ბს-1375-1339(კ-10) 24 მაისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ ნ. გოგატიშვილი

კასატორი (მოპასუხე) _ სსიპ შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი მ. დ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს “...”, დირექტორი _ ი. მ-ძე, წარმომადგენელი _ რ. მ-ლი

მოპასუხე – სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი

მესამე პირი – სს “...”, წარმომადგენლები _ ს. მ-ნი, ლ. ც-ძე

დავის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 ივნისის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2010 წლის 8 თებერვალს შპს “...” სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიმართ და მოითხოვა თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 2 ნოემბრის ¹16-17-105866/01 წერილის ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლით:

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 2 ნოემბრის ¹16-17-105866/01 წერილით შსპ “...” უარი ეთქვა მის მიერ წარდგენილ “გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნაში” დასმული საკითხების დაკმაყოფილებაზე, მათ შორის შპს “...” მიერ ზედმეტად გადახდილი თანხების დაბრუნებაზე, იმ საფუძვლით, რომ გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა არ აკმაყოფილებდა “საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ტერიტორიულ ორგანოებში ზედმეტად გადახდილი გადასახადის ან/და სანქციის თანხის დაბრუნების დამატებითი პროცედურებისა და “გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნაზე” დასართავი საბუთების ნუსხის განსაზღვრის თაობაზე” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2009 წლის 7 ივლისის ¹431 ბრძანების მოთხოვნებს. თბილისის რეგიონალური ცენტრის მითითებული წერილი შპს “...” გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2009 წლის 23 დეკემბრის ¹5137 ბრძანებით შპს “...” უარი ეთქვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე. თბილისის რეგიონალური ცენტრის წერილი და შემოსავლების სამსახურის ბრძანება გასაჩივრდა დავების განხილვის საბჭოში, რომლის 2010 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილებით დავის განხილვა შეჩერდა 2010 წლის 25 მარტამდე და შემოსავლების სამსახურს დაევალა 2010 წლის 26 თებერვლამდე წარედგინა დასკვნა არსებობდა თუ არა “გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის” შესრულებაზე უარის თქმის საფუძველი.

შპს “...” წარდგენილი გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნით ითხოვდა შპს “...” მიერ ... ბანკისათვის გაწეული მომსახურების ფინანსური ოპერაციების განხორციელებისა და ფინანსური მომსახურების გაწევისათვის მიკუთვნებას, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დღგ-ს სახით 29375,12 ლარის ზედმეტად გადახდის დადასტურებას და შპს “...” ძირითადი საქმიანობიდან გამომდინარე ზედმეტად გადახდილი დღგ-ს თანხის უკან დაბრუნებას.

მოსარჩელის მითითებით, თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა გადამხელის მოთხოვნაში დასმული საკითხების სახელმძღვანელოდ მიუთითა შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 13 ივლისის ¹16-07/18555 წერილზე, რომელიც გაგზავნილი იყო შპს “...” მიმართ. საგადასახადო ორგანომ შპს “...” საქმიანობა გააიგივა შპს “...” საქმიანობასთან და აღარ განიხილა შპს “...” მოთხოვნაში დასმული საკითხები. ამასთან, მოსარჩელეს არ ჩაჰბარებია საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული საგადასახადო ორგანოს შესაგებელი. შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 13 ივლისის წერილში განიმარტა, რომ საწარმოს მიერ კომერციული ბანკებისათვის პრობლემური სესხების ამოღებასთან დაკავშირებით გაწეული მომსახურების ოპერაციის ფინანსურ მომსახურებად დაკვალიფიცირებისათვის კლიენტის დებიტორული დავალიანების ინკასირებასთან ერთად აუცილებელია აგრეთვე კლიენტის საბრუნავი კაპიტალის დაკრედიტირება და საკრედიტო და სავალუტო რისკის გარანტიების უზრუნველყოფა.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები:

