ბს-160-126-კ-05 29 მარტი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

განხილვის გარეშე განიხილა კასატორის _ აწ გარდაცვლილი მ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარზე საქმის წარმოების შეწყვეტის საკითხი.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2000 წლის 25 მაისს მ. ბ-ძემ სარჩელი აღძრა ბაღდათის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე ... თემის საკრებულოს მიმართ, მესამე პირებად მიუთითა ფ. ლ-შვილი-ყ-იანი და მ. ყ-იანი.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 1995 წლის 27 იანვარს გარდაეცვალა ძმა _ უ. ბ-ძე, რომელსაც პირველი რიგის მემკვიდრეები არ დარჩა, ხოლო მეორე რიგის მემკვიდრეები იყვნენ მოსარჩელე და მისი ძმა _ ჯ. ბ-ძე, რომელმაც მის სასარგებლოდ უარი თქვა სამკვიდრო ქონების მიღებაზე.

მოსარჩელის განმარტებით, უ. ბ-ძეს 1992-93 წლებში, როგორც სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულ პირს, განესაზღვრა კომლის პირველი კატეგორია და მიეზომა 0,60 ჰა მიწის ნაკვეთის ზღვრული ნორმა, რაზეც არსებობდა მიწის მიზომვის აბრისები და შესაბამის პირთა ახსნა-განმარტებები. აღნიშნულ მიწის ნაკვეთს უ. ბ-ძე ფლობდა და ამუშავებდა გარდაცვალებამდე. გარდაცვალების შემდეგ, 1995 წელს, მოსარჩელემ მოითხოვა თავისი ძმის _ უ. ბ-ძის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის მისთვის, როგორც მემკვიდრისთვის, გადაცემა, რაზეც სოფელ ... საკრებულომ უარი განუცხადა იმ საფუძვლით, რომ უ. ბ-ძის სახელზე გაცემული არ ყოფილა მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი. უფრო მეტიც, უ. ბ-ძის კუთვნილი ნაკვეთიდან 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთი გადაეცა ფ. ლ-შვილი-ყ-იანსა და მ. ყ-იანს.

მოსარჩელის განმარტებით, მიწის მართვის ადგილობრივი სამსახურებისთვის სახელმძღვანელოდ გაგზავნილი საქართველოს მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის 1999 წლის 24 მაისის განმარტებითი წერილის თანახმად, თუ 1992 წლის 1 იანვრის შემდეგ კომლს გამოეყოფოდა მიწის ნაკვეთი, კომლის უკანასკნელი წევრის გარდაცვალების შემთხვევაში, მემკვიდრეს უნდა გამოჰყოფოდა ნაკვეთი, მიღება-ჩაბარების აქტის გაცემის მიუხედავად.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ძმის გარდაცვალების შემდეგ, იგი ფლობდა ძმის დანაშთ ქონებას და ამუშავებდა მის კუთვნილ მიწის ნაკვეთს, გარდა სადავო 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთისა, რომელზეც მიმდინარეობდა სასამართლო დავა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ, მართალია, მას გაშვებული ჰქონდა სამკვიდროს მიღების ექვსთვიანი ვადა, მაგრამ აღნიშნული გამოწვეული იყო საპატიო მიზეზით, კერძოდ, ... თემის საკრებულოს გამგეობის მიერ მისი ძმის კუთვნილი მიწის გასხვისებით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ფ. ლ-შვილი-ყ-იანსა და მ. ყ-იანზე გაცემული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტების გაუქმება, სამკვიდროს მიღების ვადის აღდგენა, უ. ბ-ძის მემკვიდრედ და მისი დანაშთი ქონების _ 0,60 ჰა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობა.

მოპასუხე ... თემის საკრებულოს გამგეობამ სარჩელი არ ცნო და შესაგებელში აღნიშნა, რომ უჩა ბ-ძეს საკარმიდამო მიწის ზღვრული ნორმა შევსებული არ ჰქონდა. მას ახალ სამოსახლოსთან მიეზომა მხოლოდ 0,38 ჰა მიწის ნაკვეთი. ამასთან, უ. ბ-ძის სახელზე არ გაფორმებულა მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი.

მოპასუხემ ასევე აღნიშნა, რომ უ. ბ-ძის გარდაცვალების შემდეგ, მის მიწის ნაკვეთს ფლობდა მ. ბ-ძის შვილი _ ა. ბ-ძე, რომელიც მისი გარდაცვალების შემდეგ უკანონოდ ჩაეწერა ბიძის _ უ. ბ-ძის კომლში, რაც ... თემის საკრებულოს გამგეობის 1998 წლის 20 ნოემბრის ¹77 დადგენილებით გაუქმდა, ხოლო ფ. ლ-შვილი-ყ-იანსა და მ. ყ-იანზე მიღება-ჩაბარების აქტების გაცემა მოპასუხემ კანონიერად მიიჩნია.

