ბს-1250-1194(კ-09) 9 თებერვალი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

გ. ილინას მდივნობით

კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი;

წარმომადგენლები _ რ. ც-ძე, მ. ბ-ძე;

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს “...”;

დირექტორი _ მ. ქ-ძე, წარმომადგენელი _ გ. გ-იანი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 ივლისის განჩინება

დავის საგანი – ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

2008 წლის 10 ნოემბერს შპს “...” სასარჩელო განცხადებით, ხოლო შემდეგ დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს, მოპასუხის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა /იხ.ს.ფ. ტ.I, 1-10; 35-44/.

საქმის გარემოებები:

2008 წლის 23 ოქტომბერს მოსარჩელეს ჩაბარდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2008 წლის 8 ოქტომბრის ¹325893 ბრძანება საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ და იმავე სამსახურის 2008 წლის 13 ოქტომბრის ¹001-465 საგადასახადო მოთხოვნა, რომელთა საფუძველზეც მას დაეკისრა ჯარიმის სახით 3000 ლარის გადახდა.

მოსარჩელის მითითებით, 2008 წლის 16 სექტემბერს დაზიანდა მის მფლობელობაში არსებული საკონტროლო-სალარო აპარატი, რის გამოც შესაკეთებლად გამოიძახა ხელოსანი – ი. ო-იანი. ხელოსანმა დაადგინა, რომ საკონტროლო-სალარო აპარატს დაზიანებული ჰქონდა ფისკალური მეხსიერება და შესაბამისად, შეადგინა ¹1 აქტი, ამასთან მოსარჩელე გააფრთხილა, რომ საგადასახადო ინსპექციის წერილობითი ნებართვის გარეშე სალარო აპარატს ვერ შეაკეთებდა. შპს “...” დირექტორმა მის საკუთრებაში არსებული 10კვ.მ. ფართის მაღაზია საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთებამდე დროებით დახურა.

მოსარჩელემ 2008 წლის 17 სექტემბერს მიმართა საგადასახადო ინსპექციის სალარო აპარატის მუშაობაზე პასუხისმგებელ პირს – პ. ა-შვილს, რომელმაც მას განუმარტა, რომ სალარო აპარატი ჯერ შეეკეთებინა და მერე მისულიყო ინსპექციაში. შპს “...” დირექტორი კვლავ დაუკავშირდა ხელოსანს, რომელმაც გაუმეორა, რომ სალარო აპარატს საგადასახდო ინსპექციის ნებართვის გარეშე ხელს ვერ ახლებდა. მოსარჩელემ 17 სექტემბერს განმეორებით მიმართა პ. ა-შვილს და აცნობა, რომ ხელოსანი უარს აცხადებდა სალარო აპარატის შეკეთებაზე, თუ არ ექნებოდა საგადასახდო ორგანოს წერილობითი ან სხვა სახის ნებართვა. პ. ა-შვილმა უპასუხა, რომ ის არანაირ ნებართვას არ იძლეოდა და სალარო აპარატი ხელოსანს უნდა შეეკეთებინა. 18 სექტემბერს მოსარჩელე და ხელოსანი ერთად მივიდნენ პ. ა-შვილთან, რომელმაც განუცხადა, რომ როდესაც ხელოსანი შეაკეთებდა სალარო აპარატს, მიეტანა მისთვის, რის შემდეგაც დააწერინებდა განცხადებას. მოსარჩელე შევიდა სამსახურის უფროსთან, რომელმაც გამოიძახა პ. ა-შვილი და მიუთითა, რომ ჯეროვნად მომსახურებოდა მას, თუმცა განცხადება არ დააწერინა და უთხრა, რომ მისი მხრიდან ზეპირი განცხადება-ინფორმაციაც საკმარისი იყო. ხელოსანმა 18 სექტემბერს შეაკეთა სალარო აპარატი და მიუტანა დღის ბოლოს. მოსარჩელემ სალარო აპარატი 19 სექტემბერს მიიტანა პ. ა-შვილთან, რომელმაც აპარატი გაანულა და დააწერინა განცხადება. 2008 წლის 25 სექტემბერს საგადასახადო სამსახურის წარმომადგენელმა შეუდგინა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი ¹325893, რასაც მოსარჩელე არ დაეთანხმა. 2008 წლის 8 ოქტომბერს საგადასახადო სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრის უფროსის მოადგილის მიერ გამოცემულ იქნა ბრძანება ¹325893, მის საფუძველზე კი 2008 წლის 13 ოქტომბერს გამოწერილ იქნა საგადასახადო მოთხოვნა ¹001-465, რომლითაც დაჯარიმდა 3000 ლარით.

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

საგადასახადო ორგანოს თანამშრომლებმა მოსარჩელეს არ განუმარტა, რომ იმავდროულად საჭირო იყო წერილობითი განცხადება საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანებასთან დაკავშირებით. მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო კოდექსის 139.7 მუხლის მიხედვით, საგადასახადო სამართალდარღვევად იქნა მიჩნეული საკონტროლო-სალარო აპარატზე საგადასახადო ორგანოს მიერ დადებული ლუქის განზრახ მოხსნა ან საკონტროლო-სალარო აპარატის იმგვარი გამოყენება, რომ შესაძლებელი გამხდარიყო მის ფისკალურ მეხსირებაში შეღწევა ან ამ მეხსიერებაზე სხვაგვარი ზემოქმედება, რაც იწვევდა დაჯარიმებას 3000 ლარის ოდენობით. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მითითებული მუხლით გათვალისწინებული ქმედება მის მიერ ჩადენილი არ ყოფილა. კერძოდ, საგადასახადო ორგანოს მიერ დადებული ლუქი არ მოუხსნია, სალარო აპარატი განზრახ არ დაუზიანებია და არც სხვაგვარი ზემოქმედება განუხორციელებია მის ფისკალურ მეხსიერებაში შესაღწევად. აღნიშნულს არც საგადასახადო ორგანო ხდის სადავოდ და მის მიმართ სამართალდარღვევის ოქმის შედგენა მოხდა მხოლოდ იმის გამო, რომ შპს “...” მიერ დაგვიანებით იქნა წარდგენილი განცხადება თბილისის რეგიონალურ ცენტრში საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალური მეხსირების დაზიანების შესახებ.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები:

მოსარჩელის მითითებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 39.1. “ა” მუხლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელს უფლება ჰქონდა, საგადასახადო ორგანოებისგან მიეღო ინფორმაცია საგადასახადო კანონმდებლობის, გადასახადის გადამხდელთა უფლებების საგადასახადო ორგანოთა და მათი თანამდებობის პირთა უფლებების შესახებ. ასევე, საგადასახადო კოდექსის 39-ე მუხლის მე-11 პუნქტის საფუძველზე მის მიმართ არ შეიძლება გავრცელდეს ამავე მუხლის მე-7 პუნქტით გათვალისწინებული ჯარიმა; ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 პრიმა მუხლი /იხ.ს.ფ. ტ.I, 1-10; 35-44/.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის წარმომადგენელმა თბილისის საქალაქო სასამართლოში წარადგინა შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ სცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

შესაგებლის ფაქტობრივი საფუძველი:

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის შესაბამისად, ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი პირების მიერ საქონლის/მომსახურების მიწოდების დროს მომხმარებლებთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას შესაბამისი მონაცემები აღირიცხებოდა მხოლოდ საკონტროლო-სალარო აპარატის მეშვეობით. იმავდროულად, საკონტროლო-სალარო აპარატები უნდა ყოფილიყო ქართულენოვანი, ფისკალური მეხსიერების მქონე, სახელმწიფო რეესტრში შეტანილი, ტექნიკურად გამართული, საგადასახადო ორგანოში რეგისტრირებული და სათანადო წესით დალუქული. აღნიშნული მოთხოვნებიდან რომელიმე პირობის არარსებობის შემთხვევაში ითვლება, რომ ობიექტი ფუნქციონირებდა საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე. მოპასუხის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, სამართალდარღვევის ოქმი შედგა და სამართალდარღვევა დაფიქსირდა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამოსილი პირების მიერ. ოქმში ნათლად იყო მითითებული ოქმის შედგენის მომენტისათვის მეწარმის მიერ ობიექტზე საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების წესის დარღვევა. კერძოდ, ოქმის შედგენის მიზეზი იყო ის, რომ შპს “...” დაგვიანებით წარადგინა განცხადება შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალური მეხსიერების დაზიანების შესახებ /იხ.ს.ფ. ტ.I, 60-68/.

