფასა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებანი, კერძოდ, ის, რომ ახლად აგებული სახლის დაკანონებისათვის კანონით გათვალისწინებული რაიმე ხელშემშლელი გარემოება არ არსებობდა, რაც აღიარებული იქნა გამგეობის მიერ, რომელმაც დააკანონა ეს ნაგებობა, ხოლო მოგვიანებით გააბათილა დადგენილება იმის გამო, რომ ადმინისტრაციული აქტის გამოცემამდე ადმინისტრაციული წარმოება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ჩატარებულ იქნა გ. თ.-ის დაუსწრებლად. აღნიშნული, აპელანტის მოსაზრებით, ნიშნავს იმას, რომ ადმინისტრაციული წარმოება დამთავრებული არ არის და იგი უნდა განახლდეს.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტები ითხოვდნენ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005 წლის 25 მაისის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა აპელანტების წარმომადგენლის მოთხოვნა სარჩელის საგნის შემცირების თაობაზე და თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2004 წლის 28 მაისის ¹4.2.101 დადგენილების ბათილად ცნობის ნაწილში, სასარჩელო მოთხოვნაზე უარის თქმის გამო, შეწყდა საქმის წარმოება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილებით ზ. და მ. წ.-ების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ. და მ. წ.-ების სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ზ. და მ. წ.-ებმა.

კასატორები საკასაციო საჩივრით ითხოვდნენ თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2005 წლის 15 სექტემბრის განჩინებით ზ. და მ. წ.-ების საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 7 ნოემბრის საოქმო განჩინებით არასათანადო მოპასუხე თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობა შეიცვალა სათანადო მოპასუხით ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურით, ამავე სასამართლოს 2006 წლის 19 დეკებრის საოქმო განჩინებით საქმეში მოპასუხედ ჩაბმულ იქნა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახური.

სააპელაციო პალატაში საქმის განხილვისას აპელანტებმა დააზუსტეს მოთხოვნა და მოითხოვეს ახალი გადაწყვეტილებით თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურს დავალებოდა გამოეცა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ქ. თბილისში, ც.-ის ქ. ¹60-ში ლიტერ ,,ბ” ნაწილში მდებარე ორ სართულიანი სახლის მ. წ.-ისა და გ. თ.-ის სახელზე ლეგალიზების თაობაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით ზ. და მ. წ.-ების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ. და მ. წ.-ების სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისში, ც.-ის ქ. ¹60-ში მდებარე 619 კვ.მ საეზოვე მიწის ნაკვეთი 1989 წლის 2 დეკემბრიდან 1994 წლის 19 ივნისამდე რეგისტრირებული იყო ზ. წ.-ის სახელზე.

თბილისის ვაკის რაიონის პრეფექტურის 1991 წლის 21 ნოემბრის განკარგულებით, მ. წ.-ს (ზ. წ.-ის შვილს) ნება დაერთო მითითებულ მისამართზე მეორე სახლის მშენებლობაზე, არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის მთავარ სამმართველოსთან შეთანხმებული პროექტის მიხედვით.

1994 წლის 13 ივნისს წ.-ებსა და გ. თ.-ს შორის, ზ. წ.-ის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი სახლის 1/3 ნაწილზე დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება.

თბილისში, ც.-ის ქ. ¹60-ში მდებარე ზ. წ.-ის სახელზე რიცხულ მიწის ნაკვეთზე დამტკიცებული პროექტისა და მშენებლობის ნებართვის გარეშე აგებულ იქნა სახლთმფლობელობა.

ასევე დადგენილია, რომ ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2003 წლის 26 მარტის დადგენილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელეთა მოთხოვნა სადავო სახლთმფლობელობის დაკანონების თაობაზე და სახლის პირველი სართული დაუკანონდა ძველი სახლის მესაკუთრეს, ხოლო მეორე სართული - გ. თ.-ს.

