ბს-1538-1495(კს-08) 9 თებერვალი, 2009 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი (მოსარჩელე) _ ე. ხ-ი (წარმომადგენელი _ ა. ბ-ე)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ოქტომბრის განჩინება

დავის საგანი _ საქმის წარმოების შეწყვეტა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 10 აგვისტოს ე. ხ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების _ საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს, აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქობულეთის სარეგისტრაციო სამსახურისა და ი. მ-ის მიმართ და მოითხოვა: საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 10 სექტემბრის ¹750 ბრძანებულების, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანების, აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის 2005 წლის 19 ოქტომბრის ¹529 ბრძანების, მათი ძალაში შესვლის დღიდან, ბათილად ცნობა; საჯარო რეესტრის იმ ჩანაწერის, მისი ძალაში შესვლის დღიდან, ბათილად ცნობა, რომელიც ეხებოდა ქ. ქობულეთში, .... ქ. ¹102-ში მდებარე, დაუზუსტებელი მონაცემებით, 50000 კვ.მ ფართობის ¹..... მიწის ნაკვეთს, რომლის თანახმადაც, აღნიშნული მიწის ნაკვეთისა და დაუმთავრებელი შენობის მესაკუთრე იყო სახელმწიფო; აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის 2005 წლის 30 ნოემბრის ¹625 ბრძანების, მისი ძალაში შესვლის დღიდან, ბათილად ცნობა, რომლითაც დამტკიცდა ქ. ქობულეთში, .... ქ. ¹102-ში მდებარე .....-თა შემოქმედებითი სახლის დაუმთავრებელი მშენებლობისა და მასზე დამაგრებული მიწის ფართის 2006 წლის 29 ნოემბრის კონკურსის შედეგები; აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსა და ი. მ-ს შორის 2005 წლის 30 დეკემბერს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების, მისი ძალაში შესვლის დღიდან, ბათილად ცნობა; საჯარო რეესტრის იმ ჩანაწერის, მისი ძალაში შესვლის დღიდან, ბათილად ცნობა, რომელიც ეხებოდა ქ. ქობულეთში, ... ქ. ¹102-ში მდებარე, დაუზუსტებელი მონაცემებით, 50000 კვ.მ ფართობის ¹.... მიწის ნაკვეთს, რომლის თანახმადაც, აღნიშნული მიწის ნაკვეთისა და დაუმთავრებელი შენობის მესაკუთრე იყო ი. მ-ი (თუ ასეთი ჩანაწერი არსებობდა).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 15 აგვისტოს განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული ე. ხ-ის სასარჩელო განცხადება მოპასუხეების _ საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიმართ, საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 10 სექტემბრის ¹750 ბრძანებულებისა და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნათა ნაწილში; ე. ხ-ის სასარჩელო განცხადება მოპასუხეების _ აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსა და ი. მ-ის მიმართ, აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის 2005 წლის 19 ოქტომბრის ¹529, 2005 წლის 30 ნოემბრის ¹625 ბრძანებებისა და ადმინისტრაციული ხელშეკრულების _ 2005 წლის 30 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, განსჯადობის წესის დაცვით, გადაეგზავნა უფლებამოსილ სასამართლოს _ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს; ე. ხ-ის სასარჩელო განცხადება მოპასუხე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქობულეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ, ქ. ქობულეთში, .... ქ. ¹102-ში მდებარე უძრავი ქონების თაობაზე ჩანაწერების ბათილად ცნობის ნაწილში, განსჯადობის წესის დაცვით, გადაეგზავნა უფლებამოსილ სასამართლოს _ ქობულეთის რაიონულ სასამართლოს.

