ბს-1198-1165(2კ-10) 31 მარტი 2011 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ქადაგიძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ 1. აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე სსიპ შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონული ცენტრი (მოპასუხე);

2. სსიპ შემოსავლების სამსახური (მესამე პირი)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “...” (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 ივლისის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2005 წლის 12 ივლისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა შპს “...” მოპასუხე - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 29 აპრილის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტის მოგების გადასახადის ნაწილში გაუქმება მოითხოვა.

მოსარჩელის მითითებით, 2005 წლის აპრილში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ შეამოწმა შპს “...” ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საკითხი. აღნიშნული შემოწმების შედეგად შედგა აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 29 აპრილის საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლის საფუძველზეც შპს “...” მოგების გადასახადის სახით 57 194 ლარი დაეკისრა. აღნიშნულ აქტზე შპს “...” წარადგინა შესაგებელი საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად, რომელიც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 7 ივნისის ¹450 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა ინსპექციამ როგორც შემოწმებისას, ისე მოსარჩელის შესაგებლის განხილვისას, იხელმძღვანელა ძველი საგადასახადო კოდექსის დებულებებით და მოსარჩელეს 2005 წლამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 27-ე და 29-ე მუხლების საფუძველზე 57 194 ლარი დააკისრა.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ შპს “...” 2004-2005 წლებში რეალიზებული ჰქონდა სულ 538 255 ლარის ღირებულების თხევადი გაზი. აქედან 314 628 ლარის ღირებულების თხევადი გაზი რეალიზებული იყო სხვადასხვა იურიდიულ პირებზე, ხოლო დანარჩენი 257 600კგ _ ფიზიკურ პირებზე. იურიდიულ პირებზე რეალიზებულ თხევად გაზზე არსებობდა შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურები, რომელთა თანახმად, რეალიზებული გაზის ღირებულება შეადგენდა 0.55 ლარს დღგ-ს გარეშე. საგადასახადო ორგანომ იურიდიულ პირებზე 0.55 ლარად გაზის რეალიზაცია შპს “...” მართლზომიერად ჩაუთვალა, ხოლო ფიზიკურ პირებზე რეალიზებული გაზის ღირებულება მიიჩნია საეჭვოდ, რისთვისაც საბაზრო ფასის დადგენის მიზნით მიმართა ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს. საბოლოოდ, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ¹14/557/9-5 წერილის საფუძველზე საგადასახადო ორგანომ, შპს “...” მიერ ფიზიკურ პირებზე რეალიზებული გაზის ღირებულებად 1.44 თეთრი მიიჩნია. შესაბამისად, მოსარჩელეს მოგების გადასახადის სახით 57 194 ლარი დააკისრა.

მოსარჩელის მოსაზრებით, აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სადავო შემოწმების აქტი გამოცემული იყო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით, ვინაიდან უსაფუძვლოდ იყო განხორციელებული საბაზრო ფასის განსაზღვრა. მოსარჩელეს გააჩნდა მის მიერ რეალიზებული თხევადი გაზის ფაქტობრივი ღირებულების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, კერძოდ, საკასო ქვითრები, ანგარიშ-ფაქტურები, შპს “...” და ქ. თბილისის მერიის განათლებისა და კულტურის საქალაქო სამსახურს შორის დადებული ხელშეკრულება და პირველადი საბუღალტრო დოკუმენტაცია, რაც წარუდგინა სასამართლოს. იმ შემთხვევაში, როცა ფაქტობრივი ფასის დადგენა შეუძლებელი იყო გარიგებაში დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებით, 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2_მე-10 ქვეპუნქტები ითვალისწინებდა საბაზრო ფასის დადგენის პროცედურას, პირველ რიგში, საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასად ითვლებოდა ფასი, რომელიც ყალიბდებოდა შესაბამის ბაზარზე იდენტური საქონლის/მომსახურების მოთხოვნისა და ურთიერთზემოქმედების შედეგად. თუ ასეთი შეუძლებელი იყო, მაშინ საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასი განისაზღვრებოდა იმ ფასებით, რომლებიც ჩამოყალიბებული იქნებოდა იდენტურ საქონელზე/მომსახურებაზე დადებული გარიგებით. მითითებული მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად კი, თუ ამ დებულებათა გამოყენება შეუძლებელი იყო, მაშინ საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასი განისაზღვრებოდა დანახარჯების, შემდგომი რეალიზაციის ფასის ან მისაღები სარგებლის განსაზღვრის მეთოდით. ასევე, თუკი ზემოაღნიშნული დებულებებით ვერ დგინდებოდა საბაზრო ფასი, მაშინ მისი განსაზღვრისას საგადასახადო ინსპექციას შეეძლო გამოეყენებინა აღმასრულებელი ხელისუფლების (ეკონომიკის სამინისტროს) საინფორმაციო ბაზა.

