ბს-972-936(3კ-08) 8 აპრილი, 2009წ.
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ
შემადგენლობა:
ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე, ლევან მურუსიძე
სხდომის მდივანი – ქეთევან მაღრაძე
კასატორები: – გ. ქ-ია (მოსარჩელე), საქართველოს შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო (მოპასუხე), «...» (მოპასუხე)
მესამე პირი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო
დავის საგანი – მორალური ზიანის ანაზღაურება
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.05.08წ. გადაწყვეტილება.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
02.06.06წ. გ. ქ-იას კანონიერმა წარმომადგენელმა ნ. გ-უამ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და «...» მიმართ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში და ჯანმრთელობის დაზიანების შედეგად მიყენებული არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება მოითხოვა.
მოსარჩელემ მიუთითა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 26.07.05წ. გადაწყვეტილებით გ. ქ-იას კანონიერი წარმომადგენლის _ ნ. გ-უას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და მოპასუხეებს _ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და სამედიცინო სტატისტიკის ეროვნულ ცენტრსა და «...» გ. ქ-იას სასარგებლოდ დაეკისრათ 90 000 ლარის თანაბარწილად გადახდა, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს გ. ქ-იას სასარგებლოდ დაეკისრა აგრეთვე ყოველთვიურად 50 (ორმოცდაათი) მინიმალური ხელფასის ოდენობით თანხის გადახდა, გადახდის დღისათვის არსებული მინიმალური ხელფასის გათვალისწინებით 2054 წლის 1 ივნისამდე, სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილებით საბოლოოდ დადასტურდა, რომ გ. ქ-იას დაავადება გამოწვეულია ჰეპატიტი B-ს საწინააღმდეგო ვაქცინით, რამაც ჩამოუყალიბა პოსტვაქცინალური მწვავე ენცეფალომელიტი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევაში, დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 26.07.05წ. გადაწყვეტილებით მავნე შედეგის არსებობა და მოპასუხეთა ბრალი დადასტურებულია. გ. ქ-იას ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად გამოწვეული არაქონებრივი ზიანი გამოიხატება იმ მწვავე სულიერი ტკივილებითა და ფსიქიკური აშლილობით, რომლებიც გააჩნიათ გ. ქ-იასა და მის მშობლებს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 16.10.06წ. განჩინებით საქმეში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის საფუძველზე მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 05.12.06წ. გადაწყვეტილებით სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, «...» გ. ქ-იას სასარგებლოდ 10 000 ლარი, ხოლო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 1 000 ლარი დაეკისრათ, გ. ქ-იას წარმომადგენლის _ ნ. გ-უას სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 05.12.06წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ, «...» და გ. ქ-იას კანონიერმა წარმომადგენელმა. სააპელაციო სასამართლოს 10.07.07წ. განჩინებით საქართევლოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.05.08წ. გადაწყვეტილებით გ. ქ-იას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, «...» სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 05.12.06წ. გადაწყვეტილების შეცვლით, მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც «...» გ. ქ-იას სასარგებლოდ 25 000 (ოცდახუთი ათასი) ლარის, ხოლო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 5000 (ხუთი ათასი) ლარის ანაზღაურება დაეკისრათ.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს მიერ სწორად იქნა გამოყენებული სსკ-ის 106-ე მუხლი, რომლის საფუძველზეც, პრეიუდიციული მნიშვნელობა მიენიჭა უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს. აღნიშნული გარემოებების საფუძველზე, სასამართლომ ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირებად მოპასუხეები მიიჩნია. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის - «...» მოსაზრება მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე. სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლი ითვალისწინებს არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევაში. არაქონებრივი ზიანი, თავისი ბუნებით, არ წარმოადგენს დაზარალებულისთვის რაიმე მატერიალური დანახარჯის კომპენსაციის წყაროს. იგი მიეცემა დაზარალებულს სულიერი ტანჯვის საკომპენსაციოდ. ამდენად, მორალური ზიანი თავისი შინაარსით არამატერიალური ცნებაა და აქედან გამომდინარეობს კანონის დანაწესი მისი ოდენობის დასადგენად მხოლოდ გონივრულობისა და სამართლიანობის და არა რაიმე ფაქტობრივი მატერიალური დანაკარგის გათვალისწინების თაობაზე. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ დაზარალებულისათვის მორალური ზიანის მიყენება უკავშირდება არა უშუალოდ რაიმე შემთხვევის დადგომის მომენტს, არამედ თვით ამ პირის განცდას, იმას თუ რა დროიდან მიადგება მას სულიერი ტკივილი. შეუძლებელია სხვა პირისთვის იმის გაგება, თუ როდის მიადგა დაზარალებულს მორალური ზიანი, ვინაიდან იგი არანაირ ფაქტობრივ გარემოებასთან არ არის დაკავშირებული და დამოკიდებულია მხოლოდ პირის სუბიექტურ შეხედულებასთან. ამდენად, სააპელაციო პალატის მიერ დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული მოპასუხის აპელირება სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე. სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა «...» მოსაზრება, კონკრეტულ ვითარებაში საქართველოს შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ბრალეულობის უფრო მაღალი ხარისხის არსებობის თაობაზე და მიუთითა, რომ პრეპარატის მწარმოებელ კომპანიას მეტი პასუხისმგებლობა ეკისრება. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აგრეთვე გ. ქ-იას წარმომადგენელთა მოსაზრება ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით. სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტების მიერ რაიმე დამატებითი მტკიცებულება მოპასუხეთა ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ სააპელაციო სასამართლოსთვის წარდგენილი არ ყოფილა. საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებით, მოპასუხე «...», ასევე სამინისტროს ქონებრივი მდგომარეობის, მათი ბრალეულობის ხარისხის გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელისათვის მორალური ზიანის სახით გონივრულ და სამართლიან ანაზღაურებას წარმოადგენს 30000 ლარი, საიდანაც 5000 ლარის გადახდა უნდა დაეკისროს სამინისტროს, ხოლო 25000 ლარი - კომპანიას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გ. ქ-იას სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.