საქართველოს პრეზიდენტის წარმომადგენელმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში წარადგინა შესაგებელი და აღნიშნა, რომ ენვერ ხალვაშის სარჩელი არ აკმაყოფილებდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ სარჩელის დასაშვებობის პირობას _ ის ფაქტი, რომ საქართველოს ...... აკადემიას ჩამოერთვა ქობულეთის რაიონის სოფელ ....-თში საქართველოს ...... აკადემიის ...... შემოქმედებითი სახლის მშენებარე ობიექტი, მოსარჩელეს ვერ მიაყენებდა პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს, რადგან სადავოდ ქცეული ქონების სახელმწიფოს მხრიდან განკარგვის ფაქტი განხორციელდა სწორედ “საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისათვის მფლობელობასა და უსასყიდლო სარგებლობაში მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების გადაცემის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 3 თებერვლის ¹30 ბრძანებულებით, რომელიც მიღებული იყო “საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შესახებ” საქართველოს კანონის 29-ე მუხლის პირველი პუნქტის საფუძველზე, ხოლო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მოსარჩელეს დასახელებული ბრძანებულების გასაჩივრების უფლება ჰქონდა უშუალო ზიანის მიყენებიდან 3 თვის ვადაში. საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 3 თებერვლის ¹30 ბრძანებულებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 10 სექტემბრის ¹750 ბრძანებულებით არ შელახულა მოსარჩელის საკუთრების უფლება. აქედან გამომდინარე, შესაგებლის ავტორმა მოითხოვა მოპასუხე საქართველოს პრეზიდენტის მიმართ ე. ხ-ის სარჩელთან დაკავშირებული საქმის წარმოების შეწყვეტა, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლის საფუძველზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 17 ოქტომბრის განჩინებით, დაუშვებლობის გამო, შეწყდა ე. ხ-ის სარჩელის გამო, მოპასუხეების _ საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიმართ, ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობის შესახებ აღძრული ადმინისტრაციული საქმის წარმოება საქართველოს პრეზიდენტის ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის _ საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 10 სექტემბრის ¹750 ბრძანებულების ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნის ნაწილში; დასაშვებად იქნა ცნობილი ე. ხ-ის სარჩელი მოპასუხე საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიმართ, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის _ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ე. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ,,საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისათვის მფლობელობასა და უსასყიდლო სარგებლობაში მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების გადაცემის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 3 თებერვლის ¹30 ბრძანებულებით დამტკიცდა საქართველოს ...... აკადემიისათვის გადასაცემი ქონების ნუსხა და ამ ნუსხაში 81-ე პუნქტად შეტანილ იქნა ...... შემოქმედებითი სახლი, მდებარე ქ. ქობულეთში, სოფელ ... -ში, მასზე დამაგრებული 50000 კვ.მ მიწის ნაკვეთით. საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 10 სექტემბრის ¹750 ბრძანებულებით შეტანილ იქნა ცვლილება ,,საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისათვის მფლობელობასა და უსასყიდლო სარგებლობაში მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების გადაცემის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 3 თებერვლის ¹30 ბრძანებულებაში და ამ ბრძანებულებით დამტკიცებული, საქართველოს ..... აკადემიის მფლობელობაში არსებული ქონების ნუსხიდან ამოღებულ იქნა 81-ე პუნქტი. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანებით დამტკიცდა 2005-2006 წლების დამატებითი საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხა. ამ ბრძანების მე-2 პუნქტით, პრივატიზების პროცესის დაჩქარების მიზნით, ქ. ქობულეთში, სოფელ ... -ში მდებარე ....... შემოქმედებითი სახლის პრივატიზების ორგანიზება დაევალა აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს. ამავე ბრძანების მე-3 პუნქტით, სოფელ ... -ში მდებარე ........ შემოქმედებითი სახლი განისაზღვრა, როგორც სახელმწიფო ქონება. აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის 2005 წლის 12 ოქტომბრის ¹529 ბრძანებით დადგინდა ქ. ქობულეთში, .... ქ. ¹102-ში (სოფელ ... -ში) მდებარე ........ შემოქმედებითი სახლის დაუმთავრებელი მშენებლობის და მასზე დამაგრებული მიწის ფართის პრივატიზების განხორციელება კონკურსის ფორმით. ამავე ბრძანებით განისაზღვრა ობიექტის საწყისი ფასი, ბეს ოდენობა, კონკურსის პირობები, კონკურსის ჩატარების დრო და ადგილი. აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის 2005 წლის 30 ნოემბრის ¹625 ბრძანებით ქ. ქობულეთში, ... ქ. ¹102-ში (სოფელ ... -ში) მდებარე ...... შემოქმედებითი სახლის დაუმთავრებელი მშენებლობისა და მასზე დამაგრებული მიწის ფართის პრივატიზების მიზნით, 2005 წლის 29 ნოემბერს გამართულ კონკურსში გამარჯვებულად გამოცხადდა ი. მ-ი. 2005 წლის 30 დეკემბერს აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსა და ი. მ-ს შორის დაიდო უძრავი ქონების _ ქ. ქობულეთში, ... ქ. ¹102-ში (სოფელ ....-ში) მდებარე 50000 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული 11895,6 კვ.მ ფართის შენობა-ნაგებობის ნასყიდობის ხელშეკრულება.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ იმჟამინდელი მდგომარეობით, ქ. ქობულეთში, ... ქ. ¹102-ში მდებარე 50000 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობის მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო სახელმწიფო. საჯარო რეესტრში ჩანაწერის საფუძვლებად მითითებული იყო საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 10 სექტემბრის ¹750 ბრძანებულება, აგრეთვე _ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანება. აღნიშნული ჩანაწერი საჯარო რეესტრში შეტანილ იქნა 2005 წლის 19 ოქტომბერს. ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 29 ივნისის განჩინებით, ე. ხ-ისა და სხვათა რესტიტუციური სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, ყადაღა დაედო ქობულეთის რაიონის სოფელ ც-ში, იგივე ....-ში მდებარე 4,3 ჰექტარ მიწის ნაკვეთს. აღნიშნული ყადაღა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქობულეთის სარეგისტრაციო სამსახურში რეგისტრირებულ იქნა 2005 წლის 8 ივლისს. მოსარჩელე ე. ხ-ში იმ დრომდე ცხოვრობდა სოფელ ....-ში მდებარე 50000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლში. იმავე მიწის ნაკვეთზე ასევე განთავსებული იყო მეცნიერთა შემოქმედებითი სახლის მშენებარე ობიექტი. ხსენებული ყადაღა მოხსნილ იქნა აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹3/ბ-297 განჩინებით, რაც საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ იქნა 2005 წლის 19 ოქტომბერს.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის მტკიცება იმის შესახებ, რომ 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანების გამოცემით სახელმწიფომ განახორციელა ე. ხ-ისა და სხვათა საკუთრების ექსპროპრიაცია (დე-იურე ექსპროპრიაცია). საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის მე-3 პუნქტით განსაზღვრული იყო, რომ აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევა დასაშვები იყო კანონით პირდაპირ დადგენილ შემთხვევებში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით ან ორგანული კანონით დადგენილი გადაუდებელი აუცილებლობისას და მხოლოდ სათანადო ანაზღაურებით. საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლიდან გამომდინარე, ექსპროპრიაციის საკითხი დეტალურად წესრიგდებოდა ,,აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ” საქართველოს კანონითა და ,,საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის გადაუდებელი აუცილებლობისას საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონით. მოსარჩელე ე. ხ-ის შემთხვევაში, არ არსებობდა არც აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის ექსპროპრიაციის განხორციელების და არც საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის გადაუდებელი აუცილებლობისას სათანადო ანაზღაურებით საკუთრების ჩამორთმევის წინაპირობები, ასევე არ არსებობდა ექსპროპრიაციის, როგორც კონკრეტული სახის სამართლებრივი ურთიერთობის, შემადგენელი ერთ-ერთი აუცილებელი ელემენტი _ სადავო უძრავ ნივთზე ფიზიკური პირის _ ე. ხ-ის საკუთრების უფლება. მოსარჩელე ე. ხ-ი არც სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას და არც იმჟამად არ წარმოადგენდა სოფელ ....-ში მდებარე უძრავი ნივთის მესაკუთრეს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, არ იარსებებდა მოსარჩელე ე. ხ-ის მხრიდან ქობულეთის რაიონულ სასამართლოში რესტიტუციური სარჩელის აღძვრის აუცილებლობა. ასეთ პირობებში, არ არსებობდა არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი საფუძვლები იმის დასამტკიცებლად, რომ მოსარჩელე ე. ხ-ი იყო სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე და რომ მან აღნიშნულ ნივთზე საკუთრების უფლება დაკარგა სახელმწიფოს მხრიდან განხორციელებული ექსპროპრიაციის შედეგად, ყოველგვარი კომპენსაციის გარეშე.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანება არანაირად არ იყო კავშირში ექსპროპრიაციის ინსტიტუტთან და მით უმეტეს _ სახელმწიფოს სასარგებლოდ სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების წარმოშობასთან. ხსენებული ბრძანება გამოცემული იყო ,,სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-5 პუნქტის საფუძველზე, კერძოდ, ამ ბრძანებით დამტკიცდა 2005-2006 წლების დამატებითი საპრივატიზებო ობიექტთა ნუსხა, რომელშიც ერთ-ერთ ობიექტად შეტანილი იყო ქ. ქობულეთში, სოფელ .....-ში მდებარე ...... შემოქმედებითი სახლი.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ სახელმწიფო პერიოდულად ქმნიდა და ამტკიცებდა იმ ქონების ნუსხას, რომელიც წარმოადგენდა სახელმწიფოს საკუთრებას და რომელიც პრივატიზაციის პროცესის ხარჯზე უნდა გადასულიყო ფიზიკური და იურიდიული პირების ან მათი გაერთიანებების საკუთრებაში. თუკი საპრივატიზებო ნუსხაში შეტანილი უძრავი ნივთი _ .....-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი არ ეკუთვნოდა სახელმწიფოს და მასზე საკუთრების სანივთო უფლება გააჩნდა მოსარჩელე ე. ხ-ს, აღნიშნული გარემოება, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის თანახმად, უნდა დადასტურებულიყო სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთითა და შემძენის რეგისტრაციით საჯარო რეესტრში, ანუ საჯარო რეესტრის ჩანაწერით, რაც არ არსებობდა. მოსარჩელემ ასევე შესაბამისი მტკიცებულებით ვერ დაადასტურა ის გარემოება, რომ სოფელ ....-ში მდებარე სადავო მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა მოსარჩელის ბაბუას _ თ. ხ-ს, რომ ეს ქონება ბაბუის გარდაცვალების შემდგომ შევიდა მამკვიდრებლის (თ. ხ-ის) სამკვიდრო მასაში და იგი (მიწის ნაკვეთი), ფაქტობრივად დაუფლების გზით მიიღეს მემკვიდრეებმა, მათ შორის, ე. ხ-მა. სოფელ ...-ში მდებარე 50000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა სახელმწიფოს საკუთრებას, არა იმიტომ და არა იმ მომენტიდან, როცა საჯარო რეესტრში გაკეთდა ასეთი შინაარსის ჩანაწერი, არამედ ამ ჩანაწერის გაკეთებამდეც. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წ.) 93-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მიწა წარმოადგენდა მხოლოდ და მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრების უფლების ობიექტს. ,,საკუთრების უფლების შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის 1993 წლის 15 ივლისის კანონის მე-3 მუხლით დადგინდა, რომ საქართველოს რესპუბლიკაში საკუთრების უფლების სუბიექტები (მესაკუთრეები) იყვნენ საქართველოს მოქალაქეები, მოქალაქეობის არმქონე პირები, იურიდიული პირები და სახელმწიფო. იმავე კანონის მე-2 მუხლით დადგინდა, რომ საქართველოს რესპუბლიკაში საკუთრების ობიექტი იყო მიწა და მისი წიაღი, წყლები, კონტინენტური შელფი და ა.შ., ანუ ამ საკანომდებლო აქტით, მანამდე არსებული სამართლებრივი წესრიგისაგან განსხვავებით, მიწა შესაძლებელი იყო ყოფილიყო როგორც სახელმწიფოს, ისე სხვა სუბიექტთა _ ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა საკუთრებაში, თუმცა იმავე, ,,საკუთრების უფლების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლით დადგინდა, რომ მესაკუთრეს საკუთრების უფლება წარმოეშობოდა მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, ნებისმიერი ფორმით შეძენილ ქონებაზე.

