¹ბს-1427-1363 (2კ-09) 24 თებერვალი, 2010 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი – ნ. გოგატიშვილი

კასატორები _ თბილისის რეგიონალური ცენტრი, წარმომადგენელი _ ს. Kკ-ძე; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი _ რ. ტ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ი/მ ნ. ქ-ძე, წარმომადგენელი _ მ. ჩ-იანი

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 ივლისის განჩინება

დავის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 18 დეკემბერს ი/მ ნ. ქ-ძემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრისა (საგადასახადო ინსპექციის) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შესავლების სამსახურის მიმართ და მოითხოვა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 26 დეკემბრის ¹307117, 2007 წლის 18 იანვრის ¹307439, 2007 წლის 22 იანვრის ¹307433 და 2007 წლის 15 აგვისტოს ¹314733 ბრძანებების, ამავე ინსპექციის 2007 წლის 8 იანვრის ¹307117, 2007 წლის 6 თებერვლის ¹307439, 2007 წლის 5 თებერვლის ¹307433 და 2007 წლის 24 აგვისტოს ¹00584 საგადასახადო მოთხოვნების, შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 30 ნოემბრის ¹16-01-10/21121 ბრძანების ბათილად ცნობა, დარიცხული სანქციის 5 000 ლარისა და საშემოსავლო გადასახადში ძირითადი 31.50 ლარისა და მასზე დარიცხული საურავის ჩამოწერა.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში განმარტავდა, რომ 2007 წლის 7 სექტემბერს ჩაბარდა თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2007 წლის 24 აგვისტოს გამოცემული ¹005-84 საგადასახადო მოთხოვნა. აღნიშნული საკითხის გარკვევის მიზნით გამოცხადდა საგადასახადო ორგანოში, სადაც ეცნობა, რომ მასზე სხვადასხვა დროს კიდევ იქნა შედგენილი სამართალდარღვევის ოქმები. მოსარჩელის მოსაზრებით, საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლების მიერ დარღვეულია ოქმის შედგენის პროცედურები.

მოსარჩელე მიუთითებდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მესამე ნაწილზე, რომლის თანახმად, საგადასახადო ორგანო გადასახადის გადამხდელს ,,საგადასახადო მოთხოვნას” უგზავნის გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ან საგადასახადო შემოწმების მასალებზე თანხების დარიცხვის შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფროსის ,,ბრძანების” მიღების დღიდან 5 სამუშაო დღის განმავლობაში. ყველა საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემულია აღნიშნული მუხლის დარღვევით, რაც მოსარჩელის მოსაზრებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60.1 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძველია.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ დარღვეულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 46-ე მუხლის მოთხოვნა და აღნიშნავდა, რომ 2007 წლის 8 იანვრის ¹307117 საგადასახადო მოთხოვნაზე დაფიქსირებულია, რომ იგი ჩაიბარა ვინმე ლ. ჯ-შვილმა. 2007 წლის 5 თებერვლის და 6 თებერვლის საგადასახადო მოთხოვნაზე კი მითითებულია ვინმე მ-ელი, რომლებსაც მოსარჩელე არ იცნობს.

ნ. ქ-ძე ასევე აღნიშნავდა, რომ იგი არის მეორე ჯგუფის ინვალიდი და საგადასახადო კოდექსის 168-ე მუხლის II ნაწილის ,,ა” პუნქტის შესაბამისად, მისი დასაბეგრი შემოსავალი 3000 ლარამდე არ იბეგრება საშემოსავლო გადასახადით.

თბილისის საქალაქო სასასმართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი/მ ნ. ქ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შესავლების სამსახურის 2007 წლის 21 ნოემბრის ¹7693 ბრძანება ი/მ ქ-ძის საჩივრის განუხილველად დატოვებისა და ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 24 აგვისტოს ¹005-84 ,,საგადასახადო მოთხოვნის” გაუქმებაზე უარის თქმის ნაწილში;ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 26 დეკემბრის ¹307117, 2007 წლის 18 იანვრის ¹307439, 2007 წლის 22 იანვრის ¹307433 და 2007 წლის 15 აგვისტოს ¹314733 ბრძანებები, ამავე ინსპექციის 2007 წლის 8 იანვრის ¹307117, 2007 წლის 6 თებერვლის ¹307439, 2007 წლის 5 თებერვლის ¹307433 და 2007 წლის 24 აგვისტოს ¹00584 საგადასახადო მოთხოვნები.

საქალაქო სასამართლო თავის გადაწყვეტილებაში განმარტავდა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს. ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად ჩაითვლება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მის უფლებამოსილებას მიკუთვნებული საკითხის დაკმაყოფილებაზე განმცხადებლისათვის უარის თქმის შესახებ, ასევე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ან დადასტურებული დოკუმენტი, რომელსაც შეიძლება მოჰყვეს სამართლებრივი შედეგები.