სასამართლო სხდომაზე მოპასუხის წარმომადგენელმა დამატებით განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის 44.1 და 45-ე მუხლების შესაბამისად, აუცილებელი იყო საგადასახადო ორგანოსა და გადასახადის გადამხდელს შორის ურთიერთობას ჰქონოდა წერილობითი ხასიათი, ვინაიდან ზეპირ ურთიერთობას იურიდიული ძალა არ ჰქონდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს უნდა სცოდნოდა კანონის ნორმები, ემოქმედა საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად და საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთების თაობაზე საგადასახადო ორგანოსათვის მიემართა წერილობითი განცხადებით /იხ. სხდომის ოქმი. ს.ფ. /.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 14 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს “...” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2008 წლის 8 ოქტომბრის ¹325893 ბრძანება და 2008 წლის 13 ოქტომბრის ¹001-465 საგადასახადო მოთხოვნა; მოპასუხეს - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურ ცენტრს დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის - 100 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

შპს “...” დაუზიანდა საკონტროლო-სალარო აპარატი, რის გამოც მიმართა ხელოსანს და მოითხოვა შეკეთება. საქმეში წარდგენილი იყო საკონტროლო-სალარო აპარატის შემკეთებლის ი. ო-იანის 2008 წლის 16 სექტემბრის საკონტროლო-სალარო აპარატის შესაკეთებლად გადაცემისა და უკან დაბრუნების აქტი ¹1, სადაც მითითებული იყო, რომ შპს “...” საკონტროლო-სალარო აპარატზე დაზიანებული იყო ფისკალური მეხსიერება და ესაჭიროებოდა მისი შეცვლა. იქვე მითითებული იყო, რომ ფისკალური მეხსიერება შეცვლილი იყო და აპარატი - განულებული. საქმეში ასევე წარდგენილი იყო 2008 წლის 19 სექტემბრის შპს “...” დირექტორის მ. ქ-ძის მიერ თბილისის რეგიონალური ცენტრის სახელზე დაწერილი განცხადება, სადაც მიუთითა, რომ საკონტროლო-სალარო აპარატს 16.09.2009 წელს დაუზიანდა ფისკალური მეხსირება, რაც 18.09.2009 წელს ხელოსნის მიერ შეკეთებულ იქნა. მ. ქ-ძე ითხოვდა აპარატის ფისკალურ მეხსიერებაში საიდენტიფიკაციო კოდის შეყვანას და აღნიშნავდა, რომ 16 სექტემბრიდან 19 სექტემბრამდე მაღაზიაში მომხმარებელთან შეჩერებული ჰქონდა ფულადი ანგარიშსწორება. საქმეში წარდგენილი იყო 2008 წლის 25 სექტემბერს შედგენილი საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი ¹325893, სადაც მითითებული იყო, რომ შპს “...” თბილისის რეგიონალურ ცენტრში დაგვიანებით წარადგენა განცხადება საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალური მეხსირების დაზიანების შესახებ; საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის საფუძველზე თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა 2008 წლის 8 ოქტომბერს გამოსცა ¹325893 ბრძანება, რომლითაც საგადასახადო კოდექსის 139.7 მუხლის საფუძველზე შპს “...” დაჯარიმდა 3000 ლარით; მითითებული ბრძანების საფუძველზე 2008 წლის 13 ოქტომბერს მოსარჩელეს გაეგზავნა ¹001-465 საგადასახადო მოთხოვნა.

სასამართლოს მითითებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139.7 მუხლის თანახმად, საკონტროლო-სალარო აპარატზე საგადასახადო ორგანოს მიერ დადებული ლუქის განზრახ მოხსნა ან საკონტროლო-სალარო აპარატის იმგვარი გამოყენება, რომ შესაძლებელი გამხდარიყო მის ფისკალურ მეხსიერებაში შეღწევა, ან ამ მეხსიერებაზე სხვაგვარი ზემოქმედება იწვევდა დაჯარიმებას 3000 ლარის ოდენობით. საქალაქო სასამართლოს დასკვნით, განსახილველ შემთხვევაში ვერ დადგინდა და არც საგადასახადო ორგანოს არ გაუხდია სადავოდ ის გარემოება, რომ მოსარჩელე შპს “...” მხრიდან ადგილი ჰქონდა საკონტროლო-სალარო აპარატზე საგადასახადო ორგანოს მიერ დადებული ლუქის განზრახ მოხსნას ან საკონტროლო-სალარო აპარატის იმგვარ გამოყენებას, რომ შესაძლებელი გამხდარიყო მის ფისკალურ მეხსიერებაში შეღწევა ან სხვაგვარი ზემოქმედება. მოსარჩელე დაჯარიმდა მხოლოდ იმის გამო, რომ მან დაგვიანებით წარადგინა განცხადება საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთების თაობაზე. ამასთან, სხდომაზე საკონტროლო-სალარო აპარატის შემკეთებელმა – ი. ო-იანმა დაადასტურა, რომ აპარატის ფისკალური მეხსიერება დაზიანებული იყო შიგნიდან ისე, რომ გარედან მისი დაზიანება ვერ მოხერხდებოდა. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139.7 მუხლი არ ითვალისწინებდა პასუხისმგებლობას საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთების თაობაზე განცხადების დაგვიანებით წარდგენისათვის, არამედ ითვალისწინებდა პასუხისმგებლობას მხოლოდ საკონტროლო-სალარო აპარატზე საგადასახადო ორგანოს მიერ დადებული ლუქის განზრახ მოხსნის, საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალურ მეხსიერებაში შეღწევის ან ამ მეხსიერებაზე სხვაგვარი ზემოქმედების შემთხვევებში, რაც მოსარჩელეს არ განუხორციელებია და შესაბამისად, არასწორად მოხდა მოსარჩელის დაჯარიმება მითითებული ნორმის საფუძველზე.

საქმეში არსებული მასალებიდან გამომდინარე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ შპს “...” საკონტროლო-სალარო აპარატი დაუზიანდა 2008 წლის 16 სექტემბერს, 17 და 18 სექტემბერს შპს “...” დირექტორმა-მ. ქ-ძემ ჯერ მარტო, შემდეგ კი ი. ო-იანთან ერთად მიმართა საგადასახადო ორგანოს საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთების მოთხოვნით, ხოლო 19 სექტემბერს საგადასახადო ორგანოში წარადგინა წერილობითი განცხადება. საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, მართალია, საგადასახადო კოდექსის 139.11 მუხლი ითვალისწინებდა იმავე მუხლის მე-7 ნაწილით განსაზღვრული ჯარიმისაგან პირის გათავისუფლების შესაძლებლობას მხოლოდ მაშინ, თუ იგი საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანების თაობაზე შეტყობინებას გაუგზავნიდა საგადასახადო ორგანოს დაზიანების დაფიქსირებიდან არა უგვიანეს მეორე სამუშაო დღისა, მაგრამ პასუხისმგებლობა გამოირიცხებოდა იმ შემთხვევაშიც, თუ პირი უშუალოდ, პირადად მიმართავდა საგადასახადო ორგანოს და გააკეთებდა განცხადებას საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანებისა და მისი შეკეთების თაობაზე. საქალაქო სასამართლოს დასკვნით, ასეთ შემთხვევაშიც პირი კეთილსინდისიერად მოქმედებდა და მის განზრახვას წარმოადგენდა, საგადასახადო ორგანოსათვის ეცნობებინა საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანების შესახებ. ასეთ შემთხვევაში, საგადასახადო ორგანოს თანამშრომელი ვალდებული იყო, განემარტა გადასახადის გადამხდელისათვის, რომ საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთების თაობაზე განცხადება წარედგინა წერილობითი ფორმით.