საქალაქო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ 1993 წლის 15 ივლისამდე (ანუ ,,საკუთრების უფლების შესახებ” საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე) მიწა, განურჩევლად იმისა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლით და ვის ფაქტობრივ მფლობელობაში იმყოფებოდა იგი, წარმოადგენდა სახელმწიფოს საკუთრებას. მიწის, როგორც სახელმწიფოს საკუთრების უფლების ობიექტის, განკარგვა-გასხვისება განხორციელდა შემდგომ ეტაპზე, პრივატიზაციის გზით, სხვადასხვა დროს მიღებული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით, ხოლო 1997 წლის ივნისიდან _ ,,სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონით, აგრეთვე, ამ კანონის საფუძველზე გამოცემული, პრივატიზაციის პროცესთან დაკავშირებული სხვა სამართლებრივი აქტებით დადგენილი წესების დაცვით. დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელე ე. ხ-ს არ მოუპოვებია, ხოლო სახელმწიფოს არ დაუკარგავს საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ნივთზე იმ გზით და იმ ფორმით, რომელიც შემოღებულ იქნა ,,საკუთრების უფლების შესახებ” საქართველოს 1993 წლის კანონის საფუძველზე და შედეგად. საჯარო რეესტრის ინსტიტუტი, აგრეთვე, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების წარმოშობის დაკავშირება უფლების დამადასტურებელი საბუთის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტთან, შემოღებულ იქნა 1997 წლის 25 ნოემბრიდან საქართველოს ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების შედეგად. მიწაზე, მათ შორის, სოფელ ...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე, სახელმწიფომ თავისი საკუთრების უფლების ლეგიტიმაცია განახორციელა საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წ.) მეშვეობით, როცა ამ კოდექსის 93-ე მუხლის პირველი ნაწილით დააწესა, რომ მიწა წარმოადგენდა მხოლოდ და მხოლოდ სახელმწიფოს საკუთრების უფლების ობიექტს და არანაირად არ დაუკავშირა თავისი სანივთო უფლების სამართლებრივი გაფორმება რომელიმე ორგანოში რეგისტრაციის მომენტს. საქართველოს მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, საკუთრების განსხვავებული ფორმების შემოღების პირობებში, ითვლებოდა, რომ მიწა, ზოგადად, წარმოადგენდა საქართველოს საკუთრებას და მისი გასხვისება უნდა მომხდარიყო სახელმწიფოს, როგორც სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილე სუბიექტის, მიერ, კანონით დადგენილი წესების დაცვით, ნების გამოხატვის გზით. სახელმწიფოს სოფელ ....-ში მდებარე მიწის განკარგვის მიზნით, ე. ხ-ის სასარგებლოდ ნება არ გამოუხატავს. არასწორი იყო სოფელ ....-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე სახელმწიფოს საკუთრების უფლების წარმოშობის დაკავშირება ამ უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტთან, რადგან სახელმწიფო, ზემოხსენებულიდან გამომდინარე, ისედაც მიიჩნეოდა და იმჟამადაც იყო ამ ქონების მესაკუთრე.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ,,საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისათვის მფლობელობასა და უსასყიდლო სარგებლობაში მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების გადაცემის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 3 თებერვლის ¹30 ბრძანებულების 81-ე პუნქტის თანახმად, საქართველოს ...... აკადემიას გადაეცა 5 ჰა (იგივე 50000 კვ.მ) მიწის ნაკვეთი, რომელიც მოიცავდა ასევე ე. ხ-ის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებულ საცხოვრებელ სახლს და მის მიმდებარე მიწის ნაკვეთს. ამდენად, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრომ შესაბამისი ბრძანების გამოცემისას იხელმძღვანელა იმ მონაცემებით, რომლებიც უკვე იყო მითითებული საქართველოს პრეზიდენტის შესაბამის ნორმატიულ აქტში.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემამდე, ე. ხ-ის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი სახლი და მიმდებარე მიწის ნაკვეთი არ იმყოფებოდა განსხვავებულ სამართლებრივ რეჟიმში და იგი (ანუ სახლის ქვეშ არსებული მიწის ნაკვეთი და მიმდებარე მიწის ნაკვეთი), ისევე, როგორც 4,3 ჰა მიწის ნაკვეთი, წარმოადგენდა საქართველოს ...... აკადემიისათვის გადაცემულ ერთ მთლიან ობიექტს. თავად მოსარჩელე ე ხ-აც არ გააჩნდა სანივთე უფლების დამდგენი საბუთი, როგორც სახლსა და მიმდებარე მიწის ნაკვეთზე, ისე მათი გამოკლებით, დანარჩენ 4,3 ჰა მიწის ნაკვეთზე.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანება ეწინააღმდეგებოდა ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის 63¹-ე მუხლის დებულებებს და რომ ამის გამო, აღნიშნული ადმინისტრაციული აქტი იყო კანონსაწინააღმდეგო, კერძოდ, ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის 63¹-ე მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი იყო, რომ უძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება ნიშნავდა ქონების აღწერას და მისი განკარგვის _ ნებისმიერი ფორმით გასხვისების, იპოთეკით, უზუფრუქტით, სერვიტუტით ან აღნაგობით დატვირთვის, მასზე თხოვების, ქირავნობის ან/და იჯარის ხელშეკრულების დადების აკრძალვას. სადავო ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის დროისათვის, სოფელ ....-ში მდებარე მიწის ნაკვეთს ყადაღა ჰქონდა დადებული, რაც არ წარმოადგენდა ისეთ გარემოებას, რომელსაც უნდა შეეფერხებინა საპრივატიზაციო ქონების დამატებითი ნუსხის დამტკიცების თაობაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. ხსენებული მუხლის ანალიზი ცხადყოფდა, რომ ყადაღის ინსტიტუტი მიმართული იყო დაყადაღებული ნივთის ნებისმიერი ფორმით გასხვისების, დაყადაღებული ნივთის გამო, რაიმე ხელშეკრულების დადების, ასეთი ქონების რომელიმე სანივთო უფლებით ან სხვა შინაარსის ვალდებულებით დატვირთვის წინააღმდეგ. 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანებით არ მომხდარა ქონების გასხვისება _ უძრავი ნივთის მესაკუთრე სუბიექტის _ სახელმწიფოს შეცვლა სხვა სუბიექტით, ან უძრავი ნივთის რაიმე სახის სანივთო უფლებით, სხვა რაიმე სახის სახელშეკრულებო ვალდებულებით დატვირთვა. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრომ 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1/1-1036 ბრძანებით საპრივატიზაციო ობიექტთა ნუსხაში შეიტანა დაყადაღებული ნივთი, რაც არ ნიშნავდა ამ ნივთის გასხვისებას.