სასამართლო განმარტავდა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული დოკუმენტის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად მიჩნევისათვის აუცილებელია, რომ იგი ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით აკმაყოფილებდეს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტის იმპერატიულ-ნორმატიულ მოთხოვნებს და შეიცავდეს აღნიშნული ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ლეგალური დეფინიციის ყველა ელემენტს, კერძოდ: სადავო ურთიერთობის ერთ-ერთი მხარე უნდა იყოს ადმინისტრაციული ორგანო _ ადმინისტრაციული აქტის ავტორი; სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა უნდა გამომდინარეობდეს ადმინისტრაციული (საჯარო) სამართლის კანონმდებლობიდან; ადმინისტრაციული ორგანოს ღონისძიება მიმართული უნდა იყოს კონკრეტული შემთხვევის მოწესრიგებისა და არსებული სამართლებრივი მდგომარეობის შეცვლისაკენ, ანუ იგი უნდა აწესებდეს, ცვლიდეს, წყვეტდეს ან ადასტურებდეს პირის სამართლებრივ მდგომარეობას.

სასამართლო მიიჩნევდა, რომ ი/მ ქ-ძის მიერ სადაოდ ქცეული ბრძანებები და საგადასახადო მოთხოვნები წარმოადგენენ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს და სასამართლოს მიერ უნდა შეფასდეს მათი კანონთან შესაბამისობის საკითხი.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 97¹-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი პირების მიერ საქონლის/მომსახურების მიწოდების დროს მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას შესაბამისი მონაცემები აღირიცხება მხოლოდ საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენებით. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების ვალდებულების მქონე პირებმა უნდა უზრუნველყონ საქონლის/მომსახურების მიწოდების ღირებულების ნაღდი ფულით ანაზღაურებისას მომხმარებელზე საკონტროლო-სალარო აპარატების მიერ ამობეჭდილი ჩეკის გაცემა, რომელიც ადასტურებს საქონლის/მომსახურების მიწოდების ოპერაციასთან დაკავშირებით შესაბამისი ნაღდი ფულის გადახდის ფაქტს.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 ნაწილით რეგლამენტირებულია, რომ მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას

საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოუყენებლობა, იწვევს დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილი ადგენს, რომ ამ მუხლის მე-4 ან/და მე-10 ნაწილებით განსაზღვრული ქმედება ჩადენილი განმეორებით იწვევს დაჯარიმებას 1 500 ლარის ოდენობით, ხოლო ამავე ნორმის მე-6 ნაწილით დადგენილია, რომ ამ მუხლის მე-5 ნაწილით განსაზღვრული ჯარიმის გამოყენების შემდეგ, ამ მუხლის მე-4 ან/და მე-10 ნაწილით/ნაწილებით განსაზღვრული ქმედება ჩადენილი განმეორებით იწვევს დაჯარიმებას ყოველ შემდგომ განმეორებაზე 2500 ლარის ოდენობით.

სასამართლო ასევე მიუთითებდა, რომ ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო აქტის 127-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო ინსპექციის უფლებამოსილი პირი გადასახადის გადამხდელთან/სხვა ვალდებულ პირთან ამ კოდექსით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის გამოვლენისას ადგენს საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს, ხოლო მე-11 ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენიდან არაუგვიანეს 30 კალენდარული დღისა საქმის განხილვის მასალებზე დაყრდნობით საგადასახადო ინსპექციის უფროსი/მოადგილე საქმეზე იღებს გადაწყვეტილებას, რომელიც ფორმდება ბრძანებით.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 80.3 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს ,,საგადასახადო მოთხოვნას” უგზავნის გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ან საგადასახადო შემოწმების მასალებზე თანხების დარიცხვის შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფროსის/მოადგილის მიერ გადაწყვეტილების მიღების დღიდან 5 სამუშაო დღის განმავლობაში. ,,საგადასახადო მოთხოვნის” გამოცემის წესი, ფორმა და პროცედურები განისაზღვრება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით დადგენილი წესით.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის 23-ე ნაწილის თანახმად, აღიარებულ საგადასახადო ვალდებულებას წარმოადგენს გადასახადი ან სანქცია, რომელიც წარმოშობილია საგადასახადო დეკლარაციის საფუძველზე, რომელსაც ეთანხმება გადასახადის გადამხდელი, ან რომლის გასაჩივრების ვადაც გასულია, ან სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე.

