ბს-1072-1043(კ-10) 8 დეკემბერი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

საქმის განხილვის ფორმა – მხარეთა დასწრების გარეშე

კასატორი – ნ. ფ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე – თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერია

მესამე პირები – გ. ბ-შვილი და ნ. კ-ური

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 4 მაისის განჩინება

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2009 წლის 30 მარტს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა ნ. ბ-ძემ მოპასუხე თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიის მიმართ.

მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერის ¹535 ბრძანების ბათილად ცნობას და მოპასუხისათვის საცხოვრებელი ბინის ნ. ბ-ძის სახელზე პრივატიზაციის დავალებას.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 4 ივნისის საოქმო განჩინებით საქმეზე სათანადო მოსარჩელედ ნ. ბ-ძის ნაცვლად დადგინდა ნ. ფ-შვილი.

2009 წლის 16 ივნისს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს დაზუსტებული სარჩელით მიმართა ნ. ფ-შვილმა და მოითხოვა თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიისათვის საცხოვრებელი ბინის ნ. ფ-შვილის საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემის თაობაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. ფ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხე თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიას დაევალა გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის განმავლობაში ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ნ. ფ-შვილისათვის საცხოვრებელი ფართის უსასყიდლოდ გადაცემის თაობაზე.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საცხოვრებელი ბინა, რომლის საკუთრებაში გადაცემასაც მოითხოვდა მოსარჩელე, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ¹6 საერთო საცხოვრებელი, ეკუთვნოდა ქ. რუსთავის მეტალურგიულ კომბინატს. ამჟამად, სადავო ბინა წარმოადგენს ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონებას და განეკუთვნება საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის ¹73-ე ბრძანებულებით კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადასაცემ ქონებათა ნუსხას. აღნიშნული საერთო საცხოვრებლის ¹29 ოთახი ფართით 28 კვ.მ 1999 წლის 15 სექტემბრიდან დაკავებული აქვს მოსარჩელე ნ. ფ-შვილს.

1999 წლის 15 სექტემბრის ოქმის საფუძველზე, ¹6 საერთო საცხოვრებელის ¹29 ბინა მფლობელობაში გადაეცა ფ. ფ-შვილს. ოქმს ხელს აწერენ რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის საბინაო კომუნალური მეურნეობის სამმართველოს დირექტორი, ¹6 საერთო საცხოვრებლის კომენდანტი, უბნის ინსპექტორი და ამავე საბინაო კომუნალური მეურნეობის მეპასპორტე. ოთახი განთავისუფლებულ იქნა იქ არსებული ნივთებისგან და შესახლებულ იქნა ფ. ფ-შვილის ოჯახი.

ფ. ფ-შვილი და ნ. ფ-შვილი იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. ფ. ფ-შვილი გარდაიცვალა 2002 წლის 22 მაისს. ფ. ფ-შვილის ოჯახის წევრებს, მათ შორის ნ. ფ-შვილს რეგისტრაცია გავლილი აქვთ აღნიშნულ მისამართზე.

გ. ბ-შვილმა 1998 წლის 12 იანვრის ხელწერილის საფუძველზე, ¹6 საერთო საცხოვრებლის ¹29 ბინა დაუთმო ნ. კ-ურს. 1998 წლის 27 თებერვალს გაიცა ორდერი ნ. კ-ურის სახელზე. ასევე 1999 წლის 6 სექტემბერს საერთო საცხოვრებლის კომენდანტის მიერ შედგენილ იქნა აქტი მაზედ, რომ ნ. კ-ურს ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში მიტოვებული აქვს დროებით სარგებლობაში გადაცემული ოთახი სამსახურიდან განთავისუფლების გამო.

ზემოაღნიშნული დოკუმენტების გარდა, ფ. ფ-შვილისთვის საცხოვრებელი ოთახის სარგებლობაში გადაცემის შესახებ სხვა დოკუმენტი არ გაცემულა. ყველა დოკუმენტი, რომელიც შედგა ფ. ფ-შვილისათვის ¹6 საერთო საცხოვრებლის ¹29 ოთახის გადაცემის შესახებ დაცულია სსიპ – საქართველოს ეროვნული არქივის ტერიტორიული ორგანოს რუსთავის არქივში დაუმოწმებელი სახით.