საქალაქო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მტკიცება იმის შესახებ, რომ 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანება ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის დებულებებს და განმარტა, რომ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო ხსენებული ბრძანების გამოცემისას მოქმედებდა არა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, არამედ ,,სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტიდან, აგრეთვე, საქართველოს პრეზიდენტის ნორმატიული აქტიდან _ 2005 წლის 10 სექტემბრის ¹750 ბრძანებულებიდან გამომდინარე, ასრულებდა კანონისმიერ ვალდებულებას, განეხორციელებინა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ქონების _ სოფელ .....-ში მდებარე შენობისა და მიწის ნაკვეთის პრივატიზაცია. დასახელებული ბრძანება იყო დასაბუთებული. სოფელ ბობოყვათში მდებარე შენობისა და მიწის ნაკვეთის პრივატიზაციის პროცესის დაწყებამდე, გამოკვლეულ იქნა ის ფაქტობრივი გარემოებანი, რომლებიც დაკავშირებული იყო სადავო მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ შენობასთან, რის შემდეგაც საქართველოს პრეზიდენტმა 2005 წლის 10 სექტემბერს გამოსცა ¹750 ბრძანებულება, ხოლო საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრმა 2005 წლის 5 ოქტომბერს _ ¹1-1/1036 ბრძანება. დადგენილი იყო, რომ ე. ხ-ი, როგორც დაინტერესებული პირი, არ ყოფილა მიწვეული სადავო ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის წინმსწრებ ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის მისაღებად, თუმცა აღნიშნული არ იყო კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში, მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება _ უძრავ ნივთზე უფლების დამდგენი საბუთის არქონის პირობებში, ენვერ ხალვაშის მასში მონაწილეობა გავლენას ვერ მოახდენდა ადმინისტრაციული ორგანოს _ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს კანონისმიერ ვალდებულებაზე, მოეხდინა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ქონების პრივატიზაცია.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანების გამოცემისას არ დარღვეულა ზემოხსენებული საკანონმდებლო აქტების მოთხოვნები და ამდენად, უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მტკიცება სადავო ადმინისტრაციული აქტის უკანონობის შესახებ და მისივე მოთხოვნა გასაჩივრებული ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. ხ-ის წარმომადგენელმა ა. ბ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 17 ოქტომბრის განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა ე. ხ-ის წარმომადგენელმა ა. ბ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც დაუშვებლად იქნა ცნობილი ე. ხ-ის სარჩელი საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 10 სექტემბრის ¹750 ბრძანებულების ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნის ნაწილში, აღნიშნულ ნაწილში ე. ხ-ის სარჩელის დასაშვებად ცნობა და მისი განხილვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე ე. ხ-ის სააპელაციო საჩივართან ერთად, იმ მოტივით, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 3 თებერვლის ¹30 და საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 10 სექტემბრის ¹750 ბრძანებულებები იყო არა ნორმატიული, არამედ _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ოქტომბრის სხდომაზე საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მხარეს გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობის არანაირი იურიდიული ინტერესი არ ჰქონდა, რადგან მისი ბათილად ცნობის შემთხვევაში, ქონება სახელმწიფო საკუთრებად დარჩებოდა და უკვე დამთავრებულ საქმეზე ახლად აღმოჩენილ გარემოებად არ ჩაითვლებოდა, ე. ხ-ის სარჩელი საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, უკვე განხილულ იქნა და არ დაკმაყოფილდა, სადავო ბრძანება ვერ მიაყენებდა ზიანს ე. ხ-ის ინტერესს, რის გამოც მისი სარჩელი დაუშვებლად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება; შეწყდა საქმის წარმოება საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ ე. ხ-ის სარჩელზე, სარჩელის დაუშვებლობის გამო.

სააპელაციო სასამართლო, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, სრულად დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნია, რომ სასამართლომ სწორად დაადგინა, რომ ,,საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისათვის მფლობელობასა და უსასყიდლო სარგებლობაში მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების გადაცემის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 3 თებერვლის ¹30 ბრძანებულებით დამტკიცდა საქართველოს .....-თა აკადემიისათვის გადასაცემი ქონების ნუსხა და ამ ნუსხაში 81-ე პუნქტად შეტანილ იქნა ...... შემოქმედებითი სახლი, მდებარე ქ. ქობულეთში, სოფელ ....-ში, მასზე დამაგრებული 50000 კვ.მ მიწის ნაკვეთით. საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 10 სექტემბრის ¹750 ბრძანებულებით შეტანილ იქნა ცვლილება ,,საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისათვის მფლობელობასა და უსასყიდლო სარგებლობაში მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების გადაცემის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 3 თებერვლის ¹30 ბრძანებულებაში და ამ ბრძანებულებით დამტკიცებული საქართველოს .....-ათა აკადემიის მფლობელობაში არსებული ქონების ნუსხიდან ამოღებულ იქნა 81-ე პუნქტი. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 სადავო ბრძანებით დამტკიცდა 2005-2006 წლების დამატებითი საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხა. ამ ბრძანების მე-2 პუნქტით, პრივატიზების პროცესის დაჩქარების მიზნით, ქ. ქობულეთში, სოფელ ....-ში მდებარე ....... შემოქმედებითი სახლის პრივატიზების ორგანიზება დაევალა აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს, ხოლო იმავე ბრძანების მე-3 პუნქტით, სოფელ ...-ში მდებარე ...... შემოქმედებითი სახლი განისაზღვრა, როგორც სახელმწიფო ქონება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილებით თე., ე., ჯ., ს., თა. ხ-ებს და ნ. ჯ-ს უარი ეთქვათ საკუთრების რესტიტუციის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, ქობულეთის რაიონის სოფელ ც-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის დაბრუნებასა და თანამესაკუთრეებად ცნობაზე. ხსენებული გადაწყვეტილება შესული იყო კანონიერ ძალაში.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის სადავო არ იყო, რომ მოსარჩელე ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა სოფელ ....-ში მდებარე 50000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლში, საიდანაც იგი გამოსახლებულ იქნა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროისათვის არ არსებობდა არც მოსარჩელის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივად ფლობის ფაქტი და არც გასაჩივრებული ბრძანებით საპრივატიზებო ობიექტთა ნუსხაში შეტანილ ქონებაზე მისი რაიმე უფლების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულება.

ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მოსარჩელის კანონიერი ინტერესის ან უფლების დარღვევა, რაც სარჩელის დაუშვებლობის წინაპირობას წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის წარმომადგენლის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მის მარწმუნებელს გააჩნდა სარჩელის მიმართ იურიდიული ინტერესი, რადგან სარჩელის დაკმაყოფილება და გასაჩივრებული ბრძანების ბათილად ცნობა იქნებოდა ახლად აღმოჩენილი გარემოება რესტიტუციურ სარჩელზე დასრულებული სამართალწარმოების განახლებისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სასამართლოს მიერ არსებითად იქნა განხილული მოსარჩელის შესაბამისი უფლების აღიარების საკითხი და ე. ხ-ს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, მისი უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო და არა იმ მოტივით, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი საპრივატიზაციო ნუსხაში შეტანილი და შემდგომში პრივატიზებულ იქნა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია სადავო აქტით მისი მარწმუნებლის კანონიერი უფლების ან ინტერესისთვის ზიანის მიდგომის შესახებ და გაიზიარა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წარმომადგენლის მოსაზრება სარჩელის დაუშვებლობის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით სარჩელი დასაშვები იყო, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი ზიანს აყენებდა მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავდა მის უფლებას. მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა სადავო ბრძანებით მისი კანონიერი უფლების შეზღუდვა და შესაბამისად, არ იყო დასაბუთებული, ე. ხ-ის რა უფლება აღდგებოდა გასაჩივრებული ბრძანების გაუქმების შედეგად. ზემოაღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით, სარჩელი არ აკმაყოფილებდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე და 26²-ე მუხლებით დადგენილ დასაშვებობის პირობებს. ამავე კოდექსის 26²-ე მუხლის მოქმედი რედაქციის მე-5 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილი იყო, შეეწყვიტა საქმის წარმოება საქმის შეწყვეტის საფუძვლების გამოვლენისას. ხსენებული კოდექსის მე-9 მუხლის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში, სახელმწიფო ბაჟი ნახევრდებოდა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლისა და 55-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნათა საფუძველზე, ბაჟის ოდენობა უნდა განსაზღვრულიყო 75 ლარით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 31 ოქტომბრის განჩინებით ე. ხ-ის კერძო საჩივარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 17 ოქტომბრის განჩინებაზე არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა ე. ხ-ის წარმომადგენელმა ა. ბ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და შეწყდა საქმის წარმოება საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ ე. ხ-ის სარჩელზე, ასევე _ ამ ნაწილში საქმის განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსთვის.

კერძო საჩივრის ავტორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილში აღნიშნულია, რომ სასამართლომ დააკმაყოფილა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს შუამდგომლობა. ხსენებული განჩინება კანონის დარღვევითაა მიღებული, რადგან საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ამგვარი შუამდგომლობა საერთოდ არ დაუყენებია საპროცესო კანონმდებლობის დაცვით, მაგრამ აღნიშნული შუამდგომლობა საპროცესო კანონით დადგენილი წესითაც რომ ყოფილიყო დაყენებული და განხილული, სასამართლოს განჩინება მისი დაკმაყოფილების კუთხით, მაინც უკანონო და დაუსაბუთებელი იქნებოდა.

კერძო საჩივრის ავტორის მტკიცებით, დაირღვა შუამდგომლობის განხილვის საპროცესო წესი. მხარეთა შუამდგომლობებისა და განცხადებების განხილვის წესს სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეებზე არეგულირებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლი. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოში საქმის განხილვისას შუამდგომლობა სასამართლოს წარედგინება წერილობითი ფორმით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მხარე ახალი არსებითი გარემოების საფუძველზე, შუამდგომლობას დააყენებს სასამართლო სხდომაზე. შუამდგომლობა უნდა იყოს დასაბუთებული და მასში კონკრეტულად უნდა მიეთითოს მოთხოვნა და მისი არგუმენტაცია.

კერძო საჩივრის ავტორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წარმომადგენელს შუამდგომლობა არათუ ზემოაღნიშნული წესით, როგორც სასამართლო სხდომის ოქმიდან ირკვევა, საერთოდ არ დაუყენებია, კერძოდ, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 23 ოქტომბრის სხდომის ოქმიდან ირკვევა, რომ სხდომის დასაწყისში სხდომის თავმჯდომარე შეეკითხა მხარეებს, ხომ არ ჰქონდათ რაიმე შუამდგომლობა ან წარმოსადგენი, რაზედაც იყო პასუხი, რომ მხარეს რაიმე შუამდგომლობა ან წარმოსადგენი არ ჰქონდა. 12.25 საათზე სასამართლო სხდომაზე დაგვიანებით გამოცხადდა მოწინააღმდეგე მხარის _ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წარმომადგენელი გ. ქ-ი. აშკარაა, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ შუამდგომლობა არ დაუყენებია და უფრო მეტიც, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წარმომადგენელი სასამართლო სხდომაზე დაგვიანებით გამოცხადდა და მან გაუშვა შუამდგომლობის დაყენების საპროცესო შესაძლებლობა.

კერძო საჩივრის ავტორის მტკიცებით, ზემოთქმულის მიუხედავად, სააპელაციო სასამართლოს, თუნდაც საპროცესო კანონმდებლობის სრული დაცვით რომ განეხილა არარსებული შუამდგომლობა, მისი გადაწყვეტილება საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ, მაინც უკანონო და დაუსაბუთებელი იქნებოდა. საქმის წარმოების შეწყვეტას სააპელაციო სასამართლომ ის მოსაზრებები დაუდო საფუძვლად, რომ მხარეთა შორის სადავო არ იყო, რომ მოსარჩელე ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა სოფელ ....-ში მდებარე 50000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლში, საიდანაც იგი გამოსახლებულ იქნა და ამდენად, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროისათვის არ არსებობდა არც მოსარჩელის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივად ფლობის ფაქტი და არც გასაჩივრებული ბრძანებით საპრივატიზებო ობიექტთა ნუსხაში შეტანილ ქონებაზე მისი რაიმე უფლების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულება. აღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მოსარჩელის კანონიერი ინტერესის ან უფლების დარღვევა, რაც სარჩელის დაუშვებლობის წინაპირობას წარმოადგენდა.