საქალაქო სასამართლო მიუთითებდა საგადასახადო კოდექსის 46-ე მუხლზე, რომლითაც რეგლამენტირებულია საგადასახადო ორგანოს მიერ გადასახადის გადამხდელისათვის/საგადასახადო აგენტისათვის ან სხვა ვალდებული პირისათვის შეტყობინების გაგზავნის წესი. აღნიშნული ნორმა ადგენს, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ გადასახადის გადამხდელისათვის/საგადასახადო აგენტისათვის ან სხვა ვალდებული პირისათვის გასაგზავნი ნებისმიერი შეტყობინება ან სხვა დოკუმენტი შედგენილი უნდა იყოს წერილობითი ფორმით, ხელმოწერილი უნდა იყოს ხელმძღვანელის ან უფლებამოსილი თანამდებობის პირის მიერ სახელისა და გვარის მითითებით და დამოწმებული უნდა იყოს ბეჭდით (ასეთის არსებობის შემთხვევაში). გადასახადის გადამხდელს უნდა ჩაბარდეს დოკუმენტის დედანი. დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება, თუ იგი გაიგზავნება დაზღვეული საფოსტო გზავნილით ან პირადად გადაეცა გადასახადის გადამხდელს ან მის უფლებამოსილ ან/და კანონიერ წარმომადგენელს.

საქალაქო სასამართლო აღნიშნავდა, რომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მოხსენებითი ბარათებისა და გადასახადის გადამხდელზე ჩაბარებული ,,საგადასახადო მოთხოვნების” რეესტრით არ დასტურდება მოსარჩელისათვის საგადასახადო კოდექსის 46-ე მუხლით დადგენილი წესით სადავო საგადასახადო მოთხოვნების ჩაბარების ფაქტი. კანონმდებელი იმპერატიულად ადგენს, რომ დოკუმენტი ითვლება ჩაბარებულად, თუ იგი გაიგზავნება დაზღვეული საფოსტო გზავნილით ან პირადად გადაეცა გადასახადის გადამხდელს ან მის უფლებამოსილ ან/და კანონიერ წარმომადგენელს, რაც ასევე არ დასტურდება, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით სადავო ,,საგადასახადო მოთხოვნები” ჩაბარებული აქვს ვინმე ლ. ჯ-შვილსა და თ. მ-ელს, რომელთა მოსარჩელის წარმომადგენლობის უფლებამოსილების დამადასტურებელი მტკიცებულება მოპასუხეთა მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი. ამდენად, სასამართლო მიიჩნევდა, რომ მოპასუხეთა მიერ სათანადოდ არ იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები და გაუგებარია, რატომ მიიჩნია მოპასუხე შემოსავლების სამსახურმა, რომ ი/მ ქ-ძის მიერ 146.8 მუხლის ,,თ” ქვეპუნქტის თანახმად, გასული იყო საჩივრის წარდგენის კანონით დადგენილი ვადა.

საქალაქო სასამართლო განმარტავდა, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი არის პირველადი წერილობითი დოკუმენტი, რომელშიც ფიქსირდება საგადასახადო სამართალდარღვევის ფაქტი და რომლის გამოც მომავალში პირის მიმართ შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს კანონით დადგენილი სანქცია, ხოლო საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისა და მითითებული ოქმის შედგენის წესი რეგლამენტირებულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლით. ამასთან, სანქციის გამოყენების საკითხს წყვეტს უფლებამოსილი პირი _ ინსპექციის უფროსი/მოადგილე, რომელმაც უნდა იმოქმედოს ხსენებული ნორმით დადგენილი წესების შესაბამისად. კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-9 ნაწილით დადგენილია, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმის განსახილველად მომზადებისას ინსპექციის უფროსი/მოადგილე წყვეტს შემდეგ საკითხებს: ა) განეკუთვნება თუ არა მის კომპეტენციას აღნიშნული საქმის განხილვა; ბ) სწორად არის თუ არა შედგენილი ოქმი და საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმის სხვა მასალები; გ) გამოთხოვლია თუ არა საჭირო დამატებითი მასალა; იმავე 127-ე მუხლის მე-10 ნაწილით დადგენილია, რომ საგადასახადო ინსპექციის უფროსი/მოადგილე საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმის განსახილვისას ვალდებულია დაადგინოს: ა) ჩადენილი იყო თუ არა სამართალდარღვევა ბ) ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში გ) ექვემდებარება თუ არა პირი ამ კოდექსით განსაზღვრულ პასუხისმგებლობას.

