ბს-805-769(გ-09) 23 ივნისი, 2009 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიებს შორის დავა განსჯადობის თაობაზე.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2008 წლის 18 დეკემბერს დ. მ-შვილმა და ხ. გ-შვილმა სარჩელი აღძრეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში მ. წ-აიასა და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიმართ და მოითხოვეს ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება შემდეგი საფუძვლით:
2008 წლის 10 სექტემბრის სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, რომლის თანახმად რ. მ-შვილს ლ. მ-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა ალიმენტის გადახდა, აღმასრულებლის მიერ ყადაღა დაედო ქონებას, რომელიც მოსარჩელეთა მითითებით, ეკუთვნის არა რ. მ-შვილს, არამედ მოსარჩელეებს. შესაბამისად, აღმასრულებელმა არასწორად მიიჩნია ქონება რ. მ-ძის საკუთრებად, რის გამოც არ უნდა მოეხდინა მოსარჩელეთა კუთვნილი ნივთების დაყადაღება (იხ. ს.ფ. 1-10).
მოსარჩელეებმა დააზუსტეს სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვეს მოვალის ქონების აღწერის (და დაყადაღების) შესახებ აღმასრულებლის 2008 წლის 10 დეკემბრის აქტის ბათილად ცნობა (იხ. ს.ფ. 36-48).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 24 აპრილის განჩინებით დ. მ-შვილისა და ხ. გ-შვილის სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:
საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემული დავა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის შესაბამისად, ექვემდებარება ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვას, რადგან სარჩელი მიმართულია ადმინისტრაციული ორგანოს _ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სააღსრულებო ბიუროს მიმართ და დავა გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან, კერძოდ, «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» საქართველოს კანონიდან (იხ. ს.ფ. 57-58).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 5 მაისის განჩინებით სარჩელი განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად გადმოიგზავნა საკასაციო სასამართლოში, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:
საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» კანონის 32-ე, მე-40 მუხლებით და მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის 2008 წლის 10 დეკემბრის აქტი მოძრავი ნივთების აღწერა-დაყადაღების შესახებ არ წარმოადგენს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1 მუხლის «დ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს და მისი კანონიერების შემოწმება ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით დაუშვებელია.
საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ არ გაიზიარა სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის დასკვნა, რომ ვინაიდან დავა გამომდინარეობს «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» საქართველოს კანონიდან, იგი განეკუთვნება ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავათა კატეგორიას, რადგან მოცემული სარჩელი დავის საგნიდან გამომდინარე, ფაქტობრივად განეკუთვნება მესამე პირების მიერ აღძრულ სარჩელს ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით (იხ. ს.ფ. 61-62).
ს ა მ ო ტ ი ც ა ვ ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, განსჯადობის თაობაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიების მოსაზრებების გაცნობის შედეგად, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.3 მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, წყვეტს რა დავას სასამართლოთა შორის განსჯადობის თაობაზე, მიაჩნია რომ დ. მ-შვილისა და ხ. გ-შვილის სარჩელი განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ არსებითად სწორად განსაზღვრა მოცემული დავის განსჯადობის საკითხი და მართებულად მიიჩნია საქმე სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განსჯად სამოქალაქო დავად. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის დასკვნას დავის განსჯადობის თაობაზე, მიაჩნია, რომ სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა იგი, რითაც დაირღვა სსსკ-ის 393-ე მუხლის მოთხოვნები.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლი ცალსახად ადგენს სარჩელის წარდგენის ვალდებულებას განსჯად სასამართლოში. მითითებული ნორმის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სარჩელი უნდა წარედგინოს იმ სასამართლოს, რომელიც უფლებამოსილია განიხილოს და გადაწყვიტოს ადმინისტრაციული საქმე. ამასთან, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, არაგანსჯად სასამართლოში სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში სასამართლო სარჩელს გადაუგზავნის განსჯად სასამართლოს და ამის შესახებ აცნობებს მოსარჩელეს.
მოცემულ შემთხვევაში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი, განსხვავებით სამოქალაქო სამართალწარმოებისაგან, ამკვიდრებს არა მხოლოდ განსჯადი სასამართლოს პრინციპს, არამედ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის მნიშვნელოვან პრინციპს _ უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების თაობაზე, რაც თავის მხრივ გულისხმობს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის კანონმდებლობით მინიჭებულ უფლებამოსილებას. ადმინისტრაციული კანონმდებლობის აღნიშნული პრინციპი კი ასახვას პოულობს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსში /მუხლი 26/, კერძოდ, დავის განხილვის და გადაწყვეტის აუცილებლობაში უფლებამოსილი სასამართლოს მიერ.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის დასკვნას, რომ მოცემული საქმე არ განეკუთვნება ადმინისტრაციული კატეგორიის დავას და იგი ექვემდებარება სამოქალაქო სამართალწარმოებით განხილვას, რამდენადაც, კონკრეტულ შემთხვევაში, დ. მ-შვილისა და ხ. გ-შვილის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლება, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ აღმასრულებლის მიერ ქონების დაყადაღების აქტში არასწორად აღირიცხა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ქონება, ნაცვლად რ. მ-შვილის ქონებისა.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ დ. მ-შვილისა და ხ. გ-შვილის სარჩელი წარმოადგენს სამოქალაქო და არა ადმინისტრაციულ სარჩელს, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1 მუხლის მიხედვით, საერთო სასამართლო ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით განიხილავს მხოლოდ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ დავებს.