კერძო საჩივრის ავტორის განმარტებით, სასამართლოს ამგვარი მოსაზრება ეწინააღმდეგება, როგორც საქართველოს შესაბამის ნორმატიულ აქტებს, ისე სამართლის აღიარებულ პრინციპებს. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილის (რომელიც ეხება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელებს) თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას. ამ ნორმიდან აშკარაა, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს უნდა აყენებდეს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას, ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავდეს მის უფლებას, იმ დროისთვის, როდესაც ეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი იქნა მიღებული.

კერძო საჩივრის ავტორის მტკიცებით, ე. ხ-მა გაასაჩივრა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანება. ე. ხ-ი ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა სადავო მიწის ნაკვეთზე მდებარე სახლში და ეს ფაქტი არც სააპელაციო სასამართლოს გაუხდია სადავოდ. აქედან გამომდინარე, ამ სახლზე ე. ხ-ის კანონიერი უფლება და ინტერესი გასაჩივრებული ბრძანებით პირდაპირ და აშკარად შეილახა. სწორედ ამიტომ იქნა სასამართლოს მიერ თავის დროზე ე. ხ-ის სარჩელი დასაშვებად ცნობილი. ე. ხ-ის ამ კანონიერ ინტერესსა და უფლებას არაფრით არ ამცირებს ის ფაქტი, რომ მოგვიანებით, ე. ხ-ი სრულიად უკანონოდ იქნა გამოსახლებული თავისი სახლიდან. ასეთი ლოგიკით, ნივთის მფლობელმა ან მესაკუთრემ უნდა დაკარგოს თავის ნივთზე უფლება მარტო იმის გამო, რომ ეს ნივთი მისი მფლობელობიდან გავიდა და არავითარი მნიშვნელობა არ უნდა ჰქონდეს, ნებაყოფლობით გავიდა ეს ნივთი მისი მფლობელობიდან თუ მისი ნების საწინააღმდეგოდ. სასამართლოს მთავარი შეცდომა ის არის, რომ ე. ხ-ის კანონიერი უფლების ან ინტერესის არსებობა-არარსებობის საკითხის გადაწყვეტისათვის, სასამართლომ არსებითი მნიშვნელობა მიანიჭა სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს არსებულ ვითარებას და არა იმ ვითარებას, რომელიც არსებობდა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის გასაჩივრებული ბრძანების მიღების დროისათვის, რასაც ცალსახად მოითხოვს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ არასწორად განმარტა აღნიშნული მუხლი და დაარღვია მისი მოთხოვნა.

კერძო საჩივრის ავტორის განმარტებით, სრულიად უსაფუძვლოა ასევე სასამართლოს მტკიცება, რომ არ არსებობს სადავო ქონებაზე მოსარჩელის რაიმე უფლების დამადასტურებელი მტკიცებულება. ამასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლოს შესაბამის სხდომაზე თავმჯდომარის შეკითხვაზე, ვიდრე სადავო უძრავი ქონება სახელმწიფოს საკუთრება გახდებოდა, თუ ვის ეკუთვნოდა, ა. ბ-ემ განმარტა, რომ იგი ეკუთვნოდა ე. ხ-ს. 2005 წლამდე ეს ქონება სახელმწიფოს საკუთრება არ იყო და აღნიშნული სახელმწიფომ აღიარა იმით, რომ 2005 წელს მოხდა ამ ქონების რეგისტრაცია. სხდომის თავმჯდომარის შეკითხვაზე, თუ რა სამართლებრივი საფუძველი არსებობდა იმისა, რომ მისი მარწმუნებელი ფლობდა სადავო მიწას და მასზე არსებულ შენობას, ა. ბ-ემ განმარტა, რომ არსებობდა ტექინვენტარიზაციის გეგმა და ნახაზები.

