ბს-1456-1418(2კ-10) 30 მარტი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი – ნინო გოგატიშვილი

კასატორები: – 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, წარმომადგენელი – გ. ბ-ძე

2. სსიპ შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი – რ. ტ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე – ინდმეწარმე ,,მ. თ-ძე”, წარმომადგენელი – ა. რ-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 მარტის განჩინება

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2008 წლის 3 აპრილს ი/მ ,,მ. თ-ძემ” სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე ბათუმის რეგიონალური ცენტრის წინააღმდეგ. მოსარჩელემ მოითხოვა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 8 ოქტომბრის ¹6228 ბრძანებისა და 2007 წლის 9 ოქტომბრის ¹8124/213 საგადასახადო მოთხოვნის, საქართველოს ფინასთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 დეკემბრის ¹8012 ბრძანების და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 11 თებერვლის ¹05-04/1084 გადაწყვეტილების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრის 2008 წლის 6 მარტის ¹199 ბრძანების ნაწილობრივ გაუქმება, შესაბამისად, დამატებით დარიცხული ძირითადი გადასახადის _ სულ 16 260 ლარის ჩამოწერა.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 26 ივლისის ¹4372 და 2007 წლის 22 აგვისტოს ¹5131 ბრძანების საფუძველზე ინდივიდუალურ საწარმო ,,მ. თ-ძეში” ჩატარდა საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, რომელიც დაიწყო 26 ივლისს და დასრულდა 10 სექტემბერს, შემოწმებამ მოიცვა 2004 წლის 10 აგვისტოდან 2007 წლის 1 აგვისტომდე პერიოდი.

საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე ინსპექციის მიერ გამოიცა 2007 წლის 8 ოქტომბრის ¹6228 ბრძანება და 2007 წლის 9 ოქტომბერს მიღებული იქნა ¹8124/213 ,,საგადასახადო მოთხოვნა”, რომელთა შესაბამისად, საწარმოს დამატებით დაერიცხა სულ 216 631 ლარი, მათ შორის ძირითადი გადასახადი 103 979 ლარი, ჯარიმა _ 59 788 ლარი და საურავი _ 52 965 ლარი. სახეობათა მიხედვით გადასახადი გადანაწილთა შემდეგნაირად: დამატებული ღირებულების გადასახადი _ 80 336 ლარი. მათგან ძირითადი გადასახადი _ 38 742 ლარი, ჯარიმა სსკ 132-ე მუხლის შესაბამისად _ 101,39 ლარი, ჯარიმა 131-ე მუხლით _ 15 800 ლარი და საურავი სსკ 129-ე მუხლით _ 15 655 ლარი. საშემოსავლო გადასახადი _ 41 293 ლარი, მათ შორის ძირითადი გადასახადი _ 22 502 ლარი, ჯარიმა სსკ 132-ე მუხლით _ 5 625 ლარი, საურავი სსკ 129-ე მუხლით _ 13 166 ლარი. სოციალური გადასახადი სულ 82 772 ლარი, მათ შორის ძირითადი გადასახადი _ 2 222 ლარი, ჯარიმა სსკ 132-ე მუხლით _ 16 726 ლარი და საურავი 129-ე მუხლით _ 23 824 ლარი. ქონების გადასახადი _ 1 016 ლარი, მათ შორის ძირითადი გადასახადი _ 428 ლარი, ჯარიმა სსკ 137-ე მუხლით _ 400 ლარი, საურავი 129-ე მუხლით _ 188 ლარი. მიწის გადასახადი 117 ლარი, ძირითადი გადასახადი _ 85 ლარი და საურავი 129-ე მუხლით _ 32 ლარი, ჯარიმა სსკ 139-ე მუხლით _ 500 ლარი, ჯარიმა სსკ 137-ე მუხლით _ 200 ლარი, ჯარიმა სსკ 133-ე მუხლით _ 10 396 ლარი.

ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 8 ოქტომბრის ¹6228 ბრძანება და 2007 წლის 9 ოქტომბრის ¹8124213 საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრებულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურში. შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 დეკემბრის ¹8012 ბრძანებით მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოსარჩელეს მოეხსნა 2004 წელში უკანონოდ დარიცხული დამატებითი ღირებულების გადასახადი, დანარჩენ ნაწილში კი ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტები უცვლელად დარჩა.

ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, აგრეთვე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 დეკემბრის ¹8012 ბრძანება გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს მიერ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 8 ოქტომბრის ¹6228 ბრძანება, 20007 წლის 9 ოქტომბრის ¹81244213 მოთხოვნა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 დეკემბრის ¹8012 ბრძანება ნაწილობრივ გაუქმდა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში.