საქალაქო სასამართლომ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 39.1. “ა”, 52.1. “ა” და “ნ” მუხლები და განმარტა, რომ საგადასახადო ორგანოების თანამშრომლები ვალდებულნი იყვნენ მოსარჩელისათვის განემარტათ, რომ მას თავისი მოთხოვნა საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთების თაობაზე აუცილებლად უნდა დაეფიქსირებინა წერილობით განცხადებაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოხდებოდა მის მიმართ საჯარიმო სანქციის გამოყენება /იხ.ს.ფ. ტ.I, 97-106/.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა, რომელმაც მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

სამართალდარღვევის ოქმი შედგენილი და სამართალდარღვევა დაფიქსირებული იყო საგადასახადო ინსპექციის უფლებამოსილი პირების მიერ. ოქმში ნათლად იყო მითითებული მეწარმის მიერ ობიექტზე საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების წესის დარღვევის შესახებ. კერძოდ, შპს “...” მიერ დაგვიანებით იქნა წარდგენილი განცხადება შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალური მეხსიერების დაზიანების თაობაზე. საგადასახადო კოდექსის 44-45-ე მუხლებიდან გამომდინარე, საგადასახადო ორგანოსა და გადასახადის გადამხდელს შორის ურთიერთობას იურიდიული ძალა გააჩნდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ის შედგენილი იყო საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წერილობითი ფორმით. გადამხდელს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესით გაეგზავნა საგადასახადო მოთხოვნა, რომელიც გამოცემული იყო საგადასახადო კანონმდებლობის სრული დაცვით და მისი ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობდა. საგადასახადო კოდექსის 139.7 მუხლის თანახმად, საკონტროლო-სალარო აპარატზე საგადასახადო ორგანოს მიერ დადებული ლუქის განზრახ მოხსნა ან საკონტროლო-სალარო აპარატის იმგვარი გამოყენება, რომ შესაძლებელი გამხდარიყო მის ფისკალურ მეხსიერებაში შეღწევა ან ამ მეხსიერებაზე სხვაგვარი ზემოქმედება - იწვევდა დაჯარიმებას 3000 ლარის ოდენობით, ხოლო ამ მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმისაგან თავისუფლდებოდნენ პირები, თუ მათ საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანების თაობაზე შეტყობინება გაუგზავნეს საგადასახადო ორგანოს დაზიანების დაფიქსირებიდან არა უგვიანეს მეორე სამუშაო დღისა. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 10 მარტის ¹186 ბრძანების 3.5 მუხლის თანახმად, საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანების შემთხვევაში, გადამხდელი ვალდებული იყო, ამ დაზიანების აღმოფხვრამდე შეეჩერებინა მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორების ოპერაციები. ამასთან, იმ შემთხვევაში, თუ საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთება მოითხოვდა მისი რომელიმე ნაწილის გამოცვლას, დაუშვებელი იყო მისი არაიდენტური ნაწილით ჩანაცვლება. “საქართველოს მთავრობის უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ” კანონის 5.3 მუხლის თანახმად, სამინისტრო ფინანსდებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან. “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის 5.1. “ლ” მუხლის თანახმად, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდებოდნენ სახელმწიფო საფინანსო-საკრედიტო, საგადასახადო, საბაჟო და სხვა მაკონტროლებელი ორგანოები, როგორც მოსარჩელეები ან მოპასუხეები. ამავე მუხლის “უ” ქვეპუნქტის თანახმად, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდებოდნენ დაწესებულებები (ორგანიზაციები), რომელთა ხარჯები ფინანსდებოდა მხოლოდ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან - ყველა საქმეზე, რის გამოც თბილისის რეგიონალური ცენტრისათვის (საგადასახადო ინსპექციისათვის) სახელმწიფო ბაჟის დაკისრება უკანონო იყო /იხ.ს.ფ. ტ.I, 112-123/.

სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 14 ივლისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, კერძოდ, შპს “...”, როგორც გადასახადის გადამხდელი, 1998 წლის 18 დეკემბრიდან დარეგისტრირდა თბილისის რეგიონალურ ცენტრში და მისი საიდენტიფიკაციო ნომერი იყო ..............; მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ შპს “...” საკონტროლო-სალარო აპარატზე 2008 წლის 16 სექტემბერს დაზიანდა ფისკალური მეხსიერება და იგი იმავე დღეს - 18²⁰ საათზე შესაკეთებლად გადაეცა ტმც-ის წარმომადგენელს-ი. ო-იანს. საქმის მასალების თანახმად, სადავო არ იყო ასევე ის გარემოება, რომ 17-18 სექტემბერს შპს “...” დირექტორი გამოცხადდა მოპასუხე ორგანიზაციაში შესაბამის თანამდებობის პირებთან, რომელთაც ზეპირად შეატყობინა აღნიშნული ფაქტის თაობაზე; შპს “...” დირექტორი არ გაუფრთხილებიათ იმის შესახებ, რომ შეტყობინება წერილობითი ფორმით უნდა წარედგინა შეკეთებული საკონტროლო-სალარო აპარატის წარდგენამდე. საქმის მასალების თანახმად, საკონტროლო-სალარო აპარატი შეკეთებული სახით მეწარმეს დაუბრუნდა 18 სექტემბერს; 2008 წლის 25 სექტემბერს შედგა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი ¹325893, რომლის მიხედვითაც გამოვლინდა სამართალდარღვევა, კერძოდ, შპს “...” მიერ დაგვიანებით იქნა წარდგენილი განცხადება თბილისის რეგიონალურ ცენტრში საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალური მეხსიერების დაზიანების შესახებ. აღნიშნულ ოქმზე შპს “...” დირექტორის მიერ გაკეთდა შენიშვნა, რომ მან 17.09.08წ. საგადასახადო სამსახურში პ. ა-შვილთან, ხოლო 18.09.08წ. - უფროსთან გააკეთა სიტყვიერი შეტყობინება საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანების თაობაზე და მათ არ უთქვამთ აღნიშნული ფაქტის წერილობითი დაფიქსირების შესახებ. თბილისის რეგიონული ცენტრის უფროსის მოადგილის საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ 2008 წლის 8 ოქტომბრის ¹325893 ბრძანებით შპს “...” პასუხისმგებლობის ზომად სანქციის სახით განესაზღვრა ჯარიმა - 3000 ლარის ოდენობით. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიერ შპს “...” გაეგზავნა 2008 წლის 13 ოქტომბრის ¹001-465 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც ამ უკანასკნელს ეცნობა, რომ საგადასახადო კოდექსის 139.7 მუხლის საფუძველზე გადასახდელად დაერიცხა ჯარიმა მოსახლეობასთან ფულადი ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების წესის დარღვევაზე 3000 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო პალატამ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139.7 მუხლი და განმარტა, რომ საკონტროლო-სალარო აპარატზე საგადასახადო ორგანოს მიერ დადებული ლუქის განზრახ მოხსნა ან საკონტროლო-სალარო აპარატის იმგვარი გამოყენება, რომ შესაძლებელი გამხდარიყო მის ფისკალურ მეხსიერებაში შეღწევა, ან მეხსიერებაზე სხვაგვარი ზემოქმედება, იწვევდა დაჯარიმებას 3000 ლარის ოდენობით. ის, თუ აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებულ რა ქმედებას ჰქონდა მოცემულ შემთხვევაში ადგილი, არც ოქმში და არც გასაჩივრებულ აქტებში მითითებული არ ყოფილა. ამასთან, ასეთი სამართალდარღვევის არსებობის შემთხვევაშიც, ამავე მუხლის მე-11 პუნქტის თანახმად, ამ მუხლის მე-7 ნაწილით განსაზღვრული ჯარიმისაგან თავისუფლდებოდნენ პირები, თუ მათ საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანების თაობაზე საგადასახადო ორგანოს შეატყობინეს დაზიანების დაფიქსირებიდან არა უგვიანეს მეორე სამუშაო დღისა. საქმის მასალებით დადასტურდა, რომ შპს “...” დირექტორი აღნიშნულ ვადაში თავად გამოცხადდა საგადასახადო ინსპექციის შესაბამის თანამდებობის პირთან და შეატყობინა საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანების თაობაზე, რის გამოც, სახეზე იყო საგადასახადო კოდექსის 139.11 მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევა, რაც ჯარიმისაგან გათავისუფლების საფუძველს წარმოადგენდა და არა საგადასახადო სამართალდარღვევას.