მოსარჩელის მოსაზრებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ დაარღვია კანონი, როდესაც იხელმძღვანელა ძველი საგადასახადო კოდექსის 27-ე და 29-ე მუხლებით და მის საფუძველზე დააკისრა მოგების გადასახადი, მაშინ როდესაც 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილი ცალსახად მიუთითებდა, რომ ამ კოდექსის დებულებები ვრცელდებოდა 2005 წლის 1 იანვრიდან იმ საგადასახადო პერიოდებზეც, რომლებიც მთავრდებოდა 2005 წლის 1 იანვრამდე. ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში საგადასახადო შემოწმება ჩატარებული იყო 2005 წლის 1 იანვრის შემდეგ და საკითხი ეხებოდა საბაზრო ფასის განსაზღვრის პროცედურებს, საგადასახადო ინსპექციას უნდა ეხელმძღვანელა 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის დებულებებით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 27 ივლისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელემ საბოლოოდ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 29 აპრილის შემოწმების აქტის მოგების გადასახადის ნაწილში და მისგან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 2 აგვისტოს გადაწყვეტილებით შპს “...” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 29 აპრილის შემოწმების აქტი _ მოგების გადასახადის ნაწილში, მისგან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგებით.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილი ცალსახად მიუთითებდა, რომ 2005 წლის 1 იანვრიდან ამ კოდექსის პროცედურული დებულებები ვრცელდებოდა იმ საგადასახადო პერიოდებზე, რომლებიც მთავრდებოდა 2005 წლის 1 იანვრამდე. ვინაიდან, მოცემულ შემთხვევაში საკითხი ეხებოდა საბაზრო ფასის განსაზღვრის პროცედურებს ანუ მექანიზმებს, საგადასახადო ორგანო ვალდებული იყო, უშუალოდ საბაზრო ფასის განსაზღვრისას გამოეყენებინა მოქმედი საგადასახადო კოდექსის დებულებები. 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 22-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადასახადის მიზნებისათვის გამოიყენებოდა გარიგებაში დოკუმენტალურად დადასტურებული საქონლის/მომსახურების ფაქტობრივი ფასი. იმის გათვალისწინებით, რომ საგადასახადო ინსპექციამ შპს “...” მიერ იურიდიულ პირებზე რეალიზებული თხევადი გაზის ღირებულება მიიჩნია ფაქტობრივად, ფიზიკურ პირებზე რეალიზებული თხევადი გაზის ღირებულების დადგენისას საგადასახადო ორგანოს, პირველ რიგში, უნდა ეხელმძღვანელა გარიგებაში დოკუმენტურად დადასტურებული მონაცემებით და მხოლოდ ასეთი მონაცემების არარსებობის შემთხვევაში მიემართა საბაზრო ფასის დადგენის პროცედურებისათვის. მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, კერძოდ, ანგარიშ-ფაქტურები, საკასო ქვითრები და ხელშეკრულება, საკმარის დოკუმენტებს წარმოადგენდა მოცემულ შემთხვევაში საქონლის ან მომსახურების ფაქტობრივი ფასის დასადგენად. ამასთან, შპს “...” მიერ თხევადი გაზის ფიზიკურ პირებზე რეალიზებისას დაცული იყო კანონმდებლობის მოთხოვნები _ საბუღალტრო დოკუმენტაციის წარმოების, საკასო ქვითრების ამოწერისა და შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურების წარმოების თვალსაზრისით, რომელთა ნამდვილობა მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 2 აგვისტოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 28 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 2 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 28 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა, რომელებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 28 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

საქმის სააპელაციო განხილვისას შპს “...” დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და განმარტა, რომ შემოწმების აქტის გაუქმებასთან ერთად მისი თანმდევი შედეგების ბათილად ცნობის მოთხოვნაში აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის ¹416 და ¹450 ბრძანებები და შემოწმების აქტის საფუძველზე გამოცემული საგადასახადო მოთხოვნა მოიაზრებოდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 ივლისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 2 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 13 თებერვლის განჩინებით მიჩნეულ იქნა, რომ 2005 წლიდან მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილი არ წარმოადგენს პროცედურულ ნორმას, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილი შინაარსობრივად ორი ნორმისაგან შედგება: მატერიალურ- სამართლებრივი (საბაზრო ფასის გამოყენების საფუძვლები) და პროცესუალური ( გადაწყვეტილების მიმღები სუბიექტი და მიღებული გადაწყვეტილების ფორმა). ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უზენაესი სასამართლოს დასკვნა სამართლებრივად იურიდიული ბუნების თაობაზე ეხება მხოლოდ 282-ე მუხლის მატერიალურ-სამართლებრივ ნაწილს. აღნიშნული მოსაზრების გასამყარებლად პალატამ მოიშველია სპეციალისტის წერილობითი დასკვნის სახით წარდგენილი გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის მხარის ადმინისტრაციულ სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარის, პროფესორ უ-ხის დასკვნა, რომელსაც სარჩელის საფუძვლიანობის გადაწყვეტისას შესაძლებლად მიაჩნია მოქმედი საგადასახადო კოდექსის ნორმების გამოყენება.