საბჭოს მიერ ძალაში იქნა დატოვებული ინდ/მეწარმეზე დარიცხული თანხები პირად საკუთრებაში არსებული ქონების გაქირავებით მიღებული შემოსავლების დღგ-ით დაბეგვრის ნაწილში. საბჭომ მიიჩნია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მეწარმეს საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი ჰქონდა განცხადება სამეწარმეო საქმიანობის შეჩერების შესახებ, ამ პერიოდში მას დაუდგინდა იჯარით ქონებიდან მიღებული შემოსავალი, რაც წარმოადგენდა არასამეწარმეო ეკონომიურ საქმიანობას, ამიტომ მეწარმის დღგ-თი და სოციალური გადასახადებით დაბეგვრა იყო სწორი.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ ის არ ეთანხმებოდა ასეთ არგუმენტაციას, ვინაიდან გაქირავებული ფართი 100 კვ.მ წარმოადგენდა ფიზიკური პირის _ მ. თ-ძის საკუთრებას. მისი ქონება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად დღგ-ით და სოციალური გადასახადით არ იბეგრებოდა, იგი იბეგრებოდა მხოლოდ საშემოსავლო გადასახადით. უძრავი ქონების გაქირავებიდან მიღებულ შემოსავლებზე გადასახადების დარიცხვა უკანონო იყო და მოითხოვდა მის გაუქმებას, ასევე უნდა გაუქმებულიყო დამატებით დარიცხული თანხა, ვინაიდან საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2008 წლის 11 თებერვლის ¹05041084 წერილში უკანონოდ იქნა ხარჯებიდან ამოღებული საქონლის ღირებულება, რომელიც იმ დროს მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობის სრული დაცვით ასახული იყო საწარმოს ბუღალტერიაში, დაბეგრილი და დეკლარირებული იყო საგადასახადო ინსპექციაში. მხარემ არამართებულად მიიჩნია 2005 წლის 1 იანვრიდან მოქმედი საგადასახადო კოდექსის დებულებების 93-ე მუხლის გავრცელება 2004 წელზე. შემოწმების მიერ შეძენის დოკუმენტად არ იქნა ჩათვლილი 2004 წლის შესყიდვის აქტები, რომლითაც ძირითადად მიღებული ჰქონდათ სოფლის მეურნეობის პროდუქტები, რაზეც სასაქონლო ზედდებულები ვერ გამოიწერებოდა. 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, გადამხდელი ვალდებული იყო, სრულიად აღერიცხა მის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული ყოფილიყო კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე, ამასთან, აღრიცხვის პირველად დოკუმენტში სრულიად და გარკვევით უნდა ასახულიყო სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, საგანი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში მონაწილე მხარეების დასახელება.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, სასაქონლო მატერიალური ფასეულობა აღურიცხავად არ ჩაითვლებოდა და გადასახადის სანქცია არ განხორცილდებოდა იმ შემთხვევაში, თუ მისი რეალიზაციის, გადაცემის ან სხვა სახის გამოყენების შესახებ სათანადო ინფორმაცია ჩართული იყო გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ დეკლარაციაში.

გარდა აღნიშნულისა, საბჭოს მიერ გათვალისწინებულ იქნა მოსარჩელის არგუმენტაცია, პირადი დანაზოგის შემოსავალში აღების არამართებულობაზე, კერძოდ, 2005 წლის აგვისტოს თვეში დღგ-ით დაბეგვრას დაქვემდებარებული 95 300 ლარი, წარმოადგენდა მეწარმის პირად დანაზოგს, რომელიც შეცდომით იქნა ასახული ბანკში საწარმოს ანგარიშზე ჩანაწერით - ,,შემოსავალი ნავაჭრი ამონაგებიდან”. ბანკის ამონაწერი არ შეიძლება ჩათვლილიყო ფულის წარმოშობის კანონიერების დამდგენ დოკუმენტად. 95 300 ლართან დაკავშირებით არცერთი დოკუმენტი შემმოწმებელს არ გამოუვლენია და ის ფაქტიურად წარმოადგენდა მეწარმის მიერ საწარმოს ანგარიშზე დროებით შენახვის მიზნით პირად შენატანს, ამიტომ, აღნიშნულით შემცირებას ექვემდებარებოდა 2005 წლის ერთობლივი შემოსავალი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2008 წლის 4 თებერვლის ¹05041084 გადაწყვეტილების საფუძველზე ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 6 მარტის ¹350 ბრძანებით მოსარჩელეს ჩამოეწერა დამატებით დარიცხული თანხები სულ _ 147 061 ლარი, ძირითადი გადასახადი _ 72 947 ლარი, ჯარიმა _ 30 882 ლარი და საურავი _ 43 232 ლარი. მოცემულ გადაწყვეტილებას მოსარჩელე არ დაეთანხმა შემდეგ საკითხებში: მიიჩნია, რომ უკანონო იყო მის მიერ იჯარით გაცემულ ქონებაზე სოციალური და დამატებული ღირებულის გადასახადის დამატებით დარიცხვა, რადგანაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის თანახმად, დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად ითვლება პირი, რომელიც რეგისტრირებულია ან ვალდებულია გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად. ანუ მოსარჩელე თვლიდა, რომ ის არ იყო ვალდებული გადაეხადა დღგ-ს გადასახადი, ვინაიდან ფართის მესაკუთრე მ. თ-ძე არ იყო რეგისტირებული დღგ-ს გადახდელად.

მოსარჩელის მითითებით, მასსა და ი/მ “ზ. დ-ძეს” შორის 2006 წლის ივლისში დაიდო ხელშეკრულება არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გადაცემის შესახებ, მაგრამ ეს ხელშეკრულება ვერ ამოქმედდა, ვინაიდან ფაქტობრივად ი/მ ,,ზ. დ-ძეს” 2006 წლის ბოლომდე სამეურნეო საქმიანობა არ უწარმოებია და შესაბამისად, არ გააჩნდა თანხები იჯარის ქირისთვის. აღნიშნულის დასადასტურებლად მიუთითა ი/მ “ზ. დ-ძის” 2006 წლის დეკლარაციაზე, სადაც ხარჯებში არ იყო ნაჩვენები იჯარის ქირა. აღნიშნული თანხა გადაიხადა 2007 წლის ივლისში, რაც დაფიქსირებული იყო თვის ხარჯებში.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს განმარტებით, უკანონო იყო სარეალიზაციოდ შესყიდული საქონლის თანხების ხარჯებიდან ამოღება, ასეთი თანხები ექვემდებარებოდა ხარჯებში აღიარებას, მითუმეტეს, რომ შესყიდული საქონლის ხარჯების ღირებულება ასახული იყო საწარმოს ბუღალტერიაში, დაბეგრილი და დეკლარირებული იყო საგადასახადო ინსპექციაში. მოსარჩელეს 2006 წლის ხარჯებში არ ჩაეთვალა 21 220 ლარის შესყიდული საქონელი, რაც მისთვის იყო გაუგებარი, ვინაიდან საქონელი შეძენილი იყო შესყიდვის აქტებით, რაც ნაჩვენები იყო რეალიზაციაში.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2004-2005 წლებში დამატებით არასწორად დაერიცხა სოციალურ გადასახადში _ 4 815 ლარი, ხოლო საშემოსავლო გადასახადში _ 1 976 ლარი, აღნიშნული კი გამოწვეული იყო ერთიდაიგივე შემოსულობის ორჯერ აღრიცხვით, შემმოწმებლის მიერ აღრიცხულ იქნა საწარმოს ბუღალტერიაში ასახული შემოსავლები, სადაც დაფიქსირებული იყო ყველა სახის შემოსავლები, მათ კი ბანკიდან მიღებული 26 750 ლარი შემოსავლებში განმეორებით აღრიცხეს, რის შედეგადაც ამავე ოდენობით გაიზარდა შემოსავლების მოცულობა, ამის გამო დღგ-ში დამატებით დაერიცხა 2 665 ლარი, ასევე უკანონოდ იყო დარიცხული დამატებით 1088 ლარი.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილებით ი/მ ,,მ. თ-ძის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 8 ოქტომბრის ¹6228 ბრძანება, მის საფუძველზე შედგენილი 2007 წლის 9 ოქტომბრის ¹1824/213 ,,საგადასახადო მოთხოვნა” და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 დეკემბრის ¹8012 ბრძანება; ბათუმის რეგიონალური ცენტრის 20098 წლის 6 მარტის ¹199 ბრძანება ნაწილობრივ იქნა ბათილად ცნობილი, კერძოდ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მითითებულ ნაწილში; ბათუმის რეგიონალურ ცენტრს დაევალა, საგადასახადო დავალიანების დაანგარიშება და შესაბამისი შესწორებების შეტანა გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე და ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიღება; არ დაკმაყოფილდა მოთხოვნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2008 წლის 11 თებერვლის აქტის ბათილად ცნობაზე, უსაფუძვლობის გამო.

საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილად იქნა მიჩნეული ის გარემოება, რომ ი/მ ,,მ. თ-ძე” ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში გადასახადის გადამხდელად რეგისტრირებული იყო 2006 წლის 10 აგვისტოს, მისი იურიდიული მისამართი იყო ბათუმი, ... ქ. ¹61. საქმიანობის ძირითად საგანს წარმოადგენდა საკვები პროდუქტებით საცალო ვაჭრობა. დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული იყო 2004 წლის 23 სექტემბრიდან. 2006 წლის თებერვალში განცხადებით მიმართა საგადასახადო ინსპექციას და მოითხოვა სამეწარმეო საქმიანობის შეჩერება: მ. თ-ძეს, როგორც ფიზიკურ პირს, საკუთრებაში გააჩნდა უძრავი ქონება, რაც 2006 წლის ივლისში კომერციული საქმიანობისათვის გადასცა ზ. დ-ძეს.

დადგენილად იქნა მიჩნეული ის გარემოებაც, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 26 ივლისს ¹4372 და 2007 წლის 22 აგვისტოს ¹5131 ბრძანების საფუძველზე ინდივიდუალურ საწარმო “მ. თ-ძეში” ჩატარდა საკონტროლო გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, რომელიც დაიწყო 26 ივლისს და დასრულდა 10 სექტემბერს, შემოწმებამ მოიცვა 2004 წლის 10 აგვისტოდან 2007 წლის 1 აგვისტომდე პერიოდი. საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე ინსპექციის მიერ გამოიცა 2007 წლის 8 ოქტომბრის ¹6228 ბრძანება და შესაბამისად, 2007 წლის 9 ოქტომბერს მიღებულ იქნა ¹8124/213 ,,საგადასახადო მოთხოვნა”, რომელთა შესაბამისად, საწარმოს დამატებით დაერიცხა სულ 216 631 ლარი, მათ შორის ძირითადი გადასახადი 103 979 ლარი, ჯარიმა 59 788 ლარი და საურავი 52 965 ლარი.

დადგენილად იქნა მიჩნეული ასევე ის გარემოება, რომ გადასახადებით დასაბეგრი ბრუნვის გაზრდა გამოიწვია იმან, რომ მეწარმეს არ ჰქონდა შემოსავლებში ნაჩვენები საბანკო ანგარიშზე საქონლის რეალიზაციის შედეგად გადმორიცხული თანხები, კერძოდ, 2005 წლის აგვისტოში მეწარმის საბანკო ანგარიშზე ჩანაწერით შემოსავლები ნავაჭრი ამონაგებიდან ჩარიცხული 95300 ლარი, რომლის წარმომავლობა ბუღალტრული დოკუმენტებით არ დგინდებოდა. შემოსავალში აღებული არ იყო 2006-2007 წლებში პირად საკუთრებაში არსებული ქონების გაქირავებით მიღებული თანხები, ხარჯებიდან ამოღებულ იქნა საქონლის ღირებულება, რომლის შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტები არ შეესაბამებოდა მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 93-ე მუხლის მოთხოვნებს. მოსარჩელე დაჯარიმდა აგრეთვე გადასახადებით დასაბეგრი ობიექტების აღრიცხვის წესისა და სალარო აპარატის გარეშე ფუნქციონირებისათვის. საგადასახადო ინსპექციის აქტები გასაჩირებულ იქნა ი/მ ,,მ. თ-ძის” მიერ შემოსავლების სამსახურში. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 დეკემბრის ¹8012 ბრძანებით მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოსარჩელეს მოეხსნა 2004 წელს უკანონოდ დარიცხული დამატებითი ღირებულების გადასასახადი, დანარჩენ ნაწილში ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის აქტები დარჩა უცვლელად. მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მიერ მიღებული ბრძანება გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის დავების განმხილველ საბჭოში, რომელმაც საჩივარი ნაწილობრივ დააკმაყოფილა და ბათილად სცნო გასაჩივრებული აქტები. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციასა და შემოსავლების სამსახურს დაევალათ საგადასახადო დავალიანების გადაანგარიშება და შესწორების შეტანა გადამხდელის ბარათზე.

დადგენილად იქნა მიჩნეული ის გარემოებაც, რომ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2008 წლის 26 თებერვალს მიღებულ იქნა ბრძანება ¹104 ი/მ ,,მ. თ-ძის” კამერალური საგადასახადო შემოწმების თაობაზე. 2008 წლის 29 თებერვალს შედგა ი/მ ,,მ. თ-ძის” კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი, რის საფუძველზეც ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 6 მარტის ¹199 ბრძანებით დაეკისრა სხვადასხვა გადასახადები სულ _ 16 260 ლარის ოდენობით.