სასამართლო მიუთითებდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მულზე, რომელიც ამომწურავად განსაზღვრავს მტკიცებულებათა წრეს. საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების დასადასტურებლად შეიძლება გამოყენებული იქნეს მხარეთა ახსნა-განმარტებები, მოწმეთა ჩვენებები, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებები და ექსპერტის დასკვნები. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-19 მუხლის თანახმად, სასამართლო უფლებამოსილია საკუთარი ინიციატივითაც შეაგროვოს ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები. სასამართლო აღნიშნავდა, რომ ი/მ ქ-ძის მიერ 2006 წლის პირველ, 22, 24 დეკემბერს, ასევე 2007 წლის 25 ივლისს საგადასახადო სამართალდარღვევის _ მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოუყენებლობის რეალურად ჩადენის დადგენის მიზნით, მოპასუხეს დაევალა აღნიშნული საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შემდგენ პირთა მონაცემების წარმოდგენა და მათი სასამართლოს სხდომაზე გამოცხადების უზრუნველყოფა. სასამართლო მიუთითებდა, რომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ინფორმაციის საფუძველზე, შესაძლებელი გახდა მხოლოდ მოწმე ნ. ხ-ურის დაკითხვა, რომლის ჩვენებითაც ვერ დადასტურდა მოსარჩელის მიერ საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი. სასამართლომ არც ზ. ხ-ავას ახსნა-განმარტებითი ბარათი მიიჩნია მოსარჩელის მიერ სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად, ვინაიდან მიიჩნევდა, რომ იგი ემყარება მხოლოდ ვარაუდს, რომ ი/მ ქ-ძე სამჯერ იქნა დაჯარიმებული სალარო აპარატის გამოუყენებლობისათვის, რაც მისი მოსაზრებით, ბადებს საფუძვლიან ეჭვს, რომ 2007 წლის 25 ივლისს კვლავ იქნა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევა. სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული ვერ იქნა მიჩნეული ნ. ქ-ძის მიერ საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად, ვინაიდან არც ერთი ზემოაღნიშნული ოქმი არ არის შედგენილი ნ. ქ-ძის მონაწილეობით, არ არის დაფიქსირებული მისი ხელმოწერა, არც ერთი საგადასახადო მოთხოვნა გადასახადის გადამხდელს არ მიუღია კანონით დადგენილი წესით.

საქალაქო სასამართლო მიუთითებდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, ამ კოდექსის 22-ე მუხლში აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით სასამართლო უფლებამოსილია გამოიტანოს გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის შესახებ თუ ადმინისტრაციული აქტი ეწინააღდეგება კანონს და ის პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მას.

სასამართლო განმარტავდა, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძვლები რეგლამენტირებულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით, რომლის პირველი ნაწილი ადგენს, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს, ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ამასთან, მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილში დაზუსტებულია, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ კოდექსის 32-ე ან 34-ე მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოების სახის დარღვევით, ანდა კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელი საფუძვლიანია, რადგან ადგილი აქვს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით გათვალისწინებულ კანონის დარღვევას, გასაჩივრებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებში ასახული კონკრეტული ურთიერთობის მოწესრიგება არ შეესაბამება მისი გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებსა და წინააღმდეგობაში მოდის მოცემული ურთიერთობის მარეგულირებელ სამართლებრივ ნორმებთან.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექციამ) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შესავლების სამსახურმა, რომლითაც მოითხოვეს თბილისის საქალაქო სასასმართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ი/მ ქ-ძის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 ივლისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შესავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასასმართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განმარტავდა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2 მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377.1 მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390.3 ,,გ” მუხლის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და დამატებით განმარტა შემდეგი:

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 4.1 მუხლის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი ვადა განისაზღვრება კონკრეტული კალენდარული თარიღით ან დროის მონაკვეთით, რომელიც გამოიანგარიშება წლებით, თვეებით ან დღეებით, ან იმ გარემოებაზე მითითებით, რომელიც აუცილებლად უნდა დადგეს. ამ მუხლის მე-2 ნაწილით, ამ კოდექსით დადგენილი ვადის ათვლა იწყება შესაბამისი მოქმედების განხორციელების მომდევნო დღიდან. ამ კოდექსის მიზნებისათვის დღე შეიძლება იყოს სამუშაო ან კალენდარული. თუ ეს არ არის მითითებული, ამ შემთხვევაში დღე არის სამუშაო დღე. ამასთან, თუ ამ კოდექსის მიზნებისათვის სამუშაო დღე ემთხვევა კალენდარულ დღეს, გარდა შაბათისა, კვირისა და საქართველს შრომის კოდექსით განსაზღვრული უქმე დღეებისა, ამ მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, მოქმედების განხორციელების ვადა განისაზღვრება კონკრეტული კალენდარული თარიღით ან იმ გარემოებაზე მითითებით, რომელიც აუცილებლად უნდა დადგეს, ან დროის მონაკვეთით. უკანასკნელ შემთხვევაში მოქმედება შეიძლება განხორციელდეს დროის მთელი მონაკვეთის განმავლობაში, ხოლო მე-6 ნაწილის თანახმად, მოქმედება, რომლის განხორციელებისათვის დადგენილია ვადა, შეიძლება განხორციელდეს ამ ვადის ბოლო სამუშაო დღის დამთავრებამდე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ამ კოდექსით დაშვებულია მოქმედების განხორციელება საბანკო გადარიცხვით ან დაზღვეული საფოსტო გზავნილით. უკანასკნელ შემთხვევაში მოქმედება დადგენილ ვადაში განხორციელებულად ჩაითვლება, თუ იგი განხორციელდა ვადის ბოლო დღის 24 საათამდე. ამ მუხლის მე-7 ნაწილით, თუ ვადის ბოლო დღე ემთხვევა არასამუშაო დღეს, ვადა გრძელდება შემდეგი სამუშაო დღის ბოლომდე.