სასამართლომ ასევე მიუთითა “კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის ¹73-ე ბრძანებულების პირველ მუხლზე და განმარტა, რომ ეს დებულება არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილორივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის ამ დებულების ამოქმედებამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს დებულებით გათვალისწინებული ურთიერთობის მხარეებსა და მათ უფლებამოსილებებს. ამავე ბრძანების მე-2 მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერი მოსარგებლე განმარტებულია, როგორც ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე.

სასამართლოს მოსაზრებით, დღეს მოქმედი სამოქალაქო კანონმდებლობის ამოქმედებამდე, საერთო საცხოვრებლებში საცხოვრებელი ფართობის მიცემისა და სარგებლობის წესს განსაზვრავდა სსრ კავშირისა და საქართველოს სსრ საბიანო კოდექსის 119-120-ე მუხლები. აღნიშნული ნორმების თანახმად, საერთო საცხოვრებელში ფართობი ეძლეოდათ მუშებს, მოსამსახურეებს, სტუდენტებს, მოსწავლეებსა და სხვა მოქალაქეებს მათი მუშაობის ან სწავლის პერიოდისათვის საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის ადმინისტრაციის, პროფკავშირის კომიტეტისა და კომკავშირის კომიტეტის ერთობლივი გადაწყვეტილებით საერთო საცხოვრებლებისათვის დაწესებული ნორმის შესაბამისად. საცხოვრებელი ფართობის მიცემის შესახებ გადაწყვეტილების საფუძველზე ადმინისტრაცია გასცემდა საერთო საცხოვრებელში საცხოვრებელი ფართობის დაკავების სპეციალურ ორდერს. ორდერის გაცემა ხდებოდა საბინაო კომუნალური მეურნეობის მიერ.

განსახილველ შემთხვევაში საქმეში არსებული მტკიცებულებების შესწავლისა და ერთობლიობაში ურთიერთშეჯერების შედეგად, სასამართლომ აღნიშნა, რომ ფ. ფ-შვილს, რომლის მემკვიდრესაც წარმოადგენს ნ. ფ-შვილი, საცხოვრებელი სადგომი საერთო საცხოვრებელში გადაეცა საწარმოს – რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის ადმინისტრაციის მიერ, რაზედაც შედგა შესაბამისი ოქმი, რომელიც მიჩნეულ უნდა იქნეს აღნიშნული ფართის სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტად. მართალია, აღნიშნული ფართობის სარგებლობაში გადაცემისას უფლებამოსილი პირის მიერ არ გაცემულა შესაბამისი ორდერი, მაგრამ საწარმოს საბინაო კომუნალური მეურნეობის მონაწილეობით განხორციელდა ფ. ფ-შვილისთვის ფართის გადაცემა. ის ფაქტი, რომ ნამდვილად 1999 წლის 15 სექტემბერს მოხდა ამ ფართის გადაცემა და დღემდე სარგებლობს ამ ფართით ფ. ფ-შვილის ოჯახი, დადგენილია სასამართლოს მიერ.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ უფლებამოსილი პირების მიერ ამ ფართის გადაცემისთვის განხორციელდა ყველა მოქმედება რასაც ითვალისწინებდა იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობა ორდერის გამოწერის გარდა, ეს კი მიჩნეულ უნდა იქნეს ამ პირთა დაუდევრობად, რაც ვერ იმოქმედებს ფ. ფ-შვილისათვის ამ ფართის კანონიერად გადაცემის ფაქტის ნამდვილობაზე.