საქმეზე მოწმის სახით დაკითხულმა ი. ბ-ძემ, რომელიც მუშაობდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში რეგიონალური ცენტრის ინსპექტორად, აჩვენა, რომ 2008 წლის 26 თებერვალს ბრძანება ¹104-ის საფუძველზე ი/მ ,,მ. თ-ძეში” ჩაატარა რევიზია. მეწარმეს ეკონომიკური საქმიანობა შეჩერებული ჰქონდა 2006 წლის თებერვლის თვეში, 2006 წლის სექტემბერში მას ჩაბარებული ჰქონდა საგადასახადო დეკლარაცია, სადაც ნაჩვენები ჰქონდა დაბეგრილი შემოსავლები, ასევე სხვადასხვა თვეში დაუდგინდა შემოსავლები, ძირითადად ბანკის მეშვეობით საბანკო ანგარიშზე. ანუ მეწარმის მიერ საგადასახადო ინსპექციაში საქმიანობის შეჩერების შესახებ განცხადება არ შეესაბამებოდა სიმართლეს, ინდივიდუალური საწარმო გარკვეული დროის განმავლობაში მაინც ახორციელებდა დასაბეგრ ოპერაციებს და უძრავი ქონების გაქირავებით მიღებული შემოსავალიც, ისევე როგორც დანარჩენი, დაუქვემდებარეს დაბეგვრას.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ 2005 წლის აგვისტოს თვეში დღგ-ით დაბეგრილი 95 300 ლარი წარმოადგენდა მეწარმის პირად დანაზოგს, რომელიც არასწორად იქნა ასახული ბანკში საწარმოს ანგარიშზე ჩანაწერით ,,შემოსავლები ნავაჭრი ამონაგებიდან”. ბანკის ამონაწერი არ იყო შემოსავლის წარმოშობის კანონიერების დამდგენი დოკუმენტი, რადგან ბანკის მიერ საწარმოს ანგარიშზე განხორციელებული საშემოსავლო-საგასავლო ოპერაციების მიზნით საგადასახადო დავალების ან ქვითრის საფუძველი იყო მომხდარი სამეურნეო ოპერაციის დამადასტურებელი სააღრიცხვო დოკუმენტი-ხელშეკრულება, ანგარიშ-ფაქტურა, სასაქონლო ზედნადები, შესყიდვის აქტი, სალარო აპარატის ქვითრები. ასეთ დოკუმენტად საბანკო ამონაწერში განხორციელებული ჩანაწერი არ გამოდგებოდა. 95300 ლართან დაკავშირებით დოკუმენტის არსებობა შემოწმების დროს არ გამოვლენილა და არც პროცესზე არ გამოკვლეულა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განმხილველმა საბჭომ 2008 წლის 11 თებერვლის ¹05-04/1084 აქტით სწორად შეაფასა ფაქტი, რომ ამ თანხას არანაირი კავშირი არ ჰქონდა საწარმოს საქმიანობასთან, ხოლო ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ ხელახალი შემოწმებისას კვლავ არასწორად, უსაფუძვლოდ მიიჩნია 14 248 ლარი შემოსავლად და დარიცხა შესაბამისი გადასახადები. სასამართლომ ჩათვალა, რომ ბათუმის რეგიონალურ ცენტრს უნდა გაეთვალისწინებინა დავების განხილვის საბჭოს მოსაზრება ამ საკითხთან დაკავშირებით.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ბათუმის რეგიონალური ცენტრის მიერ არასწორად იქნა ხარჯებიდან ამოღებული საქონლის ღირებულება, რომელიც 2005 წლის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის დაცვით ასახული იყო საწარმოს ბუღალტერიაში, დაბეგრილი და დეკლარირებული იყო საგადასახადო ინსპექციაში. რევიზიის მიერ შეძენის დოკუმენტად არ იქნა ჩათვლილი 2004 წლის შესყიდვის აქტები, რომლითაც ძირითადად მიღებული იყო სოფლის მეურნეობის პროდუქტები, რაზეც სასაქონლო ზედდებულები ვერ გამოიწერებოდა. 2004 წლის ხარჯებიდან ამოღებული სარეალიზაციოდ მიღებული საქონლის ღირებულება ჩათვლილი უნდა ყოფილიყო ხარჯებში.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განმხილველმა საბჭომ სწორად შეაფასა საქმეზე არსებული არგუმენტები, მაგრამ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემისას არ გაითვალისწინა ორი ძირითადი არგუმენტი, რის გამოც გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტები ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2008 წლის 11 თებერვლის ¹05-04/1084 გადაწყვეტილება კანონშესაბამისი იყო, რის გამოც არ არსებობდა მისი ბათილად ცნობის საფუძველი. საბჭოს მსჯელობა საფუძვლიანი იყო როგორც საბანკო ამონაწერთან და ხარჯებიდან ამოღებული საქონლის ღირებულების, ასევე გაქირავებული ქონებით მიღებული შემოსავლების დაბეგვრისა და სხვა საკითხებში. საბჭომ სწორად მიიჩნია ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მოქმედება, როცა მან შემოწმების შედეგად დაბეგრა “მ. თ-ძის” მიერ მიღებული შემოსავალი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ შემოწმების შედეგად გამოვლინდა, რომ სამეწარმეო საქმინობის პერიოდში ი/მ ,,მ. თ-ძეს” 2006 წლის სექტემბერში ჩაბარებული ჰქონდა საგადასახადო დეკლარაცია, სადაც ნაჩვენები ჰქონდა დაბეგრილი შემოსავლები, ასევე სხვადასხვა თვეში დაუდგინდა შემოსავლები, ასეთ შემთხვევაში, მიჩნეულ უნდა ყოფილიყო, რომ მეწარმეს არ ჰქონდა სამეწარმეო საქმიანობა შეჩერებული და ის უნდა დაბეგრილიყო. აქედან გამომდინარე, მოპასუხეთა მოქმედება ამ ნაწილში მთლიანად შეესაბამებოდა ადმინისტრაციული აქტების გამოცემისათვის დადგენილ წესებს.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს ი/მ ,,მ. თ-ძემ” და ბათუმის რეგიონალურმა ცენტრმა.

