ბს-997-955(3კ-09) 10 დეკემბერი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე
პაატა სილაგაძე
სხდომის მდივანი _ ნინო გოგატიშვილი
კასატორები (მოპასუხეები): 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია, წარმომადგენელი _ ს. მ-ძე; 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, წარმომადგენელი _ ზ. კ-აია; 3. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი _ მ. გ-შვილი
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ სს «...», წარმომადგენლები _ გ. კ-ძე, ა. მ-შვილი
გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 მაისის განჩინება
სარჩელის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2008 წლის 27 ივნისს სს «...» სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.
სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2008 წლის 5 თებერვლის ¹257 ბრძანებისა და 2008 წლის 8 თებერვლის ¹154 «საგადასახადო მოთხოვნის» საფუძველზე სს «...» გადასახდელად დაერიცხა ჯარიმა _ 9490,17 ლარის ოდენობით. ჯარიმის დარიცხვა განხორციელდა იმის გამო, რომ სს «...» მიერ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში ერთდღიანი დაგვიანებით იქნა წარდგენილი 2007 წლის დეკემბრის თვის არარეზიდენტის მიერ გაწეულ მომსახურებაზე უკუდაბეგვრის წესით დარიცხული დღგ-ის შესახებ გაანგარიშება და გადახდის წყაროსთან განაცემების დაბეგვრისა და სოციალური გადახდის დეკლარაცია. დარღვევის შესახებ საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2008 წლის 16 იანვარს შედგა საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ¹000002 ოქმი. ხსენებული ოქმის თანახმად, განისაზღვრა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ნორმა, რომელიც დაირღვა, ასევე შეფარდებული ჯარიმის ოდენობა, კერძოდ: 1.1 2007 წლის დეკემბრის თვის არარეზიდენტის მიერ გაწეულ მომსახურებაზე უკუდაბეგვრის წესით დარიცხული დღგ-ის შესახებ გაანგარიშების დაგვიანებით წარდგენისათვის ჯარიმა განისაზღვრა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 144-ე მუხლის შესაბამისად _ 100 ლარით; 1.2. გადახდის წყაროსთან განაცხადების დაბეგვრისა და სოციალური გადასახადის დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის ჯარიმა განისაზღვრა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად _ 9390,17 ლარით.
მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ 1.2 პუნქტში აღნიშნული ჯარიმის ოდენობა განსაზღვრულ იქნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა დარღვევით, ვინაიდან ჯარიმის მითითებული ოდენობა წარმოადგენდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის არასწორი განმარტების შედეგს. ხსენებული ნორმის შესაბამისად, დადგენილ ვადაში საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენის ვადის დარღვევა იწვევდა დაჯარიმებას ამ დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხის 5%-ის ოდენობით ყოველ დაგვიანებულ სრულ (არასრულ) საგადასახადო თვეზე, არანაკლებ 200 ლარისა დეკლარაციის წარუდგენლობის ყოველი სრული (არასრული) საგადასახადო თვისათვის, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ არსებობდა დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხა, ანუ ჯარიმა გამოითვლებოდა ამ დეკლარაციის საფუძველზე გადასახდელი თანხის მხოლოდ იმ ნაწილის მიხედვით, რომელიც გადახდილი არ იყო. მოსარჩელის განმარტებით, თუ არ არსებობდა დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხა, მაშინ ჯარიმის მოცულობა უნდა განსაზღვრულიყო 200 ლარით.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მას არ დაურღვევია გადასახადის გადახდის წესი, მხოლოდ დეკლარაცია და გაანგარიშება იქნა წარდგენილი ერთდღიანი დაგვიანებით. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ გადახდის წყაროსთან განაცემებისა და სოციალური გადასახადის გადახდა დაუყოვნებლივ ხდებოდა და არ არსებობდა დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხა, გაუგებარი იყო, რატომ განისაზღვრა ჯარიმა დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის უკვე გადახდილი გადასახადის თანხის _ საშემოსავლო გადასახადის 5%-ით მაშინ, როდესაც ჯარიმა გადახდის წყაროსთან განაცემების დაბეგვრისა და სოციალური გადასახადის დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის უნდა განსაზღვრულიყო არა 9390,17 ლარით, არამედ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად _ 200 ლარით.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2008 წლის 26 თებერვალს სს «...» ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს, რომელიც 2008 წლის 25 მარტის ¹553 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა იმ მოტივით, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლში საუბარი იყო დეკლარაციით გადასახდელ თანხაზე და შესაბამისად, ამ თანხიდან უნდა ყოფილიყო დაანგარიშებული 5%, რაც მოსარჩელემ უსაფუძვლოდ მიიჩნია და 2008 წლის 28 მარტს ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს, რომელმაც 2008 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებით, არ დააკმაყოფილა სს «...» საჩივარი და ძალაში დატოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 25 მარტის ¹553 ბრძანება.