ამდენად, სააპალაციო პალატამ აღნიშნა, რომ შემოწმების აქტით და მის საფუძველზე მიღებული საგადასახადო აქტებით დარღვეულია 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 22-ე მუხლი, რომელიც განსაზღვრავს რა საბაზრო ფასის გამოყენების პირობებს და პროცედურებს, მისი პირველი ნაწილის თანახმად, გადასახადების დაბეგვრის მიზნებისათვის გამოიყენება გარიგებაში დოკუმენტალურად დადასტურებული საქონლის/მომსახურების ფაქტობრივი ფასი, ხოლო თუ ფაქტობრივი ფასის დადგენა ვერ ხერხდება, მაშინ საგადასახადო ორგანო დაბეგვრის მიზნებისათვის საბაზრო ფასის განსაზღვრის მეთოდს იყენებს.

შპს “...” მიერ თხევადი გაზის რეალიზებისას კანონთან სრული შესაბამისობით გამოწერილი იურიდიულ პირებზე ანგარიშ-ფაქტურები, ხოლო ფიზიკურ პირებზე – საკასო ქვითრები, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით სრულად საკმარისი იყო გარიგებაში ფაქტობრივი ფასის დასადგენად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან, მოცემულ სამართლებრივ ურთიერთობაში ფაქტობრვი ფასი დგინდება დოკუმენტურად დადასტურებული უტყუარი მტკიცებულებებით, გადასახადების დაბერგვის მიზნებისათვის დაუშვებელია საბაზრო ფასის გამოყენების ნებისმიერი მეთოდი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ დარღვეულია 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-10 ნაწილის მოთხოვნა, რომლის თანახმადაც, გადასახადის დაბეგვის მიზნებისათვის საბაზრო ფასის გამოყენების შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფროსს ან მის მოადგილეს გამოაქვს მოტივირებული წერილობითი გადაწყვეტილება, რასაც სადავო შემთხვევაში საგადასახადო ორგანოს მხრიდან ადგილი არ ჰქონია, რამაც გარკვეულწილად გამოიწვია მხარის უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის შეზღუდვა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საბაზრო ფასის გამოყენების თაობაზე წერილობითი გადაწყვეტილების არარსებობის მიუხედავად, არ არსებობდა არც მისი გამოყენების მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძველი, ვინაიდან, საქმის მასალებით არ დასტურდება გარიგების დადება საგადასახადო კოდექსის 23-ე მუხლით განსაზღვრულ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის ან/და შპს “...” მიერ ბუნებრივი აირის რეალიზება მის მიერ სხვა, დასახელებულისაგან განსხვავებულ ფასად.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ როგორც წესი, სამეწარმეო საქმიანობის მომწესრიგებელი კანონმდებლობა არ ითვალიწნინებს ბიზნეს ინტერესის არსებობას ყოველი ცალკეული სასაქონლო ოპერაციის განხორციელებისას. ამის აბსოლუტურ კრიტერიუმად არ გამოდგება მითითება მოგებაზე, რადგანაც ეს უკანასკნელი ზოგადი ხასიათისაა. მის ქვეშ შეიძლება მოიაზრებოდეს როგორც ზოგადად, გარკვეული სახის საქონლის რეალიზაციის მეშვეობით მიღებული სარგებელი, ასევე, ყოველი ცალკეული, კონკრეტული ოპერაციის შედეგად მიღებული შემოსავალი. ამასთანავე, დასახელებული კატეგორიები იდენტური არ არის, ზოგადად მიღებული მოგება არ წარმოადგენს ცალკეული ოპერაციების მექანიკურ ჯამს. იგი დამოკიდებულია კონკრეტულ შემთხვევაზე. თავისუფალი კონკურენციის პირობებში მეწამრე, შესაძლებელია და კანონზომიერიცაა, დაინტერესებული იყოს თავისი საქმიანობის საბოლოო (ან/და შუალედური) შედეგით სარგებლის მიღებაში და არა საქონლის რეალიზაციის ყოველი ცალკეული შემთხვევით მოგების მიღებაში, რადგანაც არ უკანასკნელმა შეიძლება დააყენოს საქონელბრუნვა და გავლენა მოახდინოს საბოლოო ჯამში მიღებული მოგების ოდენობაზე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დამაჯერებლად მიიჩნია აღნიშნულ საკითხზე შპს “...” წარმომადგენლის განმარტება და აღნიშნა, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ ვერ შეძლო მისი გაბათილება.

სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის ბიზნეს-ინტერესების არსებობა ზემოაღნიშნულ არგუმენტებთან ერთად იმითაც დაადასტურა, რომ ფიზიკურ პირებზე საბითუმო ფასებით რეალიზებული აირის ღირებულება სადავო პერიოდში რეალიზებულ პროდუქციის მხოლოდ 25% შეადგენდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლემ - სსიპ შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონულმა ცენტრმა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორებმა აღნიშნეს, რომ საკასაციო სასამართლომ 2007 წლის 13 თებერვლის განჩინებით განმარტა, რომ 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-10 ნაწილი არ წარმოადგენს პროცედურულ დებულებას და მას არ აქვს უკუქცევითი ძალა ახალი საგადასახადო კოდექსის ამოქმედებამდე წარმოშობილ საგადასახადო-სამართლებრივი ურთიერთობების მიმართ.

კასატორების მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, ზემდგომი სასამართლოს შეფასება სავალდებულოა საქმის ხელახლა განმხილველი სასამართლოსათვის, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ არ გაიზიარა საკასაციო სასამართლოს მითითებები, გასაჩივრებულ განჩინებაში ისევ 22-ე მუხლის მე-10 ნაწილის დარღვევაზე საუბრობს. ასევე, სააპელაციო სასამართლომ დავის განხილვისას არ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 27-ე მუხლი და “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი, მე-2, მე-3, მე-4, მე-6 და მე-9 პუნქტები. აღნიშნული კანონის თანახმად, თავისუფალი (საბაზრო) ფასი ეწოდება ფასს, რომელიც ყალიბდება მოთხოვნა-მიწოდების გავლენით თავისუფალი კონკურენციის, მოქმედი საგადასახადო სისტემისა და ყიდვა-გაყიდვის აქტის მონაწილე მხარეთა ინტერესების თავისუფალი შეხამების საფუძველზე. თავისუფალი (საბაზრო) ფასი შიეძლება იყოს საბითუმო ან საცალო. საქონლის/მომსახურების საბითუმო (გასაცემი) ფასი ეწოდება საწარმოს (საბითუმო) ქსელის ფასს, რომლის საქონელი არასაბოლოო მოხმარებისთვისაა განკუთვნილი და მოიცავს საწარმოს დანახარჯებს, მოგებასა და კანონმდებლობით დაწესებულ საგადასახადო განაკვეთებს. საქონლის/მომსახურების საცალო ფასი არის სავაჭრო ქსელში სარეალიზაციო ანუ საბოლოო მოხმარებისათვის გამიზნული ფასი, რომელიც მოიცავს საწარმოს საბითუმო ფასსა და სავაჭრო (საშუამავლო) ფასნამატს. ფასნამატი არის სავაჭრო ორგანიზაციის მიერ საქონლის გასაყიდ და შესასყიდ ფასებს შორის სხვაობის თანხა.

კასატორებმა აღნიშნეს, რომ მიუხედავად აღნიშნული კანონისა და საკასაციო სასამართლოს მითითებისა, სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია შპს “...” მიერ საცალო ფასის შემადგენელი ფასნამატის მიღებაზე უარის თქმის მოტივაცია რამდენად შეესაბამებოდა “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ სამეწარმეო საქმიანობის მიზანს.

კასატორების მითითებით, შპს “...” საქმიანობის სახეს წარმოადგენს საქონლის საბითუმო მიწოდება და მას არ გააჩნია სტაციონალური ობიექტი, საიდანაც იგი მოახდენდა საქონლის საცალო რეალიზაციას საბაზრო ფასებით, ხოლო შპს “...” მიერ გამოწერილ საკასო ქვითრებში შემცირებულია საქონლის საბაზრო ფასი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს საკასაციო სასამართლოს მითითების მიუხედავად, ყურადღება არ მიუქცევია და არ გამოუკვლევია, ქ. ქუთაისში საბაზრო ფასის განსაზღვრისათვის ამ ტერიტორიაზე იდენტური საქონლის ფასების მინიმალური და მაქსიმალური ზღვარი სადავო პერიოდში საბითუმო და საცალო ვაჭრობისათვის.

კასატორები უთითებენ, სტატისტიკის დეპარტამენტის წერილზე (რომელიც თან ერთვის საკასაციო საჩივარს), სადაც დაფიქსირებულია, რომ ქ. ქუთაისში, 2004 წლის იანვრიდან 2005 წლის თებერვლის ჩათვლით 10 კგ. თხევადი გაზის საშუალო საცალო საბაზრო ფასი შეადგენდა 21.07 ლარს, რაც კიდევ უფრო ცხადყოფს შპს “...” მიერ მოსახლეობაზე რეალიზებული თხევადი აირის ფასის შემცირების ფაქტს და გადამხდელზე მოგების გადასახადში თანხების დარიცხვის კანონიერებას.