საქმის მასალებით ასევე დადასტურებულია, რომ მოსარჩელის მიერ სარჩელზე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილი იყო სახელმწიფო ბაჟი - 100 ლარის ოდენობით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრებოდა მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული ყოფილიყო სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან /იხ.ს.ფ. ტ.II, 23-32/.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა, რომელმაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

კასაციის მოტივი:

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. კასატორის მითითებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის შესაბამისად, ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი პირების მიერ საქონლის/მომსახურების მიწოდების დროს მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას შესაბამისი მონაცემები აღირიცხება მხოლოდ საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენებით. ამავდროულად საკონტროლო-სალარო აპარატები უნდა იყოს ქართულენოვანი, ფისკალური მეხსიერების მქონე, სახელმწიფო რეესტრში შეტანილი, ტექნიკურად გამართული, საგადასახადო ორგანოში რეგისტრირებული და სათანადო წესით დალუქული. აღნიშნული მოთხოვნებიდან რომელიმე პირობის არარსებობის შემთხვევაში ითვლება, რომ ობიექტი ფუნქციონირებს საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სამართალდარღვევის ოქმი შედგენილია და სამართალდარღვევა დაფიქსირებულია საგადასახადო ინსპექციის უფლებამოსლილი პირების მიერ. ოქმში ნათლად არის მითითებული ოქმის შედგენის მომენტისთვის მეწარმის მიერ ობიექტზე საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების წესის დარღვევა, კერძოდ, შპს “...” დაგვიანებით წარადგინა განცხადება შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალური მეხსიერების დაზიანების შესახებ. მეწარმე საგადასახადო კანონმდებლობიდან გამომდინარე, ვალდებულია დაიცვას და შეასრულოს კოდექსით დადგენილი მოთხოვნები, ის ვალდებული იყო, საგადასახაო კოდექსის 139.11 მუხლით განსაზღვრული მოთხოვნა დაეცვა და დროულად, არა უგვიანეს მეორე სამუშაო დღისა, წერილობით მიემართა ინსპექციისათვის.

კასატორის მითითებით, საგადასახადო კოდექსის 44-45-ე მუხლებიდან გამომდინარე, საგადასახადო ორგანოსა და გადასახადის გადამხდელს შორის ურთიერთობას იურიდიული ძალა გააჩნია მხოლოდ მაშინ, თუ ის შედგენილია საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წერილობითი ფორმით. გადამხდელს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესით გაეგზავნა საგადასახადო მოთხოვნა, რომელიც გამოცემულია საგადასახადო კანონმდებლობის სრული დაცვით და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი. საგადასახადო კოდექსის 139.7 მუხლის თანახმად, საკონტროლო-სალარო აპარატზე საგადასახადო ორგანოს მიერ დადებული ლუქის განზრახ მოხსნა ან საკონტროლო-სალარო აპარატის იმგვარი გამოყენება, რომ შესაძლებელი გახდა მის ფისკალურ მეხსიერებაში შეღწევა ან ამ მეხსიერებაზე სხვაგვარი ზემოქმედება იწვევს დაჯარიმებას 3000 ლარის ოდენობით, ხოლო ამ მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმისაგან თავისუფლდებიან პირები, თუ მათ საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანების თაობაზე შეტყობინება გაუგზავნეს საგადასახადო ორგანოს დაზიანების დაფიქსირებიდან არაუგვიანეს მეორე სამუშაო დღისა.

კასატორის მითითებით, “საქართველოს მთავრობის უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ” კანონის 5.3 მუხლის თანახმად, სამინისტრო ფინანსდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან. “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის 5.1. “ლ” მუხლის თანახმად, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდებიან სახელმწიფო საფინანსო-საკრედიტო, საგადასახადო, საბაჟო და სხვა მაკონტროლებელი ორგანოები, როგორც მოსარჩელეები ან მოპასუხეები. ამავე მუხლის “უ” ქვეპუნქტის თანახმად, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდებიან დაწესებულებები (ორგანიზაციები), რომელთა ხარჯები ფინანსდება მხოლოდ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან - ყველა საქმეზე, რის გამოც თბილისის რეგიონალური ცენტრისათვის (საგადასახადო ინსპექციისათვის) სახელმწიფო ბაჟის დაკისრება სრულიად უკანონოა /იხ.ს.ფ. ტ.II, 37-46/.

საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. “ა” პუნქტის საფუძველზე /აბსოლუტური კასაცია/ /იხ. ს.ფ./.

საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორმა მხარი დაუჭირა საკასაციო საჩივარს და მოითხოვა მისი დაკმაყოფილება /იხ.ს.ფ./.

მოწინააღმდეგე მხარემ არ ცნო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებლობისა და უსაფუძვლობის მოტივით და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება/იხ. სხდომის ოქმი, ს.ფ./.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს. შესაბამისად, უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 ივლისის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ დაურღვევია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები. კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებები სრულყოფილად გამოიკვლია და სწორად დაადგინა, და განჩინება იურიდიული თვალსაზრისით დასაბუთებელია.

განსახილველი საკასაციო საჩივრის მოტივი, ადმინისტრაციულ ორგანოში გადასახადის გადამხდელის ზეპირი ფორმით მიმართვის სამართლებრივი შეფასება, შედეგის (სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები) კანონიერების დადგენა, შესაძლებელია მხოლოდ სადავო სამართალურთიერთობის სუბიექტების სტატუსის, უფლება-მოვალეობების და ამგვარ სამართალურთიერთობებში კანონით განსაზღვრული ქცევის წესისა და სტანდარტების სათანადო ანალიზის შედეგად, რამაც საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით შექმნა აბსოლუტური კასაციის წანამძღვრები, არის საგულისხმო და განსაკუთრებული, შესაბამისად მოცემულ საქმეს მიანიჭა სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის მნიშვნელოვანი საქმის სტატუსი.

წინამდებარე საქმე მნიშვნელოვანია იმ თვალსაზრისით, რომ საკასაციო სასამართლომ უნდა მისცეს სამართლებრივი შეფასება სადავო სამართალურთიერთობაში საგადასახადო ორგანოს მოხელესა და გადასახადის გადამხდელს შორის ურთიერთობის ფორმების და მისი სამართლებრივი შედეგების საგადასახადო კოდექსის ნორმებით განსაზღვრულ წესთან შესაბამისობას, ამასთან, უნდა განისაზღვროს საჯარო მოხელის მიერ თავისი ფუნქციების შესრულებისას ქცევის (მომსახურების) სტანდარტი.

სადავო სამართალურთიერთობა წარმოშობილია საგადასახადო სამართალდარღვევათა სფეროში, გადასახადის გადამხდელსა და საგადასახადო ორგანოს შორის.

გადასახადის გადამხდელის ქმედების სამართალდარღვევად კვალიფიკაციას, შესაბამისად მის დაჯარიმებას წინ უძღოდა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც სარწმუნოდ არის დადგენილი ქვემდგომი სასამართლოების მიერ და მათზე არც კასატორს წარმოუდგენია დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 407.2. მუხლის საფუძველზე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, შეუდავებელი ფაქტები: შპს “...”, როგორც გადასახადის გადამხდელი, 1998 წლის 18 დეკემბრიდან დარეგისტრირდა თბილისის რეგიონალურ ცენტრში და მისი საიდენტიფიკაციო ნომერია .....................; შპს “...” საკონტროლო-სალარო აპარატზე 2008 წლის 16 სექტემბერს დაზიანდა ფისკალური მეხსიერება და იგი იმავე დღეს - 18²⁰ საათზე შესაკეთებლად გადაეცა ტმც-ის წარმომადგენელს – ი. ო-იანს; 17-18 სექტემბერს შპს “...” დირექტორი გამოცხადდა მოპასუხე ორგანიზაციაში შესაბამის თანამდებობის პირებთან, რომელთაც ზეპირად შეატყობინა აღნიშნული ფაქტის თაობაზე; შპს “...” დირექტორი არ გაუფრთხილებიათ იმის შესახებ, რომ შეტყობინება წერილობითი ფორმით უნდა წარედგინა შეკეთებული საკონტროლო-სალარო აპარატის წარდგენამდე. საკონტროლო-სალარო აპარატი შეკეთებული სახით მეწარმეს დაუბრუნდა 18 სექტემბერს; 2008 წლის 25 სექტემბერს შედგა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი ¹325893, რომლის მიხედვითაც გამოვლინდა სამართალდარღვევა. კერძოდ, შპს “...” მიერ დაგვიანებით იქნა წარდგენილი განცხადება თბილისის რეგიონალურ ცენტრში საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალური მეხსიერების დაზიანების შესახებ.