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 19 ივნისის ¹05-04/5715 გადაწყვეტილებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 25 მარტის ¹553 ბრძანების ბათილად ცნობა, ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისათვის საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ 2008 წლის 5 თებერვლის ¹257 ბრძანებისა და 2008 წლის 8 თებერვლის ¹154 «საგადასახადო მოთხოვნის» იმგვარად კორექტირება, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული ჯარიმა _ 9390,17 ლარის ნაცვლად განსაზღვრულიყო 200 ლარით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 25 დეკემბრის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში მოპასუხეებად ჩაებნენ _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით სს «...» სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილება; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 25 მარტის ბრძანება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას დაევალა საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ 2008 წლის 5 თებერვლის ¹257 ბრძანებისა და 2008 წლის 8 თებერვლის ¹154 «საგადასახადო მოთხოვნის» კორექტირება და ჯარიმის 200 ლარით განსაზღვრა; მოპასუხეებს სს «...» სასარგებლოდ მოსარჩელის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი 282 ლარის სოლიდარულად გადახდა დაეკისრათ.
საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 241-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საგადასახადო აგენტი რეგისტრირებული იყო დღგ-ის გადამხდელად, მან დარიცხული დღგ უნდა გადაიხადოს დღგ-ის შესახებ იმ თვის დეკლარაციის წარდგენის დროს, რომელშიც მოხდა მომსახურების გაწევა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ინსპექციის უფლებამოსილი პირი გადასახადის გადამხდელთან ან სხვა ვალდებულ პირთან ამ კოდექსით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის გამოვლენისას ადგენს საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს.
საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სს «...» მიერ მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში ერთდღიანი დაგვიანებით იქნა წარდგენილი 2007 წლის დეკემბრის თვის არარეზიდენტის მიერ გაწეულ მომსახურებაზე უკუდაბეგვრის წესით დარიცხული დღგ-ის შესახებ დაანგარიშება და გახადის წყაროსთან განაცემების დაბეგვრისა და სოციალური გადასახადის დეკლარაცია. დარღვევის შესახებ 2008 წლის 16 იანვარს შედგა საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ¹000002 ოქმი.
საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 5 თებერვლის ¹257 ბრძანებისა და 2008 წლის 8 თებერვლის ¹154 «საგადასახადო მოთხოვნის» საფუძველზე სს «...» გადასახდელად დაერიცხა ჯარიმა _ 9490,17 ლარის ოდენობით.
საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში საგადასახადო ორგანოში დეკლარაციის წარდგენის ვადის დარღვევა იწვევს დაჯარიმებას ამ დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხის 5%-ის ოდენობით ყოველ დაგვიანებულ სრულ (არასრულ) საგადასახადო თვეზე, მაგრამ არანაკლებ 200 ლარისა აღნიშნული დეკლარაციის წარუდგენლობის ყოველი სრული (არასრული) თვისათვის.
საქალაქო სასამართლო მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნული ნორმით განსაზღვრული იყო ჯარიმა საგადასახადო ორგანოსათვის საგადასახადო დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის. საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ ჯარიმის ოდენობა განისაზღვრებოდა ამ დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხის მხოლოდ იმ ნაწილის მიხედვით, რომელიც გადახდილი არ იყო. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სს «...» მიერ დეკლარაციის წარდგენამდე იყო გადახდილი გადახდის წყაროსთან დაბეგრილი გადასახადი და სოციალური გადასახადი, ამდენად, სს «...» დეკლარაციის წარდგენის მომენტისათვის აღნიშნული დეკლარაციის საფუძველზე არ ჰქონდა დამატებით არანაირი თანხა გადასახდელი, შესაბამისად, ჯარიმა უნდა განსაზღვრულიყო არა დეკლარაციაში მითითებული თანხის 5%-ით, არამედ 200 ლარით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემობებისა და ამ გარემოებების სამართლებრივი შეფასების შედეგად დადგენილად მიიჩნია, რომ სს «...» სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 მაისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სააპელაციო საჩივრების ფარგლებში შემოწმების შედეგად მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივრების პრეტენზია დაუსაბუთებელი იყო.
სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ დასკვნებს სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ და მიიჩნია, რომ ისინი აპელანტების მიერ ვერ იქნა გაბათილებული.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო წესით გადაწყვეტილება გასაჩივრებული იყო მხოლოდ სამართლებრივი თვალსაზრისით. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის სადავო სამართალურთიერთობის დროისთვის მოქმედი რედაქციის 131-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული იყო საგადასახადო სამართალდარღვევისთვის სანქციის განსაზღვრა იმის მიხედვით, თუ დამატებით რა თანხა უნდა გადაეხადა გადამხდელს ბიუჯეტში, დაგვიანებით წარდგენილი დეკლარაციის მიხედვით. ჯარიმის თანხა განისაზღვრებოდა ამ დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხის 5%-ის ოდენობით ყოველ დაგვიანებულ სრულ ან არასრულ საგადასახადო თვეზე, მაგრამ არანაკლებ 200 ლარისა აღნიშნული დეკლარაციის წარუდგენლობის ყოველი სრული (არასრული) თვისათვის. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საუბარი იყო დეკლარაციის წარდგენის მომენტისთვის არსებულ დამატებით გადასახდელ თანხაზე და არა დეკლარაციაში მითითებულ თანხაზე, მიუხედავად იმისა, გადახდილი იყო თუ არა იგი.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის სადავო არ იყო ის გარემოება, რომ გადახდის წყაროსთან დაბეგრილი გადასახადი გადახდისთანავე იქნა დაკავებული და გადახდილი მოსარჩელის მიერ. შესაბამისად, დეკლარაციის წარდგენის დროისთვის ამ დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელად ვერ განიხილებოდა, ხოლო გადამხდელის მიერ, 2007 წლის დეკემბრის თვის არარეზიდენტის მიერ გაწეულ მომსახურებაზე უკუდაბეგვრის წესით დარიცხული დღგ-ს შესახებ გაანგარიშების დაგვიანებით წარდგენა, საგადასახადო კოდექსით, საგადასახადო სამართალდარღვევას არ წარმოადგენდა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლში საუბარი იყო დეკლარაციასა და არა გაანგარიშების ვადაში წარუდგენლობაზე, რაც განსხვავებულ ცნებებს წარმოადგენდა.
სააპელაციო სასამართლომ კანონიერად მიიჩნია ასევე საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სასამართლო ხარჯების გადაწყვეტის ნაწილშიც.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ დარღვეულ იქნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 241-ე და 269-ე მუხლების მოთხოვნები. გადამხდელმა დაგვიანებით წარადგინა 2007 წლის დეკემბრის თვის არარეზიდენტის მიერ გაწეულ მომსახურებაზე უკუდაბეგვრის წესით დარიცხული დღგ-ს შესახებ გაანგარიშგება, რის გამოც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 144-ე მუხლის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ კოდექსით გათვალისწინებული ვალდებულებების შეუსრულებლობისათვის გათვალისწინებულია ჯარიმა, მაგრამ არ არის გათვალისწინებული ჯარიმის ოდენობა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენის ვადის დარღვევა იწვევს დაჯარიმებას ამ დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხის 5%-ის ოდენობით ყოველ დაგვიანებულ სრულ (არასრულ) საგადასახადო თვეზე, მაგრამ არანაკლებ 200 ლარისა აღნიშნული დეკლარაციის წარუდგენლობის ყოველი სრული (არასრული) თვისათვის.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომაც, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას იმის თაობაზე, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული 5%-იანი სანქციის გამოყენება შეიძლებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ არსებობდა დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხა, ხოლო მისი არ არსებობის შემთხვევაში გადასახდელი ჯარიმის თანხა საგადასახადო ორგანოს უნდა განესაზღვრა 200 ლარის ოდენობით. შესაბამისად, რადგან საგადასახადო ორგანოში წარდგენილი დეკლარაციით მას არ უდგინდებოდა დამატებით გადასახდელი თანხა, საგადასახდო ორგანოს 9490,17 ლარის ნაცვლად, მოსარჩელეზე ჯარიმის სახით უნდა დაერიცხა 200 ლარი. აღნიშნულთან დაკავშირებით, კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისას ჯარიმდება საგადასახადო დეკლარაციით ბიუჯეტში გადასახდელი თანხის, ანუ შესაბამისი თვის დეკლარაციით დეკლარირებული თანხის 5%-ის ოდენობით და არა იმ ნარჩენი (გადაუხდელი) თანხის 5%-ით, რომელიც წარმოიქმნება ამ გადასახადში დეკლარაციის წარდგენამდე არსებულ ნაშთსა და დეკლარაციით გადასახდელ თანხას შორის სხვაობით. ამასთან, საჯარიმო თანხის ზღვარი არ უნდა იყოს 200 ლარზე ნაკლები, რომელიც გადასახადის გადამხდელს დაერიცხება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საგადასახადო ორგანოში დაგვიანებით წარდგენილი დეკლარაციით გადასახდელი საჯარიმო თანხა იქნება 200 ლარზე ნაკლები.