ბს-1566-1495(კ-09) 29 ივლისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ი/მ “...”

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრი (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი)

მესამე პირი _ სსიპ შემოსავლების სამსახური (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური)

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 ივლისის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 30 იანვარს ი/მ “...” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) მიმართ და ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 24 ნოემბრის ¹ს/696-ფ საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა მოითხოვა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2006 წლის 1 დეკემბერს, ჩაიბარა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 24 ნოემბრის ¹ს/696-ფ საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც დაერიცხა 126 212 ლარი. აღნიშნული დავალიანების საფუძველს წარმოადგენდა ფინანსური პოლიციის სპეციალურ გამოკვლევათა და ფინანსური ექსპერტიზის დეპარტამენტის პირველი სამმართველოს სავარაუდოდ გამოანგარიშებული 2006 წლის 27 ოქტომბრის აქტი, რომელიც საგადასახადო მოთხოვნის მიღებამდე მოსარჩელეს არ ჩაბარებია და არც იცოდა აღნიშნულის შესახებ, წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო ინსპექციას წარუდგენდა სათანადო დოკუმენტებს სწორი გამოანგარიშების ჩასატარებლად.

მოსარჩელის განმარტებით, მან სადავო საგადასახადო მოთხოვნა გაასაჩივრა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციაში და მოითხოვა მისი გადამოწმება, რათა ხელახლა გადაანგარიშების საფუძველზე მომხდარიყო მისთვის გადასახადის დარიცხვა, რაზეც უარი მიიღო იმ მოტივით, რომ საგადასახადო მოთხოვნაში დაფიქსირებული თანხების დარიცხვის საფუძველი იყო 2006 წლის 27 ოქტომბრის შემოწმების აქტი, რომელსაც მოსარჩელე არ ეთანხმებოდა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2004 წელს მიიღო საქონელი, კერძოდ, გრანიტის ბლოკები, რომლის საინვოისო ღირებულება იყო 57 600 ლარი, თვითღირებულება _ 96 100 ლარი. მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული საქონლის რეალიზაცია 2006 წლამდე მას არ მოუხდენია, ანუ 2004 წელს შემოტანილი პროდუქციის რეალიზაცია იმავე წელს არ მომხდარა, საგადასახადო დავალიანებები კი დაერიცხა 2004 წლიდან. ასევე არ იქნა ჩათვლილი ხარჯში საქონლის საინვოისო ღირებულება, რომელიც შეადგენდა 57 600 ლარს. მოსარჩელემ ასევე მიუთითა, რომ ხარჯში არ ჩათვალეს ფართის საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ხარჯები.