აღნიშნულ ოქმზე შპს “...” დირექტორმა გააკეთა შენიშვნა, რომ მან 17.09.08წ. საგადასახადო სამსახურში პ. ა-შვილთან, ხოლო 18.09.08წ. - უფროსთან, გააკეთა სიტყვიერი შეტყობინება საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანების შესახებ, თუმცა მათ აღნიშნული ფაქტი წერილობით არ დაუფიქსირებიათ. თბილისის რეგიონული ცენტრის უფროსის მოადგილის საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ 2008 წლის 8 ოქტომბრის ¹325893 ბრძანებით შპს “...” პასუხისმგებლობის ზომად სანქციის სახით განესაზღვრა ჯარიმა - 3000 ლარის ოდენობით. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრმა შპს “...” გაუგზავნა 2008 წლის 13 ოქტომბრის ¹001-465 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც ამ უკანასკნელს ეცნობა, რომ საგადასახადო კოდექსის 139.7 მუხლის საფუძველზე გადასახდელად დაერიცხა ჯარიმა მოსახლეობასთან ფულადი ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების წესის დარღვევაზე 3000 ლარის ოდენობით.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით, მოსარჩელე შპს “...” მხრიდან ადგილი არ ჰქონდა საკონტროლო-სალარო აპარატზე საგადასახადო ორგანოს მიერ დადებული ლუქის განზრახ მოხსნას ან საკონტროლო-სალარო აპარატის იმგვარ გამოყენებას, რომ შესაძლებელი გამხდარიყო მის ფისკალურ მეხსიერებაში შეღწევა ან სხვაგვარი ზემოქმედება. მოსარჩელე დაჯარიმდა იმის გამო, რომ მან დაგვიანებით წარადგინა განცხადება საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთების თაობაზე.

უდავოა, რომ შპს “...” დირექტორი აღნიშნულ ვადაში თავად გამოცხადდა საგადასახადო ინსპექციის შესაბამის თანამდებობის პირთან და შეატყობინა საკონტროლო-სალარო აპარატის დაზიანების თაობაზე, თუმცა ამ უკანასკნელს წერილობითი შეტყობინება ამ ვადაში არ განუხორციელებია, რაც მისი საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენის გამო დაჯარიმების საფუძველი გახდა.

ასევე, დადასტურებულია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს საჯარო მოსამსახურემ პ. ა-შვილმა ჯეროვნად არ შეასრულა კანონმდებლობით განსაზღვრული ვალდებულება, სათანადო სამართლებრივი კონსულტაცია არ გაუწია გადასახადის გადამხდელს, რომელმაც პრეტენზიით მიმართა საჯარო მოხელის უშუალო უფროსს – თ. მ-უას.

მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია მოსარჩელის განმარტება, რომ თ. მ-უამ პ. ა-შვილს დაავალა ჯეროვნად მომსახურებოდა მეწარმეს /იხ. ს.ფ. 88. ტ. I/, უშუალო უფროსთან მოსარჩელესთან ერთად შეხვედრის ფაქტი დაადასტურა საქმეზე მოწმედ დაკითხულმა პ. ა-შვილმა, თუმცა, შეკითხვაზე უპასუხა, რომ არ ახსოვს რა დაავალა უშუალო ხელმძღვანელმა /იხ. ს.ფ. 91. ტ. I/.

საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნა /იხ.ს.ფ. 103-105. ტ. I/, რომელიც სრულად გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ /იხ.ს.ფ. 9-10. ტ. II/, მდგომარეობს შემდეგში: მეწარმე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, ხოლო საგადასახადო ორგანოს თანამშრომელი ვალდებული იყო განემარტა მისთვის, რომ საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთების შესახებ განცხადება უნდა წარედგინა წერილობით. სასამართლოთა განმარტებით საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლი ადგენს პასუხისმგებლობას გადასახადის გადამხდელის არაკეთილსინდისიერი მოქმედების შემთხვევაში. განსახილველ საქმეში სახეზეა მითითებული მუხლის მე-11 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა, რაც ჯარიმისაგან განთავისუფლების საფუძველს წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სამართლის განვითარებისა და ერთიანი სასამართლო პრაქტიკის დამკვიდრებისთვის აუცილებელია შეფასება მიეცეს თანამედროვე საქართველოს დემოკრატიულ განვითარებაში ბიუროკრატიის როლს, მის მნიშვნელობას საქართველოს სახელმწიფოს და მმართველობის ავტორიტეტის შექმნაში. საკუთარი სახელმწიფოს, როგორც პერსონალური და ნაციონალური ინტერესების დაცვისა და უზრუნველყოფის ინსტიტუციის მიმართ მოქალაქეთა განწყობის ფორმირებაში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამგვარი სამართლებრივი შეფასება ხელს შეუწყობს საქართველოს საჯარო მოსამსახურის კანონით დაკისრებული მოვალეობების მნიშვნელობის, მისი, როგორც დაქირავებული მოსამსახურის სტატუსის კვალიფიციურ გააზრებას ადამიანის უფლებების დაცვის კონტექსტში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სახელმწიფოს სამართლებრივი, ეკონომიკური, კულტურული და სოციალური განვითარების ტემპი და ხარისხი დიდწილად არის დამოკიდებული საჯარო სამსახურის თანამედროვე, ეპოქის შესაბამისი სტანდარტებით ფუნქციონირებაზე, ვინაიდან საზოგადოების წევრების, კანონით გარანტირებული, როგორც კერძო, ისე საჯარო ინტერესების სრულფასოვანი რეალიზაცია უდევს საფუძვლად სახელმწიფოსა და ხალხის სიმტკიცეს, თავდაცვისუნარიანობასა და უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფას, განაპირობებს მატერიალური დოვლათის შექმნას, სამეცნიერო-ტექნიკურ პროგრესს, ეკონომიკურ-საფინანსო ინსტიტუტების შექმნას, კულტურულ-საგანმანათლებლო საქმიანობის გაშლას და აღორძინებას, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვას, ახალი თაობებისთვის განვითარებისა და წინსვლის უკეთესი ნიადაგის მომზადებას და ა. შ.

სწორედ საჯარო სამსახურის სისტემის და ყოველი საჯარო მოსამსახურის როლის ჯეროვანი გაცნობიერება დაედო საფუძვლად ამ სფეროში საერთაშორისო სტანდარტების ჩამოყალიბებას და ზრუნვას მათი დამკვიდრებისთვის. ასე, მაგალითად, 1979 წლის 17 დეკემბრის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური ანსამბლეის მიერ მიღებული იქნა მართლწესრიგის დამცველ თანამდებობის პირთა ქცევის კოდექსი, რომლის 1-ლი მუხლის თანახმად, მართლწესრიგის დამცველ თანამდებობის პირნი მუდმივად ასრულებენ კანონით მათზე დაკისრებულ მოვალეობებს, ემსახურებიან საზოგადოებას და ყველა პირს იცავენ უკანონო ქმედებისგან მათი პროფესიისათვის საჭირო პასუხისმგებლობის მაღალი დონით. Mმე-2 მუხლის თანახმად, მართლწესრიგის დამცველი თანამდებობის პირნი თავიანთი მოვალეობის შესრულებისას პატივს სცემენ და იცავენ ადამიანურ ღირსებას, ადამიანის უფლებებს ყველა პირის მიმართ. მე-8 მუხლის თანახმად კი მართლწესრიგის დამცველი თანამდებობის პირნი პატივს სცემენ კანონს და მოცემულ კოდექსს იყენებენ ხელთ არსებულ საშუალებებს და ყოველმხრივ აღკვეთენ და ეწინააღმდეგებიან მათ დარღვევას.