ბათუმის რეგიონალური ცენტრი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ბათუმის რეგიონალური ცენტრმა სააპელაციო საჩივარში განმარტა, რომ კამერალური შემოწმებით მთლიანად იქნა გათვალისწინებული დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილება და შემოსავლებიდან ამოღებულ იქნა 95676 ლარი, რამაც გამოიწვია დღგ-ით დასაბეგრი ბაზის _ 81 052 ლარით შემცირება, ასევე ერთობლივი შემოსავალიც შემცირებულ იქნა ამავე თანხით, ვინაიდან გეგმიური შემოწმების დროს ჩართული იყო ეს თანხა. რაც შეეხებოდა შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტების შესაბამისობას, აპელანტმა აღნიშნა, რომ როგორც 1997 წლის, ისე 2005 წლის საგადასახადო კოდექსით საქონლის მიწოდებისას საჭირო იყო სასაქონლო ზედნადებების გამოწერა, რომლის გარეშე აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია. ამდენად, საგადასახადო ინსპექცია საქონლის მიწოდებისას ზედნადების და ანგარიშ-ფაქტურის გარდა არ მიიჩნევდა დოკუმენტად სხვა ტიპის დოკუმენტს. შესაბამისად, შემოწმებით ვერ მოხდებოდა კანონის დარღვევით შედგენილი ზედნადებებით ან/და შესყიდვის აქტებით შეძენილი საქონლის ხარჯად აღიარება. არასწორად უნდა ყოფილიყო მიჩნეული მოსარჩელის ის პოზიცია, რომ თითქოს მან შეიძინა სოფლის მეურნეობის პროდუქცია, რაზედ ზედნადები არ იწერებოდა. შესყიდვის აქტით შეძენილი თითქმის ყველა საქონელი შეძენილი იყო აგრარული ბაზრის ტერიტორიაზე, სადაც თითქმის ყველა გადამყიდველი იყო და საცხოვრებელი ადგილი ყველა მათგანზე მითითებული იყო ქ. ბათუმი. აღნიშნული ამტკიცებდა იმას, რომ მათგან შესყიდული პროდუქცია არ იყო სასოფლო-სამეურნეო წარმოებაში დასაქმებული პირის მიერ საქართველოში წარმოებული სოფლის მეურნეობის პროდუქციის პირველადი მიწოდება, რომლიდან მიღებული შემოსავალი გათავისუფლებული იყო საშემოსავლო, მოგებისა და სოციალური გადასახადებისაგან, და რომელზედაც, გამომდინარე აქედან, არ იყო სავალდებულო სასაქონლო ზედნადების გამოწერა. ყველა დანარჩენ შემთხვევაში, შესყიდვის აქტი ხარჯის დამადასტურებელ დოკუმენტად ვერ ჩაითვლებოდა. შემმოწმებელთა მიერ სწორად მოხდა გადაანგარიშება საბჭოს გადაწყვეტილების შესაბამისად. გადამხდელის მიერ დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლი და 199-ე მუხლის მოთხოვნები. აპელანტმა მიიჩნია, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიღების დროისათვის ადგილი არ ჰქონია კანონის ისეთ არსებით დარღვევას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მიღებული იქნებოდა განსხვავებული გადაწყვეტილება.

აპელანტი - ი/მ ,,მ. თ-ძე” სააპელაციო საჩივარში აღნიშნავდა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ნაწილობრივ უნდა გაუქმებულიყო, რადგან მის მიერ გაქირავებული ფართი 100 კვ.მ წარმოადგენდა ფიზიკური პირის მ. თ-ძის საკუთრებას და არა ი/მ ,,მ. თ-ძის” საკუთრებას. ამრიგად, ფიზიკური პირის გაქირავებული ქონება დღგ-ით და სოციალური გადასახადით არ იბეგრებოდა, იგი იბეგრებოდა მხოლოდ საშემოსავლო გადასახადით. ამასთან, სამეწარმეო საქმიანობა შეჩერებული ჰქონდა 2006 წლის თებერვლიდან, მაგრამ მიუხედავად ამისა, 2006 წელში მაინც დაერიცხა დღგ, საშემოსავლო და სოციალური გადასახადები. საქმის მასალებით კი დგინდებოდა, რომ ი/მ ,,მ. თ-ძე” არ იყო დღგ-ის გადამხდელი. არც სასამართლომ და არც ფინანსთა სამინისტროს შესაბამისმა ორგანოებმა არ გაითვალისწინეს ის გარემოება, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად სხვა პირი იყო ფიზიკური პირი და სხვა იყო ფიზიკური პირი ,,ინდივიდუალური მეწარმე”. ფიზიკური პირის მიერ საკუთარი ქონების გაქირავება არანაირად არ მოიაზრებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 36-ე მუხლის და ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი და მეორე მუხლების დისპოზიციაში. რაც შეეხებოდა შემმომწმებელთა მითითებას საწარმოს საქმინობის შეწყვეტის შემდეგ მ. თ-ძეზე ბანკის მეშვეობით შემოსავლების დადგენას, აღნიშნულ პერიოდში მ. თ-ძეს განხორციელებული ჰქონდა 1410 ლარის 6 საბანკო ოპერაცია, ძველი ეკონომიკური საქმინობიდან ბიუჯეტზე დარჩენილი დავალიანების და იჯარით გაცემული ფართის მიმდინარე გადასახადების დაფარვის მიზნით. შემმოწმებლებმა ეს თანხები არასწორად ჩათვალეს დასაბეგრ შემოსავლად, რასაც საფუძვლად დაედო საბანკო ჩანაწერი ,,შემოსავლები ნავაჭრი ამონაგებიდან”. 2006 წლის თებერვლის ბოლოს ი/მ ,,მ. თ-ძემ” შეწყვიტა სამეწარმეო საქმიანობა. ფართი, სადაც ის ეწეოდა საქმიანობას, დახურული იყო. 4 თვის წყვეტილობის შემდეგ ეს ფართი მან, როგორც ფიზიკურმა პირმა იჯარით გასცა ი/მ “ზ. დ-ძეს”. მართალია, ფართზე დაიდო იჯარის ხელშეკრულება, მაგრამ მას არ უფუნქციონირია, რადგან ი/მ, ზ. დ-ძე სამეწარმეო საქმინობას 2006 წლის ბოლოს შეუდგა. აღნიშნული დასტურდება ი/მ ,,ზ. დ-ძის” დეკლარაციითაც, სადაც იჯარის ქირა არ არის ნაჩვენები 2006 წელში, ის ნაჩვენებია მაშინ, როცა გადაიხადა, ანუ 2007 წლის ივნისის თვის მონაცემებში.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება ი/მ “მ. თ-ძის” სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში; ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ი/მ “მ. თ-ძის” სარჩელი ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 8 ოქტომბრის ¹6228 ბრძანების, მის საფუძველზე შედგენილი 2007 წლის 9 ოქტომბრის ¹8124/213 საგადასახადო მოთხოვნისა და საქართველოს ფინასთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 დეკემბრის ¹8012 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა; ი/მ “მ. თ-ძის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მტკიცება იმის შესახებ, რომ შემმოწმებელთა მიერ სრულყოფილად არ იქნა გაზიარებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილება 2005 წლის აგვისტოში ანგარიშსწორების ანგარიშზე ჩარიცხული თანხის 95 300 ლარის დღგ-ს მიზნებისათვის შემოსავლად აღიარების გაუქმების შესახებ. პალატამ მიიჩნია, რომ კამერალური შემოწმებით მთლიანად იქნა გათვალისწინებული დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილება და შემოსავლებიდან ამოღებულ იქნა არა 81 052 ლარი, როგორც ეს საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, არამედ _ 95676 ლარი, რამაც გამოიწვია დღგ-ით დასაბეგრი ბაზის 81 052 ლარით შემცირება. ამავე თანხით შემცირდა ასევე ერთობლივი შემოსავალიც, ვინაიდან გეგმიური შემოწმების დროს ჩართული იყო ეს თანხა.

