ბს-1247-1191(2კ-09) 25 მაისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე

პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა

კასატორები (მოპასუხეები) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს ,,...”

მესამე პირი _ შპს ,,...”

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა და დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 მაისის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

შპს “...” 2007 წლის მაისში სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების _ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს დიდუბე-ჩუღურეთის განყოფილებისა და ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის, მესამე პირის _ შპს “...” მიმართ და მოითხოვა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა და დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა.

მოსარჩელე შპს ,,...” დირექტორმა _ გ. ნ-შვილმა აღნიშნა, რომ 2007 წლის 24 აპრილს ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციიდან ჩაბარდა შეტყობინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, რომლის თანახმადაც, 2007 წლის 2 იანვრის მდგომარეობით ერიცხებოდათ ბიუჯეტის დავალიანება დღგ-ს თანხა 270100.85 ლარის ოდენობით. სხვა რაიმე სახის საგადასახადო მოთხოვნა საგადასახადო ინსპექციიდან მათ არ მიუღიათ. 2007 წლის 26 აპრილს მოსარჩელემ წერილით მიმართა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას, რომლითაც მოითხოვა დარიცხული დღგ-ს ძირითადი თანხის _ 140841.47 ლარისა და დარიცხული საურავის – 105225.91 ლარის წარმომავლობის გაშიფრვა, რის საპასუხოდ 2007 წლის 15 მაისის წერილით აცნობეს, რომ ფინანასთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2004 წლის 3 აგვისტოს ¹1-11/7124 წერილის საფუძველზე საგადასახადო კოდექსის 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გაუქმებას ექვემდებარებოდა 140912 ლარის ოდენობით მიღებული დღგ-ს ჩათვლა, მათ შორის, ანგარიშ-ფაქტურებზე - ¹აა-06 096634 თანხით – 71624 ლარი, ¹აა-06 096635 თანხით _ 7412 ლარი და ¹აა-06 102776 თანხით _ 60876 ლარი.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ¹აა-06 096634 და ¹აა-06 096635 ანგარიშ-ფაქტურებზე დღგ-ს ჩათვლების გაუქმებასთან დაკავშირებით (72 624 და 7 412) ლარის ოდენობით) სასამართლოში შეტანილი აქვს სარჩელი და ამჟამად საქმე უზენაეს სასამართლოში იხილება, წინამდებარე სარჩელით კი ასაჩივრებდნენ ¹აა-0602776 ანგარიშ-ფაქტურაზე დღგ-ს გაუქმებას _ 60 876 ლარის ოდნობით და ამ თანხაზე დარიცხულ საურავს.

მოსარჩელემ ასევე მიუთითა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2005 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილებასა (საქმე ¹2/2/275.291.296.299) და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ამ კატეგორიის საქმეზე დამკვიდრებულ სასამართლო პრაქტიკაზე და აღნიშნა, რომ დღგ-ს ჩათვლა წარმოადგენს შესაბამისი პირის უფლებას მიიღოს სახელმწიფოს მხრიდან მის მიერ გადახდილი საფასურის შედეგად დღგ-ს, როგორც გადასახადით გათვალისწინებული თანხის გადახდილად აღიარება იმ შემთხვევაში, თუ მიმწოდებლის მიერ შესრულდება ამ უკანასკნელის მიმართ დადგენილი ვალდებულება დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში შეტანასთან დაკავშირებით, წინააღმდეგ შემთხვევაში ვერ განხორციელდება მიმღების უფლება დღგ-ს თანხის გადახდილად ჩათვლის თაობაზე. აღნიშნული ეხება 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის საფუძველზე განხორცილებულ ოპერაციებს და შესაბამისად, სარჩელის საგანსაც – 2003 წლის 14 იანვარს განხორციელებულ საქონლის შესყიდვის ოპერაციას, რომლის ანგარიშ-ფაქტურაზეც ¹აა-06 102776 გაუუქმდათ ჩათვლა 60876 ლარზე და დაერიცხათ საურავი.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ იმ პერიოდში, როდესაც განხორციელდა მითითებული შესყიდვის ოპერაცია, მესამე პირს _ საქონლის გამყიდველ შპს “...” არ გააჩნდა სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ რაიმე დავალიანება დღგ-ს ნაწილში, რის დასადასტურებლადაც იგი მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ სისხლის სამართლის სამართლებრივი დევნისა და სისხლის სამართლის ¹160321 საქმის შეწყვეტის შესახებ ფინანსური პოლიციის საგამოძიებო დეპარტამენტის 2005 წლის 4 მარტის დადგენილებას, რომელშიც აღნიშნულია, რომ აჭარის ა/რ სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 2 დეკემბრის ¹200 წერილის თანახმად, შპს “...” სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ გააჩნდა 2085 ლარის დავალიანება.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ სხვა მტკიცებულების წარმოდგენის შესაძლებლობას ისინი მოკლებულნი იყვნენ იმ მიზეზის გამო, რომ მესამე პირის _ შპს “...” წერილის თანახმად, ამ უკანასკნელის მთელი დოკუმენტაცია საფინანსო პოლიციის მიერ არის ამოღებული, ხოლო საბაჟო დეპარტამენტმა რაიმე ინფორმაციის გაცემაზე მოსამართლის ბრძანების გარეშე უარი განაცხადა. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ შეძენილი პროდუქცია შპს ,,...” მიერ უკრაინიდან არის შემოტანილი და საბაჟო გაფორმებისას მას აუცილებლად ექნებოდა გადახდილი დღგ.