ბაღდათის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 5 ივნისის განჩინებით ბაღდათის რაიონული სასამართლოს მიერ აღნიშნული საქმის განხილვა აცილებულ იქნა და საქმე განსახილველად დაექვემდებარა ვანის რაიონულ სასამართლოს.

ვანის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მ. ბ-ძეს უარი ეთქვა ფ. ლ-შვილი-ყ-იანსა და მ. ყ-იანზე გაცემული მიწის ნაკვეთების მიღება-ჩაბარების აქტების გაუქმებაზე; მოსარჩელეს აღუდგა სამკვიდროს მიღების გაშვებული ვადა და იგი ცნობილ იქნა მისი ძმის დანაშთი ქონების მესაკუთრედ, კერძოდ, მის საკუთრებაში არსებულ 0,40 ჰა მიწის ნაკვეთზე, რომელიც 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთით შეივსო მამისეული ნაკვეთიდან, ამასთან, სამკვიდრო ქონებიდან ამოირიცხა 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელსაც ფლობდნენ ფ. ლ-შვილი-ყ-იანი და მ. ყ-იანი.

ვანის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ბ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მოპასუხე ფ. ლ-შვილი-ყ-იანსა და მ. ყ-იანზე მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოში შეგებებული სააპელაციო საჩივარი შეიტანეს ფ. ლ-შვილი-ყ-იანმა და მ. ყ-იანმა, რომლებმაც მოითხოვეს ვანის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმება მოსარჩელეზე მემკვიდრეობის აღდგენის ნაწილში.

შეგებებულმა აპელანტებმა აღნიშნეს, რომ უჩა ბუაძე იყო სოფელ ... მკვიდრი, რომელიც ფლობდა მამისეულ სახლთან მდებარე 0,74 ჰა მიწის ნაკვეთს. მას საკუთრებაში ჰქონდა 0,28 ჰა მიწის ნაკვეთი და კოლმეურნეობიდან გაპიროვნებული _ 0,20 ჰა ვენახი.

შეგებებული აპელანტების განმარტებით, უ. ბ-ძე გარდაიცვალა 1995 წელს. მისი გარდაცვალების შემდეგ, მისი ძმისშვილი, მოსარჩელე მ. ბ-ძის შვილის _ ა. ბ-ძის კომლში უკანონოდ ჩაეწერა, რაც ... თემის საკრებულოს 1998 წლის 20 ნოემბრის დადგენილებით გაუქმდა, რის გამოც გაუქმდა თვით კომლიც, ვინაიდან უ. ბ-ძე იყო კომლის უკანასკნელი წევრი და მას კომლში კანონიერად არავინ ჰყავდა ჩაწერილი.

შეგებებულმა აპელანტებმა მიუთითეს იმ ფაქტზეც, რომ ... თემის საკრებულოს 2000 წლის 31 ივლისის ¹280 ცნობის თანახმად, მოსარჩელე მ. ბ-ძე 1996 წლის 25 ივლისის ¹73 გადაწყვეტილებით სოფელ ... ჩაწერილი და აყვანილი იყო ცალკე კომლად, ხოლო მოსარჩელის ძმა _ ჯ. ბ-ძე _ ცალკე კომლად. ამასთან, სასამართლოში არ ყოფილა წარდგენილი მტკიცებულება, რომ მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს მიღების ვადის გაშვება მოხდა საპატიო მიზეზით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შეგებებულმა აპელანტებმა მიიჩნიეს, რომ რაიონულმა სასამართლომ უსაფუძვლოდ აღუდგინა მოსარჩელე მ. ბ-ძეს მემკვიდრეობის ვადა.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით მ. ბ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ვანის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება უ. ბ-ძის სამკვიდრო ქონებიდან 0,2 ჰა მიწის ნაკვეთის ამორიცხვის ნაწილში, რაც საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ბ-ძემ და მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს 2004 წლის 18 ნოემბრის განჩინების გაუქმება და მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

საკასაციო სასამართლოსათვის საფოსტო შეტყობინების მეშვეობით ცნობილი გახდა კასატორის _ მ. ბ-ძის გარდაცვალების შესახებ. ამ უკანასკნელის შვილმა _ ა. ბ-ძემ წარმოადგინა 2005 წლის 5 აპრილს ქ. თბილისის გარდაცვლილთა სარაიონთაშორისო სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის განყოფილების მიერ გაცემული მ. ბ-ძის გარდაცვალების მოწმობა.