2003 წლის 30 ივლისს, გ. თ.-ის საჩივრის საფუძველზე, აღნიშნული დადგენილება ბათილად იქნა ცნობილი გამგეობის მიერ იმ მოტივით, რომ გამგეობის სხდომას არ ესწრებოდა გ. თ.-ი, რომელსაც არ მიუმართავს განცხადებით გამგეობისათვის სადავო სახლის დაკანონების მოთხოვნით.

სააპელაციო პალატის მითითებით, მოცემული დავის, კერძოდ, უკანონოდ აშენებული სახლთმფლობელობის დაკანონების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1983 წლის 23 დეკემბრის ¹806 დადგენილება, რომელიც განსაზღვრავდა უკანონოდ აშენებული სახლების სამართლებრივი რეგისტრაციის წესს და მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 6 მარტის ¹156 დადგენილება, რომლითაც შევიდა ცვლილებები დასახელებულ ¹806 დადგენილებაში. აღნიშნული დადგენილებით უკანონო ნაგებობების სამართლებრივი რეგისტრაციის განმახორციელებელ ორგანოს წარმოადგენდა ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეული.

,,არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” კანონში განხორციელებული ცვლილებებით უნებართვოდ და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ლეგალიზების უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოდ განისაზღვრა მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახური, რაც გახდა აღნიშნული სამსახურის საქმეში სათანადო მოპასუხედ მოწვევის საფუძველი.

აღნიშნული კანონის მე-8 მუხლის მე-3 პუნქტის ,,ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების თაობაზე საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულებით დამტკიცდა უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების თანდართული წესი.

ბრძანებულების მე-3 მუხლით რეგლამენტირებულ იქნა იმ დოკუმენტთა ნუსხა, რისი წარდგენის ვალდებულებაც აკისრია ლეგალიზების მომთხოვნ სუბიექტს, კერძოდ, დასახელებული მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ბ” ქვეპუნქტით, სახლის თანასაკუთრების შემთხვევაში, ასეთს წარმოადგენს თანამესაკუთრის თანხმობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს.

საქმეში წარმოდგენილი ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის წერილით დადგენილია, რომ დასახელებული გარემოება გახდა მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ლეგალიზების თაობაზე საკითხის განუხილველობის საფუძველი.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება და დასახელებულ გარემოებებზე მითითებით მიაჩნია, რომ არ არსებობს სადავო სახლთმფლობელობის ლეგალიზების კანონით გათვალისწინებული და თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურისათვის, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 23-ე მუხლით რეგლამენტირებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალდებულების საფუძველი.

მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ზ. და მ. წ.-ებმა.

კასატორები საკასაციო საჩივარში მიუთითებდნენ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულება ,,პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის დამტკიცების თაობაზე”, ამასთან, არასწორად განმარტა ამ ნორმატიული აქტის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,გ” ქვეპუნქტი, ვინაიდან ეს ნორმა განმცხადებელს ავალდებულებდა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის და არა სახლის თანამესაკუთრის თანხმობის წარდგენას, როგორც სასამართლომ მიუთითა. აღნიშნული ნორმის სასამართლოს მიერ განმარტება იძლევა დასკვნის საფუძველს, რომ სასამართლო ვერ გაერკვა თუ რა მოთხოვნით მიმართეს სასამართლოს წ.-ებმა და/ან რომელი ურთიერთობის მოწესრიგების მიზნით იქნა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ მიღებული აღნიშნული ბრძანებულება. სხვა მხრივ, სრულიად გაუგებარი ხდება, თუ სახლი თანასაკუთრების ობიექტს წარმოადგენდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ეს სახლი უკვე კანონიერი ნაგებობაა, მისი ლეგალიზების მოთხოვნა, რაც დაკანონებას მოიცავს, რა საფუძვლით უნდა წარმოშობილიყო.

სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 115-ე მუხლები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა, ვინაიდან მესამე პირის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მიწაზე თანასაკუთრების უფლების ბოროტად გამოყენებას, ხოლო სახლის ლეგალიზებაზე (დაკანონებაზე) თანხმობის მიუცემლობა, მიზნად ისახავს სხვისთვის, ამ შემთხვევაში თანამესაკუთრისათვის ზიანის მიყენებას.

კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივად გაიზიარა მესამე პირის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მხოლოდ მესაკუთრეა უფლებამოსილი, ისარგებლოს საკუთარი მიწის ნაკვეთით, მათ შორის იმგვარად, რომ ააგოს მასზე ნაგებობა, მაგრამ სააპელაციო სასამართლოს მესამე პირთან ერთად გამორჩა, რომ იმ საკითხის გადაწყვეტა, თუ ვის უნდა მიანიჭოს მესაკუთრემ ასეთი უფლებამოსილება, მესაკუთრის პრეროგატივას წარმოადგენდა. მოცემულ შემთხვევაში კი სადავო არ არის, რომ მიწის ნაკვეთის 2/3 წილის მესაკუთრე არის ზ. წ.-ი, ხოლო მან ერთობლივი წერილობითი განცხადებებით არაერთხელ გამოხატა თავისი ნება მესამე პირ – გ. თ.-თან ერთად სახლის მის შვილზე დაკანონების თაობაზე. ეს კი მიწის ნაკვეთის დაკანონებაზე თანხმობის მიცემას ნიშნავდა.

,,პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის” მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, პროექტის ლეგალიზების შესახებ უფლებამოსილი ორგანოსთვის წარდგენილ განცხადებას თან უნდა დაერთოს, თუ მიწის ნაკვეთი სხვა პირის საკუთრებაშია, განმცხადებელსა და მესაკუთრეს შორის დადებული ხელშეკრულება ან თანხმობა.

მოცემულ შემთხვევაში სასარჩელო განცხადებასა თუ სხვა არაერთ განცხადებაში ზ. წ.-ი უთითებს, რომ სადავო სახლი უნდა დაკანონდეს ასევე მის შვილზე, რაც ნიშნავს იმას, რომ ის თანახმაა თავის შვილს გადასცეს ამ სახლზე მის მიერ მოპოვებული უფლებები და ეს საკითხი მამა-შვილს შორის სადავოს არ წარმოადგენს. ამასთან, ეს საკითხი მესამე პირთა ან სასამართლოს განხილვის საგნად ქცეული არ ყოფილა.

შესაბამისად, ეს გარემოება სახლის ლეგალიზებისათვის დამაბრკოლებელ საფუძველს არ წარმოადგენს და ემსახურება კანონიერი მოთხოვნის დაკმაყოფილებისაგან თავის არიდებას და საქმის, რაც შეიძლება მეტ ხანს გაჭიანურებას.

აღნიშნულის გარდა, სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივად გაიზიარა მე-3 პირის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ადმინისტრაციული ორგანო სახლის დაკანონების თაობაზე საკითხს არსებითად ვერ გადაწყვეტდა, ვინაიდან ის არ იყო უფლებამოსილი მხარეთა შორის დავის არსებობის შემთხვევაში, გადაეწყვიტა საკითხი იმის შესახებ, თუ ვის სახელზე უნდა განხორციელებულიყო სახლის დაკანონება და მისი პირველადი რეგისტრაცია. მაგრამ, სააპელაციო სასამართლომ ვერ მიუთითა, თუ ვის პრეროგატივაში შედიოდა ასეთი საკითხების განხილვა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განცხადების განხილვაზე უარის თქმის ან მხარეთა შორის დავის არსებობისას ამ განცხადების განხილვის შეუძლებლობის შემთხვევაში.