ქ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.05.08წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს გ. ქ-იამ, საქართველოს შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ და «...».
გ. ქ-იამ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და მისი სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა იმ საფუძვლით, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი მორალური ზიანის ანაზღაურების ოდენობა არ არის სამართლიანი და გონივრული. კასატორი დამოკიდებულია ტკივილგამაყუჩებლებზე და ანტიდეპრესანტებზე, ავადმყოფობის გამო უმძიმესია მისი ფსიქიკური მდგომარეობა, იზრდება დეპრესიის დონის მაჩვენებელი, გაურბის ახალ ადამიანებთან ურთიერთობას, დათრგუნულია, დაკარგული აქვს ინტერესი გარშემო მყოფთა მიმართ. 18 წლის მოზარდისათვის მნიშვნელოვანია პრესტიჟის, ავტორიტეტის მოთხოვნილება და საზოგადოებაში საკუთარი პიროვნების თვითდამკვიდრება, თუმცა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო მას უჭირს ემოციური სტაბილურობის შენარჩუნება. სააპელაციო სასამართლოს არ მიუცია შეფასება ზემოაღნიშნული გარემოებებისათვის, რომლებიც დასტურდება მტკიცებულებათა ერთობლიობით, რის გამო კასატორი თვლის, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურება 30000 ლარის ოდენობით, არ წარმოადგენს სამართლიან და გონივრულ ანაზღაურებას. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის შესახებ, რომ აპელანტების მიერ არ ყოფილა წარმოდგენილი რაიმე დამატებითი მტკიცებულება მოპასუხეთა ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ. შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ქონებრივი მდგომარეობის შეფასება, საკმაოდ ადვილია, რადგან სამინისტროთა დაფინანსება ხორციელდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, რომელიც ნორმატიულ აქტს წარმოადგენს და სასამართლოსათვის ძნელი დასადგენი არ იყო, თუ ბოლო წლების განმავლობაში რამდენჯერ გაიზარდა სახელმწიფო ბიუჯეტი და აქვს თუ არა სახელმწიფოს იმის საშუალება, გონივრულად და სამართლიანად აუნაზღაუროს დაზარალებულს მიყენებული ზიანი. რაც შეეხება «...» ქონებრივ მდგომარეობას, საქმეზე წარმოდგენილია ფინანსური ანგარიში, სადაც აღნიშნულია გაყიდვების საერთო რაოდენობა და სუფთა ზარალი, თუმცა წარმოდგენილ დოკუმენტებში მოცემულია 2003, 2004, 2005 წლების მონაცემები და არა 2006, 2007 ან თუნდაც 2008 წლების ფინანსური მდგომარეობა. ამდენად, სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევისა და დადგენის გარეშე გააკეთა სამართლებრივი შეფასება და მიიღო გადაწყვეტილება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, ამასთან, გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რისი მიზეზიც სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების დაუდგენლობა და მტკიცებულებათა შეუფასებლობაა.
საქართველოს შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ და «...» სააპელაციო სასამართლოს 29.05.08წ. გადაწყვეტილების გაუქმება და სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.