2007 წლის 10 მაისს ი/მ “...” დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს, რომლითაც ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 24 ნოემბრის ¹ს/696-ფ საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ, კერძოდ, ძირითადი თანხის _ 78 241 ლარისა და ჯარიმის _ 47 971 ლარის დაკისრების ნაწილში ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ი/მ “...” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “...”, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 1 აპრილის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური ჩაება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 ივლისის განჩინებით ი/მ “...” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ი/მ “...” გასაჩივრებული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით განხორციელდა გადასახადებისა და საგადასახადო სანქციების თანხების სავარაუდო დარიცხვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ საქმეზე დავის საგანს წარმოადგენდა საგადასახადო ორგანოს მიერ განხორციელებული სავარაუდო დარიცხვის კანონიერება, ანუ შესაფასებელი იყო ის გარემოება, საგადასახადო ორგანოს მიერ მოპოვებული ინფორმაცია, რამდენად იყო საფუძველი სავარაუდო დარიცხვის განსახორციელებლად. კერძოდ, გადასახადების თანხების დარიცხვა მოწესრიგებული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლით. დასახელებული ნორმის პირველი ნაწილი იყო დეკლარირებული ხასიათის და ადგენდა, რომ გადასახადის თანხების დარიცხვა გულისხმობდა საგადასახადო ორგანოში კონკრეტული საგადასახადო პერიოდისათვის გადასახადის გადამხდელის\საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი გადასახადი თანხის აღრიცხვას. ამავე ნორმით განსაზღვრული იყო, რომ დარიცხვა მოიცავდა შესწორებით დარიცხვასა და სავარაუდო დარიცხვას. ამასთან, შესწორებითი დარიცხვის შემთხვევაში დადგენილი იყო სავარაუდო დარიცხვის გაუქმება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსური პოლიციიდან მიღებული ინფორმაცია _ ფინანსური პოლიციის სპეციალურ გამოკვლევათა და ფინანსური ექსპერტიზის დეპარტამენტის 2006 წლის 27 ოქტომბრის დოკუმენტალური რევიზიის აქტი წარმოადგენდა იმ სათანადო ინფორმაციას, რომელიც საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილს ხდიდა განეხორციელებინა გადასახადების სავარაუდო დარიცხვა, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ აპელანტის მიერ მითითებული ის გარემოება, რომ საგადასახადო მოთხოვნა გამოიცა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-3 ნაწილის დარღვევით, არ წარმოადგენდა ისეთ არსებით დარღვევას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება. შესაბამისად, აღნიშნული არ ქმნიდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილობის წანამძღვრებს.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარს ძირითადად ამყარებდა ი/მ “...” შემოწმების უკანონობაზე და მიუთითებდა, რომ ვინაიდან შემოწმება განხორციელდა კანონის უხეში დარღვევით, შემოწმების აქტი, შესაბამისად, მის საფუძველზე გამოცემული ბრძანება სავარაუდო დარიცხვის შესახებ და საგადასახადო მოთხოვნა ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი, რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და მიიჩნია, რომ აპელანტის მიერ სადავოდ გამხდარი გარემოებები (ი/მ “...” შემოწმება მოხდა “სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის მოთხოვნათა დარღვევით, სასამართლოს ბრძანების გარეშე, ი/მ “...” შემოწმება მოხდა “ფინანსური პოლიციის შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, ი/მ “...” მიმართ სისხლის სამართლის საქმის აღძვრისა და მისი ფინანსური შემოწმების შესახებ გამომძიებლის დადგენილების ან დავალების გარეშე, ი/მ “...” შემოწმების ჩატარებისას დარღვეულ იქნა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 290-ე, 293-ე, 318-ე-319-ე, 323-ე, 326-ე და 327-ე მუხლების მოთხოვნები), რასაც სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად უთითებდა, არ წარმოადგენდა მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებებს იმდენად, რამდენადაც დავის საგანი იყო სავარაუდო დარიცხვის კანონიერება, რა დროსაც სასამართლო იკვლევდა მხოლოდ იმას, თუ საგადასახადო ორგანოსათვის ცნობილი ინფორმაცია, რამდენად შესაბამისი იყო სავარაუდო დარიცხვის განსახორციელებლად და ასევე საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესების დაცვით თუ გამოიცა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები სავარაუდო დარიცხვის შესახებ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “...”, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული განჩინება გამოტანილია კანონის დარღვევით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, გადაწყვეტილება გამოტანილია საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევით, რის გამოც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული. ამასთან, გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული.

კასატორი აღნიშნავს, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი, სასამართლოსათვის მოპასუხეს რაიმე მტკიცებულება არ წარუდგენია, არც სასამართლოს გამოუთხოვია აღნიშნული და უფრო მეტიც, სასამართლოს არ შეუფასებია საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რითაც დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე მუხლის მოთხოვნები.

კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის 2006 წლის 16 აგვისტოს ¹16/4/5/3-1375 მიმართვიდან ჩანს, რომ გამოძიებას, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსისა და “ფინანსური პოლიციის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად, არ ჰქონდა მეწარმის ფინანსური შემოწმების შესახებ დავალების მიცემის უფლება სასამართლოს ბრძანების გარეშე, რადგან გამოძიება არ მიმდინარეობდა ი/მ “...” მიმართ. კასატორის განმარტებით, დადგენილი არ არის, რა საფუძვლით და ვისი განკარგულებით მოხდა ი/მ “...” შემოწმება, ვინაიდან აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ არის. ამასთან, ი/მ “...” მიმართ შემოწმების ჩატარებისას დარღვეულია საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 290-ე-293-ე, 318-ე- 319-ე, 323-ე, 326-ე, 327-ე მუხლების მოთხოვნებიც. ამდენად, სააპელაციო სასამართლო არ უარყოფს რა ი/მ “...” მიმართ შემოწმების ჩატარებას კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, ასეთი შემოწმების შედეგად შედგენილ აქტს მიიჩნევს სათანადო ინფორმაციად.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, თუ რა გზით მოხდა ი/მ “...” საბუღალტრო მასალები საგამოძიებო ორგანოში, ამასთან, იმ ფაქტს, რომ ი/მ “...” საგადასახადო შემოწმებაში მონაწილეობას არ იღებდა, მიუთითებს ის გარემოება, რომ სადავო აქტში ი/მ “...” შემოწმებაში მონაწილეობაზე არაფერია ნათქვამი და აქტზე არ არის მისი ხელმოწერა. კასატორი ასევე არ ეთანხმება სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, თითქოს შემოწმება ჩატარდა ზაურ პეტრიაშვილის წარმოდგენილ მასალებზე დაყრდნობით. კასატორის განმარტებით, რევიზიას რომ ი/მ “...” მონაწილეობით და მის მიერ წარდგენილ მასალებზე დაყრდნობით ჩაეტარებინა შემოწმება, იგი არ მიუთითებდა, რომ ვერ იქნა დოკუმენტურად დადასტურებული რეალიზებული საქონლის ფაქტობრივი ფასი, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი იყო სასაქონლო ზედნადები საქონლის რეალიზაციის შესახებ, სადაც მითითებული იყო რეალიზებული გრანიტის ქვის კონკრეტული სარეალიზაფიო ფასები, რომლებმაც შემოწმების აქტში ასახვა ვერ პოვა.