,,პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის” მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის თანხმობა უფლებამოსილი ორგანოსთვის განცხადებასთან ერთად მხოლოდ იმ შემთხვევაშია წარსადგენი, თუ ის მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განლაგებულია დასაკანონებელი ნაგებობა, სხვა პირის საკუთრებაშია. მოცემულ შემთხვევაში კი მიწის ნაკვეთი სხვა პირის საკუთრებაში არ არის; ეს მიწა თანასაკუთრების ობიექტია, რაც იმას ნიშნავს, რომ თანამესაკუთრეებზე ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც თითოეულ თანამესაკუთრეს შეუძლია მოთხოვნები წარუდგინოს მესამე პირებს საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების გამო.

ასეთი მოთხოვნის წარდგენისათვის კი კანონის, აღნიშნული ნორმა არ ითვალისწინებს თანამესაკუთრისაგან თანხმობის გამოთხოვის აუცილებლობას რაც იმაზე მიუთითებს, რომ უკანონო შენობის ლეგალიზების მოთხოვნის წარდგენისას ზ. წ.-ს, როგორც მიწის თანამესაკუთრეს, საერთოდ არ სჭირდებოდა თანამესაკუთრის თანხმობა. მით უფრო, რომ უკანონო შენობის სამართლებრივი რეგისტრაციის მიზნით, წ.-ის მოთხოვნა მეორე თანამესაკუთრისთვის ზიანის მომტანი არ არის და თანამესაკუთრის ასეთი ქმედება სრულად შეესაბამებოდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 173-ე მუხლებს, 955-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დებულებებს.

კასატორების განმარტებით, სახლის ნაწილ-ნაწილ დაკანონება შეუძლებელია, ვინაიდან ის შეადგენს ერთ მთლიან ნაგებობას. ამასთან, ეს გამოიწვევს რეალური წილების განსაზღვრას, რაც უნდა მოხდეს იდეალური წილების შესაბამისად და მხოლოდ სახლის ლეგალიზების, ანუ მასზე ორივე თანაამშენებლისათვის საკუთრების უფლების მინიჭების, შემდგომ.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა. საქმის განხილვას სასამართლო შეუდგება იმ პირის განცხადებით, რომელიც მიმართავს მას თავისი უფლების ან კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად.

კონკრეტულ შემთხვევაში, ვინაიდან მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრესთან და საცხოვრებელი სახლის თანაამშენებელთან ვერ იქნა მიღწეული შეთანხმება სახლის დაკანონების თაობაზე, ხოლო ობიექტის ლეგალიზებაზე უფლებამოსილი ორგანო თანამესაკუთრეთა შორის შეთანხმების არარსებობის მოტივით თავს არიდებდა დაინტერესებული პირის განცხადების განხილვას, ზაურ და მამუკა წ.-ები იძულებულნი იყვნენ თავიანთი უფლებისა და კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად მიემართათ სასამართლოსთვის, რომელმაც დავის განხიოლვისაგან და გადაწყვეტილების გამოტანისაგან თავი შეიკავა.

სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ ამ საქმის გადაწყვეტა მან ფაქტობრივად მიანდო ფიზიკურ პირ გ. თ.-ს, მაგრამ თუ რატომ მიანიჭა სასამართლომ უპირატესობა ამ პირის ნებას, გაუგებარია.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ ყურადღების მიღმა იქნა დატოვებული, რომ სახელმწიფოს მხრიდან პრიორიტეტი ენიჭება უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების დაკანონებას – ლეგალიზებას და ამისი დადასტურებაა ასეთი ობიექტების დაკანონებისათვის სათანადო საკანონმდებლო ბაზის შექმნა. ხოლო ის გარემოება, რომ ერთი თანამესაკუთრე გ. თ.-ი სრულიად უსაფუძვლოდ მეორე თანამესაკუთრისათვის ხელშეშლისა და ზიანის მიყენების ხარჯზე თავს არიდებს მისთვის კანონით მინიჭებული უფლების განხორციელებას და განცხადებით არ მიმართავს სახლის დაკანონების მოთხოვნით უფლებამოსილ ორგანოს. აღნიშნული არ უნდა გახდეს მეორე მხარის დარღვეული უფლების აღდგენისათვის დამაბრკოლებელი გარემოება, მით უფრო, რომ წ.-ების მოთხოვნა შეეხება უკანონოდ არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობის სამართლებრივ რეჟიმში მოქცევას.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები ითხოვდნენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სარჩელის დაკმაყოფილებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიჩნევს, რომ ზ. და მ. წ.-ების საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეზე დადგენილადაა ცნობილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: თბილისში, ც.-ის ქ. ¹60-ში მდებარე საეზოვე მიწის ნაკვეთი ფართობით 619 კვ.მ 1989 წლის 2 დეკემბრიდან 1994 წლის 19 ივნისამდე რეგისტრირებული იყო კასატორის – ზ. წ.-ის სახელზე.