სასამართლომ მესამე პირების უფლებებთან დაკავშირებით განმარტა, რომ აღნიშნულ საცხოვრებელ ფართთან დაკავშირებით უფლებები ამ ბინაზე დაკარგული აქვთ როგორც გ. ბ-შვილს, ისე ნ. კ-ურს შემდეგ გარემოებათა გამო: გ. ბ-შვილმა საცხოვრებელი ფართი დატოვა თავისი სურვილით 1998 წლის 12 იანვარს, რაც დაადასტურა თავისი ხელწერილით და შედეგად რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის საბინაო კომუნალური მეურნეობის მიერ გაცემულ იქნა ორდერი ნ. კ-ურის სახელზე. ამ ქმედებით ავტომატურად გაუქმდა გ. ბ-შვილზე გაცემული ორდერის მოქმედება. ამავე მეურნეობის მიერ 1999 წლის 7 სექტემბერს დადგენილ იქნა, რომ ნ. კ-ური თავისი განცხადებით განთავისუფლდა სამსახურიდან, ხოლო მის სარგებლობლაში არსებული ბინა დაკეტილია და არავინ ცხოვრობს.

სასამართოლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 120-ე მუხლით და განმარტა, რომ პირები, რომლებიც წყვეტდნენ სამსახურებრივ ურთიერთობას იმ საწარმოსთან, რომლის საერთო საცხოვრებლითაც სარგებლობდნენ, კარგავდნენ უფლებას ამ საცხოვრებელ სადგომზე და ექვემდებარებოდნენ დაუყოვნებლივ გამოსახლებას. ამდენად, იმ მომენტიდან როდესაც ნ. კ-ურმა შეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა რუსთავის მეტალურგიულ კომბინატთან, მან დაკარგა უფლება იმ საცხოვრებელ ფართზეც, რომელიც მას გადაეცა. აღნიშნული მან განახორციელა კიდეც, როდესაც მიატოვა ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში ეს საცხოვრებელი ფართი. ამდენად რუსთავის მეტალურგიულ კომბინატს სრული უფლება ჰქონდა გადაეცა საცხოვრებელი სადგომი სხვა პირისათვის და ამით ფაქტობრივად ანულირება გაეკეთებინა ნ. კ-ურზე გადაცემული ორდერისათვის.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დაასკვნა, რომ ნ. ფ-შვილი, როგორც ფ. ფ-შვილის მემკვიდრე, ამავე დროს პირი, რომელიც ამ ფართის გადაცემის მომენტიდან ფ. ფ-შვილთან ერთად ფლობდა და სარგებლობდა ამ ფართით, წარმოადგენს კანონიერ მოსარგებლეს და შესაბამისად იმ სუბიექტს რომელსაც შეიძლება გადასცეს ფართი უსასყიდლოდ საკუთრებაში კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის ¹74-ე ბრძანებულების შესაბამისად.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თვითმმართველი ქალაქი რუსთავის მერიამ.

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 4 მაისის განჩინებით თვითმმართველი ქალაქი რუსთავის მერიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები. კერძოდ, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ სასამართლომ საქმე განიხილა ერთ-ერთი მხარის დაუსწრებლად, რომელსაც არ მიუღია შეტყობინება კანონით დადგენილი წესით ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის გარეშე, თუ ასეთი კანონიერი წარმომადგენლობა კანონით იყო გათვალისწინებული, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ასეთი კანონიერი წარმომადგენელი ცნობს სასამართლო პროცესის წარმართვის მართლზომიერებას.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 22 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით გ. ბ-შვილი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმეში ჩაბმულ იქნა სავალდებულო მოწვევის მესამე პირად. მესამე პირს გ. ბ-შვილს 2009 წლის 6 ოქტომბრის სასამართლო სხდომის შესახებ არ ეცნობა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით. კერძოდ, სასამართლო უწყება, რომელიც გაეგზავნა ადრესატს არ ჩაბარებია (იხ. ტ. ს.ფ. 146).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.5 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სავალდებულო მოწვევის მესამე პირი სარგებლობს მოსარჩელის მოპასუხის ყველა უფლებით და მას ეკისრება მოსარჩელის ყველა მოვალეობა.

სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26¹.3 მუხლის საფუძველზე მიუთითა, რომ სასამართლო (მოსამართლე) უფლებამოსილია, მხოლოდ მხარის არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობის შემთხვევაში მის დაუსწრებლად გამოიტანოს გადაწყვეტილება საქმეში არსებული მასალების საფუძველზე ამ კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლების დებულებათა გათვალისწინებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში გ. ბ-შვილს, რომელიც სარგებლობს მოსარჩელის მოპასუხის ყველა უფლებით არ მიუღია შეტყობინება კანონით დადგენილი წესი. ამდენად, საქალაქო სასამართლოს მიერ მესამე პირის დაუსწრებლად საქმის განხილვისას დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით დადგენილი შეჯიბრებითობის პრინციპი.