კასატორს უსაფუძვლოდ მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს განმარტება, იმის თაობაზეც, რომ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-3 ნაწილის დარღვევით სავარაუდო დარიცხვის შესახებ ბრძანების გამოცემიდან რამდენიმე დღის დაგვიანებით საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემა და საწარმოსთვის გაგზავნა არ წარმოადგენდა ისეთ არსებით დარღვევას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება, აღნიშნული არ ქმნიდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილობის წანამძღვრებს.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სარჩელის სასამართლოში წარდგენის მომენტისათვის მოქმედი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 178-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნები, რომლის თანახმადაც, პირს შეუძლია ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ადმინისტრაციული სარჩელის წარუდგენლად პირდაპირ მიმართოს სასამართლოს თავის უფლებათა და თავისუფლებათა დასაცავად. ამასთან, ი/მ “...” შესაბამისი პროცედურის დაცვით საჩივრით ჯერ მიმართა საგადასახადო ორგანოს და უარის მიღების შემდეგ სარჩელი აღძრა სასამართლოში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 10 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ი/მ “...” საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 იანვრის განჩინებით ი/მ “...” საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2010 წლის 18 მარტს, 11.30 საათზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 ივლისის საოქმო განჩინებით ი/მ “...” საკასაციო საჩივრის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო, ზეპირი მოსმენის გარეშე, გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ ი/მ “...” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 24 ნოემბრის ¹ს/696-ფ საგადასახადო მოთხოვნით ზ. პ-შვილს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის საფუძველზე დაერიცხა 126 212 ლარი. საგადასახადო მოთხოვნას საფუძვლად დაედო ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 16 ნოემბრის ¹ს\696 ბრძანება “გადასახადებისა და საგადასახადო სანქციების სავარაუდო დარიცხვის შესახებ”. ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 16 ნოემბრის ¹ს\696 ბრძანებით გათვალისწინებულ სავარაუდო დარიცხვის საფუძველს წარმოადგენდა საქართველოს ფინანსური პოლიციიდან მიღებული ინფორმაცია – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა სამმართველოს უფროსის 2006 წლის 1 ნოემბრის წერილი და ფინანსური პოლიციის სპეციალურ გამოკვლევათა და ფინანსური ექსპერტიზის დეპარტამენტის პირველი სამმართველოს 2006 წლის 27 ოქტომბრის დოკუმენტალური რევიზიის აქტი ი/მ “...” შემოწმების შესახებ.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს განახორციელოს თითოეული გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა ამ კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით, შემდეგი ერთი ან ერთზე მეტი ინფორმაციის წყაროს საფუძველზე: ა) გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის საგადასახადო დეკლარაციები; ბ) ამ კოდექსის 218-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, გადახდილი თანხების შესახებ ინფორმაცია; გ) შემოწმების მასალები და სხვა სათანადო ინფორმაცია, რომელიც ცნობილია საგადასახადო ორგანოსათვის. განსახილველ შემთხვევაში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 24 ნოემბრის ¹ს/696-ფ საგადასახადო მოთხოვნით ი/მ “...” სადავო გადასახადი დაეკისრა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის შესაბამისად, სათანადო ინფორმაციის, კერძოდ, საქართველოს ფინანსური პოლიციიდან მიღებული ინფორმაციის – საქართველოს ფინანასთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა სამმართველოს უფროსის 2006 წლის 1 ნოემბრის წერილისა და ფინანსური პოლიციის სპეციალურ გამოკვლევათა და ფინანსური ექსპერტიზის დეპარტამენტის პირველი სამმართველოს 2006 წლის 27 ოქტომბრის ი/მ “...” დოკუმენტური შემოწმების შესახებ რევიზიის აქტის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სადავო აქტის უკანონობის ერთ-ერთ საფუძვლად იმაზე მითითებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში ი/მ “...” შემოწმება მოხდა სასამართლოს ბრძანების გარეშე და ხსენებულ ნაწილში ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაზიარებულ საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი “ფინანსური პოლიციის შესახებ” საქართველოს კანონი (ძალადაკარგულია საქართველოს 2006 წლის 24 ნოემბრის ¹3727 კანონით) განსაზღვრავდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის დანიშნულებას, ორგანიზაციულ-სამართლებრივ საფუძვლებს, საქმიანობის პრინციპებს და მიმართულებებს, უფლებამოსილებებს, აგრეთვე პოლიციაში სამსახურის გავლის წესსა და სოციალური დაცვის გარანტიებს. პოლიციის სამართლებრივი სტატუსით იგი წარმოადგენდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების სტატუსით შემავალ სპეციალურ სამართალდამცავ ორგანოს, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ახორციელებდა საფინანსო-ეკონომიკურ სფეროში დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლას, სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობით მის კომპეტენციას მიკუთვნებულ საქმეთა წინასწარ გამოძიებასა და კანონმდებლობით დადგენილ სხვა ფუნქციებს. პოლიციის საქმიანობის სამართლებრივი საფუძვლები იყო საქართველოს კონსტიტუცია, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები, საგადასახადო და საბაჟო კანონმდებლობა, საქართველოს კანონი, სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობა, ,,ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის შესახებ” საქართველოს კანონი, ეს კანონი და სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები. ამავე კანონის მე-8 მუხლით პოლიცია უფლებამოსილი იყო თავისი კომპეტენციის ფარგლებში განეხორციელებინა ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობა, გამოევლინა, გაეხსნა და აღეკვეთა დანაშაული საფინანსო-ეკონომიკურ სფეროში, ეწარმოებინა წინასწარი გამოძიება, საფინანსო-ეკონომიკურ სფეროში ჩადენილ დანაშაულზე დაეწყო გამოძიება, საჭიროების შემთხვევაში მიეღო გადაწყვეტილება რევიზიის ან ინვენტარიზაციის ჩატარებაზე, მოეთხოვა საუწყებო შემოწმების ჩატარება და გამოძიებისათვის საჭირო დოკუმენტაციის წარდგენა. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების მიზნით საგადასახადო და საბაჟო ორგანოებიდან მოეთხოვა და მიეღო ცალკეული გადასახადის გადამხდელის შესახებ ინფორმაცია.