თბილისის ვაკის რაიონის პრეფექტურის 1991 წლის 21 ნოემბრის განკარგულებით მე-2 კასატორს მ. წ.-ს (ზ. წ.-ის შვილს) ნება დაერთო მითითებულ მისამართზე მეორე სახლის მშენებლობაზე, არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის მთავარ სამმართველოსთან შეთანხმებული პროექტის მიხედვით.

1994 წლის 13 ივნისს ზ. წ.-სა და მე-3 პირს გ. თ.-ს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ზ. წ.-ის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი სახლის 1/3 გადავიდა გ. თ.-ის საკუთრებაში.

ქ. თბილისში, ც.-ის ქ. ¹60-ში განთავსებულ მიწის ნაკვეთზე, დამტკიცებული პროექტისა და მშენებლობის ნებართვის გარეშე, აშენდა მეორე საცხოვრებელი სახლი, რომელიც წარმოადგენს წინამდებარე დავის საგანს.

ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2003 წლის 26 მარტის დადგენილებით დაკმაყოფილდა კასატორების მოთხოვნა სადავო სახლთმფლობელობის დაკანონების თაობაზე და სახლის პირველი სართული დაუკანონდა კასატორ მ. წ.-ს, ხოლო მე-2 სართული გ. თ.-ს.

ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი მმართთველობის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2003 წლის 30 ივნისის დადგენილებით, გ. თ.-ის განცხადების საფუძველზე, ბათილად იქნა ცნობილი ზემოაღნიშნული დადგენილება სახლის დაკანონების თაობაზე და მხარეებს განემარტათ მისი გასაჩივრების შესაძლებლობა.

მითითებული დადგენილება მხარეთა მიერ გასაჩივრებული არ ყოფილა.

2004 წლის 26 აპრილს კასატორმა მ. წ.-მა განმეორებით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობას, რომლითაც მოითხოვა ქ. თბილისში, ც.-ის ქ. ¹60-ში მდებარე უნებართვოდ აშენებული სახლის დაკანონება, რაზედაც ამავე გამგეობის 2004 წლის 28 მაისის დადგენილებით ეთქვა უარი.

საგულისხმოა, რომ მოსარჩელეებმა (კასატორებმა) თბილისის საოლქო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოხსნეს მოთხოვნა ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2004 წლის 28 მაისის დადგენილების ბათილად ცნობის ნაწილში და იმავე სასამართლოს 2005 წლის 25 მაისის განჩინებით ამ ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება. ამდენად, სახეზე გვაქვს ერთადერთი მოთხოვნა, აღმჭურველი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

საკასაციო სასამართლო ადმინისტრაციული სამართალწარმოების პრინციპების გათვალისწინებით საჭიროდ მიიჩნევს ხაზი გაუსვას შემდეგ მოსაზრებას: სარჩელი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის თაობაზე ყოველთვის დამოკიდებულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არსებობაზე და წარმოადგენს სარჩელის სწორი ფორმით განსაზღვრის აუცილებელ წინაპირობას. აქტის არსებობას, აქტის გამოცემაზე უარის თქმას უკავშირდება ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის თაობაზე სარჩელის დასაშვებობა. ამგვარი სარჩელი უწყებრივად სასამართლოს ქვემდებარეა თუ პირს სარჩელის სასამართლოში აღძვრამდე მიმართული აქვს ადმინისტრაციული ორგანოსადმი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის მოთხოვნით.