მოსარჩელემ უსაფუძვლოდ მიიჩნია შემოსავლების სამსახურის განმარტება, რადგან შემოსავლების სამსახურს არ მიუთითებია რომელი სამართლებრივი ნორმის საფუძველზე შეიძლება მიეკუთვნოს პრობლემური სესხების ამოღებასთან დაკავშირებით გაწეული მომსახურების ოპერაცია ფინანსურ მომსახურებას. შემოსავლების სამსახურის წერილში ასახული ქმედებები განეკუთვნება საბანკო ოპერაციებს, რომელსაც ითვალისწინებს “კომერციული ბანკების შესახებ” კანონის მე-20 მუხლი. შპს “...” საქმიანობას არ წარმოადგენს საბანკო საქმიანობა, შესაბამისად, მასზე არ შეიძლება გავრცელდეს წერილში აღწერილი ქმედებების განხორციელების მოთხოვნა მის მიერ გაწეული საქმიანობისათვის ფინანსურ მომსახურებად მიჩნევის შესახებ. მოსარჩელემ უსაფუძვლოდ მიიჩნია შემოსავლების სამსახურის განმარტება, რომ ფინანსურ მომსახურებას განეკუთვნება მხოლოდ საბანკო საქმიანობასთან გათანაბრებული საქმიანობა. შპს “...” ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს მესამე პირთა კრედიტორული მოთხოვნების სამართლებრივ-ფინანსური ანალიზი და სასესხო ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფისათვის კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებების განხორციელება. აღნიშნული საქმიანობიდან გამომდინარე, შპს “...” და სს “...” შორის 2009 წლის 2 მარტს დაიდო ხელშეკრულება “ფინანსური მომსახურების (კრედიტის/სესხის მართვისა და დაფარვის უზრუნველყოფის) შესახებ. ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა სს “...” როგორც ფინანსური ოპერაციის, ისე ფინანსური მომსახურების გაწევა. შპს “...” მიერ 2009 წლის 1 აპრილიდან 15 ოქტომბრამდე პერიოდში ... ბანკისათვის განხორციელებული ყველა ქმედება მიმართული იყო აღნიშნული ბანკის პრობლემური კრედიტის მომსახურებისაკენ. აღნიშნული ქმედებები სრულად შეესაბამება საგადასახადო კოდექსის 19.2 მუხლის “გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ფინანსურ ოპერაციას, რაც გათავისუფლებულია დღგ-საგან. მოსარჩელის მითითებით, 2009 წლის 15 ოქტომბრის მდგომარეობით შპს “...” ხელშეკრულების საფუძველზე უზრუნველყო ... ბანკის მიერ გადაცემული კლიენტების პრობლემური სესხებიდან 1 552 486 ლარის ბანკის სასარგებლოდ მიღება. აღნიშნული მომსახურების გაწევისათვის ... ბანკმა შპს “...” გადაუხადა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საფასური 310 497 ლარი.

მოსარჩელის მოსაზრებით, ... ბანკისათვის გაწეული მომსახურებით სახეზე იყო საგადასახადო კოდექსის 19.2 მუხლის “გ” ქვეპუნქტით განსაზღვრული ფინანსური ოპერაციის დეფინიციაში მითითებული ორივე პირობა _ კრედიტის მომსახურება, რასაც უზრუნველყოფდა შპს “...” და კრედიტზე საპროცენტო სარგებლისა და კრედიტის ძირის მიღება, რომელიც ხორციელდებოდა ბანკის ანგარიშზე ჩარიცხვით.

ამდენად, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ ... ბანკისათვის გაწეული მომსახურება განეკუთვნება როგორც ფინანსურ ოპერაციას, ასევე ფინანსურ ინსტრუმენტებთან ან ფინანსურ ოპერაციებთან დაკავშირებულ მომსახურებას, რაც საგადასახადო კოდექსის 230.1 მუხლის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, გათავისუფლებულია დღგ-ს გადახდისაგან. შპს “...” სახელმწიფო ბიუჯეტში ზედმეტად გადაიხადა დღგ, კერძოდ, ... ბანკისათვის ფინანსურ მომსახურებაზე გადახდილ თანხაზე – 310 497 ლარზე ბიუჯეტის სასარგებლოდ 2009 წლის 15 სექტემბერს გადაიხადა დღგ – 22 550 ლარი, ხოლო 2009 წლის 15 ოქტომბერს _ 6 825,12 ლარი, საერთო ჯამში ბიუჯეტში ზედმეტად გადახდილმა დღგ-მ შეადგინა 29 375,12 ლარი.