კერძო საჩივრის ავტორის მტკიცებით, სასამართლომ უგულებელყო, როგორც საქმეში არსებული მტკიცებულებები, ისე მისი განმარტებები ამ საკითხთან დაკავშირებით, რითაც დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. სააპელაციო სასამართლოს არათუ არ მოუხდენია მითითებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვა და შეფასება, არამედ მან საერთოდ უგულებელყო ეს მტკიცებულებები, რითაც დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მითითებული მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილები. აღნიშნულის შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე არასწორი განჩინება მიიღო და სახეზეა ამ კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და 394-ე მუხლის ,,ე” და “ე¹” ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული მისი გაუქმების საფუძვლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 9 დეკემბრის განჩინებით ე. ხ-ის კერძო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა ე. ხ-ის კერძო საჩივრისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ ხსენებული კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლოს, საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიაჩნია შემდეგი გარემოებები: ,,საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისათვის მფლობელობასა და უსასყიდლო სარგებლობაში მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების გადაცემის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 3 თებერვლის ¹30 ბრძანებულებით დამტკიცდა საქართველოს ..... აკადემიისათვის გადასაცემი ქონების ნუსხა და ამ ნუსხაში 81-ე პუნქტად შეტანილ იქნა მეცნიერთა შემოქმედებითი სახლი, მდებარე ქ. ქობულეთში, სოფელ ....-ში, მასზე დამაგრებული 50000 კვ.მ მიწის ნაკვეთით. საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 10 სექტემბრის ¹750 ბრძანებულებით (ს.ფ. 143) შეტანილ იქნა ცვლილება ,,საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისათვის მფლობელობასა და უსასყიდლო სარგებლობაში მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების გადაცემის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2000 წლის 3 თებერვლის ¹30 ბრძანებულებაში და ამ ბრძანებულებით დამტკიცებული საქართველოს ...... აკადემიის მფლობელობაში არსებული ქონების ნუსხიდან ამოღებულ იქნა 81-ე პუნქტი. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 სადავო ბრძანებით (ს.ფ. 22) დამტკიცდა 2005-2006 წლების დამატებითი საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხა. ამ ბრძანების მე-2 პუნქტით, პრივატიზების პროცესის დაჩქარების მიზნით, ქ. ქობულეთში, სოფელ ....-ში მდებარე ...... შემოქმედებითი სახლის პრივატიზების ორგანიზება დაევალა აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს, ხოლო იმავე ბრძანების მე-3 პუნქტით, ქ. ქობულეთში, სოფელ ...-ში მდებარე ...... შემოქმედებითი სახლი განისაზღვრა, როგორც სახელმწიფო ქონება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის მიხედვით, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროისათვის არ არსებობდა არც მოსარჩელის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივად ფლობის ფაქტი და არც გასაჩივრებული ბრძანებით საპრივატიზებო ობიექტთა ნუსხაში შეტანილ ქონებაზე მისი რაიმე უფლების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რის გამოც არ დასტურდებოდა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მოსარჩელის კანონიერი ინტერესის ან უფლების დარღვევა, რაც სარჩელის დაუშვებლობის წინაპირობას წარმოადგენდა.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ უდავოდ არის დადგენილი, რომ თე., ე., ჯ., ს., თა. ხ-ებმა და ნ. ჯ-მა 2005 წლის 29 ივნისს სასარჩელო განცხადებით (ს.ფ. 84-101) მიმართეს ქობულეთის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხეების _ ქობულეთის რაიონის გამგეობისა და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიმართ და მათთვის ქობულეთის რაიონის სოფელ ც-ში საკადასტრო რუკებით განსაზღვრული ორი მიწის ნაკვეთის დაბრუნება და აღნიშნული მიწის ნაკვეთების თანამესაკუთრეებად ცნობა მოითხოვეს. მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ მათ ბაბუას _ თე. ა-ს-ძე ხ-ს, სხვა ქონებასთან ერთად, საკუთრებაში ჰქონდა ორი მიწის ნაკვეთი ქობულეთის რაიონის სოფელ ც-ში, რაც დასტურებოდა 1993 წლის 26 მაისს გაცემული და ოფიციალურად დამოწმებული მიწის ნაკვეთების გეგმებით. ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილებით (ს.ფ. 102-104) თე., ე., ჯ., ს., თა. ხ-ებს და ნ. ჯ-ს უარი ეთქვათ საკუთრების რესტიტუციის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, ქობულეთის რაიონის სოფელ ც-ში მდებარე ორი მიწის ნაკვეთის დაბრუნებისა და თანამესაკუთრეებად ცნობის თაობაზე, უსაფუძვლობისა და სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო. ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა (ს.ფ. 105-112) თე., ე., ჯ., ს., თა. ხ-ებისა და ნ. ჯ-ის წარმომადგენელმა ა. ბ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 აპრილის განჩინებით თე., ე., ჯ., ს., თა. ხ-ებისა და ნ. ჯ-ის წარმომადგენლის _ ა. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილება. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თე., ე., ჯ., ს., თა. ხ-ებმა და ნ. ჯ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით თე., ე., ჯ., ს., თა. ხ-ებისა და ნ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად განმარტა, რომ სასამართლოს მიერ არსებითად იქნა განხილული მოსარჩელის შესაბამისი უფლების აღიარების საკითხი და ე. ხ-ს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, მისი უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო და არა იმ მოტივით, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი საპრივატიზაციო ნუსხაში შეტანილი და შემდგომში პრივატიზებულ იქნა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის პირველ, მე-2 და მე-3 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების მოთხოვნით. თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას. თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, სარჩელი სასამართლოს უნდა წარედგინოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ან ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებული გადაწყვეტილების გაცნობიდან 1 თვის ვადაში, ხოლო ნორმატიული აქტის შემთხვევაში _ უშუალო ზიანის მიყენებიდან 3 თვის ვადაში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე სარჩელის დასაშვებობის აუცილებელი პირობაა, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებდეს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას, ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავდეს მის უფლებას. აღნიშნული პირობის არსებობის გარეშე _ თუ არ არის სახეზე გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით ან მისი ნაწილით რაიმე პირდაპირი და უშუალო (ინდივიდუალური) ზიანის მიყენება მოსარჩელისათვის, ამ მუხლის მიხედვით აღძრული სარჩელი არ არის დასაშვები.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით, მიჩნეულ იქნა რა დაუშვებლად თე., ე., ჯ., ს., თა. ხ-ებისა და ნ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი და შესაბამისად, უცვლელად დარჩა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 აპრილის განჩინება, ე. ხ-ს უარი ეთქვა ქობულეთის რაიონის სოფელ ც-ში საკადასტრო რუკებით განსაზღვრული ორი მიწის ნაკვეთის დაბრუნების მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე და შესაბამისი უფლების აღიარებაზე _ კონკრეტული მიწის ნაკვეთების თანამესაკუთრედ ცნობაზე. შესაბამისად, სახეზე არ არის (არც ადრე ყოფილა) ქ. ქობულეთში, .... ქ. ¹102-ში მდებარე, დაუზუსტებელი მონაცემებით, 50000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ან მის რაიმე ნაწილზე ე. ხ-ის საკუთრების უფლება _ მოსარჩელე ე. ხ-ი არც სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას არ იყო და არც ამ დროისათვის არ არის სოფელ ....-ში მდებარე რაიმე უძრავი ნივთის მესაკუთრე. აქედან გამომდინარე, სახეზე ვერ იქნება საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ ე. ხ-ის სარჩელის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილით რეგლამენტირებული დასაშვებობის აუცილებელი პირობა _ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით _ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანებით პირდაპირი და უშუალო (ინდივიდუალური) ზიანის მიყენება მოსარჩელის კანონიერი უფლებისათვის ან ინტერესისათვის, ან მისი უფლების უკანონოდ შეზღუდვა. ამასთან, მართალია, ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 29 ივნისის განჩინებით, ე. ხ-ისა და სხვათა რესტიტუციური სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, ყადაღა დაედო ქობულეთის რაიონის სოფელ ც-ში (იგივე ....-ში) მდებარე 4,3 ჰექტარ მიწის ნაკვეთს (ს.ფ. 58), რომელიც მოხსნილ იქნა აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹3/ბ-297 განჩინებით (ს.ფ. 59), მაგრამ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანებით მხოლოდ დამტკიცდა 2005-2006 წლების დამატებითი საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხა. გარდა ამისა, მიწის (უძრავი ქონების) შესახებ საჯარო რეესტრიდან 2005 წლის 19 ოქტომბრის ამონაწერის მიხედვით, ქ. ქობულეთში, ..... ქ. ¹102-ში მდებარე 50000 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობის _ ....... შემოქმედებითი სახლის მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო სახელმწიფო (ს.ფ. 50).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას, დაუშვებლობის მოტივით საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების გამოვლენისას, სასამართლო იღებს საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ განჩინებას, რომელიც საჩივრდება კერძო საჩივრით.

საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება კერძო საჩივრის ავტორის მიერ კერძო საჩივრის საფუძვლად იმაზე მითითებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ ისე დააკმაყოფილა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ, რომ ამ სამინისტროს ამგვარი შუამდგომლობა საერთოდ არ დაუყენებია საპროცესო კანონმდებლობის დაცვით _ დაირღვა შუამდგომლობის განხილვის საპროცესო წესი, რასაც სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეებზე არეგულირებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლი, მაგრამ აღნიშნული შუამდგომლობა საპროცესო კანონით დადგენილი წესითაც რომ ყოფილიყო დაყენებული და განხილული, სასამართლოს განჩინება მისი დაკმაყოფილების კუთხით, მაინც უკანონო და დაუსაბუთებელი იქნებოდა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სასამართლოში საქმის განხილვისას შუამდგომლობა სასამართლოს წარედგინება წერილობითი ფორმით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მხარე ახალი არსებითი გარემოების საფუძველზე შუამდგომლობას დააყენებს სასამართლო სხდომაზე. შუამდგომლობა უნდა იყოს დასაბუთებული და მასში კონკრეტულად უნდა მიეთითოს მოთხოვნა და მისი არგუმენტაცია.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, როგორც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ოქტომბრის სხდომის ოქმიდან (ს.ფ. 252-257) ირკვევა, ამ სხდომას ესწრებოდა მოწინააღმდეგე მხარის _ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წარმომადგენელი გ. ქ-ი. ამ ოქმში სიტყვასიტყვით არის მითითებული გ. ქ-ის განმარტება იმის შესახებ, რომ მან მოითხოვა ე. ხ-ის სარჩელის დაუშვებლად მიჩნევა იმ საფუძვლით, რომ მხარეს გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობის არანაირი იურიდიული ინტერესი არ ჰქონდა, მისი ბათილად ცნობის შემთხვევაში, ქონება სახელმწიფოს საკუთრებად დარჩებოდა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებად უკვე დამთავრებულ საქმეზე ვერ ჩაითვლებოდა, ე. ხ-ის სარჩელი კი, საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, უკვე განხილულ იქნა და არ დაკმაყოფილდა, რის გამოც სადავო ბრძანება ე. ხ-ს ზიანს ვერ მიაყენებდა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, მართალია, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წარმომადგენელს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ოქტომბრის სხდომაზე წერილობით არ წარუდგენია საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ შუამდგომლობა, მაგრამ აღნიშნული ვერ იქნება გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი. მართალია, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებულ განჩინებაში მიუთითა, რომ მან დააკმაყოფილა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს შუამდგომლობა, მაგრამ სააპელაციო სასამართლომ ამ საქმეზე მიიღო არსებითად სწორი განჩინება, რადგან სააპელაციო სასამართლო, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლის მე-5 ნაწილიდან გამომდინარე, საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას, სარჩელის დასაშვებობის შემოწმებისა და დაუშვებლობის მოტივით საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების გამოვლენისას, არ არის შეზღუდული მხარეთა შუამდგომლობებითა და ინიციატივებით, არ არის დამოკიდებული მათზე და ასეთ შემთხვევაში, იგი ვალდებულია, თავისი ინიციატივითაც მიიღოს საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ განჩინება. ამდენად, მხარის ზეპირ მოთხოვნასა თუ წერილობით შუამდგომლობას სააპელაციო სასამართლოსთვის გააჩნია ფაკულტატური, ფორმალური მნიშვნელობა და სააპელაციო სასამართლო თვითონ განსაზღვრავს, სახეზეა თუ არა სარჩელის დაუშვებლობის მოტივი და შესაბამისად, საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი. ამასთან, ერთი მხრივ, საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ განჩინების სარეზოლუციო ნაწილში მხარის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე მითითებას მეორეხარისხოვანი მნიშვნელობა აქვს, რადგან ხსენებულ სარეზოლუციო ნაწილში მთავარია საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე სასამართლოს დასკვნის ფორმულირება, ხოლო, მეორე მხრივ, საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ განჩინების სარეზოლუციო ნაწილში მხარის წერილობითი შუამდგომლობის მიუთითებლობაც ვერ მოახდენს გავლენას ხსენებულ ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ განჩინების სარეზოლუციო ნაწილზე და საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ განჩინების მიღებისათვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს სასამართლოს მიერ სარჩელის დაუშვებლობის მოტივის რეალურად არსებობის ობიექტურ შეფასებასა და დადგენას.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კერძო საჩივრის ავტორის მიერ კერძო საჩივრის საფუძვლად იმაზე მითითებასაც, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ნორმიდან აშკარაა, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს უნდა აყენებდეს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას, ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავდეს მის უფლებას იმ დროისთვის, როდესაც ეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი იქნა მიღებული.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს და კერძო საჩივრის ავტორის ყურადღებას მიაპყრობს იმაზე, რომ ამ შემთხვევაში, ე. ხ-ის სარჩელის დასაშვებობის განსაზღვრისათვის, არსებითი მნიშვნელობა აქვს არა იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ ე. ხ-ი, რომელმაც გაასაჩივრა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანება, ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა სადავო მიწის ნაკვეთზე მდებარე სახლში, არამედ _ ქ. ქობულეთში, .... ქ. ¹102-ში მდებარე, დაუზუსტებელი მონაცემებით, 50000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ან მის რაიმე ნაწილზე _ რაიმე უძრავ ნივთზე ე. ხ-ის საკუთრების უფლებისა და ამ მიმართებით, მისი მესაკუთრის სტატუსის არარსებობას. ამასთან, კერძო საჩივრის ავტორი მხოლოდ ზოგადად ამტკიცებს ე. ხ-ის კანონიერი უფლებისა და ინტერესის პირდაპირ და აშკარა შელახვას გასაჩივრებული ბრძანებით და იგი საერთოდ არ მიუთითებს ენვერ ხალვაშის კონკრეტულ კანონიერ უფლებაზე ან ინტერესზე.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ დაეთანხმება კერძო საჩივრის ავტორის მიერ კერძო საჩივრის საფუძვლად იმაზე მითითებას, რომ სასამართლოს მთავარი შეცდომა ის არის, რომ ე. ხ-ის კანონიერი უფლების ან ინტერესის არსებობა-არარსებობის საკითხის გადაწყვეტისათვის, სასამართლომ არსებითი მნიშვნელობა მიანიჭა სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს არსებულ ვითარებას და არა იმ ვითარებას, რომელიც არსებობდა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის გასაჩივრებული ბრძანების მიღების დროისათვის, რასაც ცალსახად მოითხოვს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რის გამოც სასამართლომ არასწორად განმარტა აღნიშნული მუხლი და დაარღვია მისი მოთხოვნა.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, ამ საქმის მასალებით არ დასტურდება საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2005 წლის 5 ოქტომბრის ¹1-1/1036 ბრძანების გამოცემისასაც კი, ამ ბრძანებით ე. ხ-ის რაიმე კანონიერი უფლებისათვის ან ინტერესისათვის პირდაპირი და უშუალო (ინდივიდუალური) ზიანის მიყენება, ან მოსარჩელის რაიმე უფლების უკანონოდ შეზღუდვა. შესაბამისად, უსაფუძვლოა კერძო საჩივრის ავტორის აპელირება იმაზე, რომ არსებობდა სხვადასხვა ვითარება.

რაც შეეხება კერძო საჩივრის ავტორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სრულიად უსაფუძვლოა სასამართლოს მტკიცება, რომ არ არსებობს სადავო ქონებაზე მოსარჩელის რაიმე უფლების დამადასტურებელი მტკიცებულება, საკასაციო სასამართლო ასევე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ამასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლოს შესაბამის სხდომაზე სადავო ქონების ე. ხ-თვის კუთვნილების შესახებ ა. ბ-ის განმარტებებით ვერ დამტკიცდება იმავე ქონებაზე ე. ხ-ის საკუთრების უფლება, რადგან მოცემულ საქმეში არ მოიპოვება მისი ამ უფლების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლის მე-5 ნაწილის ნორმა _ სწორად შეწყვიტა ამ საქმის წარმოება და ამავე საქმეზე მიიღო არსებითად სწორი და კანონიერი განჩინება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ე. ხ-ის კერძო საჩივარი არის უსაფუძვლო, რის გამოც იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს გასაჩივრებული განჩინება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. ხ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 ოქტომბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.