სააპელაციო პალატა აღნიშნავდა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლით განისაზღვრა საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესი. ამ მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადამხდელთან სხვა ვალდებულ პირთან ამ კოდექსით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის გამოვლენისას (გარდა საგადასახადო წარმოების დროს გამოვლენილი სამართალდარღვევებისა) დგება საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, რომელშიც ამ მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით უნდა აღინიშნოს: ა) ოქმის დასახელება; ბ) მოქმედების ჩატარები ადგილი და თარიღი; გ) ოქმების დაწყებისა და დასრულების დრო; დ) ოქმის შემდგენი პირისა და იმ პირის (პირების) თანამდებობა, სახელი და გვარი, რომლებმაც გამოავლინეს სამართალდარღვევა; ე) მოქმედების მონაწილეთა სახელი და გვარი, ხოლო საჭიროებს შემთხვევაში – მისამართი; ვ) მოქმედების შინაარსი და მისი ჩატარების თანმიმდევრობა; ზ)მოქმედების ჩატარებისას გამოვლენილი, საქმესთან დაკავშირებული არსებითი ფაქტები და გარემოებები. ამ მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ოქმი გასაცნობად წარედგინება მოქმედების მონაწილე ყველა პირს, მათ უფლება აქვთ გამოთქვან შენიშვნები, ისინი აისახება ოქმში. მე-5 ნაწილის თანახმად, ოქმს ხელს აწერენ ოქმის შემდგენი პირი და სამართალდაღვევის ჩამდენი გადასახადის გადამხდელი სხვა ვალდებული პირი ან მისი წარმომადგენელი, ხოლო თუ არიან მოწმეები, ოქმს შეიძლება მათაც მოაწერონ ხელი. ამ მუხლის მე-7 ნაწილით, თუ სამართალდამრღვევის ჩამდენი უარს იტყვის ოქმის ხელმოწერაზე, ოქმში კეთდება შესაბამისი ჩანაწერი. სამართალდამრღვევის ჩამდენს უფლება აქვს წარმოადგინოს ოქმისათვის დასართავი ახსნა-განმარტებები და შენიშვნები ოქმის შინაარსთან დაკავშირებით, აგრეთვე ჩამოაყალიბოს მის ხელმოწერაზე უარის თქმის მოტივები, ხოლო მე-8 ნაწილის თანახმად, ოქმის ერთი ეგზემპლარი გადაეცემა სამართალდარღვევის ჩამდენს. ამ მუხლის მე-12 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენიდან არა უგვიანეს 30 კალენდარული დღისა საგადასხადო ორგანოს უფლებამოსილი თანამდებობის პირი საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმეზე გამოსცემს ბრძანებას, რომელიც დადგენილი წესით უნდა ჩაბარადეს ადრესატს, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენიდან 30 კალადარული დღის გასვლის შემდეგ გამოცემული ბრძანება ბათილია.