რაც შეეხებოდა შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტების საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობას, პალატამ აღნიშნაა, რომ როგორც 1997 წლის, ისე 2005 წლის საგადასახადო კოდექსით საქონლის მიწოდებისას საჭირო იყო სასაქონლო ზედნადებების გამოწერა, რომლის გარეშე აკრძალული იყო საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია. ამდენად, საგადასახადო ინსპექცია საქონლის მიწოდებისას ზედნადების და ანგარიშ-ფაქტურის გარდა არ მიიჩნევდა დოკუმენტად სხვა ტიპის დოკუმენტს. შესაბამისად, შემოწმებით ვერ მოხდებოდა კანონის დარღვევით შედგენილი ზედნადებებით ან/და შესყიდვის აქტებით შეძენილი საქონლის ხარჯად აღიარება.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შემმოწმებელთა მიერ გადაანგარიშება საბჭოს გადაწყვეტილების შესაბამისად განხორციელდა. გადამხდელის მიერ დაირღვა საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლი და 199-ე მუხლის მოთხოვნები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის _ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის პოზიცია იმის შესახებ, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიღების დროისათვის ადგილი არ ჰქონია კანონის ისეთ არსებით დარღვევას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მიღებული იქნებოდა განსხვავებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ი/მ “მ. თ-ძის” მოთხოვნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 11 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ. პალატამ აღნიშნა, რომ მეწარმის დაბეგვრა გადამხდელის პირად საკუთრებაში არსებული ქონების (არასაცხოვრებელი ფართის) გაქირავებით მიღებული შემოსავლის დღგ-ით და სოციალური გადასახადით დაბეგვრის შესახებ კანონშესაბამისი იყო, ვინაიდან, მიუხედავად იმისა, რომ მეწარმეს საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი ჰქონდა განცხადება სამეწარმეო საქმიანობის შეჩერების შესახებ, ამ პერიოდში მას დაუდგინდა იჯარით ქონების გაქირავებიდან მიღებული შემოსავალი, რაც წარმოადგენდა არასამეწარმეო ეკონომიკურ საქმიანობას. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება იმის შესახებ, რომ რადგან იჯარით გაცემული ქონება იყო არა ი/მ “მ. თ-ძის”, არამედ ფიზიკური პირის _ მ. თ-ძის საკუთრება, ამიტომ, ამ ქონების გაქირავება არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო მეწარმის საქმიანობად. სასამართლომ განმარტა, რომ “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ინდივიდუალური მეწარმე იყო მეწარმე სუბიექტი. იმავე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, ინდივიდუალური მეწარმე საქმიან ურთირთობებში თავის უფლება-მოველეობებს ახორციელებდა, როგორც ფიზიკური პირი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “მ. თ-ძემ”.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით ი/მ “მ. თ-ძის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით ბათუმის რეგიონალური ცენტრის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება ინდმეწარმე ,,მ. თ-ძის” სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში დარჩა უცვლელად; ინდმეწარმე ,,მ. თ-ძის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ინდმეწარმე ,,მ. თ-ძის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 8 ოქტომბრის ¹6228 ბრძანება და 2207 წლის 9 ოქტომბრის ¹8124/213 ,,საგადასახადო მოთხოვნა”, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 25 დეკემბრის ¹8012 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 11 თებერვლის ¹05-04/1084 გადაწყვეტილება დღგ-ში 2903 ლარის, სოციალურ გადასახადში – 4069 ლარის, საშემოსავლო გადასახადში – 1442 ლარის დარიცხვის ნაწილში; დაევალა ბათუმის რეგიონალურ ცენტრს საქმის გარემოებათა სათანადო გამოკვლევისა და შესწავლის შედეგად თანხების ხელახალი დარიცხვა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, სსიპ ,,შემოსავლების სამსახურმა’’ და ბათუმის რეგიონალურმა ცენტრმა.