ამდენად, აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ადასტურებს სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან მატერიალური ნორმების გამოყენების მართებულობას, მაგრამ იმავე დროს იზიარებს კასატორის მითითებას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასრულყოფილად გამოიკვლია და არ შეაფასა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები.

საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ სავარაუდო დარიცხვის კანონიერების შემოწმებისას სასამართლო იკვლევდა მხოლოდ იმას, თუ საგადასახადო ორგანოსათვის ცნობილი ინფორმაცია, რამდენად სათანადო იყო სავარაუდო დარიცხვის განსახორციელებლად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არსებითად არ უმსჯელია სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერებაზე, არ გამოუკვლევია სადავო თანხის დარიცხვის შესაბამისობა საგადასახადო კოდექსის ნორმებთან, მაშინ, როცა აპელანტი სადავოდ ხდიდა აქტით დარიცხული თანხების სისწორესა და გაანგარიშების კანონიერებას. მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც შემოწმება ჩატარდა იმ მეწარმის მიმართ, რომელიც არ იყო სისხლისსამართლებრივი დევნის ობიექტი, იგი წარმოადგენდა მასთან დაკავშირებულ პირს.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზეც, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ გადასახადის გადამხდელისათვის/საგადასახადო აგენტისათვის ან სხვა ვალდებული პირისათვის წარდგენილი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლით განსაზღვრული საგადასახადო მოთხოვნა საგადასახადო დავის დაწყების ფორმალურ საფუძველს ქმნის (საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 145.2 მუხლი). გადასახადის გადამხდელს შესაძლებლობა აქვს ადმინისტრაციული წესით ორ ინსტანციაში გაასაჩივროს საგადასახადო მოთხოვნა, რომელსაც არ ეთანხმება და შესაბამისად, ეძლევა საშუალება წარადგინოს მის ხელთ არსებული დამატებითი დოკუმენტაცია და მოსაზრებები სადავო თანხის დარიცხვის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით. კერძოდ, დავის გადაწყვეტა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში განხილვის წესით შედგება 2 ეტაპისაგან: დავის გადაწყვეტა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურში და დავის გადაწყვეტა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას და მიიჩნევს, რომ არც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემასა და არც სასამართლოში მისი სადავოდ ქცეული უფლებების არსებითი, ყოველმხრივი და ობიექტური განხილვა არ მომხდარა, კერძოდ, გასაჩივრებული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერება არ შემოწმებულა საგადასახადო კოდექსთან შესაბამისობაში. სასამართლოს არსებითად არ გამოუკვლევია და არ შეუფასებია მოსარჩელის (აპელანტის) მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, მითუმეტეს არ გამოუყენებია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-19 და მე-20 მუხლები.

მითითებული გარემოებების გამო საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე არსებითად განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, ამასთან, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ი/მ “...” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი/მ “...” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.