მოსარჩელის მითითებით, შპს “...” მიერ საგადასახადო ორგანოებში წარდგენილი “გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის” დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ წარდგენილი მოთხოვნა არ აკმაყოფილებდა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2009 წლის 7 ივლისის ¹431 ბრძანების მოთხოვნებს, თუმცა უცნობია აღნიშნული ბრძანების შინაარსი, რადგან მოსარჩელემ ვერ შესძლო მითითებული ბრძანების მოპოვება, იგი არ არის რეგისტრირებული საქართველოს ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეესტრში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მითითებით, ფინანსთა მინისტროს ¹431 ბრძანებას “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს 1996 წლის 29 ოქტომბრის კანონის 44-ე, 41-ე, 61-ე და 54-ე მუხლების მოთხოვნებიდან გამომდინარე, არ გააჩნია იურიდიული ძალა, რაც გასაჩივრებული აქტების ბათილად ცნობის საფუძველია (იხ. ს.ფ. 1-13; ტ.I).

მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 23 დეკემბრის ¹5197 ბრძანების ბათილად ცნობა იხ. ს.ფ. 168; ტ.I).

შსპ “...” სარჩელი არ ცნეს მოპასუხეებმა _ შემოსავლების სამსახურმა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა, რომლებმაც მოითხოვეს დაუსაბუთებლობის მოტივით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 62-70; 97-105; ტ.I).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილებით შპს “...” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 23 დეკემბრის ¹5197 ბრძანება, შემოსავლების სამსახურს დაევალა გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკლვევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საგადასახადო კოდექსის 71-ე, “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის 44-ე 54-ე მუხლებით და დაასკვნა, რომ გასაჩივრებულ აქტებში ასახული კონკრეტული ურთიერთობის მოწესრიგება არ შეესაბამება მისი გამოცემის სამართლებრივ საფუძველს და წინააღმდეგობაშია მოცემული ურთიერთობის მარეგულირებელ სამართლებრივ ნორმებთან.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 23 დეკემბრის ¹5197 ბრძანების თანახმად, გადამხდელის მოთხოვნა ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების შესახებ არ დაკმაყოფილდა იმ მოტივით, რომ იგი არ აკმაყოფილებდა “საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ტერიტორიულ ორგანოებში ზედმეტად გადახდილი გადასახადის ან/და სანქციის თანხის დაბრუნების დამატებითი პროცედურებისა და “გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნაზე” დასართავი ნუსხის განსაზღვრის თაობაზე” ფინანსთა მინისტრის 2009 წლის 7 ივლისის ¹431 ბრძანების მოთხოვნებს. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს 2007 წლის 14 დეკემბრის წერილით დასტურდება, რომ აღნიშნული ბრძანება საქართველოს ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეესტრში რეგისტრირებული არ არის, შესაბამისად, მას არ გააჩნია იურიდიული ძალა. A

ამდენად, საქალაქო სასამართლოს მითითებით, უფლებამოსილმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ თავისი უარი დააფუძნა იურიდიული ძალის არ მქონე სამართლებრივ აქტზე, რაც მისი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო აქტების გამოცემისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაარღვია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით განსაზღვრული ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ადმინისტრაციული წარმოებისას საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის შესახებ, რამდენადაც ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო შეეფასებინა და ემსჯელა შპს “...” მოთხოვნა არა ფინანსთა მინისტრის 2009 წლის 7 ივლისის ¹431 ბრძანებაზე დაყრდნობით, არამედ საგადასახადო კოდექსის 71-ე მუხლით განსაზღვრულ პირობათა შესაბამისად, რომელიც იმპერატიულად ადგენს ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნების სამართლებრივ პროცედურას (იხ. ს.ფ. 178-184; ტ.I).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურმა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა, რომლებმაც მოითხოვეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

თბილისის რეგიონალური ცენტრის მითითებით, მოსარჩლე შპს “...” უარი ეთქვა ადმინისტრაციული ორგანოს ¹5197 ბრძანებით მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე და მოსარჩელეს განემარტა, რომ მის მიერ წარდგენილი “გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა” იყო არასრულყოფილი, რადგან არ ერთვოდა მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტები. მასვე განემარტა, რომ მოთხოვნა განიხილებოდა და შესაბამისი შესაგებელი გაიცემოდა, თუ მის მიერ წარდგენილი იქნებოდა დოკუმენტაცია სრულყოფილად.

