ბს-174-168(2კ-10) 20 ივლისი, 2010 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით: ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

გ. ილინას მდივნობით

კასატორი (მოსარჩელე) _ ა. გ-შვილი, წარმომადგენელი გ. ჭ-ძე

კასატორი (მოპასუხე) _ ქ. ქუთაისის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ ქ. ქუთაისის საკრებულო

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა სააპელაციო პალატის 2009 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

ა. გ-შვილმა სარჩელი აღძრა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე ქ. ქუთაისის საკრებულოსა და ქ. ქუთაისის მერიის მიმართ, მესამე პირის _ დ. ხ-ძის მონაწილეობით, რომლითაც მოითხოვა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა /იხ.ს.ფ. 1-9/.

საქმის გარემოებები:

მოსარჩელე ქუთაისის მერის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანებით დაჯარიმდა 3000 ლარით და მასვე დაევალა ავტოფარეხის დემონტაჟი “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5² მუხლის “გ” პუნქტის საფუძველზე. აღნიშნული ნორმით ადმინისტრაციულ გადაცდომად მითითებულია ობიექტის მშენებლობის დაწყება, მშენებლობის წარმოება ან/და ობიექტის დემონტაჟი სათანადო ნებართვის გარეშე. მოსარჩელის ავტოფარეხი კი აშენებულია 1992 წელს, რაც დადასტურებულია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო დამთავრებული მშენებლობა და ზემოაღნიშნული ნორმის საფუძველზე მოსარჩელისათვის ადმინისტრაციული სახდელის დადება უკანონო იყო.

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს განცხადებით მიმართა მოქალაქე დ. ხ-ძემ, რომელიც მოითხოვდა მოსარჩელის ავტოფარეხის დემონტაჟს. დ. ხ-ძის მიერ წარმოდგენილ იქნა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან და საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. ამავე სამსახურის 2009 წლის 17 მარტის წერილით მოსარჩელეს ეცნობა, რომ დ. ხ-ძის მიერ წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან და აზომვითი ნახაზით მოსარჩელის ავტოფარეხი დ. ხ-ძის კუთვნილ მიწაზეა განთავსებული, რაც არ შეესაბამება რეალობას. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილების, ასევე ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით, რომლითაც ძალაში დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 26 მარტის განჩინებით, რომლითაც საბოლოოდ დარჩა ძალაში ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილება, დადგენილია, რომ ქუთაისში, ... ქ. ..., ¹3 საცხოვრებელი სახლის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული ა. გ-შვილის ავტოფარეხი არ მდებარეობს დ. ხ-ძის საკუთრებაში არსებულ, 1999 წლის აუქციონზე გაფორმებულ მიწის ნაკვეთზე. Aამდენად, ფაქტი დადგენილია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, აღნიშნულს ადასტურებს აგრეთვე ექსპერტის დასკვნა.

მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესსა და სანებართვო პირობებს ადგენს საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს ¹140 დადგენილება. აღნიშნული დადგენილების მე-15 მუხლის შესაბამისად, შენობა-ნაგებობები მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და ვარგისად აღიარებისათვის იყოფა 5 კლასად. ამავე მუხლის “ა” პუნქტით, პირველი კლასის შენობა-ნაგებობები მშენებლობის ნებართვას არ საჭიროებს, ხოლო მე-16 მუხლი ადგენს იმ შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალს, რომლებიც შედის პირველ კლასში და შესაბამისად, არ საჭიროებს მშენებლობის ნებართვას, კერძოდ, სწორედ ამ ჩამონათვალში შედის მოსარჩელის მიერ აგებული ავტოფარეხი, რომელიც არის 20 კვ-მდე, 1 მ-დე სიმაღლის და გრუნტის ზედაპირიდან ჩაღრმავება კი თითქმის არ აქვს. შესაბამისად, ამგვარი ავტოფარეხის მშენებლობა ნებართვას არ საჭიროებს და მისი მშენებლობა უნებართვოდ ვერ ჩაითვლება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ქუთაისის მერის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანება უნებართვო მშენებლობისათვის 3000 ლარის ჯარიმისა და შესაბამისად, დემონტაჟის თაობაზე არის უკანონო და უნდა გაუქმდეს. ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურისაგან მოსარჩელემ მიიღო მიწერილობა ავტოფარეხის დემონტაჟის შესახებ. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით ზედამხედველობის სამსახურს აეკრძალა ავტოფარეხის დემონტაჟი, თუმცა აღნიშნული განჩინება გაუქმდა 2008 წლის 30 დეკემბერს. Aამდენად, მოსარჩელის მიმართ გაშვებულია ადმინისტრაციული სახდელის დადების ორთვიანი ვადა.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები:

ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა ეხელმძღვანელა “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონით, აგრეთვე საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 38-ე მუხლით კი იმპერატიულად დადგენილია ადმინისტრაციული სახდელის დადების ვადები. აღნიშნული მუხლიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული სახდელი შეიძლება დაედოს არა უგვიანეს ორი თვისა სამართალდარღვევის ჩადენის დღიდან, ხოლო, როცა სამართალდარღვევა დენადია – არა უგვიანეს ორი თვისა მისი გამოვლენის დღიდან, რაც მოსარჩელის შემთხვევაში დარღვეულია, რამდენადაც მის შესახებ ადმინისტრაციული ზედამხედველობის სამსახურისათის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ 2008 წლის ივლისში, რაც დასტურდება თვითმმართველი ქუთაისის მერიის “...” მართვის ტერიტორიულ ორგანოში მერის რწმუნებულის _ კ. ხ-იას მიმართვიდან (იხ. დანართი). მოსარჩელეს ადმინისტრაციული სახდელი დაედო 2009 წლის 13 მარტს, სამართალდარღვევის გამოვლენიდან თითქმის რვა თვის შემდეგ, შესაბამისად დარღვეულია ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 38-ე მუხლით დადგენილი ადმინისტრაციული სახდელის დადების ხანდაზმულობის ვადა, რაც მერის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანების გაუქმების უდავო საფუძველია.

სადავო ბრძანების მიღების საფუძვლად ასევე მითითებულია “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 39-ე მუხლის მე-4 პუნქტის “მ” ქვეპუნქტი, რომლის შესაბამისადაც, მერი თავის კომპეტენციის ფარგლებში გამოსცემს აქტებს, ხოლო ნორმატიული აქტი, რომლითაც დგინდება ის გარემოება, რომ მერის კომპეტენციაში შედის ასეთი სახის ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა, ბრძანებაში მითითებული არ არის.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

მოპასუხე _ თვითმმართველი ქუთაისის საკრებულომ წერილობით შესაგებელში სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ქალაქ ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის სამსახურს განცხადებით მიმართა დ. ხ-ძემ, რომელიც აღნიშნავდა, რომ მას საცხოვრებელი ბინის მიმდებარე ტერიტორიაზე აქვს სავაჭრო ობიექტი, რომლის ირგვლივ შესყიდული აქვს 114 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, სადაც სურს მაღაზიის გაფართოება, რაშიც ხელს უშლის მოქალაქე ა. გ-შვილის მიერ აშენებული ავტოფარეხი. აღნიშნული განცხადების საფუძველზე ქუთაისის მერიის შესაბამისმა სამსახურმა “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მიხედვით დაიწყო არქიტექტურულ-სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმისწარმოება, რომლის მსვლელობის დროსაც დადგინდა, რომ ა. გ-შვილს არ გააჩნდა ავტოფარეხის კანონიერების დამადასტურებელი არანაირი დოკუმენტი, რის შემდეგაც “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის “გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად ა. გ-შვილი დაჯარიმდა 3000 ლარით და დაევალა უკანონო ავტოფარეხის დემონტაჟი. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით. ქუთაისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მაისის ¹226 განკარგულებით ა. გ-შვილს უარი ეთქვა ქუთაისის მერის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნაზე. მოპასუხის მითითებით, ა. გ-შვილის სარჩელი როგორც სამართლებრივად უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი, არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ა. გ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

ქუთაისის მერის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანებით ქუთაისში, ... ქ. ¹5/30-ში მცხოვრები ა. გ-შვილი “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5² მუხლის “გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დარღვევისათვის დაჯარიმდა 3000 ლარით და ამავე კანონის მე-4¹ მუხლის “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე გამოიცა ბრძანება ა. გ-შვილის მიერ კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობის (ავტოფარეხის) დემონტაჟის შესახებ. თვითმმართველი ქუთაისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მაისის ¹226 განკარგულებით ა. გ-შვილის ადმინისტრაციული საჩივარი ქუთაისის მერიის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანების გაუქმების შესახებ არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. მოსარჩელე ა. გ-შვილს სადავო ავტოფარეხი უნებართვოდ აქვს აშენებული 1992 წელს.