ადამიანის უფლებები, რომლის დაცვის ვალდებულებაც გააჩნია საჯარო მოხელეს თავიანთი მოვალეობის შესრულებისას დადგენილია და დაცულია ეროვნული და საერთაშორისო სამართლით. შესაბამის საერთაშორისო დოკუმენტებს განეკუთვნება ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია, საერთაშორისო პაქტი სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ და ა.შ. აუცილებელია დაცული იყოს წონასწორობა ერთის მხრივ, იმ დაწესებულების შინაგანი დისციპლინის დაცვის აუცილებლობისათვის, რომელზეც დამოკიდებულია საზოგადოება და მეორეს მხრივ, ადამიანის ძირითადი უფლებების დარღვევასთან ბრძოლის აუცილებლობისათვის. საზოგადოებისადმი სამსახური მოიცავს საზოგადოების იმ წევრებისათვის სამსახურისა და დახმარების გაწევას, რომელნიც პირადი, ეკონომიკური, სოციალური ან სხვა განსაკუთრებული ხასიათის მიზეზებით საჭიროებენ დაუყოვნებლივ დახმარებას.

საჯარო მოსამსახურეთა ეთიკის ნორმები ჩამოყალიბებულია არაერთ საერთაშორისო ნორმატიულ აქტში /უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შესაბამისი ეთიკის ნორმების შემცველი სპეციალური ნორმატიული აქტი არ გააჩნია, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბრძანება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის შინაგანაწესის დამტკიცების შესახებ ზოგადი ხასიათისაა და საჯარო მოსამსახურეთა ეთიკის და ქცევის მხოლოდ ზოგად წესებს ასახავს/.

საერთაშორისო აქტებით, აგრეთვე, სხვადასხვა სახელმწიფოთა შიდაეროვნული დოკუმენტებით საჯარო მოხელეთა ძირითად პრინციპებს განეკუთვნება მოქალაქეთა ძირითადი უფლებების და თავისუფლებების დაცვა, კეთილსინდისიერი სამსახური, ეკონომიურობა, ეფექტურობა და ა.შ.

საქართველოს სახელმწიფო და ხალხი მიისწრაფის რა საერთაშორისო თანამეგობრობაში კუთვნილი ადგილის დასაკავებლად, იზიარებს და აღიარებს ფასეულობების სისტემას, როგორც საერთო ცივილიზაციის ნაწილს და რაც დიდწილად ასახულია ეროვნულ კანონმდებლობაში.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სახელმწიფო სუვერენიტეტის აღდგენამ გამოიწვია თვისობრივად და ფუნქციურად ახალი, თანამედროვე ტიპის ბიუროკრატიული კლასის ფორმირების აბსოლუტური აუცილებლობა, რაც პრაქტიკაში უამრავ ობიექტურ და სუბიექტურ ფაქტორებთან არის დაკავშირებული. მიუხედავად, ამ ფაქტორების ზეგავლენისა, მნიშვნელოვანია, რომ ნორმატიულად განმტკიცებული ტენდენცია ერის ინტერესების სამსახურში ჩამდგარი საჯარო მოსამსახურეთა კორპუსის შექმნა-ფუნქციონირებისა რეალურად დამკვიდრდეს ცხოვრებაში, უზრუნველყოფილი იყოს მოქალაქეთა (მოქალაქეობის არ მქონე) ლეგიტიმური მოლოდინი კანონშესაბამისი, გულისხმიერი და კომპეტენტური მომსახურების მიღების თაობაზე.

საჯარო სამსახურის ძირითადი ფუნქცია არის საზოგადოების, მისი თითოეული წევრის კანონით დაცული ინტერესების მომსახურება, რისი გაუთვიცნობიერებლობა, ვალდებულებათა ჯეროვანი შეუსრულებლობა უშუალოდ აისახება საზოგადოების ცხოვრების დონეზე, ნაციონალური იდენტობის ხარისხზე, საკუთარი ქვეყნის მართვა-გამგეობაში მონაწილეობის თანაგანცდაზე, რომლის გარეშე საფრთხე ექმნება დემოკრატიული საზოგადოებისა და სამართლებრივი სახელმწიფოს არსებობას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ თანამედროვე საქართველოს ბიუროკრატიის ამოცანას, გამოწვევას წარმოადგენს განვითარებადი სახელმწიფოს სტატუსის დასაძლევად მაქსიმალური ძალისხმევა, რაც ქვეყნის სამართლებრივი, ეკონომიკური, მენტალური და კულტურული მოდერნიზაციის გარეშე შეუძლებელია. საქართველოს თანამედროვე ყოფა დაუყოვნებლივ საჭიროებს სწორი მიდგომების ჩამოყალიბებას, საჯარო სამსახურის სისტემის სამართლებრივი სტანდარტებითა და პრინციპებით ფუნქციონირებას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მათ მხოლოდ დეკლარაციული ხასიათი ექნება და პოზიტიურ გავლენას ვერ მოახდენს საზოგადოების განვითარებაზე. განსხვავებით ტოტალიტარულისაგან, დემოკრატიული სახელმწიფოს ბიუროკრატია, ორიენტირებულია ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვაზე, ემსახურება არა რომელიმე კონკრეტული ჯგუფის - მმართველი ფენის, ოლიგარქიის, რელიგიური კონფესიის, არამედ, დამქირავებლის – საკუთარი ხალხის ცხოვრების ყველა სფეროს პროგრესს. თანამედროვე დემოკრატიული გაგება საჯარო სამსახურის ფუნქციონირებისა, გამორიცხავს საჯარო მოსამსახურეთაგან არაპროფესიულ, არაკომპეტენტურ, გულგრილ, ქედმაღლურ და დისკრიმინაციულ მოპყრობას დაინტერესებული პირისადმი.

საჯარო სამსახური, როგორც მხოლოდ პირადი კარიერის და მატერიალური კეთილდღეობის მიღწევის საშუალება, უნდა შეფასდეს, ვითარცა უკიდურესად დეგრადირებული, ატროფირებული წარმოდგენა, არა მხოლოდ ამ ინსტიტუტის, არამედ, საკუთარი ღირსების, მოქალაქეობრივი პოზიციის, ეროვნული და სამოქალაქო იდენტობის, მიმართ.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საჯარო სამსახური თითოეული საჯარო მოსამსახურის შეგნებაში უნდა განიხილებოდეს, როგორც საპატიო მისია - ემსახურო, პირადი წვლილი შეიტანო საკუთარი ერის და სახელმწიფოს აწმყოს გაუმჯობესებაში, პატივი მიაგო მის წარსულს და აქტიური მონაწილეობა მიიღო უკეთესი მომავლის საძირკვლის ჩაყრაში, ამავდროულად, ეს არის უნიკალური შესაძლებლობა პირის კვალიფიკაციის გაზრდისა, სათანადო უნარ-ჩვევების გაღრმავებისა, პროფესიული და მორალური ავტორიტეტის შექმნისა.

საჯარო მოსამსახურის მსოფლმხედველობის ადეკვატურობა თანამედროვე დემოკრატიულ მოთხოვნებთან, დაახლოებს და შეაკავშირებს საზოგადოებისა და ხელისუფლების ინტერესებს, მისწრაფებებს. ხელს შეუწყობს საზოგადოებრივი სოლიდარობის მიღწევას, გააძლიერებს თანასწორუფლებიანობის განცდას, საზოგადოებრივი და სოციალური ჯგუფების კონსოლიდირებას, ზოგადად, სახელმწიფო სისტემის მდგრადობას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სახელმწიფოს განვითარების ამ ისტორიულ ეტაპზე საქართველოს საჯარო მოსამსახურეებს ეკუთვნით გადამწყვეტი სიტყვა, თუ რომელი ტიპის სახელმწიფოს შექმნის ქართველი ერი XXI - ე საუკუნეში. სწორედ პროგრესულ საჯარო მოსამსახურეთა კასტა უზრუნველყოფს მთელი ერის ინტერესების მსახურების სტანდარტის და სამართლებრივი ტრადიციის დამკვიდრებას, სწორედ მათი პრინციპულობა და შეუვალობა განსაზღვრავს საზოგადოების სწორი განვითარების დინამიკას, კანონიერი ადმინისტრირების შექმნის და დაფუძნების, ადამიანის უფლებების დაცვის უმწვავესი პრობლემების გადაწყვეტას.

ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობის მიზანი სწორედ იმგვარი ნორმატიული სტანდარტების შექმნაა, რომელიც უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ ადამიანის უფლებების და თავისუფლებების, საჯარო ინტერესებისა და კანონის უზენაესობის დაცვას /ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 1.2. მუხლი/.

ადმინისტრაციული სამართლის, რომლის კერძო ნაწილსაც წარმოადგენს სამოხელეო სამართალი, პრინციპებთან, როგორიცაა – კანონიერების, კანონისა და ადმინისტრაციული ორგანოს წინაშე თანასწორობის, მიუკერძოებლობის, საქვეყნოობის, საიდუმლოების და ა. შ. სრულ შესაბამისობაშია 1997 წლის 31 ოქტომბრის საქართველოს კანონის მე-13 მუხლით განსაზღვრული - საქართველოში საჯარო სამსახურის პრინციპები, კერძოდ:

* საქართველოს სახელმწიფოსა და ხალხის ერთგულება;

* საქართველოს კონსტიტუციისა და კანონების უზენაესობის

დაცვა მოსამსახურეთა მიერ თანამდებობრივი უფლება-მოვალეობების

განხორციელებისას;

* ადამიანისა და მოქალაქის უფლებების, თავისუფლებების და ღირსების

პატივისცემა;

* საქართველოს მოქალაქეთათვის საჯარო სამსახურის თანაბარი ხელმი-

საწვდომობა მათი უნარისა და პროფესიული მომზადების შესაბამისად;

* მოსამსახურეთა პროფესიონალიზმი და კომპეტენტურობა;

* საქვეყნოობა;

* საჯარო სამსახურის უპარტიობა და საერო ხასიათი;

* მოსამსახურეთა კადრების სტაბილურობა;

* მოსამსახურის ეკონომიკური, სოციალური და სამართლებრივი დაცვა.

აღნიშნული პრინციპების დადგენით კანონმდებელი ხაზს უსვამს საჯარო სამსახურის მიზნის და დანიშნულების მნიშვნელობას, მის გავლენას საზოგადოების ინტერესებზე, ხოლო საჯარო მოსამსახურის სამართლებრივი და მორალური ვალდებულებები ამავე პრინციპების კონტექსტში კონცენტრირებულია საჯარო მოსამსახურის ფიცის ტექსტში /მუხლი. 28./

საჯარო მოსამსახურის მიერ დაკისრებული მოვალეობების კეთილსინდისიერ აღსრულებას ემსახურება ქცევის ზოგადი წესების ანუ სპეციალური ეთიკის განსაზღვრა კანონის ახალი – VI^I თავის ნორმების დადგენით /2010 წლის 1 იანვარი/.

მითითებული ნორმების შინაარსი აყალიბებს თანამედროვე საქართველოს საჯარო მოსამსახურის პროფესიულ სახეს, მთლიანად საჯარო სამსახურის იმიჯს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საჯარო სამსახურს, მიუხედავად ერთიანი სისტემური ბუნებისა, ფუნქციური მრავალფეროვნება ახასიათებს. იქნება ეს - მართლწესრიგის დაცვის, საბაჟო-საგადასახადო სისტემის, სამხედრო სამსახურის, თუ თვითმმართველობის სფერო, ყოველ მათგანს განსხვავებული სპეციფიკა გააჩნია, თუმცა საერთო აქვთ მიზანი და ამოცანა – ზრუნვა საზოგადოების ინტერესების საკეთილდღეოდ.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქვეყნის სწორ განვითარებაში განსაკუთრებული როლი ეკისრება საჯარო სამსახურის ფუნქციონირებას საბაჟო-საგადასახადო სისტემაში, რამდენადაც იგი პირდაპირ კავშირშია ქვეყნის საფინანსო-ეკონომიკურ მდგრადობასთან, სამეწარმეო აქტივობის ხარისხთან, იმპორტ-ექსპორტის ინტენსიურობასთან, ინოვაციური პროექტების განხორციელებასთან, გადასახადის გადამხდელთა კულტურის ჩამოყალიბებასთან და სხვ.; საგადასახადო ადმინისტრირება ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სფეროა. საერთაშორისო თანამეგობრობის ორგანიზაციების მიერ შემუშავებული დოკუმენტები, რომლებიც საჯარო მოსამსახურის ქცევის წესებსა და ეთიკის დაცვას შეეხება, საგადასახადო ადმინისტრირების ფუნდამენტად აღიარებენ შემდეგს:

ა) სამართლიანობა;

ბ) გამჭვირვალობა;

გ) თანასწორუფლებიანობა;

დ) პასუხისმგებლობა.

2004 წლის 22 დეკემბრის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-11 მუხლის მე-4 ნაწილით ტერმინი – გადასახადების ადმინისტრირება განმარტებულია, როგორც – გადასახადების გამოანგარიშებასთან, გადახდასთან და დეკლარირებასთან, საგადასახადო კონტროლთან, აგრეთვე, გადასახადის გადამხდელთა/საგადასახადო აგენტთა აღრიცხვასთან, ინფორმირებასთან და საგადასახადო ვალდებულებათა შესრულების უზრუნველყოფასთან დაკავშირებული ფორმების, მეთოდებისა და წესების ერთობლიობა, რომლებსაც საგადასახადო ორგანოები ახორციელებენ საგადასახადო კანონმდებლობის აღსრულების პროცესში.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 85-ე მუხლით დადგენილია ადმინისტრაციული ორგანოს მოვალეობა სამართლებრივი დახმარების გაწევის თაობაზე. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, განუმარტოს დაინტერესებულ მხარეს მისი უფლებები და მოვალეობები, გააცნოს განცხადების განხილვის წესი, წარმოების სახე და ვადა. აგრეთვე ის მოთხოვნები, რომლებსაც უნდა აკმაყოფილებდეს განცხადება ან საჩივარი, მიუთითოს განცხადებაში დაშვებული შეცდომების შესახებ. გარდა აღნიშნულისა, ადმინისტრაციული ორგანო (წარმოდგენილი საჯარო მოსამსახურის სახით) დაინტერესებული პირისათვის სამართლებრივი დახმარების გაწევისას მოქმედებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის პრინციპების საფუძველზე _ კანონის წინაშე თანასწორობის, უფლებამოსილების კანონის საფუძველზე განხორციელების, საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის დაცვის, კანონიერი ნდობისა და საქმის მიუკერძოებლად გადაწყვეტის პრინციპების გათვალისწინებით.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება სამართლებრივი დახმარების გაწევის თაობაზე ასევე რეგლამენტირებულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსში. კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 39.1. “ა” მუხლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს საგადასახადო ორგანოებისაგან მიიღოს ინფორმაცია საგადასახადო კანონმდებლობის, გადასახადის გადამხდელთა უფლებების საგადასახადო ორგანოთა და მათი თანამდებობის პირთა უფლებების შესახებ, აგრეთვე საგადასახადო კანონმდებლობის გამოყენების თაობაზე.

ამავე კოდექსის 52-ე მუხლით გათვალისწინებულია საგადასახადო ორგანოების ვალდებულებები, მათ შორის განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია: საგადასახადო კანონმდებლობის (I ნაწილის ა)ქპ.), გადასახადის გადამხდელთა უფლებების დაცვის (ბ)ქპ.) გადასახადის გადამხდელის წერილების, საჩივრების და შეკითხვების დადგენილი წესით განხილვის, გადასახადის გადამხდელის უფლებებისა და ვალდებულებების თაობაზე ინფორმაციის მიწოდების (ნ)ქპ.) ვალდებულებები.