საქართველოს შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ მიუთითა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ, სსკ-ის 106-ე მუხლის განმარტებით, რომლითაც მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, დადგენილად მიიჩნია ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირად სამინისტრო. სასამართლოს არ უმსჯელია სკ-ის 992-ე მუხლთან მიმართებაში სამინისტროს მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებაზე (რომელიც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 26.07.05წ. გადაწყვეტილებაშიც, სადაც კასატორი მოითხოვდა ჯანმრთელობის დაზიანების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას, არ არის გამოკვეთილი) და არც იმ მიზეზ-შედეგობრივ კავშირზე, რომლის საფუძველზეც ყოველგვარი მტკიცებულებებისა და დასაბუთების გარეშე გაიზარდა მორალური ზიანის ანაზღაურება. კასატორს მორალური ზიანის გადაყვანა ფულადი ანაზღაურების ამგვარ ხარისხში არ მიაჩნია დასაბუთებულად. მორალური ზიანი არის ის განცდა თუ ფიზიკური ტკივილი, რომელსაც უშუალოდ დაზარალებული განიცდის. ამასთან დაკავშირებით, გ. ქ-იას მიერ ასაკის გამო მორალური ზიანის არსებობა გათვითცნობიერებული არ აქვს. სკ-ის 413-ე მუხლის თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება არა ყოველგვარი მორალური ზიანი, თუნდაც ეჭვს არ იწვევდეს მისი არსებობა, არამედ მხოლოდ ისეთი, რომლის ანაზღაურებაც პირდაპირ არის გათვალისწინებული მოქმედი კანონმდებლობით. ამგვარი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას კონკრეტული ნორმა უნდა დაედოს საფუძვლად, რომელზეც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებული არ არის.
შპს «...» საკასაციო საჩივარში მიუთითა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორი განმარტება მისცა ხანდაზმულობასთან დაკავშირებულ საკითხს და გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გამოიყენა სკ-ის 1008-ე მუხლი, რომელიც ადგენს დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადას. კასატორის აზრით, სააპელაციო პალატის მოსაზრება ხანდაზმულობის ვადის თაობაზე არ არის მართებული და ის სრულიად უკარგავს აზრს კანონით განსაზღვრულ ხანდაზმულობის ვადის ცნებას. სკ-ის 128-ე მუხლი ადგენს, რომ სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. სკ-ის 1008-ე მუხლის თანახმად, დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა სამ წელს შეადგენს და ის იმ მომენტიდან აითვლება, როდესაც დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. კანონის ეს ნორმა არ განასხვავებს და არ გამოყოფს ქონებრივ და არაქონებრივ ზიანს, მასში ზოგადად ზიანზე და ამ ზიანის მოთხოვნისთვის დადგენილ ხანდაზმულობის ვადაზეა საუბარი, რაც გულისხმობს იმას, რომ სკ-ის 1008-ე მუხლით დადგენილი სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა შეეხება როგორც ქონებრივი, ისე არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას. მოთხოვნის უფლება კი წარმოიშობა არა ჯანმრთელობის გაუარესებიდან ხანგრძლივი დროის გასვლის შემდეგ, არამედ იმ მომენტიდან, როდესაც პირმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. ზიანი კი მოცემულ შემთხვევაში დადგა გ. ქ-იას ჯანმრთელობის გაუარესების მომენტში (2002 წ.) და სწორედ ამ მომენტიდან წარმოეშვა მას ზიანის (როგორც ქონებრივი, ისე არაქონებრივი ზიანის) ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ გ. ქ-იას მოთხოვნა ჯანმრთელობის დაზიანების შედეგად მიყენებული არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების შესახებ ხანდაზმულია. კასატორი თვლის, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სასამართლო ხანდაზმულობის ვადას არ მიიჩნევდა გაშვებულად, მაინც არ არსებობდა შპს «...» მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძველი, რადგან სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ B-ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინასა და იმ დაავადებას შორის, რაც გ. ქ-იას განუვითარდა, ზოგადად არ არის დადგენილი კავშირი, ანუ შეუძლებელია ეს დაავადება უტყუარად მიჩნეულ იქნეს B-ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინის გვერდით მოვლენად. «მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ» კანონის მე-6 მუხლის თანახმად დამამზადებელი ვალდებულია მომხმარებელს მიაწოდოს აუცილებელი, უტყუარი და სრული ინფორმაცია პროდუქციის შესახებ. «...» მიერ წარმოებული B-ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინა ლიცენზირებულია და დაშვებულია გამოყენებისათვის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ, რაც ასევე გულისხმობს იმას, რომ მისი წარმოებისას დაცულია, როგორც მწარმოებელი სახელმწიფოს, ისე საერთაშორისო კანონმდებლობით დადგენილი ყველა აუცილებელი მოთხოვნა, გვერდითი მოვლენების შესახებ ინფორმაციის ჩათვლით. ვაქცინა არ არის განკუთვნილი მაინც და მაინც ქართული ბაზრისათვის და ის «...» მიერ არ ყოფილა იმპორტირებული საქართველოსათვის. ეს გარემოება, კასატორის აზრით, მთლიანად გამორიცხავს შპს «...» ვალდებულებას, დაიცვას საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნები. შესაბამისად, ვაქცინის შესახებ ნებისმიერი ინფორმაციის, გვერდითი მოვლენების ჩათვლით, მომხმარებლისა თუ წამლის სააგენტოსათვის მიწოდების ვალდებულება ეკისრებოდა არა მწარმოებელს, არამედ მის შემომტანს.