აპელანტის მითითებით, ფინანსთა მინისტრის 2009 წლის 7 ივლისის ¹431 ბრძანების მითითება განხილულ უნდა იქნეს ტექნიკურ ხარვეზად და არა აქტის ბათილად ცნობის საფუძვლად, რამდენადაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები. შემოსავლების სამსახურის მიერ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების პირობებშიც გამოიცემა იმავე შინაარსის აქტი იმ განსხვავებით, რომ იგი მიღებულ იქნება საგადასახადო კოდექსის 71-ე მუხლის საფუძველზე (იხ. ს.ფ. 192-201; ტ.I).

აპელანტის _ შემოსავლების სამსახურის მითითებით, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება სასამართლო პრაქტიკას, კერძოდ, უზენაესი სასამართლოს 2008 წლის 23 აპრილის განჩინებას (საქმეზე ¹ბს-976-939(3კ-07), რომელშიც განიმარტა, რომ როდესაც ამოწურულია დავის ადმინისტრაციულ ორგანოში განხილვის ყველა ეტაპი, იმავე ადმინისტრაციულ ორგანოში საქმის დაბრუნება საკითხის ხელახლა განხილვისათვის მოკლებულია შესაძლო შედეგებს და არ იძლევა საკმარის საფუძველს ადმინისტრაციულ ორგანოს მიეთითოს საკითხის ხელმეორედ განხილვის სავალდებულობაზე.

აპელანტის მითითებით, სადავო ადმინისტრაციული აქტის გამოცემისას შემოსავლების სამსახური არ დაყრდნობია ფინანსთა მინისტრის 2009 წლის 7 ივლისის ¹431 ბრძანებას. გადაწყვეტილებაში მითითებულია, თუ რა დარღვევის გამო ეთქვა უარი შპს “...” საჩივრის დაკმაყოფილებაზე (იხ. ს.ფ. 203-212; ტ.I).

სააპელაციო საჩივრები არ ცნო მოწინააღმდეგე მხარემ _ შპს “ა ...” (იხ. ს.ფ. 14-20; ტ.II).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 ივნისის განჩინებით შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საგადასახადო კოდექსის 71-ე, 81.3, 81.5, 147.1 მუხლებით, სადავო აქტების გამოცემის მომენტისათვის მოქმედი “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის 5.1 მუხლის “წ” ქვეპუნქტით, 44.1, 41.1, 61.1, 54.1 მუხლებით.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ ფინანსთა მინისტრის 2009 წლის 7 ივლისის ¹431 ბრძანება არ წარმოადგენს ნორმატიულ აქტს და არ გააჩნია სავალდებულო იურიდიული ძალა. შესაბამისად, სადავო აქტის გამოცემა აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე კანონშეუსაბამოა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ბრძანების გამოცემისას არ იქნა დაცული საგადასახადო კოდექსის 71-ე, 81-ე, 147.1, 145-ე მუხლების მოთხოვნები. საგადასახადო კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიმართ კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა ან/და ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნება წარმოადგენს საგადასახადო ორგანოს, როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას. სადავო აქტის ხელახალი გამოცემისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს მითითებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები (იხ. ს.ფ. 45-57; ტ.II).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურმა და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 ივნისის განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობის გამო შემდეგი დასაბუთებით:

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ეწინააღმდეგება სასანართლოს პრაქტიკას, კერძოდ, უზენაესი სასამართლოს 2008 წლის 23 აპრილის ¹ბს-976-936(3კ-07) განჩინებაში განიმარტა, რომ როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოში ამოწურულია დავის განხილვის ყველა ეტაპი, იმავე ადმინისტრაციულ ორგანოში საკითხის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნება მოკლებულია შესაძლო შედეგებს და არ იძლევა საკმარის საფუძველს, ადმინისტრაციულ ორგანოს მიეთითოს საკითხის ხელმეორედ განხილვის სავალდებულობაზე.