კასატორები საკასაციო საჩივრით ითხოვდნენ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმებას იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა ინდმეწარმე ,,მ. თ-ძის’’ მოთხოვნა და ახალი გადაწყვეტილებით ინდმეწარმე ,,მ. თ-ძის” სარჩელის უარყოფას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადასწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ ,,შემოსავლების სამსახურის’’ საკასაციო საჩივრები დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორთა მხრიდან წარმოდგენილ მოსაზრებას სააპელაციო სასამართლოს მიერ საგადასახადო კოდექსის ნორმების არსწორად გამოყენებისა და განმარტების თაობაზე და თვლის, რომ სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე_394-ე მუხლებით განსაზღვრული საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან საკითხის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლზე მითითებით გადაწყვეტას და თვლის, რომ საქმეში წარმოდგენილი მასალებისა და ამავე საქმეში დაცული სადავო აქტების ურთიერთშეჯერება სასამართლოს არ აძლევს საკმარის საფუძველს გაიზიაროს ადმინისტრაციული ორგანოების პოზიცია მათ მიერ გამოცემული აქტების კანონთან სრული შესაბამისობის თაობაზე.

როგორც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებიდან და საქმეში წარმოდგენილი მასალებიდან იკვეთება, წინამდებარე დავას განაპირობებს მხარეთა პოზიციების შეუჯერებლობა ორ ძირითად საკითხზე: 1. გადამხდელის პირად საკუთრებაში არსებული ქონების (არასაცხოვრებელი ფართის) გაქირავებით მიღებული შემოსავლის დღგ-ით, სოციალური და საშემოსავლო გადასახადებით დაბეგვრის კანონიერება; 2. შესყიდვის აქტებით შეძენილი საქონლის ღირებულების გამოქვითვას დაქვემდებარებულ ხარჯებში ჩათვლის შესაძლებლობა.

ზემოაღნიშნულ საკითხებთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს შემდეგს: იმის გათვალისწინებით, რომ 2004 წლის ხარჯებიდან ამოღებული სარეალიზაციოდ მიღებული საქონლის ღირებულება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 11 თებერვლის გადაწყვეტილებით ჩათვლილია ხარჯებში, საკასაციო სასამართლო არ შეეხება 2004 წლის პერიოდს და საკუთარ არგუმენტაციას წარმოადგენს 2005-2006 წლებთან მიმართებაში. საკასაციო სასამართლო უპირველეს ყოვლისა ერთმანეთისაგან გამიჯნავს სადავო პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებს.

საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ეკონომიკური საქმიანობისათვის საქონლის (გარდა სოფლის მეურნეობის პირველადი (სამრეწველო გადამუშავებამდე _ სასაქონლო კოდის შეცვლამდე) _ პროდუქციისა, აგრეთვე რეგულარული და უწყვეტი წესით მიწოდებული საქონლისა (ელექტრო ან თბოენერგია, გაზი, წყალი)) სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირებისა, ხოლო საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის შემოტანისას _ საქართველოს საბაჟო კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტების გარეშე ტრანსპორტირებისას, პირი ჯარიმდება შესაბამისად სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირებული ან საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე იმპორტირებული საქონლის საბაზრო ღირებულებით დღგ-ის გარეშე.

იმავე საგადასახადო კოდექსის 199-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში (გარდა სპეციალური დღგ-ის ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით განხორციელებული მიწოდებისა), სავალდებულოა სასაქონლო ზედნადები გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმით და წესით.

როგორც ზემოაღნიშნული მუხლების შინაარსი ცხადყოფს, დასჯადია გადასახადის გადამხდელის მიერ ეკონიმიკური საქმიანობისათვის შეძენილი საქონლის ტრანსპორტირება, ხოლო საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანისას _ საქართველოს საბაჟო კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტის გარეშე ტრანსპორტირება. საგულისხმოა, რომ ასეთი საქონლის მიმართ საგადასახადო ორგანოებს უფლება ეძლეოდათ, სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე ყადაღა დაედოთ ასეთი საქონლისათვის.