ამდენად, კანონმდებელმა საქმის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის ელემენტად განსაზღვრა სწორედ დავის საგანი და ის გარემოება, რომ სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება, დავას არ განაკუთვნებს ადმინისტრაციულ კატეგორიას, რამდენადაც, მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ უნდა დაადგინოს, რამდენად საფუძვლიანია მოსარჩელეთა მოთხოვნა ყადაღის აქტში შესული ქონების მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებობის თაობაზე, მით უფრო იმ პირობებში, როცა როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, იძულებითი აღსრულება აღმასრულებლის მიერ დაწყებულია «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» კანონის 2. «ა» მუხლის თანახმად, კერძო სამართლებრივ დავაზე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე.
«სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» კანონის 32-ე მუხლით გათვალისწინებულია მესამე პირის მიერ სარჩელის წარდგენის შესაძლებლობა, სხვისი ვალების გამო აღწერილი ქონების საკუთრების უფლების შესახებ. კანონის მითითებული დებულება ადგენს მესამე პირის სარჩელის განსჯად სასამართლოს, სარჩელის სახეს /სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ, მათ შორის უკვე რეალიზებულ ქონებაზე/ და სარჩელზე მოპასუხე სუბიექტებს.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნული ნორმით განსაზღვრულია მესამე პირების სარჩელის სასამართლო წესით განხილვის წესი, შესაბამისად, დავის განხილვაზე უფლებამოსილმა სასამართლომ _ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ სარჩელის განხილვისას უნდა შეამოწმოს დ. მ-შვილისა და ხ. გ-შვილის სარჩელის მითითებულ ნორმასთან შესაბამისობა, კერძოდ, მოსარჩელენი რამდენად უფლებამოსილნი არიან იდავონ ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლების შესახებ.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ დავის არსს არ ცვლის ის გარემოება, რომ მოსარჩელეებმა დააზუსტეს სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვეს მოვალის ქონების აღწერის (და დაყადაღების) შესახებ აღმასრულებლის 2008 წლის 10 დეკემბრის აქტის ბათილად ცნობა, რადგან სარჩელის მიზანს წარმოადგენს აღმასრულებლის მიერ დაყადაღებული ნივთების ყადაღისაგან გათავისუფლება, რათა არ მოხდეს მოსარჩელეთა კუთვნილი ქონების მიქცევა აღსასრულებლად.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ აღძრული სარჩელი განეკუთვნება სამოქალაქო კატეგორიას, რამდენადაც საკუთრება კერძოსამართლებრივი, კონკრეტულად, სამოქალაქო კოდექსით მოწესრიგებული ინსტიტუტია, რომლის თაობაზე დასაშვებია სამოქალაქო სარჩელის აღძვრა, რაც ექვემდებარება სწორედ სამოქალაქო სამართალწარმოების პროცედურით განხილვას სსსკ-ის მე-11 მუხლის საფუძველზე.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ სამართალურთიერთობას არ გააჩნია საჯაროსამართლებრივი ურთიერთობის დამახასიათებელი ძირითადი ელემენტი, კერძოდ, დავა არ არის დაკავშირებული იმ სამართლებრივ ურთიერთობასთან, რომელიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, ხოლო ის გარემოება, რომ ერთ-ერთ მოპასუხეს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანო _ თბილისის სააღსრულებო ბიურო, არ წარმოადგენს დავის ადმინისტრაციულად მიჩნევის საფუძველს, რამდენადაც არ არსებობს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლით განსაზღვრული პირობები, დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევისათვის.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო სამართლის პრინციპები მკვეთრად განსხვავდება სამოქალაქო სამართალწარმოების პრინციპებისაგან, რომელთა გამოყენება მხოლოდ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ და მკაფიოდ განსაზღვრულ საქმეებზეა დასაშვები.
ამდენად, არასწორია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის დასკვნა მოცემული დავის განსჯადობის შესახებ, მოცემული დავა სამოქაალქო საქმეთა კოლეგიის განსჯად სამოქალაქო დავას წარმოადგენს, რის გამოც საქმე განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს მითითებულ სასამართლოს განსჯადობის მიხედვით.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; 26.3 და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11, 390-ე, 399-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. დ. მ-შვილისა და ხ. გ-შვილის სარჩელი განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას;
2. საქმე გადაეცეს განსჯად სასამართლოს;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
