ბს-1533-1494(კ-10) 1 მარტი, 2011 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ თ. ც-ავა; წარმომადგენელი - ნ. გ-შვილი

დავის საგანი _ ქმედების განხორციელება

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ივლისის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ც-ავამ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა წელთა ნამსახურობის კანონის შესაბამისად გაანგარიშება.

საქმის გარემოებები:

1993 წლიდან მსახურობდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს შინაგან ჯარებში სამხედრო მფრინავად. 2007 წლის 10 ივლისის სამხედრო ნაწილის 22672 მეთაურის ¹89 ბრძანებით დაინიშნა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო-საჰაერო ძალების სარდლობის ... სამმართველოს, ... დაგეგმვისა და ანალიზის განყოფილების უფროსად.

2008 წელს დათხოვნილ იქნა და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ შედგენილ იქნა წელთა ნამსახურობის ანგარიში, რომლის საფუძველზეც დაენიშნა პენსია – 65,29 ლარი, რასაც არ ეთანხმება და რომლის გადაანგარიშების თაობაზე არაერთხელ მიმართა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები:

მოსარჩელემ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანებისა და საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 5 ნოემბრის ¹493 ბრძანებულების საფუძველზე მოითხოვა პენსიის გადაანგარიშება და სარჩელის დაკმაყოფილება (იხ. ტ.1; ს.ფ. 1-9).

მოპასუხემ – საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ სასარჩელო განცხადება არ ცნო და მოითხოვა საქმის წარმოების შეწყვეტა შემდეგი საფუძვლებით:

თ. ც-ავამ 2009 წლის 20 მაისს ¹1128 განცხადებით მიმართა სამინისტროს, რომლითაც სადავოდ გახადა წელთა ნამსახურობის დაანგარიშება და მის მიმართ დანიშნული სახელმწიფო კომპენსაციის ოდენობა.

აღნიშნულ განცხადებაზე თ. ც-ავას 2009 წლის 27 მაისის ¹3/3692 პასუხით ეცნობა, რომ წელთა ნამსახურობა დათვლილია მისი პირადი საქმის შესაბამისად და სახელმწიფო კომპენსაცია დანიშნული აქვს კანონის სრული დაცვით, რაც მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია, მაშინ როდესაც საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების 43-ე პუნქტის საფუძველზე მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა ნამსახურობის დღეების დაანგარიშებასთან დაკავშირებით სამინისტროს მიერ განხორციელებული ქმედება (მათ შოროს გამოცემული აქტი) გაესაჩივრებინა ნამსახურობის დღეების გაზრდილი ოდენობით დაანგარიშების უფლების წარმოქმნიდან ერთი თვის ვადაში.

მოსარჩელისათვის წელთა ნამსახურობის დაანგარიშებისა და სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნასთან დაკავშირებით სამინისტროს პოზიცია ცნობილი იყო ჯერ კიდევ 2009 წლის მაისამდე, სასამართლოს კი მიმართა 2010 წელს, აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელეს გაშვებული აქვს სასამართლოსათვის მიმართვის კანონმდებლობით დადგენილი ერთთვიანი ვადა (იხ. ტ.1; ს.ფ. 23-30).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 26 მარტის საოქმო განჩინებით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა (იხ. ტ1; ს.ფ. 35-37).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილებით თ. ც-ავას სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 05 ნოემბრის ¹493-ე ბრძანებულების, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო მოსამსახურეთა და სამოქალაქო პირთა სოციალური დაცვისა და მატერიალური უზრუნველყოფის შესახებ 2007 წლის 21 სექტემბრამდე მოქმედი რედაქციის მე-20 მუხლის შესაბამისად, სამხედრო მფრინავებს ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვლებოდათ ნამსახურობის სამ დღედ. ამავე მუხლის თანახმად, აღნიშნული კატეგორიის შემადგენლობის ნუსხას ამტკიცებდა საქართველოს თავდაცვის მინისტრი.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული მუხლი ავტომატურ რეჟიმში არ ითვალისწინებდა სამხედრო მფრინავების წელთა ნამსახურობის ერთი დღის სამ დღედ ჩათვლას, იმისათვის, რომ სამხედრო მფრინავს ერთი დღე ჩათვლოდა სამ დღედ, სავალდებულო იყო უფლებამოსილი პირის - საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ბრძანება, რომლითაც ზოგადად დამტკიცდებოდა იმ სამხედრო მფრინავების კატეგორიის შემადგენლობის ნუსხა, რომელთაც ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვლებოდა სამ დღედ.

საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 5 ნოემბრის ¹493-ე ბრძანებულების მე-20 მუხლი საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის სექტემბრის ¹531 ბრძანებულებით ამოღებულ იქნა და საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების “საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო მოსამსახურეთა და სამოქალაქო პირთა შრომის ანაზღაურების სოციალური დაცვისა და მატერიალური უზრუნველყოფის შესახებ” მე-16 მუხლის შესაბამისად, საქართველოს თავდაცვის მინისტრი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით ამტკიცებს სამხედრო მფრინავთა შემადგენლობის იმ მოსამსახურეთა ნუსხას, რომელთაც ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვლებათ სამ დღედ. კონკრეტულ შემთხვევაში, საქალაქო სასამართლოს მითებით, მოპასუხის განმარტებით და საქმეზე წარმოდგენილი მასალებით დასტურდება, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ არ გამოცემულა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც დამტკიცებული იქნებოდა სამხედრო მფრინავთა შემადგენლობის იმ მოსამსახურეთა ნუსხა, რომელთაც ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვლებოდათ სამ დღედ (იხ. ტ.1 ; ს.ფ. 62-66).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ც-ავამ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლით:

აპელანტის განმარტებით, საქალაქო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 5 ნოემბრის ¹493 ბრძანებულების მე-20 მუხლი, ვინაიდან, აღნიშნულ მუხლში საუბარია მხოლოდ სამხედრო მოსამსახურეთა ორ კატეგორიაზე: სამხედრო მფრინავებზე და მფრინავ შემადგენლობაზე, რომელსაც განსხვავებულ მატერიალურ უზრუნველყოფას უწესებს კანონმდებელი. ამასთან, მეორე კატეგორიის ე.ი. მფრინავი შემადგენლობის ნუსხას ამტკიცებს საქართველოს თავდაცვის მინისტრი.

აპელანტის მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლოს არასწორად აქვს გაგებული გადაწყვეტილებაში საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების მე-16 მუხლის შინაარსი. კერძოდ, აღნიშნულ მუხლში კიდევ უფრო ხაზგასმულია ზემოთ ნახსენები განსხვავება “სამხედრო მფრინავებსა” და “მფრინავ შემადგენლობას” შორის. აღნიშნული მუხლიდან გამომდინარეობს, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრი ამტკიცებს მხოლოდ ზოგიერთი სამხედრო მოსამსახურის ნუსხას. აპელანტი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული მტკიცდება ასევე ბრძანების 21-ე მუხლითაც (იხ. ტ. 1; ს.ფ. 71-79).

საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ სააპელაციო საჩივარი არ ცნო და მოითხოვა აპელანტისათვის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 5 ნოემბრის ¹493 ბრძანებულების 2007 წლის 21 სექტემბრამდე მოქმედი რედაქციის მე-20 მუხლი ითვალისწინებდა სამხედრო მფრინავების ნამსახურობის ერთი დღის ნამსახურობის სამ დღედ ჩათვლას და ამავე მუხლის შესაბამისად, აღნიშნული კატეგორიის შემადგენლობის ნუსხას ამტკიცებდა თავდაცვის სამინისტრო. აღნიშნული დებულება ამოღებულ იქნა პრეზიდენტის 2007 წლის 21 სექტემბრის ¹531 ბრძანებულებით, ამასთან, თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების მე-16 მუხლით, თავდაცვის სამინისტრო ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტით ამტკიცებს სამხედრო მფრინავთა იმ მოსამსახურეთა ნუსხას, რომელთაც ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვლებათ სამ დღედ. მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებით, სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა, რომ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა, რომ თავდაცვის მინისტრის მიერ არ გამოცემულა ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტი, რომლითაც დამტკიცებული იქნებოდა სამხედრო მფრინავთა შემადგენლობის იმ მოსამსახურეთა ნუსხა, რომელთაც ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვლებათ სამ დღედ (იხ. ტ.2, ს.ფ. 6-12).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ივლისის განჩინებით თ. ც-ავას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 5 ნოემბრის ¹493-ე ბრძანებულების “საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო მოსამსახურეთა და სამოქალაქო პირთა სოციალური დაცვისა და მატერიალური უზრუნველყოფის შესახებ” 2007 წლის 21 სექტემბრამდე მოქმედი რედაქციის მე-20 მუხლი ითვალისწინებდა, რომ სამხედრო მფრინავებს თანამდებობრივი სარგო მიეცემოდათ სამმაგი ოდენობით და ნამსახურობის ერთი დღე ეთვლებოდათ ნამსახურობის სამ დღედ, ხოლო მფრინავ შემადგენლობას – ორმაგი ოდენობით და ნამსახურობის ერთი დღე ეთვლებოდათ ნამსახურობის ორ დღედ; აღნიშნული კატეგორიის შემადგენლობის ნუსხას ამტკიცებს საქართველოს თავდაცვის მინისტრი; მითითებული ბრძანებულებიდან საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 21 სექტემბრის ¹531 ბრძანებულებით ამოღებულ იქნა მე-20 მუხლი, მაგრამ ამ ნორმით რეგულირებულმა ურთიერთობამ ასახვა ჰპოვა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების მე-16 მუხლში, რომელიც ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: სამხედრო მფრინავებს თანამდებობრივი სარგო მიეცეთ სამმაგი ოდენობით და ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვალოთ ნამსახურობის სამ დღედ, ხოლო მფრინავი შემადგენლობის იმ მოსამსახურეებს, რომელთა ნუსხას ამტკიცებს საქართველოს თავდაცვის მინისტრი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით – ორმაგი ოდენობით და ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვალოთ ნამსახურობის ორ დღედ. ამასთან, სამხედრო მფრინავებს, თითოეული საბრძოლო გაფრენისათვის, ეძლევათ დანამატი 72 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აღნიშნული ნორმის განმარტების თაობაზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ თავდაცვის მინისტრის ბრძანებით უნდა იქნას დადგენილი იმ სამხედრო მფრინავთა ნუსხა, რომლებზეც გავრცელდება ნორმაში გათვალისწინებული შეღავათები; სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების მე-16 მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე მიიჩნია, რომ როგორც ბრძანებულებაში, ისე ბრძანებაში ერთმანეთისაგან გამიჯნულია “სამხედრო მფრინავების” და “მფრინავ შემადგენლობის მოსამსახურეების” კატეგორია, და შესაბამისად, აღნიშნული გამიჯვნის საფუძველზე სხვადასხვაგვარად დაწესდა მათთვის თანამდებობრივი სარგოსა და ნამსახურობის გამოთვლის წესი; კერძოდ, სამხედრო მფრინავს დაუწესდა თანამდებობრივი სარგო სამმაგი ოდენობით და ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვალათ სამ დღედ, ხოლო მფრინავი შემადგენლობის მოსამსახურეებს და ამასთან, არა ყველა მათგანს, არამედ იმათ, რომელთა ნუსხასაც განსაზღვრავდა თავდაცვის მინისტრი, თანამდებობრივი სარგო მიეცემათ ორმაგი ოდენობით, ნამსახურობის ერთი დღე კი ჩაეთვლებათ ორ დღედ; აღნიშნულიდან გამომდინარე, დაუსაბუთებელია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ თავდაცვის მინისტრის ბრძანებით არ იქნა დამტკიცებული მფრინავი შემადგენლობის იმ მოსამსახურეთა ნუსხა, რომლებსაც ეკუთვნით მე-16 მუხლით დადგენილი შეღავათები;