კასატორის მითითებით, შემოსავლების სამსახური სადავო 2009 წლის 23 დეკემბრის ¹5197 ბრძანების გამოცემისას არ დაყრდნობია საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2009 წლის 7 ივლისის ¹431 ბრძანებას. გადაწყვეტილებაში მითითებულია თუ რა დარღვევების გამო ეთქვა უარი შპს “...” საჩივრის დაკმაყოფილებაზე. გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად მიმართულია საგადასახადო კოდექსის 81.3 მუხლზე, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის წარდგენის საფუძველია გადასახადის ან/და საურავის ზედმეტად გადახდილი თანხა, ხოლო ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნას უნდა დაერთოს საბუთები, რომელთა საფუძველზე მოხდა მისი წარდგენა.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოებმა არასწორად ცნეს ბათილად შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 23 დეკემბრის ¹5197 ბრძანება, ვინაიდან არ არსებობდა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნების დარღვევა. საჩივრის განხილვისას შემოსავლების სამსახურმა შეისწავლა განსახილველ საკითხთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები და გადაწყვეტილების მიღებისას დაეყრდნო საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნებს (იხ. ს.ფ. 66-74; ტ.II).

(იხ. ს.ფ. 66-74; ტ.II),

საკასაციო სასამართლოს 2010 წლის 21 დეკემბრის განჩინებით დასაშვებად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის “ა” და “გ” ქვეპუნქტების შესაბამისად (აბსოლუტური და პროცესუალური კასაცია) (იხ. ს.ფ. 91-94; ტ.II).

შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ ცნო მოწინააღმდეგე მხარემ – შპს “...” და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. სხდომის ოქმი; ს.ფ. ; ტ.II).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობა საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შესწავლა-გაანალიზების, მხარეთა განმარტებების ზეპირი მოსმენისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 ივნისის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ დაურღვევია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორად განმარტა იგი, საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას სააპელაციო სასამართლოს განჩინების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, რის გამოც არ არსებობს სსსკ-ის 393-394-ე მუხლების შესაბამისად, მისი გაუქმების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტს საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაზე, კერძოდ, 2008 წლის 23 აპრილის განჩინებაში ასახულ დასკვნებზე მითითების შესახებ, სადაც განიმარტა, რომ “როდესაც ამოწურულია დავის ადმინისტრაციულ ორგანოში განხილვის ყველა ეტაპი, იმავე ადმინისტრაციულ ორგანოში საქმის დაბრუნება, საკითხის ხელახალი განხილვისათვის, მოკლებულია შესაძლო შედეგს და არ იძლევა საკმარის საფუძველს, ადმინისტრაციულ ორგანოს მიეთითოს საკითხის ხელმეორედ განხილვის სავალდებულობაზე”. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წინამორბედ ადმინისტრაციულ საქმეზე სრულიად სხვა ფაქტობრივი გარემოება იყო სახეზე, რამდენადაც მითითებულ საქმეში არსებული დავა ადმინისტრაციულ ორგანოში გადასახადის გადამხდელის საჩივრის საფუძველზე განხილული და გადაწყვეტილი იქნა არსებითად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ იმსჯელა მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე და ნაწილობრივ დააკმაყოფილა იგი. მოცემულ შემთხვევაში კი შპს “...” საჩივარი ადმინისტრაციულ ორგანოს ფაქტობრივად არც განუხილავს, უფრო მეტიც, პროცედურული ნორმების უხეში დარღვევით უარი უთხრა საჩივრის ავტორს მის დაკმაყოფილებაზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული დავის მიმართ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენება და ადმინისტრაციული ორგანოსათვის საკითხის ხელახლა განხილვის დავალდებულება არ ეწინააღმდეგება საკასაციო სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლობის გამო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის საკასაციო პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს დასკვნასთან მიმართებაში, კერძოდ, გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2009 წლის 7 ივლისის ¹431 ბრძანების საფუძველზე გაცემის კანონშეუსაბამობასთან დაკავშირებით.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასაციის მოტივი, რომ საგადასახადო ორგანო არ დაყრდნობია აღნიშნულ ბრძანებას და მან გადაწყვეტილება მიიღო საგადასახადო კოდექსის დებულებებზე დაყრდნობით, არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან.