კასატორების მოსაზრებით, შპს “...” მიერ დარღვეულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 199-ე მუხლით გათვალისწინებული შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის პრინციპები. საგადასახადო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-8 ნაწილის შესაბამისად, საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასი შეიძლება იყოს საბითუმო და საცალო, ე.ი. კანონი განასხვავებს მათ და იგი ვლინდება თვით საქონლის/მომსახურების ფასებში. საქმეში მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები (ანგარიშ-ფაქტურებისა და საკასო ქვითრების ასლები) არ იძლეოდა საკმარის ინფორმაციას, რათა საგადასახადო ორგანოს, განხორციელებული სამეურნეო ოპერაციის მიუხედავად, განესაზღვრა ოპერაციის სახე და შინაარსი. გაურკვეველი იყო, მოცემული საკასო ქვითრები საერთოდ ეკუთვნოდა თუ არა შპს “...” იმ პირობებში, როდესაც მასში აღნიშნული არ არის გადასახადის გადამხდელის საინდენტიფიკაციო ნომერი და საქმეზე არ არსებობს პირველადი საგადასახადო დოკუმენტები. სააპელაციო სასამართლომ კი არასწორად შეაფასა შპს “...” მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, საკასო ქვითრები საკმარისად ჩათვალა გარიგებაში ფაქტობრივი ფასის დასადგენად და არ შეაფასა რეალურად ასახავდა თუ არა ისინი შპს “...” მიერ განხორციელებულ დასაბეგრOოპერაციებს.

ამდენად, კასატორების განმარტებით, საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნების დარღვევა და შემმოწმებლების მიერ შემცირებული თანხების გამოვლენა საფუძვლად დაედო მოგების გადასახადში თანხების დარიცხვას. შესაბამისად, კასატორები საგადასახადო ორგანოს ქმედებას (შემოწმების აქტით მოგების გადასახადში თანხების დარიცხვა) კანონიერად მიიჩნევენ.

ამასთან, კასატორები აღნიშნავენ, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოსა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ერთგვაროვან პრაქტიკას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლის – სსიპ შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონული ცენტრის საკასაციო საჩივრები.

2010 წლის 29 ნოემბერს კასატორებმა წარადგინეს მოსაზრება საკასაციო საჩივრების დასაშვებობაზე და აღნიშნეს, რომ ხსენებული საჩივრები დასაშვებია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” და “გ” ქვეპუნქტების შესაბამისად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 9 დეკემბრის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონული ცენტრის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა 2011 წლის 3 თებერვალს, 12.30 საათზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 მარტის საოქმო განჩინებით საკასაციო საჩივრების განხილვა გადაიდო 2011 წლის 31 მარტს, ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონული ცენტრის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლოს დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 29 აპრილის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე, შპს “...” მოგების გადასახადის სახით დაეკისრა 57194 ლარი დაეკისრა (აქედან ძირითადი თანხა – 45074 ლარი, ჯარიმა – 11181 ლარი, საურავი - 939 ლარი). ხსენებულ აქტში მითითებულია, რომ საგადასახადო შემოწმება შეეხო 2004 წლის 1 აგვისტოდან 2005 წლის 1 მარტამდე პერიოდს. შპს “...” მიერ თხევადი გაზი რეალიზებულ იქნა, როგორც ფიზიკურ, ისე იურიდიულ პირებზე. შპს “...” მიერ ფიზიკურ პირებზე რეალიზებული თხევადი გაზის სარეალიზაციო ფასი შეადგენდა 0.55 ლარს. აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, საბაზრო ფასის დადგენის მიზნით მიმართა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს, რომელმაც 2005 წლის 28 მარტის ¹14/557/9-5 წერილით აცნობა 2004-2005 წლებში თხევადი გაზის საცალო ფასი სამომხმარებლო ფასების ინდექსის მიხედვით, რომლის თანახმადაც, აღნიშნულ პერიოდში 1 კგ. თხევად გაზზე დაფიქსირებულია დღგ-ს გარეშე – 1.42 ლარი. შპს “...” შემოწმების აქტზე წარადგინა შესაგებელი, რომელიც აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის ¹450 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საგადასახადო მოთხოვნის მიხედვით, შპს “...” გადასახდელად დაერიცხა მოგების გადასახადი _ 57194 ლარი.