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო მიუთითებს, რომ არ არსებობდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 25 მარტის ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გადაწყვეტილება არ არის იურიდიულად საკმარისად დასაბუთებული, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე» ქვეპუნქტის თანახმად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენდა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმაც, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია და არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები. მან დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, რომლითაც საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით, ხოლო ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებებით, მოწმეთა ჩვენებებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.
კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოყენებული ნორმებიც არასწორად განმარტა. ამასთან, არასწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები.
კასატორი მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლზე და განმარტავს, რომ ხსენებული მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა პირს ეკისრება გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენის ვადის დარღვევისათვის. ამ დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხის 5%-ის ოდენობით ყოველ დაგვიანებულ სრულ (არასრულ) საგადასახადო თვეზე, მაგრამ არანაკლებ 200 ლარისა აღნიშნული დეკლარაციის წარუდგენლობის ყოველი სრული (არასრული) თვისათვის, ანუ განსახილველ შემთხვევაში ჯარიმის თანხა _ 200 ლარი განისაზღვრება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაგვიანებით წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციის მიხედვით გაანგარიშებული ჯარიმის თანხა და არა გადასახადის ან გადაუხდელი ნაწილის თანხა 200 ლარზე ნაკლებია, რის გამოც კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას აღნიშნულ საკითხზე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 15 და 16 ივლისის განჩინებებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2009 წლის 12 ნოემბერს 12.00 საათზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 16 იანვრის საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ¹000002 ოქმის თანახმად, სს «...» დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 241-ე და 269-ე მუხლების მოთხოვნები, კერძოდ: მის მიერ დაგვიანებით იქნა წარდგენილი 2007 წლის დეკემბრის თვის არარეზიდენტის მიერ გაწეულ მომსახურებაზე უკუდაბეგვრის წესით დარიცხული დღგ-ის შესახებ გაანგარიშება, რაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 144-ე მუხლის მიხედვით იწვევდა დაჯარიმებას 100 ლარის ოდენობით და გადახდის წყაროსთან განაცხადების დაბეგვრისა და სოციალური გადასახადის დეკლარაცია, რაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით იწვევდა დაჯარიმებას ამ დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხის 5%-ის ოდენობით ყოველ დაგვიანებულ სრულ (არასრულ) საგადასახადო თვეზე, საშემოსავლო გადასახადში _ 9390,17 ლარით, სულ _ 9490,17 ლარი. ხსენებულ ოქმზე გაკეთებული შენიშვნის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი არ დაეთანხმა საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის (5%-იანი სანქციის) გამოყენების მართებულობას (Iტ., ს.ფ. 21). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 5 თებერვლის «საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ» ¹257 ბრძანების თანახმად, 2008 წლის 16 იანვრის ¹000002 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმისა და მასზე დართული მასალების განხილვის შედეგად დადგინდა, რომ სს «...» დაარღვია საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 241-ე და 269-ე მუხლებით გათვალისწინებული მოთხოვნები, რის გამოც სს «...» საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, პასუხისმგებლობის ზომად სანქციის სახით განესაზღვრა ჯარიმა _ 9490,17 ლარის ოდენობით, რაზედაც მას წარედგინა «საგადასახადო მოთხოვნა» საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლით დადგენილი წესით (Iტ., ს.ფ. 19).