საქართველოს ფინანასთა მინისტრის 2006 წლის 27 თებერვლის ¹145 ბრძანებით დამტკიცებული “საგადასახადო ორგანოების მიერ საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების წესის დაცვაზე კონტროლის პროცედურების შესახებ ინსტრუქციის” 4.5. მუხლის თანახმად, საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების წესების დაცვაზე კონტროლის პროცედურის განხორციელების დროს, საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობის ან მათი გამოუყენებლობის ფაქტის დადგენის მიზნით, საგადასახადო ინსპექციის/რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) თანამშრომელი ობიეტის ხელმძღვანელობისათვის (ხელმძღვანელის ადგილზე არ ყოფნის შემთხვევაში ობიექტის ტერიტორიაზე მომუშავე ნებისმიერი პირისათვის) სამსახურებრივი მოწმობისა და მისი უფლებამოსილების შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის წარმოდგენის შედეგად, უფლებამოსილია, შეამოწმოს ობიეტზე საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების წესების და საგადასახადო სამართალდარღვევის გამოვლენისას შეადგინოს შესაბამისი ოქმი. ამავე ინსტრუქციის 5.2. მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმში აღინიშნებოდა: 1) ოქმის დასახელება; ბ) მოქმედების ჩატარების ადგილი და თარიღი; გ) მოქმედების დაწყებისა და დასრულების დრო; დ) ოქმის შემდგენი პირისა და იმ პირის (პირების) თანამდებობა, სახელი და გვარი, რომლებმაც გამოავლინეს სამართალდარღვევა; ე) მოქმედების მონაწილეთა სახელი და გვარი, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში – მისამართი; ვ) მოქმედების შინაარსი და მისი ჩატარების თანმიმდევრობა; ზ) მოქმედების ჩატარებისას გამოვლენილი, საქმეებთან დაკავშირებული არსებითი ფაქტები და გარემოებები. ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ოქმს ხელს აწერს ოქმის შემდგენი პირი და საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩამდენი გადამხდლი ან მისი წარმომადგენელი (უფლებამოსილი პირი), ხოლო თუ მოწმეები იყვნენ, ხელს აწერენ მოწმეებიც.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარატამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 1 დეკემბრის ¹307117, 2006 წლის 22 დეკემბრის ¹307439, 2006 წლის 24 დეკემბრის ¹307433, 2007 წლის 25 ივლისის ¹314733 საგადასახადო სამართალდარღვევების შესახებ ოქმები შედგენილია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლისა და საქართველოს ფინანასთა მინისტრის 2006 წლის 27 თებერვლის ¹145 ბრძანებით დამტკიცებული “საგადასახადო ორგანოების მიერ საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების წესის დაცვაზე კონტროლის პროცედურების შესახებ ინსტრუქციის” მოთხოვნათა დარღვევით. ამდენად, კანონშეუსაბამოა და ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი მათ საფუძველზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარატამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის – ამჟამად, საქართველოს ფინანასთა სამინისტროს შემოსავალების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპქეცია) – მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები – 2006 წლის 26 დეკემბრის ¹307117 ბრძანება; 2007 წლის 18 იანვრის ¹307439 ბრძანება; 2007 წლის 22 იანვრის ¹307433 ბრძანება; 2007 წლის 15 აგვისტოს ¹314733 ბრძანება; 2007 წლის 05 იანვრის ¹307117 საგადასახადო მოთხოვნა; 2007 წლის 05 თებერვლის ¹307433 საგადასახადო მოთხოვნა; 2007 წლის 06 თებერვლის ¹307439 საგადასახადო მოთხოვნა; 2007 წლის 24 აგვისტოს ¹005-84 საგადასახადო მოთხოვნა. შესაბამისად, პალატამ უსაფუძვლობის გამო არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება აღნიშნულზე.

აღნიშნულ განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შესავლების სამსახურმა. კასატორები საკასაციო საჩივრებით მოითხოვდნენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 ივლისის განჩინების ბათილად ცნობას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ი/მ ნ. ქ-ძის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

პირველი კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარში აღნიშნავდა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილება გამოტანილია კანონის დარღვევით. კერძოდ: 1. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; 2. გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და 3. არასწორად განმარტა კანონი.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მეირ დარღვეულია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა” და ,,გ” ქვეპუნქტები. სააპელაციო სასამართლოს მეირ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 97¹-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი პირების მიერ საქონლის/მომსახურების მიწოდების დროს მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას შესაბამისი მონაცემები აღირიცხება მხოლოდ საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენებით. კანონმდებლობის აღნიშნულ მოთხოვნათა დარღვევისათვის კი გათვალისწინებულია საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლით დადგენილი ჯარიმები.

კასატორის აზრით, საგადასახადო ინსპექცია მოქმედებდა თავისი კომპეტენციის ფარგლებში და სასამართლომ არასწორად მიუთითა ადმინისტრაციული კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევაზე.

მეორე კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შესავლების სამსახური თავის საკასაციო საჩივარში აღნიშნავდა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ისე გააუქმა სადაო აქტები, საერთოდ არ უმსჯელია სადაო აქტების გაუქმებისათვის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით დადგენილ მთავარ საფუძველზე _ აქტების კანონსაწინააღმდეგობაზე.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ განიხილა ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომელიც შეკრებილი იყო საქმეზე და მათი განხილვა აუცილებელი იყო საკითხის სპეციფიკიდან გამომდინარე. სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის გათვალისწინებით სრულად და ობიექტურად არ იქნა განხილული საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რაც გახდა მიზეზი მცდარი დასკვნების გამოტანისა.