ამდენად, ადმინისტრაციული კატეგორიის საქმეებზე სარჩელის აღძვრა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, უკეთუ მოსარჩელეს ძალუძს დაადასტუროს, რომ მისი უფლება დაირღვა აქტის გამოცემით, ან მის გამოცემაზე უარის თქმით ან ადმინისტრაციული ორგანოს უმოქმედობით.

როგორც აღინიშნა, კასატორებმა (მოსარჩელეებმა) მოხსნეს მოთხოვნა იმ ნაწილში, რომლითაც სადავოდ იყო გამხდარი ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2004 წლის 28 მაისის დადგენილება, რომლითაც მხარეს უარი ეთქვა სახლის დაკანონებაზე.

მიუხედავად იმისა, რომ ფორმალური თვალსაზრისით სადავო აღარაა აქტი, რომლითაც სავარაუდოდ მხარის უფლებები შეილახა, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არ არსებობს საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი და მოთხოვნის კანონიერება შემოწმებული უნდა იყოს მატერიალური სამართლის ნორმებთან შესაბამისობის თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეების მხრიდან დაცულია ადმინისტრაციული ორგანოსადმი მიმართვის ვალდებულება, რითაც უზრუნველყოფილია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მოთხოვნა სარჩელის დასაშვებობასთან მიმართებაში, ხოლო რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ აქტის კანონიერების ნაწილში მოხსნილია მოთხოვნა, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით არ იძლევა სარჩელის უარყოფის საფუძველს, ვინაიდან ასეთი ტიპის სარჩელის მიზანს წარმოადგენს არა აქტის გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ დადგენილების გაუქმება, არამედ აღმჭურველი აქტის გამოცემა, რაც სასამართლოს აძლევს საშუალებას იმსჯელოს აქტის გამოცემის მოთხოვნის კანონიერებასა და საფუძვლიანობაზე.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის თანახმად, სარჩელი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის მოთხოვნით არის დასაბუთებული, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემაზე უარი კანონს ეწინააღმდეგება ან დარღვეულია მისი გამოცემის ვადა და ეს პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს. ამასთან, სარჩელი დასაბუთებულია, თუ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია მისი მოთხოვნის დამადასტურებელი ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ საკასაციო სასამართლო ეჭვქვეშ არ აყენებს კასატორთა კანონიერი უფლებისა და ინტერესის არსებობის ფაქტს, საჭიროდ მიიჩნევს ერთადერთი გარემოების შემოწმებას, გააჩნია თუ არა კასატორის მოთხოვნას სამათლებრივი საფუძველი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სასამართლო უფლებამოსილია დაადგინოს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება მმართველობითი ფუნქციის განხორციელების პროცესში, მაგრამ სასამართლო ვერ დაავალებს იმ ქმედების განხორციელებას, რომელიც არ გამომდინარეობს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებიდან და არ წარმოადგენს ამ ორგანოს კანონისმიერ ვალდებულებას.

როგორც საკასაციო საჩივარი და მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები ცხადყოფს, კასატორთა (მოსარჩელეთა) მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს “პროექტის შეთანმებული და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტის ან მათი ნაწილების დეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანეულებით დამტკიცებული წესი.

მითითებული წესის მე-3 მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, ობიექტის ან მისი ნაწილის მესაკუთრე ან სხვა უფლებამოსილი პირი აღნიშნული ობიექტის ლეგალიზების მოთხოვნის შესახებ განცხადებით მიმართავს შესაბამის ორგანოს, რომელიც მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით განიხილავს საკითხს და იღებს გადაწყვეტილებას ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზაციის ან ლეგალიზაციაზე უარის თქმის შესახებ. ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, განცხადებას თან უნდა დაერთოს ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, საკადასტრო რუკა, ხოლო თუ მიწის ნაკვეთი სხვა ფიზიკური ან იურიდიული პირის საკუთრებაშია, აგრეთვე განმცხადებელსა და მესაკუთრეს შორის დადებული შესაბამისი ხელშეკრულება ან თანხმობა.