განსახილველ საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 13 თებერვლის განჩინებაში აღინიშნა, რომ 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-10 ნაწილი საბაზრო ფასის დადგენის პროცედურას არ განსაზღვრავს, იგი აწესრიგებს საგადასახადო ორგანოს მიერ გადასახადის გადამხდელის დაბეგვრის მიზნით საბაზრო ფასის გამოყენების პირობებს, რომელიც ზოგადად მუხლის შინაარსთან ერთობლიობაში განსაზღვრავს, აწერსიგებს დაბეგვრის არსთან დაკავშირებულ და არა წმინდა ფორმალურ საკითხს. ამავე განჩინებაში საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თანახმად ამ კოდექსის პროცედურული დებულებები ვრცელდება 2005 წლის 1 იანვრიდან იმ საგადასახაო პერიოდებზეც, რომელიც მთავრდება 2005 წლის 1 იანვრამდე, არ ვრცელდება ხსენებული კოდექსის 22-ე მუხლის მე-10 ნაწილზე, შესაბამისად მას არ აქვს უკუქცევითი ძალა ახალი საგადასახადო კოდექსის ამოქმედებამდე წარმოშობილი საგადასახადო-სამართლებრივი ურთიერთობის მიმართ, საბაზრო ფასის გამოყენების საკითხი წარმოადგენს საგადასახადო დაბეგვრის რეჟიმის შემადგენელ ნაწილს, განუყოფელია მისგან და მასთან ერთობლიობაში უნდა იქნეს განხილული, რაც გამორიცხავს 2004 წლის განმავლობაში წარმოშობილი საგადასახადო ვალდებულებებთან დაკავშირებით საბაზრო ფასის განსაზღვრის მიმართ 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის დებულებების გამოყენებას. ანალოგიური მოსაზრება საკასაციო სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაშია მოყვანილი (იხ. მაგ. 19.11.06წ. ¹ბს-232-226(3კ-06), 04.04.07წ. ¹ბს-1005-959(2კ-06), 23.06.10წ. ¹ბს-927-887(2კ-09) გადაწყვეტილებები).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-10 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფროსს/მის მოადგილეს უფლება აქვს გამოიტანოს მოტივირებული წერილობითი გადაწყვეტილება გადასახადებით დაბეგვრის მიზნებისათვის საბაზრო ფასის გამოყენების შესახებ, თუ: ა) გარიგება განხორციელდა ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მათი ურთიერთდამოკიდებულება გავლენას არ ახდენს ასეთი გარიგების შედეგებზე; ბ) საგადასახადო ორგანო ასაბუთებს, რომ გარიგების მონაწილეებს შორის გაცხადებული ფასი განსხვავდება ფაქტობრივი ფასისაგან.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, არსებითად არ შეუმოწმებია სადავო საგადასახადო შემოწმების აქტის კანონიერება და სარჩელი საფუძვლიანად მიიჩნია მხოლოდ იმ მოტივით, რომ 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, იმავე კოდექსის 22-ე მუხლის მე-10 ნაწილს, როგორც საბაზრო ფასის განსაზღვრის პროცედურულ დებულებას, აქვს უკუქცევითი ძალა ახალი საგადასახადო კოდექსის ამოქმედებამდე წარმოშობილი სადავო სამართლებრივი ურთიერთობების მიმართ. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ აღნიშნული საფუძვლით სარჩელის დაკმაყოფილებას და აღნიშნავს, რომ სადავო საკითხი ეხება შპს “...” მიერ განხორციელებული საგადასახადო ოპერაციების მოგების გადასახადით დაბეგვრის მართლზომიერებას.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დასკვნითი დებულების გავრცელებას ხსენებული კოდექსის 22-ე მუხლის მე-10 ნაწილზე, რომლის თანახმად, ამ კოდექსის პროცედურული დებულებები ვრცელდება 2005 წლის 1 იანვრიდან იმ საგადასახადო პერიოდებზეც, რომლებიც მთავრდება 2005 წლის 1 იანვრამდე. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მითითებული ნორმა არ ვრცელდება დასახელებული კოდექსის 22-ე მუხლის მე-10 ნაწილზე და ხსენებული ნორმას არა აქვს უკუქცევითი ძალა ახალი საგადასახადო კოდექსის ამოქმედებამდე წარმოშობილი საგადასახადო-სამართლებრივი ურთიერთობების მიმართ. ის გარემოება, რომ ამავე ნორმაში საუბარია საგადასახადო ორგანოს ხელმძღვანელის მოტივირებული ბრძანების მიღებაზე, ასევე არ არის მისი წმინდა პროცედურულ ნორმად განხილვის საფუძველი. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოყენება საგადასახადო ორგანოს, როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს, საქმიანობის ძირითადი ფორმაა დაბეგვრის საკითხებზე გადაწყვეტილებების მისაღებად, აღნიშნული არ გამოირიცხებოდა არც ძველი საგადასახადო კოდექსით საბაზრო ფასის გამოყენების საკითხზე გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში საკითხი შეეხება საბაზრო ფასის განსაზღვრის პროცედურებს. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სადავო საკითხი არ შეეხება საბაზრო ფასის განსაზღვრას, აღნიშნული ფასი ამ შემთხვევაში უკვე დადგენილია საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2005 წლის 28 მარტის ¹14/557/9-5 წერილით და ხსენებული საკითხი არ არის სადავო, არამედ კონკრეტულ შემთხვევაში სადავოა 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის ამოქმედებამდე შპს “...” მიერ განხორციელებული საგადასახადო ოპერაციების მოგების გადასახადით დაბეგვრის კანონიერება, ხოლო ამ ნაწილში 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსს არა აქვს უკუქცევითი ძალა. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საბაზრო ფასის გამოყენების საკითხი ამ შემთხვევაში მოგების გადასახადით დაბეგვრის რეჟიმის არსებითი შემადგენელი ნაწილია, განუყოფელია მისგან და მასთან ერთობლიობაში უნდა იქნეს განხილული, რაც გამორიცხავს 2004 წლის განმავლობაში წარმოშობილ საგადასახადო ვალდებულებებთან დაკავშირებით, საბაზრო ფასის განსაზღვრის პროცედურის მიმართ 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის დებულებების გამოყენებას და მის მიმართ გამოყენებულ უნდა იქნეს 1997 წლის 13 ივნისის საგადასახადო კოდექსის დებულებები. ამასთან, 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-10 ნაწილი საბაზრო ფასის განსაზღვრის პროცედურას არ აწესრიგებს. იგი განსაზღვრავს საგადასახადო ორგანოს მიერ გადასახადის გადამხდელის დაბეგვრის მიზნით, საბაზრო ფასის გამოყენების შემთხვევებს, პირობებს და ადგენს საამისოდ აუცილებელ ფორმალურ მოთხოვნას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 13 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო სასამართლოს დაევალა ყურადღება მიექცია იმ გარემოებაზე, რომ სადავო შემოწმების აქტმა მოიცვა 2004 წლის 1 აგვისტოდან 2005 წლის 1 მარტამდე საანგარიშო პერიოდი. 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადასახადებით დაბეგვრისათვის გამოიყენება ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც მოქმედებს საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დროისათვის. სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოერკვია, შპს “...” სადავო საგადასახადო ვალდებულებების ნაწილი ხომ არ წარმოეშვა აღნიშნული კოდექსის ამოქმედების _ 2005 წლის 1 იანვრის შემდეგ. ასეთ შემთხვევაში აღნიშნული ვალდებულებების დაბეგვრის კანონიერების შემოწმებისას სააპელაციო სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დროისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსით. გასაჩივრებული განჩინებიდან კი არ ირკვევა უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 13 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო სასამართლოსათვის განსაზღვრული მითითებების შესრულება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 13 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო სასამართლოს ასევე დაევალა ძველი (1997 წ.) საგადასახადო კოდექსის საფუძველზე წარმოშობილ საგადასახადო ვალდებულებებთან მიმართებაში დაედგინა თუ რამდენად იქნა რეალიზებული თხევადი საწვავი ფიზიკურ პირებზე შპს “...” მიერ, ეს ფასი შეესაბამებოდა თუ არა რეალურ საბაზრო ღირებულებას, ხომ არ იყო ძველი საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 30-ე ნაწილით გათვალისწინებული დანაკლისი სახეზე. სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაედგინა, არსებობდა თუ არა მოცემულ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლის, მათ შორის, ამავე მუხლის მე-8 ნაწილის პირობები. საკასაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა სააპელაციო სასამართლოს დაედგინა ქ. ქუთაისში იდენტური საქონლის ფასების მინიმალური და მაქსიმალური ზღვარი სადავო პერიოდში საბითუმო და საცალო ვაჭრობისათვის, იმ საფუძვლით, რომ სადავო ანგარიშსწორებები შპს “...” მიერ ფიზიკურ პირებთან სწორედ ქ. ქუთაისში განხორციელდა. გასაჩივრებული განჩინებიდან კი ირკვევა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ შეასრულა საკასაციო სასამართლოს მითითებები, რომელიც აუცილებელი იყო საქმეზე საფუძვლიანი და დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოსატანად. სააპელაციო სასამართლომ საკასაციო სასამართლოს მითითების მიუხედავად არ იმსჯელა სადავო აქტების შესაბამისობაზე 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის დებულებებთან.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ სწორად გამოიყენა 1997 წლის 13 ივნისის საგადასახადო კოდექსი სადავო შემოწმების აქტის საფუძველზე შპს “...” საგადასახადო ვალდებულებების დაკისრების მიმართ.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის _ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ ისე მიიღო გასაჩივრებული განჩინება, რომ არ გამოიკვლია და არ შეაფასა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ შეუმოწმებია სადავო საგადასახადო შემოწმების აქტის კანონიერება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) დებულებებთან მიმართებაში, ყურადღება გადაიტანა მხოლოდ საბაზრო ფასის განსაზღვრის საკითხზე, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ არის არსებითად გამოსაკვლევი საკითხი და ყურადღების მიღმა დარჩა მთავარი საკითხი _ დასახელებული აქტით რამდენად კანონიერად დაერიცხა მოგების გადასახადი შპს “...”