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის ხელახალი განხილვისას პირველი ინსტანციის სასამართლომ უნდა დაადგინოს ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, თუ რომელი კატეგორიის სამხედრო მოსამსახურეს ეკუთვნის მოსარჩელე – თ. ც-ავა, კერძოდ, ის არის სამხედრო მფრინავი, თუ მფრინავი შემადგენლობის მოსამსახურე; იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო შესაბამის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დაადგენს, რომ თ. ც-ავა განეკუთვნება სამხედრო მფრინავთა კატეგორიის მოსამსახურეს, სასამართლომ უნდა იმსჯელოს მის მიმართ იმ შეღავათების გავრცელების საფუძვლიანობაზე, რომლებიც დადგენილია კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით, საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების მე-16 მუხლის პირველი წინადადებით, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ მოსარჩელე განეკუთვნება მფრინავი შემადგენლობის მოსამსახურეს, სასამართლომ სარჩელის საფუძვლიანობა უნდა შეაფასოს საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების მე-16 მუხლის მეორე წინადადების გათვალისწინებით (იხ. ტ.2; ს.ფ. 22-27).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს თავადაცვის სამინისტრომ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ განჩინება მიღებულია სასკ-ის მე-4, 19-ე მუხლებისა და სსსკ-ის 102-ე, 105.2 მუხლების დარღვევით. სააპელაციო სასამართლოს საქმეში არსებული მტიცებულებანი აძლევდა პროცესუალურ საშუალებას დაედგინა ის ფაქტობრივი გარემოებები (რომელთა დადგენაზეც მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოს და სსსკ-ის 385.2 მუხლის საფუძველზე მიეღო გადაწყვეტილება.

კასატორის განმარტებით, სააპელციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქალაქო სასამართლოს, როდესაც განუმარტა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება, რომ თ. ც-ავა განეკუთვნება სამხედრო მფრინავთა კატეგორიის მოსამსახურეს მაშინ საქალაქო სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების მე-16 მუხლის პირველი წინადადებით, ხოლო თუ დადგინდება, რომ მოსარჩელე განეკუთვნება მფრინავი შემადგენობის მოსამსახურეს, მაშინ საქალაქო სასამართლომ სარჩელის საფუძვლიანობა უნდა შეაფასოს ამავე ნორმის მეორე წინადადების საფუძველზე, რაც კასატორის განმარტებით, უკანონოა, ვინაიდან, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ თ. ც-ავამ თავდაცვის სამინისტროს პირად შემადგენლობაში იმსახურა 2005 წლის 1 იანვრიდან 2008 წლის 18 აპრილამდე, ხოლო ამ პერიოდის განმავლობაში თ. ც-ავა 2005 წლის 1 იანვრიდან 2007 წლის 1 ივლისამდე იყო მფრინავი. 2007 წლის 1 ივლისიდან გადაყვანილ იქნა კადრების განკარგულებაში საიდანაც უკვე მისი დანიშვნა მოხდა სხვა თანამდებობაზე.

ამდენად, კასატორის განმარტებით, მითითებულ პერიოდში (01.01.05 – 01.07.07) მოქმედება საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 5 ნოემბრის ¹493 ბრძანებულების მე-20 პუნქტი და აღნიშნულიდან გამომდინარე, ყოველგვარ საფუძველს მოკლებულია სააპელაციო სასამართლოს მითითება მოსარჩელის საკითხისადმი თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების მე-15 მუხლის გამოყენება (იხ. ტ2; ს.ფ. 32-39).

თ. ც-ავას წარმომადგენელმა მოსაზრებით მომართა საკასაციო სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა (იხ. ტ.2; ს.ფ. 48-54).

საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 11 იანვრის განჩინებით საქართველოს თავდაცვის საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის “გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად (პროცესუალური კასაცია) (იხ. ტ.2 ს.ფ. 57-59).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობისა და საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დაარღვია საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა იგი, დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლების შესაბამისად, განჩინების გაუქმების საფუძველია.

საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს კასატორის – საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კასაციის მოტივს, რომ სააპელაციო სასამართლოს სსსკ-ის 385.2 მუხლის შესაბამისად, შესაძლებლობა ჰქონდა თავად გადაეწყვიტა დავა და ხელახლა განსახილველად არ დაებრუნებინა საქმე საქალაქო სასამართლოსათვის, რამდენადაც საქალაქო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებისას სსსკ-ის 385.1 მუხლით განსაზღვრულ საპროცესო დარღვევებს ადგილი არ ჰქონია, რაც უპირობოდ ქმნიდა საქალაქო სასამართლოს მიერ საქმის ხელახლა განხილვის პროცესუალურ წინაპირობას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებასა და დასაბუთებულობას ამოწმებს, როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით, ანუ საქმეს განიხილავს, როგორც ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის, ისე მათი სამართლებრივი შეფასების კუთხით. სააპელაციო სასამართლოს უფლება აქვს დაადგინოს ახალი ფაქტები, ხოლო საქმის მონაწილე პირებს უფლება აქვთ პირველ ინსტანციაში უკვე განხილულთან ერთად სააპელაციო სასამართლოში წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ანუ სააპელაციო სასამართლო, საკასაციო ინსტანციის სასამართლოსგან განსხვავებით, შებოჭილი არაა პროცესუალური შესაძლებლობით, საქმეზე დაადგინოს ფაქტობრივი გარემოებები, გამოითხოვოს და შეაფასოს მტკიცებულებები.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია, საქმე დააბრუნოს პირველი ინსტანციის სასამართლოში იმ შემთხვევაში, თუ ფაქტობრივად შეუძლებელია გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმება. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თ. ც-ავა მსახურობდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს შინაგან ჯარებში მფრინავ ..., 2005 წლის 1 იანვრიდან საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში ... და 2007 წლის 10 ივლისის სამხედრო ნაწილის 22672 მეთაურის ბრძანებით დაინიშნა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო-საჰაერო ძალების სარდლობის ... სამმართველოს ... განყოფილების უფროსად. საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2008 წლის 2 მაისის ¹2279 ბრძანებით თ. ც-ავა დაითხოვეს საქართველოს შეიარაღებული ძალებიდან ზღვრული ასაკის მიღწევის გამო.

საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 5 ნოემბრის ¹493-ე ბრძანებულების “საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო მოსამსახურეთა და სამოქალაქო პირთა სოციალური დაცვისა და მატერიალური უზრუნველყოფის შესახებ” 2007 წლის 21 სექტემბრამდე მოქმედი რედაქციის მე-20 მუხლი ითვალისწინებდა, რომ სამხედრო მფრინავებს თანამდებობრივი სარგო მიეცემოდათ სამმაგი ოდენობით და ნამსახურების ერთი დღე ეთვლებოდათ ნამსახურების სამ დღედ, ხოლო მფრინავ შემადგენლობას – ორმაგი ოდენობით და ნამსახურების ერთი დღე ეთვლებოდათ ნამსახურების ორ დღედ; აღნიშნული კატეგორიის შემადგენლობის ნუსხას ამტკიცებს საქართველოს თავდაცვის მინისტრი; მითითებული ბრძანებულებიდან საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 21 სექტემბრის ¹531 ბრძანებულებით ამოღებულ იქნა მე-20 მუხლი, მაგრამ ამ ნორმით მოწესრიგებულმა ურთიერთობამ ასახვა ჰპოვა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების მე-16 მუხლში, რომელიც ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: სამხედრო მფრინავებს თანამდებობრივი სარგო მიეცეთ სამმაგი ოდენობით და ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვალოთ ნამსახურობის სამ დღედ, ხოლო მფრინავი შემადგენლობის იმ მოსამსახურეებს, რომელთა ნუსხას ამტკიცებს საქართველოს თავდაცვის მინისტრი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით – ორმაგი ოდენობით და ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვალოთ ნამსახურობის ორ დღედ. ამასთან, სამხედრო მფრინავებს, თითოეული საბრძოლო გაფრენისათვის, ეძლევათ დანამატი 72 ლარის ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანების მე-16 მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე როგორც ბრძანებულებაში, ისე ბრძანებაში ერთმანეთისაგან გამიჯნულია “სამხედრო მფრინავების” და “მფრინავ შემადგენლობის მოსამსახურეების” კატეგორია, და შესაბამისად, აღნიშნული გამიჯვნის საფუძველზე სხვადასხვაგვარად დაწესდა მათთვის თანამდებობრივი სარგოსა და ნამსახურების გამოთვლის წესი; კერძოდ, სამხედრო მფრინავს დაუწესდა თანამდებობრივი სარგო სამმაგი ოდენობით და ნამსახურობის ერთი დღე ჩაეთვალათ სამ დღედ, ხოლო მფრინავი შემადგენლობის მოსამსახურეებს და ამასთან, არა ყველა მათგანს, არამედ იმათ, რომელთა ნუსხასაც განსაზღვრავდა თავდაცვის მინისტრი, თანამდებობრივი სარგო მიეცემათ ორმაგი ოდენობით, ნამსახურობის ერთი დღე კი ჩაეთვლებათ ორ დღედ; აღნიშნულიდან გამომდინარე, დაუსაბუთებელია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ თავდაცვის მინისტრის ბრძანებით არ იქნა დამტკიცებული მფრინავი შემადგენლობის იმ მოსამსახურეთა ნუსხა, რომლებსაც ეკუთვნით მე-16 მუხლით დადგენილი შეღავათები, მაგრამ საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას საქმის ხელახლა განსახილველად პირველ ინსტანციაში დაბრუნების თაობაზე, ვინაიდან, საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო ვერ ასაბუთებს, თუ რა ხელისშემშლელი გარემოებების გამო ვერ შეძლო საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასება და ვერ გაარკვია თუ რომელი კატეგორიის სამხედრო მოსამსახურეს ეკუთვნის მოსარჩელე, ის არის სამხედრო მფრინავი, თუ მფრინავი შემადგენლობის მოსამსახურე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105.2 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სასამართლომ საქმის განხილვისას უნდა მოიპოვოს მტკიცებულებები, სარწმუნოდ დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მისცეს მათ სამართლებრივი შეფასება და გამოიტანოს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არ არსებობის შესახებ. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცეო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით და მოიპოვოს მტკიცებულებები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ თავად გამოიკვლიოს მოსარჩელე თ. ც-ავა არის სამხედრო მფრინავი, თუ მფრინავი შემადგენლობის მოსამსახურე და ასევე ის გარემოება თუ რომელი ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უნდა იქნეს გამოყენებული თ. ც-ავასათვის განსაკუთრებული თანამდებობრივი სარგოს განსაზღვრისას საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 5 ნოემბრის ¹493 ბრძანებულება თუ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანება.

აქვე, საკასაციო სასამართლო დასძენს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას უნდა შეაფასოს სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი, საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 5 ნოემბრის ¹493 ბრძანებულება და საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 26 სექტემბრის ¹560 ბრძანება და თავად განსაზღვროს თუ ზემოაღნიშნული .რომელი ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ნორმის სუბიექტს წარმოადგენს მოსარჩელე - თ. ც-ავა და რომელი ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მოქმედება უნდა გავრცელდეს მასზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 412.2 მუხლის თანახმად სახეზეა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც სსსკ-ის 411-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია. ამდენად, სასამართლოს მიერ საქმის ხელახლა განხილვისას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებით, კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემოთმითიებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.