ამასთანავე, საგადასახადო კოდექსის მე-40 მუხლით დადგენილია გადასახადის გადამხდელთა უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის უზრუნველყოფის ვალდებულება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოთათვის კანონმდებლობით დაწესებული ვალდებულებები წარმოადგენს მათ საჯარო ვალდებულებას და რომლის შესრულების კანონიერი, პატივსადები მოლოდინი გააჩნია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს.

ადმინისტრაციულ-სამართალურთიერთობის სუბიექტებს შორის კომუნიკაციის ფორმებს განსაზღვრავს, როგორც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის, ასევე, განსახილველი შემთხვევისთვის საინტერესო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ნორმები, კერძოდ, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-12 მუხლით აღიარებულია ადმინისტრაციული ორგანოსთვის მიმართვის უფლება, როგორც პირის ძირითადი პროცედურული უფლება, ამასთანავე, 78-ე მუხლით განსაზღვრულია მიმართვის უფლების რეალიზაციის ფორმა – წერილობითი. ანალოგიურ ფორმას ამკვიდრებს კანონმდებელი საგადასახადო კოდექსის 44-45-ე მუხლებით.

აღნიშნული ნორმების მოთხოვნებს იშველიებს კასატორი სარჩელის უსაფუძვლობის დასამტკიცებლად, რომ აუცილებელი იყო საგადასახადო ორგანოსა და გადასახადის გადამხდელს შორის ურთიერთობას ჰქონოდა წერილობითი ხასიათი, ვინაიდან ზეპირ ურთიერთობას იურიდიული ძალა არ ჰქონდა, რომ მოსარჩელეს უნდა სცოდნოდა კანონის ნორმები, ემოქმედა საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად და საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთების თაობაზე საგადასახადო ორგანოსათვის მიემართა წერილობითი განცხადებით.

საკასაციო სასამართლო კასატორის მტკიცების კატეგორიულობას ვერ გაიზიარებს, შემდეგ მოსაზრებაზე დაყრდნობით:

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საზოგადოებისა და ქვეყნის განვითარების თანამედროვე მოცემულობა – დაბალი სამართლებრივი კულტურა, მოსახლეობის მძიმე სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა, უმუშევრობის მაღალი მაჩვენებელი, სრულფასოვანი და კვალიფიციური იურიდიული დახმარების ხელმიუწვდომელობა, პროფესიული კავშირების საქმიანობის არაეფექტიანობა და სხვ., განაპირობებს ზოგადად, საჯარო წესრიგისადმი დამოკიდებულების საერთო-ეროვნული ტრადიციის, როგორც კულტურის შემადგენელი ნაწილის, ჩამოყალიბების სირთულეს. ამ ვითარებაში საჯარო მოსამსახურე თავისი ფუნქციების განხორციელებისას ვალდებულია მოქმედებდეს სწორედ არსებული მოცემულობის ადეკვატურად, მისი მომსახურების სტანდარტი უნდა იქმნებოდეს და ყალიბდებოდეს არა შექმნილი კლიშეს, ან კანონის დანაწესის ცალმხრივი, ფორმალისტური გაგებიდან, არამედ, მომსახურების მიმღების ინტერესების დაცვის მაქსიმალური უზრუნველყოფით. სწორედ, თანამედროვე საჯარო მოსამსახურეების კეთილსინდისიერებაზე, ნებისყოფასა და მზრუნველ დამოკიდებულებაზე არის მიბმული, თუ რამდენად მცირერიცხოვანი იქნება, ან რა მასშტაბებს მიიღებს მოქალაქეთა კონფლიქტი კანონთან. საჯარო სამსახურის არსი, ნამდვილი შინაარსი სწორედ ამგვარი შესაძლო კონფლიქტის პრევენციას გულისხმობს. თავის მხრივ, საჯარო მოსამსახურეთა კორპუსის მხრიდან მითითებული პროფესიული და მორალური ტვირთის გასიგრძეგანება, საკუთარი სტატუსის და პასუხისმგებლობის მნიშვნელობის გათავისება უაღრესად დადებით როლს შეასრულებს საჯარო ინსტიტუტების მიმართ ნდობის, პატივისცემის ატმოსფეროს დამკვიდრებაში, საზოგადოების პოზიტიური განვითარების ტენდენციის გამოკვეთაში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საჯარო მოსამსახურეთა ვალდებულებას წარმოადგენს დაინტერესებულ პირთა სრული ინფორმირება არა მხოლოდ უფლებრივი ასპექტით, არამედ, მოსალოდნელი სამართლებრივი შედეგების თაობაზე, რაც მოცემულ შემთხვევაში უგულებელყოფილია. გადასახადის გადამხდელის ვალდებულება – იცოდნენ კანონი, უშუალოდ გამომდინარეობს საგადასახადო /და არა მხოლოდ/ მოსამსახურის ვალდებულებისგან – ასწავლოს (განუმარტოს) კანონი. შესაბამისად, გადამხდელის პასუხისმგებლობა დგება მაშინ, როცა საჯარო მოსამსახურის პასუხისმგებლობა – სამართლებრივი კონსულტაციის გაწევა, უზრუნველყოფილია.

საქმის გარემოებების და ზემომითითებული ნორმების შინაარსის ანალიზი ცხადყოფს, რომ საგადასახადო ორგანოს საჯარო მოსამსახურე ვალდებული იყო მოსარჩელისათვის განემარტა, რომ მას მოთხოვნა საკონტროლო-სალარო აპარატის შეკეთების თაობაზე უნდა წარედგინა წერილობითი სახით ფაქტის გამოვლენიდან არა უგვიანეს მეორე სამუშაო დღისა, წინააღმდეგ შემთხვევაში მის მიმართ გამოყენებული იქნებოდა საჯარიმო სანქცია.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ შპს “...” მიერ ზეპირი ფორმით საგადასახადო კოდექსის 139.11 მუხლით დადგენილ ვადაში საგადასახადო ორგანოს თანამშრომლისათვის მიმართვა გულისხმობს, რომ მხარემ დადგენილ ვადაში კეთილსინდისიერად უზრუნველყო კანონით გათვალისწინებული ვალდებულების _ სალარო აპარატის დაზიანების თაობაზე ინფორმაციის საგადასახადო ორგანოსათვის წარდგენა, ხოლო, თავის მხრივ, ადმინისტრაციულმა ორგანომ /საჯარო მოსამსახურემ/ არ შეასრულა კანონით მისთვის დაკისრებული მოვალეობა და არ განუმარტა მხარეს სამართლებრივი ფორმით სწორად როგორ უნდა უზრუნველეყო ვალდებულების შესრულება. შესაბამისად, პასუხისმგებლობა შესაძლებელია დადგეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მხარე ბრალეულად არ შეასრულებს მისთვის დაკისრებულ ვალდებულებას, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ დადასტურდა. მეტიც, საჯარო მოსამსახურის მიერ მასზე დაკისრებული მოვალეობის არაჯეროვანი შესრულება, კანონის ფორმალური დანაწესის შეუსრულებლობის პირობებშიც კი, გამორიცხავს გადასახადის გადამხდელის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დადგომას.

სადავო სამართალურთიერთობაში დადგენილია გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერი მოქმედება და პირიქით, საჯარო მოსამსახურის მხრიდან მისი კანონიერი ნდობის უფლების უგულებელყოფა, ადმინისტრაციული სამართლის, მათ შორის, საჯარო სამსახურის პრინციპების და საჯარო მოსამსახურის ეთიკის სტანდარტის დარღვევა, რაც ობიექტურად და მიუკერძოებლად შეფასდა პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოების მიერ მოქმედი კანონმდებლობის ნორმების სწორი გამოყენება-განმარტების საფუძველზე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, შესაბამისად, სსსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, არ არსებობს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურ ცენტრს საკასაციო სამართალწარმოებაზე სასამართლო ხარჯების სახით უნდა დაეკისროს 100 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, სსსკ-ის 53.2. მუხლის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 257-ე, 391-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს; უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 ივლისის განჩინება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურ ცენტრს დაეკისროს სასამართლო ხარჯების სახით 100 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.