ამასთანავე, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილების შესავალ ნაწილში მესამე პირად მითითებულია ნ. კ-ური.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, თუ მესამე პირი იმ სამართალურთიერთობის მონაწილეა, რომლის თაობაზედაც სასამართლს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი, მაშინ სახეზეა ადმინისტრაციულ პროცესში მესამე პირთა სავალდებულო ჩაბმის ფორმა. ადმინისტრაციულ პროცესში მესამე პირთა სავადდებულო ჩაბმის დროს სამართლებრივი ინტერესის პარალელურად მნიშვნელოვანია ის, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებით მესამე პირთა უფლებები და მოვალეობებიც შეიძლება განისაზღვროს.

სააპელაციო სასამართლო პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ნ. კ-ური არის იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომლის თაობაზეც სასამართლოს მიერ, მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი, ვინაიდან სადავო საცხოვრებელ ბინაზე გაცემული ბოლო სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტით – ორდერით ბინის მოსარგებლეს წარმოადგენს ნ. კ-ური.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის საფუძველზე უნდა გაუქმდეს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, საქმე ხელახალი განხილვისათვის უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ფ-შვილმა და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 4 მაისის განჩინების გაუქმება.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლომ 2009 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დააკმაყოფილა მათი მოთხოვნა, სადაც დავის საგანს წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა მოპასუხე თვითმმართველის ქალაქ რუსთვავის მერის მიერ. კერძოდ, მოპასუხეს დაევალა გამოეცა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მისთვის, ქ. რუსათვში ... მდებარე საცხოვრებელი ფართის უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხის მიერ გასაჩივრებული იქნა და 2010 წლის 4 მაისს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პლატამ განჩინებით ნაწილობრივ დააკმაყოფილა თვითმმართველი ქალაქ რუსთავის მერიის მოთხოვნა და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს. გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი კი გახდა სასამართლოს მიერ საქმეში ჩაბმული მესამე პირების გ. ბ-შვილისა და ნ. კ-ურისათვის საქ. სსსკ-ს 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით შეტყობინების არ ჩაბარება. კასატორის მითითებით, აღნიშნული საფუძვლით 2010 წლის 6 ოტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და რუსთვის საქალაქო სასამართლოსათვის მისი დაბრუნება ხელახალი განხილვისათვის უკანონოა, რადგან საქ. სსსკ-ს 385-ე მუხლის მე-2 ნაწილიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამეთა პალატას შეეძლო თვითონ დაებარებინა კანონით დადგენილი წესით მესამე პირებად საქმეში ჩაბმული გ. ბ-შვილი და ნ. კ-ური, მოესმინა მათი ახსნა-განმარტება და მიეცა შესაბამისი სამართლებრივი შეფასება და აღარ დაებრუნებინა საქმე ხელახალი განხილვისათვის.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

წინამდებარე საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დაშვებული იქნა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე, რომლის შესაბამისადაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო სარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული თვალსაზრისით შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინება და თვლის, რომ სახეზე არ არის იმ სახის პროცესუალური დარღვევა, რაც გამოიწვევს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას.

როგორც საქმეში წარმოდგენილი საპროცესო დოკუმენტებით დასტურდება, გ. ბ-შვილი რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 22 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით საქმეში ჩაბმულია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე სავალდებულო მოწვევის მე-3 პირის სტატუსით.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმეში ჩაბმული მე-3 პირი არის იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომლის თაობაზეც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული მე-3 პირი სარგებლობს მოსარჩელის (მოპასუხის) ყველა უფლებით და მას ეკისრება მოსარჩელის (მოპასუხის) ყველა მოვალეობა.