გაუქმებული ჩათვლების თანხებზე საურავების დარიცხვის საკითხთან დაკავშირებით მოსარჩელემ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე (საქმე ¹მს-817-403 (კ-კს-05)), რომლითაც დადგენილია, რომ საურავი წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელისათვის დადგენილ პასუხისმგებლობის სახეს, რომელიც გამოყენებული ვერ იქნება იმ პირის მიმართ, რომელიც არ ითვლება გადასახადის გადამხდელად. მოსარჩელის მოსაზრებით, შპს “...” კონკრეტულ შემთხვევაში არ წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელს და დაუშვებელია მის მიმართ საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის I ნაწილით გათვალისწინებული საურავის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 ნოემბრის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის შუამდგომლობები; ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს დიდუბე-ჩუღურეთის განყოფილება ამოირიცხა მოპასუხეთა სიიდან, ხოლო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 11 ივლისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრით (საგადასახადო ინსპექცია).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე შპს “...” დირექტორის _ გ. ნ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 12 იანვრის შეტყობინება ¹002-867 ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, ასევე ბათილად იქნა ცნობილი დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 მაისის ¹06.02/1018 წერილი; მოპასუხეს დაევალა აღადგინოს მის მიერ გაუქმებული ¹აა-06 102776 ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე მიღებული ჩათვლა _ 60876 ლარის ოდენობით, ასევე გაუქმდა თანხაზე დარიცხული საურავი.

აღნიშნული გადაწყვეტილების მიღებისას პირველი ინსტანციის სასამართლომ იხელმძღვანელა შემდეგი მოსაზრებებით:

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი გარემოებები: მოსარჩელემ _ შპს “...” 2003 წლის 14 იანვარს ¹აა-06 102776 ანგარიშ-ფაქტურით შპს “...” შეიძინა საქონელი, კერძოდ, ბურთულა-გორგოლაჭიანი საკისრები. აღნიშნული საქონელი შპს “...” შემოიტანა უკრაინიდან, რაც დადასტურებული იქნა საქმეში არსებული შემოსავლების სამსახურის მიერ წარმოდგენილი ინფორმაციით შპს “...” მიერ 2002 წლის 1 სექტემბრიდან 2002 წლის 31 დეკემბრამდე განხორციელებული საბაჟო ოპერაციების შესახებ, რომლის თანახმადაც, შპს “...” 2002 წლის 11 და 25 ნოემბერს უკრაინიდან განახორციელა ზემოთმითითებული საქონლის იმპორტი, მოახდინა მისი განბაჟება და სხვა გადასახადებთან ერთად გადაიხადა დღგ-ს თანხა.