მართალია, წინამდებარე ნორმაში საუბარია მიწის მესაკუთრის თანხმობაზე, მაგრამ უდავოა, რომ ნაკვეთი, რომელზედაც სადავო სახლია აგებული წარმოადგენს კასატორისა და მე-3 პირის თანასაკუთრებას. რაც სამოქალაქო კოდექსის ნორმებიდან გამომდინარე გამორიცხავს მის მიმართ რაიმე ტიპის სანივთო უფლებების განხორციელების შესაძლებლობას თანამესაკუთრის თანხმობის გარეშე.

საკასაციო სასამართლო არსებითად მიიჩნევს იმ მოსაზრებაზე მითითებას, რომ წინამდებარე შემთხვევაში უდავოდ სახეზეა კასატორთა საკუთრების უფლების ხელყოფის ფაქტი, მაგრამ აღნიშნული ერთმნიშვნელოვნად არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული ორგანოს უკანონო ქმედებიდან. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.1 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ კასატორები ვერ წარმოადგენენ ზემოაღნიშნულ ნორმატიული აქტით გათვალისწინებულ ყველა იმ დოკუმენტს, რომელთა შესწავლაც ადმინისტრაციულ ორგანოს მისცემდა საკითხის დადებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობას სასამართლო მოკლებულია უფლებას ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება შეაფასოს კანონსაწინააღმდეგოდ და დაავალოს აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ წინამდებარე შემთხვევაში ერთერთი თანამესაკუთრის მხრიდან სახლის ლეგალიზებაზე თანხმობის მიუცემლობით სავარაუდოდ სახეზეა უფლების ბოროტად გამოყენების ფაქტი. კერძოდ, სამოქალაქო სამართლის ერთი სუბიექტის მიერ უფლების განხორციელება ხელყოფს მეორე სუბიექტის უფლებებსა და კანონიერ ინტერესს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ უფლებათა გამოყენება უნდა ხდებოდეს კეთილსინდისიერად, აღნიშნული უფლების დანიშნულების შესაბამისად, ხოლო ნებისმიერი ქმედება, რომელიც უფლების ბოროტად გამოყენების გზით ზიანს აყენებს სხვას, ბათილია. მესაკუთრის მხიდან უფლების ბოროტად გამოყენება მიეკუთვნება სამოქალაქო სამართლის კატეგორიას, რის გამოც ადმინისტრაციული სასამართლო, იმ პიროებებში, როდესაც სახეზე არ არის კომბინირებული სარჩელი და ამასთან, ამ ნაწილში მოსარჩელის მოთხოვნა არ არსებობს, მოკლებულია თავისი გადაწყვეტილებით მითითებულის დადასტურების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო წინამდებარე სარჩელთან დაკავშირებით ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ სასამართლო შეფასების საგანს წარმოადნგენს ერთადერთი საკითხი, არსებული ფაქტობრივი გარემოებები რამდენად აძლევს ადმინისტრაციულ ორგანოს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ -სამართლებრივი აქტის გამოცემის უფლებას. როგორც, აღინიშნა, იმ პირობებში, როდესაც სახეზე არ არის ლეგალიზების განხორციელებისათვის საჭირო ყველა დოკუმენტი, ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ლეგალიზების თაობაზე აქტის გამოცემის დავალება ეწინააღმდეგება შესაბამისი მატერიალური სამართლის ნორმებს.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამრათლო თვლის, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის გაზიარებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების კანონისმიერი საფუძველი, რის გამოც კასატორებს უარი უნდა ეთქვათ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ. და მ. წ.-ების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.