სადავო აქტების თანახმად, შპს “...” საგადასახადო კოდექსის 81-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოში – თბილისის რეგიონალურ ცენტრში წარადგინა გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა. თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 2 ნოემბრის ¹16-17-105866/01 აქტით შპს “...” განემარტა, რომ მოთხოვნაში დასმული რიგი საკითხებთან დაკავშირებით ეხელმძღვანელა შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 13 ივლისის ¹16-07/18555 მითითებით, ხოლო ზედმეტად გადახდილი თანხების დაბრუნების ნაწილში მოთხოვნა არ აკმაყოფილებდა “საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ტერიტორიულ ორგანოებში ზედმეტად გადახდილი გადასახადის ან/და სანქციის თანხის დაბრუნების დამატებითი პროცედურებისა და “გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნაზე” დასართავი საბუთების ნუსხის განსაზღვრის თაობაზე” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2009 წლის 7 ივლისის ¹431 ბრძანების მოთხოვნებს (იხ. ს.ფ. 16; ტ.I). შპს “...” საჩივრის განხილვის შედეგად შემოსავლების სამსახურის მიერ გამოტანილი ¹5197 ბრძანებით შპს “...” საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და განიმარტა, რომ გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნაში აღწერილი უნდა ყოფილიყო ზედმეტად გადახდილი თანხის გამომწვევი მიზეზები და მას უნდა დართვოდა ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების ურთიერთშედარების აქტი, რაც გადასახადის გადამხდელის მიერ არ შესრულებულა (იხ. ს.ფ. 18-20; ტ.I).

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასაციის მოტივს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო არ დაყრდნობია “საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ტერიტორიულ ორგანოებში ზედმეტად გადახდილი გადასახადის ან/და სანქციის თანხის დაბრუნების დამატებითი პროცედურებისა და “გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნაზე” დასართავი საბუთების ნუსხის განსაზღვრის თაობაზე” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2009 წლის 7 ივლისის ¹431 ბრძანებას, რომელსაც ნორმატიული აქტების რეესტრში დაურეგისტრირებლობის გამო არ გააჩნია შესასრულებლად სავალდებულო ძალა, რამდენადაც სადავო აქტების დასაბუთება ემყარება მხოლოდ მითითებულ აქტს.

გარდა აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ უხეშად დაირღვა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი ადმინისტრაციული წარმოების წესები, რამდენადაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 83.2 მუხლის შესაბამისად, იმ პირობებში, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მიიჩნევდა, რომ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო მოთხოვნა არ იყო წარდგენილი კანონის მოთხოვნათა დაცვით და არ შეიცავდა მის განხილვასთან დაკავშირებულ შესაბამის ინფორმაციას, ან არ ერთვოდა სათანადო დოკუმენტები, აღნიშნული წარმოადგენდა არა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, არამედ დამატებითი დოკუმენტის ან ინფორმაციის წარსადგენად მოთხოვნის წარმდგენი პირისათვის დამატებით ვადის განსაზღვრის წინაპირობას, ხოლო ამ ვადაში ადმინისტრაციული ორგანოს მოთხოვნის შეუსრულებლობის პირობებში ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 83.5 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი იქნებოდა განუხილველად დაეტოვებინა გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას შემოსავლების სამსახურის გასაჩივრებული ბრძანების კანონშეუსაბამობასთან დაკავშირებით, რამდენადაც შემოსავლების სამსახურმა იმსჯელა რა შპს “...” საჩივრის საფუძვლიანობაზე, როგორც ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ უმსჯელია და შეუფასებია თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიერ დაშვებულ მითითებულ დარღვევებზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, კასაციის მოტივები უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო ვერ იქნება გაზიარებული, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, არ არსებობს წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 243.2, 372-ე, 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 ივნისის განჩინება;

3. სსიპ შემოსავლების სამსახურს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს სასამართლო ხარჯების სახით – 100 ლარის გადახდა;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.