საქმეში არსებული სისხლის სამართლებრივი დევნისა და სისხლის სამართლის ¹160321 საქმის შეწყვეტის შესახებ ფინანსური პოლიციის საგამოძიებო დეპარტამენტის 2005 წლის 4 მარტის დადგენილების თანახმად, შპს “...”, აჭარის ა/რ სახელმწიფო ინსპექციის 2003 წლის 2 დეკემბრის ¹200 წერილის შესაბამისად, სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ გააჩნდა 2085 ლარის დავალიანება.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში გამოყენებული უნდა იყოს 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსი (1997 წლის რედაქცია), ვინაიდან სადავო დღგ-ს თანხა დარიცხული იქნა 2003 წელს განხორციელებულ ოპერაციაზე. აღნიშნული კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარმოდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით ან გადახდილია საბაჟო დეკლარაციის შესაბამისად, ხოლო 2000 წლის 13 ივლისს ამავე მუხლში შეტანილი ცვლილებების თანახმად, დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. ამავე კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ს გადახდის ფაქტი.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება, რომ შედარების აქტი წარმოადგენდა მტკიცებულებას, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ 2003 წლის აპრილის თვის მდგომარეობით (1997 წლის რედაქციის საგადასახადო კოდექსით დადგენილი იყო ანგარიშ-ფაქტურების წარდგენის 90-დღიანი ვადა) შპს “...” დღგ-ს ნაწილში გააჩნდა სადავო თანხის ოდენობით ბიუჯეტის დავალიანება და მიიჩნია, რომ აღნიშნული დოკუმენტი არ შეიძლება ყოფილიყო შპს “...” დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების საფუძველი, ვინაიდან დღგ-თი დასაბეგრი სადავო ოპერაცია განხორციელდა 2003 წლის იანვარში, ხოლო წარმოდგენილი შედარების აქტი არ იძლეოდა იმის განსაზღვრის შესაძლებლობას, რომ სადავო დავალიანება წარმოიშვა ზემოთმითითებული ოპერაციის შედეგად და 2003 წლის აპრილის თვის პერიოდისათვის შპს “...” ერიცხებოდა ეს დავალიანება. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს უნდა აღუდგეს ¹აა-06 102776 ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე მიღებული და შემდგომ გაუქმებული ჩათვლა _ 60 876 ლარის ოდენობით და განმარტა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს. მთელი საბუღალტრო მასალა, როგორც შპს “...”, ისე საბაჟო დეპარტამენტიდან ამოღებულ იქნა საფინანსო პოლიციის მიერ, ხოლო მოპასუხემ და მესამე პირმა ასეთი მტკიცებულების წარმოდგენა ვერ შეძლეს.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ შპს “...” სადავო ანგარიშ-ფაქტურით დღგ-ს გადაუხდელობის გამო საურავების დარიცხვა მიიჩნია უკანონოდ, ვინაიდან იგი ეწინააღმდეგებოდა საგადასახადო კოდექსის როგორც ძირითად პრინციპებს, ასევე მისი გარკვეული ნორმების მოთხოვნებს. საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის შესაბამისად, არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმწოდებელს, რომელიც ამ კოდექსის მე-3 და მე-4 კარების მიზნებისათვის იწოდება გადასახადის გადამხდელად ანუ დღგ-ს გადამხდელს წარმოადგენდა საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმწოდებელი. შესაბამისად, ვინაიდან შპს “...” კონკრეტულ შემთხვევაში წარმოადგენდა მყიდველს, იგი დღგ-ს გადამხდელი არ შეიძლება ყოფილიყო.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ გადასახადის თანხა არ არის გადახდილი დადგენილი ვადისათვის, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, გადაიხადოს თანხის 0,15% თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე, გადახდის ვადის დადგენილი თარიღიდან გადასახადის გადახდის თარიღამდე, გარდა ამ კოდექსის 252¹-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა. საურავი წარმოადგენდა დამატებით გადასახადს თანხების არათავისდროულად გადახდის გამო და ამ დარღვევისათვის პასუხისმგებლობა დადგებოდა იმ შემთხვევაში, როდესაც გადასახადის გადამხდელი დადგენილ ვადებში არ გადაიხდიდა გადასახადს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ ჩათვალა, რომ ვინაიდან შპს “...” დღგ-ს როგორც არაპირდაპირი გადასახადის ბუნებიდან გამომდინარე, არ წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელს, მის მიმართ არ შეიძლება გამოყენებული ყოფილიყო საურავის დარიცხვა, როგორც გადასახადის გადამხდელისათვის დადგენილი პასუხისმგებლობის სახე.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 12 იანვრის ¹002-867 შეტყობინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ და დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 მაისის ¹06.02/1018 წერილი მოსარჩელესთან მიმართებაში წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, ვინაიდან ამ დოკუმენტების საფუძველზე გახდა ცნობილი მოსარჩელისათვის დღგ-ს ჩათვლის გაუქმება, ხოლო აღნიშნულის თაობაზე მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელისათვის კანონით დადგენილი სხვა ფორმით არ ყოფილა ცნობილი, რაც ეწინააღმდეგებოდა საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნებს და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილად იქნა ცნობილი.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია) და მოითხოვეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 მაისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ისნპექცია) სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და დამატებით განმარტა: სასამართლომ ვერ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება სარჩელის დაუშვებლობის თაობაზე, ვინაიდან მოსარჩელეს საგადასახადო ინსპექციიდან კანონით დადგენილი წესით არ ეცნობა მიღებული ჩათვლების გაუქმების თაობაზე. მოსარჩელის მიერ სარჩელი აღძრულ იქნა მას შემდეგ, რაც მას ჩაბარდა თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 12 იანვრის შეტყობინება ¹002-867 ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ და დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 15 მაისის ¹06.02/1018 წერილი.