საქალაქო სასამართლომ გამოიყენა “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ”, საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის “ი” ქვეპუნქტი, მე-5² მუხლის “გ” ქვეპუნქტი, მე-4¹ მუხლის მე-4 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტი და განმარტა, რომ ავტოფარეხი აგებული იყო 1992 წელს და 1997 წლის 14 ნოემბერს მიღებული “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონი, აღნიშნული კანონის მოქმედების შემდეგ განხორციელებულ მშენებლობასა თუ დემონტაჟის პროცესებზე არ შეიძლებოდა გავრცელებულიყო, ვინაიდან ხსენებული კანონის მე-3 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება ასევე დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში, ხოლო “გ” ქვეპუნქტის მიხედვით, ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება იმ სამშენებლო საქმიანობის განხორციელებაზე, რომელსაც საქართველოს კანონმდებლობით ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა.

საქალაქო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმის შესახებ, რომ გასულია ადმინისტრაციული სახდელის დადების ხანდაზმულობის ვადა, ვინაიდან საქმეში არსებული მასალებით სამართალდარღვევის გამოვლენის შემდეგ მოსარჩელეს გაეგზავნა მიწერილობა, 10 დღის ვადაში განეხორციელებინა უნებართვოდ განთავსებული ავტოფარეხის დემონტაჟი. ა. გ-შვილის განცხადების საფუძველზე ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს აეკრძალა ავტოფარეხის დემონტაჟი. აღნიშნული განჩინება გაუქმდა სასამართლოს 2008 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით. აღნიშნულის შემდეგ, ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში სამართალდარღვევის საქმის განხილვისას ა. გ-შვილის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი ავტოფარეხის მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რის გამოც ქუთაისის მერიის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანებით ა. გ-შვილი “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5² მუხლის “გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დარღვევისათვის დაჯარიმდა 3000 ლარით და ამავე კანონის მე-4¹ მუხლის “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე გამოიცა ბრძანება კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობის (ავტოფარეხის) დემონტაჟის შესახებ. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელი უსაფუძვლოა და არ ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას (იხ.ს.ფ. 110-112).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. გ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი მოტივით:

“მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს დადგენილების თანახმად, ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს არ უმსჯელია თუ რომელი კლასის მშენებლობას მიეკუთვნებოდა ა. გ-შვილის ავტოფარეხის მშენებლობა და ამ მშენებლობას სჭირდებოდა თუ არა ნებართვა, რითაც დარღვეულია სსსსკ-ის 394-ე მუხლის მოთხოვნები, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

მოსარჩელე ქუთაისის მერის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანებით დაჯარიმდა 3000 ლარით და მასვე დაევალა ავტოფარეხის დემონტაჟი “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5² მუხლის “გ” პუნქტის საფუძველზე. აღნიშნული ნორმით ადმინისტრაციულ გადაცდომად მითითებულია ობიექტის მშენებლობის დაწყება, მშენებლობის წარმოება ან/და ობიექტის დემონტაჟი სათანადო ნებართვის გარეშე. მოსარჩელის ავტოფარეხი მოსარჩელის მიერ აგებულია 1992 წელს, რაც დადასტურებულია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო დამთავრებული მშენებლობა, შესაბამისად, აღნიშნული ნორმის საფუძველზე, მოსარჩელისათვის ადმინისტრაციული სახდელის დადება უკანონო იყო. A

აპელანტის განმარტებით, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ასევე დარღვეულია ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 38-ე მუხლით განსაზღვრული სახდელის დადებისთვის გათვალისწინებული ორთთვიანი ვადა (იხ.ს.ფ. 117-123)

სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. გ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ა. გ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მაისის განკარგულება ა. გ-შვილის საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის მერის 2009 წლის 13 მარტის ბრძანება ა. გ-შვილის დაჯარიმებისა და შენობის დემონტაჟის შესახებ; ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში დაევალა საქმის გარემოებათა გამოკვლევის საფუძველზე ახალი აქტის გამოცმა, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