გ. ბ-შვილის მე-3 პირის სტატუსით საქმეში ჩაბმა სადავო არ არის, რაც მოწმობს იმას, რომ გ. ბ-შვილი, ისევე როგორც ნ. კ-ური დღეის მდგომარეობით წარმოადგენენ სავალდებულო მოწვევის მე-3 პირებს და სარგებლობენ მხარის ყველა უფლებით და ეკისრებათ მხარის ყველა მოვალეობა.

მხარეთა და მათი საპროცესო წარმომადგენლების დაბარების და სასამართლო შეტყობინების ჩაბარების წესს არეგულირებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე-78-ე მუხლები.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 78-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ მხარის ადგილსამყოფელი უცნობია ან მისთვის სასამართლო უწყების ჩაბარება სხვაგვარად ვერ ხერხდება, სასამართლო უფლებამოსილია, გამოიტანოს განჩინება სასამართლო შეტყობინების საჯაროდ გამოცხადების შესახებ. საჯარო შეტყობინება ვრცელდება იმ გაზეთის საშუალებით, რომელიც მასობრივადაა გავრცელებული მხარის საცხოვრებელი ადგილის შესაბამის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულში.

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის საფუძველზე ასკვნის, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უდავოდ დარღვეულია ზემოაღნიშნული ნორმის მოთხოვნები. კერძოდ, საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 06 ოქტომბრის საოქმო ჩანაწერი შეიცავს მითითებას იმის თაობაზე, რომ გ. ბ-შვილის ძირითადი საცხოვრებელი მისამართის დაუდგენლობის გამო, საქმე განხილული უნდა იყოს მისი დასწრების გარეშე.

საკასაციო სასამართლო არ უარყოფს სასამართლოს შესაძლებლობას საქმე განიხილოს მხარის დასწრების გარეშე, მაგრამ მითითებულ უფლებას სასამართლო იძენს მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მისი მხრიდან დაცულია მხარეთა სასამართლო პროცესზე დაბარების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე-78-ე მუხლებით გაწერილი მოთხოვნები, რაც სასამართლოს მხრიდან დაცული არ არის.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ბ” პუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ სასამართლომ საქმე განიხილა ერთ-ერთი მხარის დაუსწრებლად, რომელსაც არ მიუღია შეტყობინება კანონით დადგენილი წესით.

ამავე კოდექსის 385-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს უბრუნებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, თუ ადგილი აქვს 394-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევას.

საკასაციო სასამართლო გარკვეულწილად ეთანხმება კასატორის მიერ წარმოდგენილ პოზიციას იმის თაობაზე, რომ ამავე მუხლის მე-2 ნაწილი სააპელაციო სასამართლოს უტოვებს შესაძლებლობას არ გადააგზავნოს საქმე უკან და თვითონ განიხილოს იგი, მაგრამ ეს შესაძლებლობა, როგორც წესი, გამოიყენება იმ შემთხვევაში, როდესაც გადაწყვეტილება უქმდება მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დარღვევის ან დაუსაბუთებლობის მოტივით, რაც შეეხება მხარის სასამართლო პროცესზე დაუბარებლობას, აღნიშნულით მნიშვნელოვნად იზღუდება მხარის შესაძლებლობა განკარგოს თავისი მატერიალური და საპროცესო უფლებები, რაც წარმოადგენს იმ ძირითადი პრინციპის დარღვევას, რაზედაც აგებულია საპროცესო კანონმდებლობა. სწორედ აღნიშნულითაა გამოწვეული ის გარემოება, რომ ამ ტიპის დარღვევა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის საფუძველზე ითვლება აბსოლუტურ საფუძვლად, დამოკიდებული არ არის სასამართლოს შეხედულებაზე და ყოველთვის იწვევს გადაწყვეტილების გაუქმებას.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან ადგილი აქვს იმავე საპროცესო დარღვევის გამეორებას, რა მოტივითაც მის მიერ გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, მაგრამ აღნიშნული საფუძვლით სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით გამოიწვევს საქმის გაუმართლებელ გაჭიანურებას და არ გამომდინარეობს კასატორის ინტერესებიდან, რის გამოც საკასაციო სასამართლო საჭიროდ არ თვლის ამ მოტივით საქმის სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნებას და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 4 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.