საქმეში წარმოდგენილია ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 8 თებერვლის ¹154 «საგადასახადო მოთხოვნა», რომლის თანახმად, სს «...» საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 5 თებერვლის ¹257 ბრძანების საფუძველზე გადასახდელად დაერიცხა ჯარიმა _ 9490,17 ლარის ოდენობით (Iტ., ს.ფ. 20).
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ მასალებზე, რომლის თანახმად, 2008 წლის 13 თებერვალს სს «...» საჩივრით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას და მოითხოვა ჯარიმის კორექტირება. 2008 წლის 26 თებერვალს სს «...» ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 25 მარტის ¹553 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 25 მარტის ¹553 ბრძანება სს «...» მიერ გასაჩივრებულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში, რომლის 2008 წლის 19 ივნისის ¹05-04/5715 გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა (Iტ., ს.ფ 22, 29-32).
საკასაციო სასამართლო საქმეში წარმოდგენილი მასალების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებასაც, რომ სს «...» მიერ დეკლარაციის წარდგენამდე იყო გადახდილი გადახდის წყაროსთან დაბეგრილი გადასახადი და სოციალური გადასახადი.
საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად იმ გარემოებაზე მიუთითებს, რომ მოსარჩელე სადავოდ ხდის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის გადაწყვეტილებას, გადახდის წყაროსთან განაცემების დაბეგვრისა და სოციალური გადასახადის 2007 წლის დეკემბრის თვის დეკლარაციის საგადასახადო ორგანოში დაგვიანებით წარდგენისათვის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით გადასახდელი თანხის 5%-ით დაჯარიმების თაობაზე და აღნიშნავს, რომ ამ მუხლით გათვალისწინებული 5%-იანი სანქციის გამოყენება დაიშვება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხა, ხოლო მისი არ არსებობის შემთხვევაში ჯარიმა უნდა განისაზღვროს 200 ლარის ოდენობით, ხოლო ვინაიდან სს «...» დეკლარაციის მონაცემების საფუძველზე არ გააჩნდა დამატებით გადასახდელი თანხა, მის მიმართ ჯარიმა _ 9390,17 ლარის ნაცვლად უნდა განსაზღვრულიყო საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი ნორმის შესაბამისად 200 ლარის ფარგლებში.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევა წარმოადგენს მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებას ან უმოქმედობას, გამოხატულს საგადასახადო ვალდებულებების შეუსრულებლობაში ან არაჯეროვან შესრულებაში, რომლისთვისაც დადგენილია პასუხისმგებლობა. სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირის მიერ საგადასახადო ორგანოში დეკლარაციის/გაანგარიშების წარდგენისათვის საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი ვადის დარღვევა, იწვევს დაჯარიმებას ამ დეკლარაციის/გაანგარიშების საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხის 5%-ის ოდენობით ყოველ დაგვიანებულ სრულ (არასრულ) თვეზე, მაგრამ არანაკლებ 200 ლარისა აღნიშნული დეკლარაციის წარუდგენლობის ყოველი სრული (არასრული) თვისათვის.
საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველ ნაწილში საუბარი იყო, დეკლარაციის წარდგენის მომენტისთვის არსებულ დამატებით გადასახდელ თანხაზე და არა დეკლარაციაში მითითებულ თანხაზე, მიუხედავად იმისა, გადახდილი იყო თუ არა იგი. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჯარიმის გათავისუფლების საფუძველს ქმნის ე.წ. ნულოვანი საგადასახადო დეკლარაცია, რაც იმას ნიშნავს, რომ დეკლარაციის/გაანგარიშების საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხა ნულის ტოლია. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელე ეწეოდა ეკონომიკურ საქმიანობას და არსებობდა საშემოსავლო გადასახადის წლიური დეკლარაციებით გადასახდელი თანხა, ამ პერიოდში შემოსავლები, ხარჯები და საგადასახადო აგენტის ფუნქციის შესრულებასთან დაკავშირებული საგადასახადო ვალდებულებები ნულის ტოლი არ ყოფილა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 95-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო დეკლარაცია წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის წერილობით ანგარიშგებას მიღებული შემოსავლებისა და გაწეული ხარჯების, შემოსავლის წყაროების, გადასახადით დასაბეგრი სხვა ობიექტების, საგადასახადო შეღავათების, გამოანგარიშებული გადასახადის თანხის ან/და გადასახადის გამოანგარიშებასა და გადახდასთან დაკავშირებული სხვა მონაცემების შესახებ. გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი ვალდებულია, წარადგინოს საგადასახადო დეკლარაცია ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებსა და ვადაში. თუ გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო პერიოდში არ გააჩნია დეკლარაციაში შეტანას დაქვემდებარებული განაცემები, მას უფლება აქვს შესაბამისი პერიოდის მიხედვით არ წარადგინოს აღნიშნული დეკლარაცია. დეკლარაციის წარდგენის აუცილებლობა გამომდინარეობს გადასახადის დარიცხვის პროცესში მისი მნიშვნელობიდან. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო დეკლარაცია გადასახადის დარიცხვის ერთ-ერთი ძირითადი საფუძველია. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, თუ გადასახადის გადახდა დაკავშირებულია საგადასახადო დეკლარაციების შევსებასთან, გადასახადის გადახდის ვალდებულებათა ამსახველი დეკლარაციის შევსება განიხილება, როგორც: ა) ამ გადასახადის დარიცხვა; ბ) «საგადასახადო მოთხოვნა» და საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადებში შესასრულებული ვალდებულება. ამდენად, პირის მიერ დეკლარაციის შევსება და საგადასახადო ორგანოში წარდგენა (დეკლარირება) მიზნად ისახავს ერთის მხრივ, გადასახადის გადამხდელის კუთვნილი გადასახადის თანხის ოდენობის დადგენას საგადასახადო ორგანოების მიერ და მეორეს მხრივ, ამ თანხის დარიცხვას (საგადასახადო ორგანოში აღრიცხვას) ყოველი საანგარიშო პერიოდისათვის, შესაბამისად, კოდექსის 131-ე მუხლის დაჯარიმების დროს მოქმედი რედაქციით, მითითება «დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხის» შესახებ გულისხმობს გადასახადის გადამხდელის მიერ დეკლარირებულ საგადასახადო ვალდებულებას და არა სხვაობას დაგვიანებით წარდგენილ დეკლარაციაში ასახულ (დარიცხულ) გადასახადის თანხასა და შესაბამის საანგარიშო პერიოდში გადახდილი გადასახადის თანხას შორის. ხსენებული ნორმის ამგვარი გაგება დასტურდება 2008 წლის 28 დეკემბრის კანონით შეტანილი ცვლილებების შედეგად მითითებული მუხლის ახალი რედაქციით, რომლითაც დაზუსტდა კანონმდებლის ნება და სანქციის განსაზღვრის საფუძვლად დეკლარაციის მიხედვით გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხა მიეთითა. საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 217-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საშემოსავლო გადასახადის შესახებ დეკლარაციას საგადასახადო ორგანოს საგადასახადო აღრიცხვის მიხედვით საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარუდგენენ. ამავე კოდექსის 41-ე მუხლის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, საგადასახადო აღრიცხვის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს საგადასახადო დეკლარაციები იმ გადასახადებზე, რომელთა მიმართაც იგი ითვლება გადასახადის გადამხდელად. საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