საკასაციო სასამართლოს 2005 წლის 3 მაისის განჩინებით კასატორ მ. ბ-ძის გარდაცვალების გამო შეჩერდა საქმის წარმოება ამ უკანასკნელის საპროცესო უფლებამონაცვლის დადგენამდე.

საქმის წარმოების განახლების შესახებ საკითხის გადაწყვეტის მიზნით, საკასაციო სასამართლოს 2006 წლის 4 ოქტომბრის, 2007 წლის 22 მარტის, 2008 წლის 27 თებერვლისა და 2010 წლის 8 თებერვლის მიმართვებით მ. ბ-ძის ოჯახს და მის შვილს – ა. ბ-ძეს დაევალათ საკასაციო სასამართლოსათვის ეცნობებინათ აწ გარდაცვლილი მ. ბ-ძის დანაშთ ქონებაზე მოხდა თუ არა სამკვიდრო მოწმობის გაცემა და წარმოედგინათ იგი, მაგრამ აღნიშნულის მიუხედავად, საკასაციო სასამართლოს აღნიშნულთან დაკავშირებით შეტყობინება არ მიუღია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის შედეგად მივიდა იმ დასკვნადე, რომ მ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარზე უნდა შეწყდეს საქმის წარმოება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო წარმოების დროს, 2005 წლის 4 აპრილს, კასატორი მ. ბ-ძე გარდაიცვალა, რაზეც საკასაციო სასამართლოში კასატორის შვილის _ ა. ბ-ძის მიერ წარმოდგენილ იქნა გარდაცვალების მოწმობა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლის თანახმად კი, სადავო სამართლებრივი ურთიერთობიდან ერთ-ერთი მხარის გასვლის შემთხვევაში (მოქალაქის გარდაცვალება, იურიდიული პირის რეორგანიზაცია, მოთხოვნის დათმობა, ვალის გადაკისრება) სასამართლო დაუშვებს ამ მხარის შეცვლას მისი უფლებამონაცვლით პროცესის ყველა სტადიაზე. ამავე მუხლის მესამე ნაწილისა და 279-ე მუხლის “ა” პუნქტის შესაბამისად, უფლებამონაცვლეობის შემთხვევაში, თუ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა უფლებამონაცვლეობას დასაშვებად თვლის, სასამართლო ვალდებულია, შეაჩეროს საქმის წარმოება.

საკასაციო სასამართლოს 2005 წლის 3 მაისის განჩინებით კასატორ მ. ბ-ძის გარდაცვალების გამო შეჩერდა საქმის წარმოება ამ უკანასკნელის საპროცესო უფლებამონაცვლის დადგენამდე, რამდენადაც კონკრეტულ შემთხვევაში სადავო ურთიერთობის ხასიათიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ უფლებამონაცვლეობა დასაშვებად მიიჩნია, კერძოდ, დავის საგანს წარმოადგენდა მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების მოპოვება, შესაბამისად, მ. ბ-ძის მემკვიდრე (მ. ბ-ძეს ჰყავდა მემკვიდრე, შვილი, ა. ბ-ძე) უფლებამოსილი იყო ედავა მიწის ნაკვეთზე.

საქმის წარმოების განახლების შესახებ საკითხის გადაწყვეტის მიზნით, საკასაციო სასამართლოს არაერთი მიმართვით მ. ბ-ძის ოჯახს და მის შვილს – ა. ბ-ძეს დაევალათ საკასაციო სასამართლოსათვის ეცნობებინათ აწ გარდაცვლილი მ. ბ-ძის დანაშთ ქონებაზე მოხდა თუ არა სამკვიდრო მოწმობის გაცემა და წარმოედგინათ იგი, მაგრამ აღნიშნულის მიუხედავად, საკასაციო სასამართლოს აღნიშნულთან დაკავშირებით შეტყობინება არ მიუღია, რაც საკასაციო სასამართლოს მიერ უნდა შეფასდეს საქმის წარმოების გაგრძელებისადმი ინტერესის არ ქონად, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საკასაციო სასამართლოსათვის მოუმართაობის პირობებში და საპროცესო კანონმდებლობაში შეტანილი ცვლილებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოსათვის საქმის წარმოების განახლების პროცესუალური წინაპირობის არსებობის შესახებ ინფორმაციის მოუწოდებლობის გამო, საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის სსსკ-ის 272 მუხლის საფუძველზე საქმეზე უნდა შეწყდეს საქმის წარმოება.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 273-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელახლა მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით, დაუშვებელია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარზე უნდა შეწყდეს საქმის წარმოება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე, 281-ე, 372-ე, 390-ე, 399-ე, 408.3 მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარზე შეწყდეს საქმის წარმოება;

2. მხარეებს განემარტოთ, რომ სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით დაუშვებელია;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.