სააპელაციო სასამართლომ ვერ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების თაობაზე, ეფუძნება ქმედების განხორციელებას, ვინაიდან მხარე არც სარჩელში და არც საქმის არსებითად განხილვის მთელ პერიოდში მითითებული მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად არ უთითებდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლს. მხარის მიზანი აღნიშნული მოთხოვნის ფორმირებისას იყო გაუქმებული ჩათვლის აღდგენა, რაც თავისთავად გულისხმობდა საგადასახადო ორგანოს მხრიდან, სასამართლოს დადებითი გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში, ამ გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას, რაც სრულად მოიცავს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 23-ე მუხლის დეფინიციას.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტის მოსაზრება, რომ სადავო ანგარიშ-ფაქტურაში არ არის მითითებული სასაქონლო ზედნადების ნომერი და სასაქონლო ზედნადები საქმეში წარმოდგენილი არ არის, საერთოდ ეჭვქვეშ დგება დასაბეგრი ოპერაციების განხორციელების ფაქტი, ასევე ვერ იქნება გაზიარებული, ვინაიდან საქმის მასალებში წარმოდგენილი შემოსავლების სამსახურის ინფორმაციის დამუშავებისა და ანალიზის დეპარტამენტის უფროსის 2008 წლის 11 ნოემბრის ¹41150 სამსახურებრივი ბარათიდან ირკვევა, რომ შპს ,,...” მიერ, 2002 წლის 1 სექტემბრიდან 2002 წლის 31 დეკემბრამდე, ნამდვილად ჰქონდა უკრაინის რესპუბლიკიდან ბურთულა-გორგოლაჭიანი საკისრების, საკისრებისა და საღერძე ზეთის შემოტანის ფაქტს ადგილი. საქმეში წარმოდგენილი სისხლისსამართლებრივი დევნისა და სისხლის სამართლის ¹160321 საქმის შეწყვეტის შესახებ დადგენილების თანახმად, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 2 დეკემბრის ¹200 წერილის საფუძველზე, უტყუარადაა დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ შპს ,,...” სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ გააჩნდა 2085 ლარის დავალიანება.

შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ შპს ,,...” მიერ, 2002 წლის 1 სექტემბრიდან 2002 წლის 31 დეკემბრამდე, ნამდვილად ჰქონდა ადგილი უკრაინის რესპუბლიკიდან ბურთულა-გორგოლაჭებიანი საკისრების იმპორტს და შპს ,,...” განხორციელებული სასაქონლო ოპერაციის პერიოდისათვის არ ერიცხებოდა დამატებითი ღირებულების გადასახადი.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა და მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორთა მოსაზრებით სასამართლომ სათანადოდ არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2004 წლის 3 აგვისტოს ¹1-11/7124 წერილი, საიდანაც დგინდება, რომ საგადასახადო დეპარტამენტის დღგ-ს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების კანონდარღვევით გამოყენების გამოვლენის კუთხით გატარებული მუშობის შედეგად დგინდება, რომ შპს ,,...” მიერ სავარაუდოდ უსაქნოლო ოპერაციებზე და ფიქტიურ გარიგებებზე გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით სერია აა-06 ¹102776, აა 06 ¹096634 და სერია აა-06 ¹096635 შპს ,,...” მიერ განხორციელებულია ჩათვლები, რის შედეგადაც საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით არ არის უზრუნველყოფილი კუთვნილი გადასახადების ბიუჯეტში გადახდა.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ სასამართლოს სასარჩელო განხილვისას აუცილებლად უნდა გამოეკვლია ჰქონდა თუ არა ადგილი უსაქონლო/ფიქტიურ ოპერაციებს და აუცილებლად უნდა დაედგინა განსახილველ ოპერაციებთან მიმართებაში სასაქონლო ზედნადებები იყო თუ არა შედგენილი კანონმდებლობის დაცვით. კასატორები თვლიან, რომ საქალაქო სასამართლომ სათანადო სამართლებრივი შეფასება არ მისცა საქმეში წარმოდგენილ შპს ,,...” შედარების აქტებს, საიდანაც დგინდება, რომ შპს ,,...” ბიუჯეტის მიმართ ერიცხება სოლიდური დავალიანება, რაც თავისთავად გამორიცხავს შპს ,,...” მიერ სადავოდ გამხდარ ანგარიშ-ფაქტურით დღგ-ს ჩათვლის აღდგენას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები დასაშვებობის შესამოწმებლად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 7 დეკემბრის განჩინებით დასაშვებად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები და საქმის განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლოს, საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

შპს “...” 2003 წლის 14 იანვარს ¹აა-06 102776 ანგარიშ-ფაქტურით მესამე პირისაგან _ შპს “...” შეიძინა საქონელი, კერძოდ, ბურთულა-გორგოლაჭიანი საკისრები. აღნიშნული საქონელი შპს “...” შემოიტანა უკრაინიდან, რაც დადასტურებული იქნა საქმეში არსებული შემოსავლების სამსახურის მიერ წარმოდგენილი ინფორმაციით შპს “...” მიერ 2002 წლის 1 სექტემბერიდან 2002 წლის 31 დეკემბრამდე განხორციელებული საბაჟო ოპერაციების შესახებ, რომლის თანახმადაც, შპს “...” 2002 წლის 11 და 25 ნოემბერს უკრაინიდან განახორციელა ზემოთმითითებული საქონლის იმპორტი, მოახდინა მისი განბაჟება და სხვა გადასახადებთან ერთად გადაიხადა დღგ-ს თანხა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორთა მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს უნდა გამოეკვლია შპს ,,...” და შპს ,,...” შორის განხორციელებული ზემოაღნიშნული ოპერაცია იყო თუ არა ფიქტიური/უსაქონლო ხასიათის და აქვე დამატებით განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.2 მუხლის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი. საკასაციო სასამართლო კასატორთა ყურადღებას ასევე მიაქცევს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლზე და აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული სამართალწარმოებისათვის მახასიათებელი ინკვიზიციურობის ელემენტები, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ ათავისუფლებს მტკიცების ტვირთის ვალდებულებისაგან.