. სააპელაცო სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ უნდა ყოფილიყო თხევადი გაზის საცალო ფასის დასადგენად საკმარისი მხოლოდ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურები, საკასო ქვითრები და ხელშეკრულებები. ამასთანავე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც სადავოდ არ არის გამხდარი ფაქტი იმის თაობაზე, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი იქნა გადასახადის დასარიცხად საჭირო ყველა ინფორმაცია, საკასაციო სასამართლო არ გამორიცხავს სასამართლოს ვალდებულებას გამოიკვლიოს, თუ რამ განაპირობა მოგების გადასახის დაანგარიშება დოკუმენტალურად დადასტურებული ფასისაგან განსხვავებული ფასით. ხომ არ არის თხევადი გაზი რეალიზებული თვითღირებულებაზე ნაკლებად და შეუსაბამოდ დაბალ ფასად, რაც თავისმხრივ წინააღმდეგობაში მოდის სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების მიზანთან.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს 1997 წლის საგადასახადო კოდექსი და არსებითად არ უმსჯელია გასაჩივრებულ ნაწილში სადავო აქტების შესაბამისობაზე აღნიშნული კოდექსის მოთხოვნებთან, ანუ იმ საკითხზე, თუ რამდენად კანონიერად დაერიცხა შპს “...” მოგების გადასახადი ხსენებული კოდექსის დებულებების მიხედვით.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორების მოსაზრებას საკასო ქვითრების ნამდვილობასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას მსჯელობა იქონიოს საკასო ქვითრების კანონიერების თაობაზე, ვინაიდან იგი არ წარმოადგენს განსახილველ დავის საგანს, აღნიშნული სცილდება საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილების ფარგლებს და არ შეესაბამება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ არსებითად, საფუძვლიანად უნდა შეამოწმოს სადავო აქტების კანონიერება მოგების გადასახადით დაბეგვრის ნაწილში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) დებულებებთან შესაბამისობის კუთხით, ერთი მხრივ, დააზუსტებინოს და დაასაბუთებინოს შპს “...” თხევადი გაზის საბითუმო ფასად საცალო რეალიზაციისა და სადავო პერიოდში მოქმედი “ფასებისა და ფასწარმოქმნის საფუძვლების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებულ საქონლის საცალო ფასის შემადგენელი სავაჭრო (საშუამავლო) ფასნამატის მიღებაზე უარის თქმის მოტივაცია და მისი შესაბამისობა “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ სამეწარმეო საქმიანობის მიზანთან, ვინაიდან, სამეწარმეო საქმიანობის ძირითადი ნიშანია საქმიანობის განხორციელება მოგების მიღების მიზნით. მეწარმის საქმიანობასთან მოგების მიღების ინტერესი განუყოფელია. მეწარმის საქმიანობა უნდა შეესაბამებოდეს სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების მიზანს. მართალია, სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინებით გარკვეულწილად შეეცადა დაესაბუთებინა შპს “...” ბიზნეს-ინტერესის არსებობა, თუმცა კონკრეტულად არ უთითებს მოგების მიღებაზე უარის თქმის შესახებ შპს “...” მოტივებზე. ხოლო, მეორე მხრივ, საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს მიუთითებს რა ზემოაღნიშნული გარემოებების დადგენის აუცილებლობაზე, იმავდროულად გასაჩივრებული აქტების კანონიერების მტკიცების ვალდებულებისაგან არ ათავისუფლებს ადმინისტრაციულ ორგანოს და მას, როგორც აქტის მიმღებს, აკისრებს ვალდებულებას დაადასტუროს სადავო აქტების საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მიღების ფაქტი. სასამართლომ უნდა გაარკვიოს, რამდენად სარწმუნოდ ამტკიცებს მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო კონკრეტულ შემთხვევაში საბაზრო ფასის გამოყენების მართებულობას, გასაჩივრებული აქტების კანონშესაბამისობას და, შესაბამისად, ხსენებული სადავო აქტებით შპს “...” მოგების გადასახადის დარიცხვის კანონიერებას.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორების მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 19 ივლისის განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკისაგან.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება არასრულია, რის გამოც არსებობს აღნიშნული განჩინების გაუქმების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე¹" ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, ხოლო გასაჩივრებული განჩინება გაუქმდეს. საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს განჩინების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, რის გამოც მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონული ცენტრის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.