საკასაციო სასამართლო ნორმათა ანალიზის საფუძველზე მიიჩნევს, რომ საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სანქცია გამოიყენებოდა ეკონომიკური საქმიანობისათვის შეძენილი საქონლის ტრანსპორტირების შემთხვევაში, ხოლო ტრანსპორტირების შემდგომ ეტაპზე 143-ე მუხლით განსაზღვრული სანქცია გავრცელდებოდა აღნიშნული საქონლის ბუღალტრულ დოკუმენტაციაში აღურიცხავობის შემთხვევაში.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით თავისთავად დაზუსტებას საჭიროებს ფაქტი იმის თაობაზე, თუ ზემოაღნიშნული მუხლის რომელი ნაწილის დარღვევა ერაცხება ინდ/მეწარმე ,,მ. თ-ძეს” სადავო აქტით.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო იმავე ზემოაღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე ცალსახად მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის პირველი ნაწილი სანქციის გამოყენების შესაძლებლობას გამორიცხავს იმ პირობებში თუ ადგილი აქვს სოფლის მეურნეობის ,,პირველადი’’ (სამრეწველო გადამუშავებამდე – საქონლის კოდის შეცვლამდე) ,,პროდუქციის’’ ტრანსპორტირებას და არა ,,სოფლის მეურნეობის პროდუქციის პირველად ტრანსპორტირებაზე”. რის გამოც, იმ პირობებში, როდესაც დავას არ იწვევს თავისთავად ფაქტი იმის თაობაზე, რომ საქმე გვაქვს სოფლის მეურნეობის ,,პირველად პროდუქციასთან’’, სრულად უსაფუძვლოა იმ არგუმენტების მოხმობა და იმ გარემოებების კვლევა, პროდუქცია შეძენილია გადამყიდველისაგან თუ უშუალოდ გლეხისაგან ან/და რა გზითა და საშუალებებით მოხდა პროდუქციის ბაზრიდან საწარმოში გადმოტანა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები გავლენას ვერ მოახდენს ზემოაღნიშნული მუხლის დისპოზიციაზე.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიციას იმის თაობაზე, რომ ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მსჯელობა შეეხება მხოლოდ 2004 წლის პერიოდს. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს საბჭოს გადაწყვეტილების შინაარსს და აღნიშნავს, გადაწყვეტილება 2004 წელთან მიმართებაში შეიცავს ცალსახა მითითებას აქტის უკანონობის თაობაზე, ხოლო რაც შეეხება შემდგომ პერიოდს აღნიშნულია, რომ მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობა აღურიცხავად არ ჩაითვლება და გადასახადის გადამხდელზე სანქცია არ გავრცელდება იმ შემთხვევაში, თუ მისი რეალიზაციის, გადაცემის ან სხვა სახით გამოყენების შესახებ სათანადო ინფორმაცია ჩართულია გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო ორგანოში წარდგენილ დეკლარაციაში.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სადავო აქტის გამოცემისას საგადასახადო ორგანომ არ გაითვალისწინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს მითითება და არ გამოიკვლია, იყო თუ არა საქონლის რეალიზაციის, გაცემის ან სხვა სახით გამოყენების შესახებ სათანადო ინფორმაცია ჩართული საგადასახადო ორგანოში წარდგენილ დეკლარაციებში.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორთა მითითებას მეწარმის მხრიდან დეკლარაციების, მათ შორის საქმიანობის შეწყვეტის შესახებ დეკლარაციის წარუდგენლობის თაობაზე და თვლის, რომ კასატორთა მხრიდან განვითარებული მოსაზრება წინააღმდეგობაშია საქმეში დაცულ მტკიცებულებებთან. საქმეში ს.ფ. 139-ზე წარმოდგენილია ინდ/მეწარმე ,,მ. თ-ძის” მიერ საგადასახადო ინსპექციის უფროსის სახელზე წარდგენილი განცხადება, 2006 წლის თებერვლიდან სამეწარმეო საქმიანობის შეწყვეტის თაობაზე. აღნიშნულ განცხადებას ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის რეზოლუციის გარდა თან ახლავს იმავე ინსპექციის ინსპექტორის გ-შვილის ,,დასკვნა”, რომლითაც დასტურდება, რომ ინდ/მეწარმე ,,მ. თ-ძემ” შეაჩერა სამეწარმეო საქმიანობა და საგადასახადო ორგანოში წარადგინა შესაბამისი დეკლარაციები.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მითითებების გათვალისწინებით, საგადასახადო ორგანოში წარდგენილი დეკლარაციებისა და შესყიდვის აქტების გადამოწმების საფუძველზე უნდა გადაწყვიტოს შეძენილი საქონლის ღირებულების გამოქვითვას დაქვემდებარებულ ხარჯებში ჩათვლის შესაძლებლობის საკითხი.

რაც შეეხება ინდ/მეწარმის პირად საკუთრებაში არსებული ქონების გაქირავებით მიღებული შემოსავლის დაბეგვრის საკითხს, საკასაციო სასამართლო ცალსახად ადასტურებს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ დაბეგვრის რეჟიმი აბსოლუტურად დამოკიდებულია იმ გარემოებაზე, აგრძელებდა თუ არა ამ პერიოდში ინდ/მეწარმე სამეწარმეო საქმიანობას. ამასთან საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ინდ/მეწარმის მხრიდან სამეწარმეო საქმიანობის გაგრძელების დასტურად ვერ გამოდგება ადმინისტრაციული ორგანოს მითითება თ-ძის მხრიდან საბანკო კრედიტის ინდ/მეწარმის სახელით აღების თაობაზე, ვინაიდან კრედიტის აღება თავისთავად ვერ ადასტურებს ფაქტს სამეწარმეო საქმიანობის წარმოების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლომ წინამდებარე მოტივაციაში მიუთითა იმ მოსაზრებაზე, რის გამოც ვერ გაიზიარებს ადმინისტრაციული ორგანოს მითითებას მეწარმის მიერ იმ პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის (საქმიანობის შეწყვეტის შემთხვევაში დეკლარაციის წარდგენის სავალდებულობა) დარღვევის თაობაზე, შესაბამისად საჭიროდ არ მიიჩნევს დამატებითი სახის მითითებების გაკეთებას, ხოლო რაც შეეხება მეწარმის მიერ 2006 წლის თებერვლისა და სექტემბრის დეკლარაციების წარდგენის საკითხს, აღნიშნულის თაობაზე საკასაციო სასამართლო განმარტავს შემდეგს: საგადასახადო კოდექსის 95-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო დეკლარაცია წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელის/ საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის წერილობით ანგარიშგებას მიღებული შემოსავლების და გაწეული ხარჯების, შემოსავლების წყაროების, გადასახადით დასაბეგრი სხვა ობიექტების, საგადასახადო შეღავათების, გამოანგარიშებული გადასახადის თანხის ან/და გადასახადის გამოანგარიშებასა და გადახდასთან დაკავშირებული სხვა მონაცემების შესახებ.

საგადასახადო დეკლარაციის ფართო ინფორმაციული ხასიათიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო საჭიროდ მიიჩნევს, ადმინისტრაციულმა ორგანომ დეკლარაციაში ასახული ინფორმაციის გადამოწმების გზით განსაზღვროს არის თუ არა სახეზე 2006 წლის იანვრის ანგარიშ-ფაქტურების თებერვლის დეკლარაციებში ასახვის ფაქტი და გარდა იმ ანგარიშ-ფაქტურისა, რომელიც წარდგენილი იქნა სექტემბერში, და რომლის წარდგენასაც ინდ/მეწარმე უკავშირებს არსებით შეცდომას, არსებობს თუ არა სხვა სახის მტკიცებულება ამავე პერიოდში მიღებული შემოსავლებისა თუ გაწეული ხარჯების თაობაზე, რაც შესაძლებელს გახდის დადასტურდეს ან უარყოფილ იქნას ინდ/მეწარმის მხრიდან წარდგენილი არგუმენტები.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაავალა ადმინისტრაციულ ორგანოს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, რის გამოც არ არსებობს საკასაციო საჩივრების გაზიარებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ ,,შემოსავლების სამსახურის’’ საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.