კასატორმა აღნიშნა აგრეთვე, რომ მორალური ზიანისათვის კომპენსაციის განსაზღვრისას, მართალია, სასამართლომ მართებულად გაითვალისწინა «...» ფინანსური მდგომარეობა, თუმცა, კასატორის აზრით, სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია იმ თვალსაზრისით, რომ «...» უფრო მეტი თანხის გადახდა დაეკისრა, ვიდრე მეორე მოპასუხეს – საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს. აღნიშნული მით უფრო არის დაუშვებელი იმის გათვალისწინებით, რომ სასამართლო მოპასუხეთა ბრალეულობის განსაზღვრისა და გადაწყვეტილების გამოტანისას ხელმძღვანელობდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 26.07.05წ. გადაწყვეტილებით. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში კი ძირითადად სწორედ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ბრალეულობაა გამოკვეთილი და მასვე დაეკისრა უფრო მეტი პასუხისმგებლობა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, «...» უფრო მეტი თანხის დაკისრება დაუსაბუთებელია და ამ შემთხვევაში არ აქვს მნიშვნელობა, მოსარჩელემ რომელი მოპასუხისათვის რა თანხის დაკისრება ითხოვა. სასამართლოს არგუმენტაცია, რომ შპს «...», როგორც პრეპარატის მწარმოებელ კომპანიას, მეტი პასუხისმგებლობა უნდა დაეკისროს, არასწორია, რადგან «...», მართალია, წარმოადგენს ვაქცინის მწარმოებელს, მაგრამ მის მიერ წარმოებული ვაქცინა შეესაბამება დადგენილ საერთაშორისო სტანდარტებს და ვაქცინის ხარისხზე პრეტენზია გ. ქ-იას და მის წარმომადგენლებს არ გააჩნიათ. სწორედ სახელმწიფოს, კერძოდ, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ნორმატიული აქტების საფუძველზეა ვაქცინაცია სავალდებულო და შესაბამისად, ბავშვებს ვაქცინაცია უტარდებათ იმიტომ, რომ შესაბამისმა სახელმწიფო ორგანომ დაადგინა ის სავალდებულოდ. მოცემულ შემთხვევაში გ. ქ-იასათვის ვაქცინის გაკეთება არ იყო სავალდებულო, რადგან სავალდებულო ვაქცინაცია სხვა ასაკის ბავშვებისათვის იყო დადგენილი, რაც სახელმწიფოს ბრალეულობას ამცირებს, თუმცა ეს, თავის მხრივ, არ იწვევს ვაქცინის მწარმოებლის პასუხისმგებლობის გაზრდას, მით უფრო, რომ ვაქცინის ხარისხზე პრეტენზია არ დამდგარა. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს არგუმენტაცია «...», როგორც ვაქცინის მწარმოებლისათვის, მეტი პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ, არ არის დასაბუთებული სამართლებრივად და არ არის მითითებული შესაბამისი სამართლის ნორმა. ის გარემოება, რომ გ. ქ-იას ვაქცინა გაუკეთდა არა სავალდებულო ვაქცინაციის ფარგლებში, არამედ ვაქცინაციისათვის ნორმატიული აქტებით დადგენილი ასაკისა და ვადების დარღვევით, მშობლების ინიციატივით, მიუთითებს თავად დაზარალებულის მშობლების ბრალეულობაზეც, რაც სკ-ის 415-ე მუხლის თანახმად, ასევე უნდა ყოფილიყო გათვალისწინებული სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანისას.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 21.01.09წ. განჩინებით გ. ქ-იას, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, შპს «...» საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად. საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორების წარმომადგენლებმა მხარი დაუჭირეს თავიანთ საკასაციო საჩივარს და მოითხოვეს მათი დაკმაყოფილება.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალებისა და საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და შპს ,,...” საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, გ. ქ-იას საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივი დაკმაყოფილებით უნდა გაუქმდეს სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება და საქმეზე მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს ,,...” გ. ქ-იას სასარგებლოდ არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების სახით დაეკისროს 75000 ლარის, ხოლო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 15 000 ლარის ანაზღაურება შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 26.07.05წ. გადაწყვეტილებით დადგენილია ვაქცინაციასა და დამდგარ მძიმე შედეგს შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი და უმოქმედობით გამოწვეული ზიანის არსებობა. საკასაციო სასამართლომ 26.07.05წ. გადაწყვეტილებით დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. ქ-ია B-ჰეპატიტის საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური აცრის გაკეთებამდე იყო ჯანმრთელი, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება ემთხვევა ვაქცინაციის შემდგომ პერიოდს, საკასაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა პოსტვაქცინალური მწვავე ენციფალომელიტი და შესაბამისად, ადგილი აქვს მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს ვაქცინაციასა და დამდგარ შედეგს შორის. ზალცბურგის კლინიკის წინასწარი ანგარიშის, ერლანგერ-ნიურნბერგის ფრიდრიხ ალექსანდერის უნივერსიტეტის ორთოპედიის, ნევროლოგიის, პედიატრიის და რევმატოლოგიის კლინიკის დიაგნოზის, მ. იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს დასკვნის, ექსპერტთა ჯგუფის დასკვნის საფუძველზე საკასაციო პალატის 26.07.05წ. გადაწყვეტილებით დადგენილია პოსტვაქცინალური მწვავე ენცეფალომიელიტის ფაქტი. «წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ» კანონის 26-ე მუხლის მე-4 პუნქტის, 11 მუხლის მე-18 პუნქტის, სკ-ის 992-ე მუხლის თანახმად დადგინდა, რომ სახეზეა უმოქმედობით გამოწვეული ზიანი. ამდენად დადგენილია, რომ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები. ხსენებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა სსკ-ის 106-ე მუხლის «ბ» ქვეპუნქტის საფუძველზე არ იზიარებს კასატორების: შპს «...» და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრებში მოყვანილ მოსაზრებებს იმის შესახებ, რომ არ არის დადგენილი ვაქცინაციასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სკ-ის 413-ე მუხლის თანახმად მორალური ზიანის ანაზღაურება შესაძლებელია მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში. სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევაში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისათვის. «პაციენტის უფლებების შესახებ» კანონის მე-10 მუხლის «ა» და «ა.დ» ქვეპუნქტის, თანახმად, პაციენტს ან მის კანონიერ წარმომადგენელს უფლება აქვს მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს კომპენსაცია ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანისა, რომელიც გამოწვეულია სახელმწიფოს მიერ არასწორად განხორციელებული ზედამხედველობითა და რეგულირებით. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 26.07.05წ. გადაწყვეტილებით სახელმწიფოს _ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახით, «ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-4 და მე-15 მუხლების პრინციპებიდან გამომდინარე, დაეკისრა მატერიალური ზიანის ანაზღაურება. აღნიშნული გადაწყვეტილებით ასევე დადგინდა, რომ პრეპარატს, რომელიც გამოყენებულ იქნა ვაქცინაციის მიზნით, არ გააჩნდა ინფორმაცია გვერდითი მოვლენების შესახებ, თუმცა საქმეში წარმოდგენილი იყო არაერთი მტკიცებულება, რომელიც ადასტურებდა იმ გვერდითი მოვლენების არსებობის ფაქტს, რომელიც შესაძლოა თან ახლდეს BB-ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაციას, მაგ: პარეზი, გიემბარეს სინდრომი, ენცეფალიტი და ა. შ. «პაციენტის უფლებების შესახებ» კანონის მე-18 მუხლის პირველი პუნქტის «გ» ქვეპუნქტის თანახმად, პაციენტს უფლება აქვს სამედიცინო მომსახურების გამწევისაგან მიიღოს სრული, ობიექტური, დროული და გასაგები ინფორმაცია განზრახული პროფილაკტიკური, დიაგნოსტიკური, სამკურნალო და სარეაბილიტაციო მომსახურების, მათი თანმხლები რისკისა და შესაძლო ეფექტიანობის შესახებ. აუცილებელი, კანონით გათვალისწინებული ახსნა-განმარტების მიცემის იგნორირება დაუშვებელია. აღნიშნული ინფორმაციის _ ვაქცინის უკუჩვენებების სრულად დაუფიქსირებლობამ მშობლებს მოუსპო საშუალება, გაეკეთებინათ არჩევანი ვაქცინასა და სავარაუდო შედეგს შორის. მოსალოდნელი მძიმე შედეგების გათვალისწინებით შპს «...» ვალდებული იყო ვაქცინის გვერდითი მოვლენების შესახებ გაეცა ინფორმაცია და განემარტა მოსალოდნელი რისკ-ფაქტორების შესახებ, რათა მათი გათვალისწინებით მოსარჩელე მხარეს მიეღო მისი ჯანმრთელობისათვის ნაკლებად საზიანო გადაწყვეტილება. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ პაციენტს მოსალოდნელი რისკ-ფაქტორების ახსნის შემთხვევაში მიეღო გადაწყვეტილება B-ჰეპატიტის საწინააღმდეგო აცრის შესახებ. მოსალოდნელი რისკ-ფაქტორების შესახებ არასაკმარისი ინფორმაციის გამო, პაციენტს არ ჰქონდა შეთავაზებულ ვაქცინაზე უარის თქმის საბაბი.