კასატორთა მოსაზრება, რომ სადავო ანგარიშ-ფაქტურაში არ არის მითითებული სასაქონლო ზედნადების ნომერი და სასაქონლო ზედნადები საქმეში წარმოდგენილი არ არის საერთოდ ეჭვქვეშ დგება დასაბეგრი ოპერაციების განხორციელების ფაქტი, ასევე ვერ იქნება გაზიარებული, ვინაიდან საქმის მასალებში წარმოდგენილი შემოსავლების სამსახურის ინფორმაციის დამუშავებისა და ანალიზის დეპარტამენტის უფროსის 2008 წლის 11 ნოემბრის ¹41150 სამსახურებრივი ბარათიდან (ტ. I, ს.ფ. 248-250) ირკვევა, რომ შპს ,,...” მიერ, 2002 წლის 1 სექტემბრიდან 2002 წლის 31 დეკემბრამდე, ნამდვილად ჰქონდა უკრაინის რესპუბლიკიდან ბურთულა-გორგოლაჭიანი საკისრების, საკისრების და საღერძე ზეთის შემოტანის ფაქტს ადგილი. საქმეში წარმოდგენილი სისხლისსამართლებრივი დევნისა და სისხლის სამართლის ¹160321 საქმის შეწყვეტის შესახებ დადგენილების თანახმად (ტ. I, ს.ფ.21), აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 2 დეკემბრის ¹200 წერილის საფუძველზე, უტყუარადაა დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ შპს ,,...” სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ გააჩნდა 2085 ლარის დავალიანება. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ შპს ,,...” მიერ, 2002 წლის 1 სექტემბრიდან 2002 წლის 31 დეკემბრამდე, ნამდვილად ჰქონდა ადგილი უკრაინის რესპუბლიკიდან ბურთულა-გორგოლაჭებიანი საკისრების იმპორტს და შპს ,,...” განხორციელებული სასაქონლო ოპერაციის პერიოდისათვის არ ერიცხებოდა დამატებითი ღირებულების გადასახადი.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილზე, სადაც აღნიშნულია, რომ არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრება საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმწოდებელს, რომელიც ამ კოდექსის მე-3 და მე-4 კარების მიზნებისათვის იწოდება გადასახადის გადამხდელად, ანუ დღგ-ს გადამხდელად გვევლინება საქონლის მიმწოდებელი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში შპს ,,...” წარმოადგენს მყიდველს, შესაბამისად, იგი დღგ-ს გადამხდელად ვერ იქნება მიჩნეული. საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ გადასახადის თანხა არ არის გადახდილი დადგენილი ვადისათვის, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, გადაიხადოს თანხის 0,15% თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე, გადახდის ვადის დადგენილი თარიღიდან გადასახადის გადახდის თარიღამდე, გარდა ამ კოდექსის 252¹ მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა. ამდენად თუკი შპს ,,...” არ წარმოადგენს დღგ-ს გადამხდელს, მის მიმართ ვერ იქნება გამოყენებული საურავის დარიცხვა, როგორც გადასახადის გადამხდელისათვის დადგენილი პასუხისმგებლობის სახე.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორთა მოსაზრებას, რომ მათ მიერ წარმოდგენილი შედარების აქტი წარმოადგენს მტკიცებულებას, რომლითაც დასტურდება, რომ 2003 წლის აპრილის თვის მდგომარეობით შპს ,,...” ერიცხებოდა ბიუჯეტის დავალიანება დღგ-ს ნაწილში სადავო თანხის ოდენობით, როგორც ძირითადი დავალიანება. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ დღგ-თი დასაბეგრი სადავო ოპერაცია განხორციელებულია 2003 წლის იანვარში, ხოლო წარმოდგენილი დოკუმენტით ვერ დგინდება ის გარემოება, რომ სადავო დავალიანება წარმოშობილია ზემოთმითითებული ოპერაციის შედეგად და რომ 2003 წლის აპრილის თვის პერიოდისათვის შპს ,,...” ერიცხებოდა კონკრეტულად ეს დავალიანება.

საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ სრულად გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან კასატორებს არ წარმოუდგენიათ დასაბუთებული საკასაციო შედავება, საკასაციო სასამართლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, თვლის რომ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 მაისის განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სასკ-ის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსსკ-ის 257-ე, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.