კასატორი აღნიშნავდა, რომ ვინაიდან მოსარჩელეს სადაოდ არ გაუხდია საკასო აპარატის გამოუყენებლობის ფაქტებზე საგადასახადო სამართალდარღვევის პირველ და მეორე შემთხვევებზე გამოვლენისას შედგენილი ადმინისტრაციული აქტები _ ი/მ ნ. ქ-ძის 2500 ლარით დაჯარიმების თაობაზე 2007 წლის 25 ივლისის ¹314733 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმიც, მის საფუძველზე მიღებული 2007 წლის 15 აგვისტოს ¹314733 ბრძანებაც და 2007 წლის 24 სექტემბრის ¹005-84 საგადასახადო მოთხოვნაც მოქმედ საგადასახადო კანონმდებლობასთან სრულ შესაბამისობაშია და არ არსებობს მათი ბათილად ცნობის საფუძველი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალებში ასახულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 2006 წლის 1 დეკემბერს ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლებმა შეადგინეს საგადასახადო სამართალდარღვევათა ოქმი ¹307117, რომელშიც მიეთითა, რომ ინდ/მეწარმე ნ. ქ-ძე ფუნქციონირებდა საკონტროლო სალარო აპარატის გამოყენების გარეშე. მითითებული ოქმის საფუძველზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილის 2006 წლის 26 დეკემბრის ¹307117 ბრძანებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევის მოტივით, ი/მ ნ. ქ-ძეს პასუხისმგებლობის ზომად, სანქციის სახით, განესაზღვრა ჯარიმა 500 ლარის ოდენობით, რაზედაც 2007 წლის 8 იანვარს გაიცა საგადასახადო მოთხოვნა ¹307117.

2006 წლის 22 დეკემბერს ინდ/მეწარმე ნ. ქ-ძის მიმართ კვლავ იქნა შედგენილი საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ოქმი ¹307430, რომელშიც მიეთითა, რომ ინდ/მეწარმე ნ. ქ-ძე მომხმარებელთან ანგარიშსწორებას ახორციელებდა სალარო აპარატის გამოყენების გარეშე, არ ამოარტყა ჩეკი. აღნიშნული ოქმის საფუძველზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილის 2007 წლის 18 იანვრის ¹307439 ბრძანებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევისათვის, ინდ/მეწარმე ნ. ქ-ძეს პასუხისმგებლობის ზომად, სანქციის სახით, განესაზღვრა ჯარიმა 500 ლარის ოდენობით, რაზედაც 2007 წლის 6 თებერვალს გაიცა საგადასახადო მოთხოვნა ¹307439.

2006 წლის 24 დეკემბერს ინდ/მეწარმე ნ. ქ-ძის მიმართ კვლავ იქნა შედგენილი სამართალდარღვევათა ოქმი ¹307433, რომლის საფუძველზეც, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილის ¹307433 ბრძანებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-5 ნაწილის საფუძველზე, სანქციის სახით განისაზღვრა ჯარიმა 1500 ლარის ოდენობით და 2007 წლის 5 თებერვალს გაიცა საგადასახადო მოთხოვნა ¹307433.

2007 წლის 25 ივლისს ინდ/მეწარმე ნ. ქ-ძის მიმართ შედგა კიდევ ერთი სამართალდარღვევის ოქმი ¹314733, რომლის საფუძველზეც, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილის იმავე ნომრის ბრძანებით, სანქციის სახით განისაზღვრა ჯარიმა 2500 ლარი და გაიცა საგადასახადო მოთხოვნა ¹00584.

დადგენილია, რომ სამართალდარღვევათა თაობაზე მიღებული ოქმები და საგადასახადო მოთხოვნები ინდ/მეწარმე ნ. ქ-ძეს კანონით დადგენილი წესით არ ჩაბარებია.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 126.1 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა, ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. იმავე კოდექსის 123-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა.

ზემოაღნიშნულ ნორმებზე დაყრდნობით საკასაციო სასამართლო განმარტავს შემდეგს: არავის არ შეიძლება შეეფარდოს ზემოქმედების ზომა საგადასახადო სამართალდარღვევის გამო, თუ არა კანონმდებლობით დადგენილ საფუძველზე და წესით. საგადასახადო ორგანოები ვალდებული არიან, საგადასახადო სამართალდარღვევათა საქმეები აწარმოონ კანონიერების მკაცრი დაცვით და კანონმდებლობის ზუსტი შესაბამისობით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, სამართალდარღვევის გამოვლენისა და სანქციის შეფარდებისას, საგადასახადო ორგანოს თანამშრომლები ვალდებული არიან, საგადასახადო სამართალდარღვევათა ოქმი აწარმოონ კანონმდებლობის მოთხოვნათა ზუსტი დაცვით, ვინაიდან, აღნიშნული წარმოადგენს პირველად წერილობით დოკუმენტს, რომელშიც ფიქსირდება სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი და დასტურდება სამართალდამრღვევი პირის ვინაობა.

საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 27 თებერვლის ¹145 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საგადასახადო ორგანოების მიერ საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების წესის დაცვაზე კონტროლის პროცედურების შესახებ ინსტრუქციის’’ მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმში აღინიშნება: ა) ოქმის დასახელება, ბ) მოქმედების ჩატარების ადგილი და თარიღი; გ) მოქმედების დაწყებისა და დასრულების დრო; დ) ოქმის შემდგენი პირისა და იმ პირის (პირების) თანამდებობა, სახელი და გვარი, რომლებმაც გამოავლინეს სამართალდარღვევა; ე) მოქმედების მონაწილეთა სახელი და გვარი, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში _ მისამართი; ვ) მოქმედების შინაარსი და მისი ჩატარების თანმიმდევრობა; ზ) მოქმედების ჩატარებისას გამოვლენილი, საქმეებთან დაკავშირებული არსებითი ფაქტები და გარემოებები.

იმავე ინსტრუქციის მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, ოქმს ხელს უნდა აწერდეს ოქმის შემდგენი პირი და საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩამდენი გადასახადის გადამხდელი ან მისი წარმომადგენელი (უფლებამოსილი პირი), ხოლო თუ Aმოწმეები იყვნენ, ოქმზე ხელს აწერენ მოწმეებიც.

ნორმატიულ აქტში წარმოდგენილი დეტალიზაცია, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, განპირობებულია იმ გარემოებით, რომ ოქმი იყოს ზედმიწევნით სრული. ამ შემთხვევაში ისეთი სავალდებულო მოთხოვნები, როგორიც არის სამართალდარღვევის ოქმის ადგილზე შედგენა, სამართალდამრღვევისათვის ახსნა-განმარტების ჩამორთმევა, მოწმეთა მოძიება, გამოკითხვა და მათ შესახებ ინფორმაციის ოქმში შეტანა, წარმოადგენს საბოლოო სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის _ სახდელის დაკისრებისათვის - პრაქტიკული მნიშვნელობის მქონე გარემოება.

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის საფუძველზე ადასტურებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ წარმოდგენილი ოქმები არ იძლევა მტკიცების საკმარის საფუძველს, რომ სამართალდარღვევის ფაქტს უდავოდ ჰქონდა ადგილი და რომ სამართალდარღვევა ჩადენილია ინდ/ მეწარმე ნ. ქ-ძის მიერ.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა, ხოლო ამ მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სასამართლო მტკიცებულებებს აფასებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგად მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამასთან, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი ვერ წარმოადგენენ დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას, რის გამოც საკასაციო სასამართლო მოკლებულია პროცესუალურ შესაძლებლობას, დადგენილად მიიჩნიოს ინდ/მეწარმე ნ. ქ-ძის მხრიდან საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი.

როგორც აღინიშნა, სამართლებრივი ზემოქმედების ღონისძიება შესაძლოა გამოყენებულ იქნას მხოლოდ იმ პირის მიმართ, რომელმაც ეს გადაცდომა ჩაიდინა. საგულისხმოა, რომ კასატორებმა ვერც ერთი ინსტანციის სასამართლოში ვერ წარმოადგინეს სათანადო მტკიცებულებები იმის თაობაზე, რომ სამართალდარღვევა ჩადენილია ნინო ქაშიბაძის მიერ. ვერც საქმეში წარმოდგენილი მასალებით და ვერც მოწმეთა ჩვენებებით ვერ დაადასტურეს სამართალდარღვევაზე შედგენილი ოქმში მითითებული პირების სამართლებრივი კავშირი ინდ/მეწარმესთან, რაც, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გამორიცხავს ინდ/მეწარმე ნ. ქ-ძის მიმართ საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული პასუხისმგებლობის ღონისძიების გამოყენების შესაძლებლობას.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53.5 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს. იმავე კოდექსის 60.1 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის, საფუძველზე საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას გასაჩივრებული აქტების კანონშეუსაბამობის თაობაზე და თვლის, რომ საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას დაკმაყოფილებაზე დაუსაბუთებლობის მოტივით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 21 ივლისის განჩინება;

3.საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.