მოპასუხეების ქმედებას (უმოქმედობას) უდავოდ მოჰყვა მძიმე ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ზიანი, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი არაერთი მტკიცებულებით. ამასთანავე, მოსარჩელეს შენარჩუნებული აქვს აღქმის და კომუნიკაციის უნარი, მისი ცნობიერება და ინტელექტი ჩვეულებრივი განვითარებისაა. გ. ქ-ია ყოველდღიურად და რეგულარულად საჭიროებს სხვა პირის მზრუნველობას. სახეზეა დელიქტი, რომელსაც მოჰყვა არა მხოლოდ მატერიალური, არამედ ისეთი მორალური ზიანი, რომლის დადგომის შემთხვევაში კანონმდებლობა ითვალისწინებს მის ანაზღაურებას. მორალური ზიანი არის ის განცდა თუ ფიზიკური ტკივილი, რომელსაც უშუალოდ დაზარალებული განიცდის. ტკივილისა და სულიერი ტანჯვის აღქმა და გათვითცნობიერება არ უკავშირდება პირის ქმედუნარიანობას (სრულწლოვნების ასაკს) და იგი ასაკობრივი თავისებურებების გამო (პრესტიჟის, პიროვნების თვითდამკვიდრების გამახვილებული გრძნობა და სხვ.) შესაძლოა უფრო მეტი სიმწვავით განიცადოს მოზარდმა, რომლის ჯანმრთელობასაც მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა. ამასთანავე, გ. ქ-ია საქმის განხილვის დროისათვის არის სრულწლოვანი. ამდენად, საკასაციო პალატა არ იზიარებს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარში მოყვანილ მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ გ. ქ-იას ასაკის გამო გათვითცნობიერებული არ აქვს მორალური ზიანის არსებობა.
საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს შპს «...» და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრებში მოყვანილ მოსაზრებას არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების შესახებ გ. ქ-იას მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე. სკ-ის 1008-ე მუხლის თანახმად დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა სამ წელს შეადგენს იმ მომენტიდან, როდესაც დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში გ. ქ-იასათვის მორალური ზიანის მიყენების ფაქტი არ უკავშირდება კონკრეტულ თარიღს. საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ გ. ქ-იას აცრა 18.03.02წ. ჩაუტრდა, პირველი სამედიცინო დასკვნა მომზადდა 2002 წლის ივლისში, მოსარჩელემ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე სასამართლოს 29.05.04წ. მიმართა, მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით სარჩელი 02.06.06წ. აღძრა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ მორალური ზიანის მიყენება არ უკავშირდება უშუალოდ ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების მომენტს, მორალური ზიანი შესაძლოა მოგვიანებით, მკურნალობის უშუდეგობის, ხანგრძლივი უმწეო მდგომარეობის, აქტიური ცხოვრების შეუძლებლობის, ცხოვრების წესის და რიტმის შეცვლის, დათრგუნულობის, გაურკვევლობის, ცხოვრების ხალისის დაქვეითების, ნერვიული დაძაბულობის, არასრულფასოვნების კომპლექსის და სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით დადგეს. მხედველობაშია აგრეთვე მისაღები ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელესათვის ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირების შესახებ საბოლოოდ ცნობილი გახდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 26.07.05წ. გადაწყვეტილებით, რაც ასევე ადასტურებს ხანდაზმულობის ვადის გაცდენით სარჩელის აღძვრის კასატორთა მოსაზრების უსაფუძვლობას. ამდენად, შპს «...» საკასაციო საჩივარში მითითება სკ-ის 128-ე, 1008-ე მუხლებით გათვალისწინებულ ხანდაზმულობის ვადაზე არ ადასტურებს მოსარჩელის მიერ ხანდაზმულობის ვადის გაცდენას.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება კონკრეტულ შემთხვევაში დაკავშირებულია არაქონებრივ უფლებათა დარღვევასთან. არაქონებრივი უფლებები წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლის იმ ობიექტს, რომელსაც გააჩნია მისთვის დამახასიათებელი თავისებურებები. არსებითი განსხვავება მდგომარეობს არაქონებრივი უფლების ხელყოფის შედეგად დამდგარი ზიანის შინაარსში. სამოქალაქო სამართლის აღნიშნული ობიექტის სპეციფიკის გათვალისწინებით მისი ხელყოფის შედეგად დამდგარ ზიანს ქონებრივი ეკვივალენტი არ გააჩნია. ამდენად, არაქონებრივი ზიანის მოთხოვნის წარმოშობისათვის საკმარისია არსებობდეს არაქონებრივი უფლების ხელყოფის ფაქტი, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა. მორალური ზიანის მოცულობას (რომელსაც არ გააჩნია მატერიალური გამოხატულება) განსაზღვრავს სასამართლო გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. მოცემულ შემთხვევაში დელიქტით გამოწვეული მძიმე შედეგის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მხოლოდ დარღვევის ფაქტის კონსტატაცია არ არის საკმარისი არაქონებრივი სიკეთის (ჯანმრთელობის) შელახვით გამოწვეული მორალური ზიანის კომპენსაციისათვის. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გ. ქ-იას სასარგებლოდ შპს «...» 25 000 (ოთდახუთი ათასი) ლარის, ხოლო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის 5000 (ხუთი ათასი) ლარის დაკისრება სამართლიან შესაბამისობაში არ არის მიყენებულ ზიანთან. სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლში მითითება მორალური ზიანის გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების თაობაზე გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის ხარისხის, დაზარალებულის განცდების სიღრმისა და ინდივიდუალური თავისებურების გათვალისწინებას. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლო მხედველობაში იღებს, მოპასუხეების მიერ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ფაქტს, ასევე დაზარალებულის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მორალური ზიანის მიმართ და ობიექტურ გარემოებებს. ამ გარემოებათა შორისაა დაზარალებულის ცხოვრების პირობები (საოჯახო, ყოფითი, მატერიალური, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი და ა.შ.), ბრალის ხარისხი, ქონებრივი მდგომარეობა და სხვა გარემოებები. მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. შეუძლებელია ფულადი ფორმით ჯანმრთელობის შეფასება, კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა, რომელიც ეხმარება დაზარალებულს სულიერი გაწონასწორების მიღწევაში, სოციალურ ურთიერთობებში ჩართვაში, რაც მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების სატისფაქციურ ფუნქციას შეადგენს.
ზიანის ანაზღაურების მოცულობას განსაზღვრავს სასამართლო მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე. მოსარჩელე უფლებამოსილია სასარჩელო განცხადებაში მიუთითოს ფულადი თანხა, რომელსაც ის ითხოვს მიყენებული სულიერი თუ ფიზიკური ტკივილის კომპენსაციისათვის, მაგრამ ეს მოთხოვნა მოსარჩელის მხოლოდ მოსაზრებაა და ანაზღაურების მოცულობის განსაზღვრა სასამართლოს შეხედულებით უნდა გადაწყდეს. სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება, შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. კანონი არ მიუთითებს მორალური ზიანის ოდენობაზე, მორალური ზიანის ანაზღაურების თითოეული შემთხვევა ინდივიდუალურია, დამოკიდებულია მრავალ სხვადასხვა პირობაზე (ქონებრივი, საყოფაცხოვრებო და სხვ). საკასაციო პალატა მხედველობაში იღებს იმ გარემოებას, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების უმთავრეს მიზანს არ შეადგენს ხელყოფილი უფლებების რესტიტუცია, მკურნალობისათვის გასაწევი ხარჯები მატერიალური და არა მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების საკითხის განხილვისას მიიღება მხედველობაში, ამდენად გ. ქ-იას საკასაციო საჩივარში მოყვანილი მოსაზრება საზღვარგარეთ მკურნალობის გაგრძელების საჭიროების შესახებ არ წარმოადგენს მორალური ზიანის ანაზღაურების სიდიდის განმსაზღვრელ ფაქტორს. არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება ვერ აღუდგენს დაზარალებულს ხელყოფამდე არსებულ სულიერ მდგომარეობას, მისი მიზანია არამატერიალური სიკეთის ხელყოფით გამოწვეული ფიზიკური და მორალური ტანჯვის შემსუბუქება, ნეგატიური განცდების სიმძიმისა და ინტენსივობის შემცირება, ამასთანავე, მოსარჩელე გ. ქ-იას ჯანმრთელობისათვის მიყენებულ ზიანთან დაკავშირებით მშობლების სულიერ განცდებს აგრეთვე არ აქვს მნიშვნელობა კომპენსაციის ოდენობისათვის, ვინაიდან ისინი არ არიან თანამოსარჩელეები საქმეზე. მორალური ზიანის ანაზღაურება სასამართლოს მიერ ფულადი ფორმით განისაზღვრება ქონებრივი ზიანის ანაზღაურებისაგან დამოუკიდებლად. მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების მოცულობა განისაზღვრება როგორც დამდგარი ზიანის სიმძიმის, ისე ბრალის ხარისხის მიხედვით. კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ მოპასუხეებს არ ჰქონდათ მოსარჩელის ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენების განზრახვა, სახეზეა გაუფრთხილებელი ბრალი. ამასთანავე, კომპენსაციის ოდენობა არ უნდა იყოს უსაშველოდ გაზრდილი. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხის მოპასუხეებისათვის დაკისრებამ შესაძლოა გამოიწვიოს მოპასუხეთა ეკონომიკური მდგომარეობის მნიშვნელოვანი გაუარესება, სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, და მოპასუხეებს, მოსარჩელის მოთხოვნის პროპორციულად, უნდა დაეკისროთ გ. ქ-იას სასარგებლოდ არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება შემდეგი ოდენობით: შპს «...» - 75 000 ლარისა, ხოლო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 15 000 ლარის ოდენობით. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 26.07.05წ. გადაწყვეტილებით საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ერთჯერად ფულად კომპენსაციასთან ერთად, გ. ქ-იას სასარგებლოდ დაეკისრა ყოველთვიურად 50 (ორმოცდაათი) მინიმალური ხელფასის ოდენობით თანხის გადახდა, გადახდის დღისათვის არსებული მინიმალური ხელფასის გათვალისწინებით 2054 წლის 1 ივნისამდე. საკასაციო პალატა თვლის, რომ აღნიშნული თანხის დაკისრებით საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, შპს «...» შედარებით, გ. ქ-იასათვის მიყენებული ზიანისათვის დაკისრებული აქვს მომეტებული მატერიალური პასუხისმგებლობა, მიუხედავად იმისა, რომ შპს «...» უმოქმედობით გამოწვეული გ. ქ-იასათვის მიყენებული ზიანი და მისი, როგორც პროდუქციის მწარმოებლის ბრალეულობის მაღალი ხარისხი, დადგენილია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 26.07.05წ. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ, ვინაიდან მწარმოებელი _ შპს «...» ახდენს ისეთი პროდუქციის რეალიზაციას, რომელიც პირდაპირ მოქმედებს ადამიანის აბსოლუტურ უფლებაზე _ სიცოცხლესა და ჯანმრთელობაზე და რომლის გვერდითი მოვლენების სრულყოფილი გამოკვლევა მეცნიერებისა და ტექნიკის არსებული დონის გათვალისწინებით გარკვეულ პრობლემებთანაა დაკავშირებული, კორპორაცია ვალდებულია მომხმარებელს მიაწოდოს ინფორმაცია აღნიშნულის თაობაზე და გააფრთხილოს სავარაუდო თანამდევ შედეგებზე, რათა პაციენტმა მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება. ხსენებული დასტურდება აგრეთვე სკ-ის 318-ე მუხლით, რომელიც ადგენს კონტრაჰენტის ვალდებულებას ინფორმაციის გაცემის თაობაზე. «მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, დამამზადებელმა მომხმარებელს უნდა მიაწოდოს აუცილებელი, უტყუარი და სრული ინფორმაცია პროდუქციის შესახებ, რაც მისცემს მას სწორი არჩევანის შესაძლებლობას. ამავე წესს ითვალისწინებს «წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ» საქართველოს კანონის 26.4 მუხლი, რომლის თანახმად, სამკურნალო საშუალებების მიმოქცევისა და გამოყენების სუბიექტები ვალდებულნი არიან წამლის სააგენტოს მიაწოდონ ინფორმაცია სამკურნალო საშუალების სხვა ურთიერთქმედების თავისებურებათა შესახებ, რომელიც მითითებული არ არის მათი გამოყენების ინსტრუქციაში. ამდენად, მწარმოებელს უნდა მიეწოდებინა ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ რა ფარგლებში უზრუნველყოფდა მის მიერ წარმოებული პროდუქტი მომხმარებლის უსაფრთხოებას. საკასაციო პალატა თვლის, რომ ფარმაცევტული საწარმოს უმოქმედობით გამოწვეული მძიმე შედეგი ქმნის არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების საფუძველს.
ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, სასარჩელო მოთხოვნის პროპორციულად, მორალური ზიანის ანაზღაურების მიზნით გ. ქ-იას სასარგებლოდ შპს «...» უნდა დაეკისროს 75000 ლარის, ხოლო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 15000 ლარის გადახდა, დანარჩენ ნაწილში გ. ქ-იას მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :
1. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და შპს ,,...” საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს. გ. ქ-იას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 29.05.08წ. გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;
3. შპს ,,...” დაეკისროს გ. ქ-იას სასარგებლოდ 75000 (სამოცდათხუთმეტი ათასი) ლარის ანაზღაურება;
4. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს გადახდეს გ. ქ-იას სასარგებლოდ 15000 (თხუთმეტი ათასი) ლარის ანაზღაურება;
5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