ხსენებული ნორმების საფუძველზე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო ორგანოში დეკლარაციის წარდგენის ვალდებულება გამიჯნულია გადასახადების გადახდის ვალდებულებისაგან, ანუ ეს ორი ვალდებულება პირს დამოუკიდებლად ეკისრება, მიუხედავად იმისა, რომ მათი წარმოშობის საფუძველი საერთოა, შესაბამისად, თითოეულის შეუსრულებლობისათვის სანქციები ცალ-ცალკეა განსაზღვრული. ერთ-ერთი ვალდებულების შესრულება არც გამორიცხავს და არც მოიცავს მეორე ვალდებულების შესრულებას. იმ შემთხვევაში თუ გადასახადის გადამხდელი დადგენილ ვადაში სათანადო წესის დაცვით წარადგენს დეკლარაციას, მაგრამ არ გადაიხდის კუთვნილ გადასახადს, მას დაეკისრება სანქცია გადასახადის შემცირებისათვის ან/და დაგვიანებით გადახდისათვის შესაბამისი მუხლით, ხოლო თუკი კუთვნილი გადასახადის გადახდას არ ერთვის დეკლარაციის წარდგენა – გადამხდელს დაეკისრება დადგენილი სანქცია დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველ სამართალდარღვევას გააჩნია არა მატერიალური, არამედ ფორმალური შემადგენლობა (დეკლარაციის წარუდგენლობის ფაქტი), ე.ი. პასუხისმგებლობა აღნიშნულ სამართალდარღვევისათვის დგება იმისდა მიუხედავად წარმოიქმნა გადასახადზე ნარჩენი თუ გადასახადი გადახდილია ზედმეტი ოდენობით. სანქცია ასეთ შემთხვევაში დგება მხოლოდ იმ გადასახადებთან დაკავშირებით, რომლებზედაც გადამხდელი, კანონმდებლობის შესაბამისად, ვალდებულია, წარადგინოს დეკლარაცია. სანქცია გამოიყენება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც დეკლარაციები წარდგენილია გადასახადის გადამხდელისათვის დადგენილ ვადებში, მაგრამ დეკლარაციის წარდგენისათვის დადგენილი ვადის გასვლის შემ დეგ.
საკასაციო სასამართლო დამატებით იმ გარემოებაზეც მიუთითებს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 5 თებერვლის ¹257 ბრძანებისა და 2008 წლის 8 თებერვლის ¹154 «საგადასახადო მოთხოვნის» გამოცემის შემდეგ საქართველოს საგადასახადო კოდექსში შეტანილი ცვლილებების შედეგად საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენის ვადის დარღვევისათვის შემცირდა 131-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქცია, კერძოდ, დადგინდა, რომ წარდგენისათვის კანონმდებლობით დადგენილი ვადის დარღვევა იწვევს პირის დაჯარიმებას დეკლარაციის/გაანგარიშების საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხის 5%-ის ოდენობით ყოველ დაგვიანებულ სრულ (არასრულ) თვეზე, ამასთანავე, მთელ დაგვიანებულ პერიოდზე გამოანგარიშებული სანქციის ჯამური თანხა არ უნდა აღემატებოდეს გადასახდელად დარიცხული გადასახადის თანხის 60%-ს. მართალია, საგადასახადო კანონმდებლობას არ აქვს უკუქცევითი ძალა და საგადასახადო დაბეგვრისათვის გამოიყენება საგადასახადო კანონმდებლობის ოფიციალურად გამოქვეყნებული და ძალაში შესული ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც მოქმედებს საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს შეადგენს არა საგადასახადო დაბეგვრა, არამედ საგადასახადო სამართალდარღვევა, პასუხისმგებლობა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის სანქციის შეფარდების დროს, თუ კანონით გაუქმებულია ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა ასეთი სამართალდარღვევის ჩადენისათვის მოქმედებს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა. «ნორმატიული აქტების შესახებ» საქართველოს კანონის 47-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, თუ სამართალდარღვევის ჩადენის შემდეგ კანონით გაუქმდა ან შემსუბუქდა პასუხისმგებლობა ასეთი სამართალდარღვევის ჩადენისათვის, მოქმედებს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სადავო სამათალურთიერთობაზე უნდა გავრცელდეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის ამჟამად მოქმედი რედაქცია, რომლის თანახმად, დაგვიანებულ პერიოდზე გამოანგარიშებული სანქციის ჯამური თანხა არ უნდა აღემატებოდეს გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხის 60%-ს. ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ დავის კანონიერი გადაწყვეტის, სანქციის ჯამური თანხის ზუსტი განსაზღვრის მიზნით უნდა დადგინდეს სადავო პერიოდში გადასახდელად დასარიცხი თანხის ოდენობა.
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის «გ” და «ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე1” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება (განჩინება) ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების (განჩინების) დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე1» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 მაისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
3. სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