“მოქალაქე ა. გ-შვილის დაჯარიმებისა და კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობის დემონტაჟის შესახებ” ქუთაისის მერის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანების თანახმად, ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს განცხადებით მიმართა ქუთაისში, ავტომშენებლობის ქ. ¹1 ..., ¹3/41-ში მცხოვრებმა მოქალაქე დ. ხ-ძემ, რომელიც ითხოვდა ქუთაისში, ... ქ. ¹5/30-ში მცხოვრებ ა. გ-შვილის კუთვნილი, უნებართვო ავტოფარეხის დემონტაჟს. დ. ხ-ძის მიერ წარდგენილ იქნა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან და საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად, ქუთაისში, ... ქ. ¹5/30-ში მცხოვრებ ა. გ-შვილს გაეგზავნა მიწერილობა, რათა 10 დღის ვადაში განეხორციელებინა უნებართვოდ აშენებული ავტოფარეხის დემონტაჟი. ა. გ-შვილმა განცხადებით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს და სასამართლოს 2008 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით აეკრძალა ქ. ქუთაისში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე ავტოფარეხის დემონტაჟი, ხოლო 2008 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 24 ნოემბრის განჩინება. ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში სამართალდარღვევის საქმის განხილვისას ა. გ-შვილის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი ავტოფარეხის მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციულმა ორგანომ იხელმძღვანელა “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5² მუხლის “გ” ქვეპუნქტით და მე-4¹ მუხლის მე-4 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტით მიზანშეწონილად მიიჩნია დამრღვევის დაჯარიმება და კანომდებლობის დარღვევით აშენებული შენობის (ავტოფარეხი) დემონტაჟი. ბრძანების თანახმად, სადავო ავტოფარეხი განთავსებულია დ. ხ-ძის კუთვნილ მიწის ფართზე. ამ ფაქტობრივი მხარის დადასტურება ასახულია მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფროსის მიერ ა. გ-შვილისათვის მიწერილ 2009 წლის 17 მარტის ¹143 წერილში, სადაც აღნიშნულია, რომ დ. ხ-ძემ წარმოადგინა საჯარო რეესტრის ამონაწერი და გეგმა-ანაზომი, რომლიდანაც ჩანს სადავო ავტოფარეხის მდებარეობა დ. ხ-ძის საკუთრებაში მყოფ მიწის ნაკვეთზე. ბრძანებაში ასევე აღნიშნულია, რომ ა. გ-შვილმა ვერ წარმოადგინა ავტოფარეხის მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტი.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სადავო ბრძანება დაფუძნებულია ორ ფაქტობრივ საფუძველზე: ერთი, რომ სადავო ავტოფარეხი განთავსებულია დ. ხ-ძის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე და მეორე, არ არის წარმოდგენილი ავტოფარეხის მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტი. ამასთან, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 ნოემბრის განჩინებაში (რომელიც შესულია კანონიერ ძალაში), აღნიშნულია, რომ “ექსპერტის კატეგორიული დასკვნის თანახმად, ქ. ქუთაისში, ... ქუჩის ..., ¹3 საცხოვრებელი სახლის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული ა. გ-შვილის ავტოფარეხი არ იმყოფება დ. ხ-ძის საკუთრებაში მყოფ 1999 წლის აუქციონით გაფორმებულ მიწის ნაკვეთზე”. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნულ განჩინებაზე დ. ხ-ძის მიერ შეტანილი საკასაციო საჩივარი უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 მარტის განჩინებით, დაუშვებლობის გამო, დარჩა განუხილველად.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული წარმოებისას საკითხი იმის შესახებ – სადავო ავტოფარეხი სრულად ან ნაწილობრივ არის თუ არა განთავსებული დ. ხ-ძის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე – სრულყოფილად, ადგილზე გასვლით შესაბამისი სპეციალისტების მიერ გაზომილი არ ყოფილა. შესაბამისად, არსებობდა ვარაუდი, რომ ადგილზე დათვალიერების მონაცემები შესაძლებელია არ დამთხვეოდა საკადასტრო აზომვით ნახაზს, ხოლო ამ სახის გამოკვლევის ჩატარება კი სავალდებულო იყო. ბრძანებაში არ არის მსჯელობა იმის შესახებ, დადგენილი იყო თუ არა სადავო ავტოფარეხის მშენებლობის დრო და რომელი ნორმატიული აქტის შესაბამისად, რა დოკუმენტაცია იყო საჭირო ასეთი სახის მშენებლობისათვის. გაურკვეველი დარჩა საკითხი, საჭიროებდა თუ არა აღნიშნული შენობა მშენებლობის ნებართვას და ხომ არ ვრცელდებოდა მასზე “მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ” საქართველოს მთავრობის ¹140 დადგენილების ის დანაწესი, რომლის მიხედვით მშენებლობის ნებართვას არ საჭიროებდა არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე 50 კვ.მ მოცულობის მშენებლობა სამეზობლო მიჯნაზე მშენებლობის წესისა და სხვა კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, რომელთა ფასადი არ იყო განთავსებული ქუჩაზე, ავტომაგისტრალებზე, გზებზე ან საზოგადოებრივი ადგილის მომიჯნავედ. ამასთან, მოცემულ შემთხვევაში ავტოფარეხი კუბურ მეტრში აზომილი არ იყო.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქმეში არ იყო წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომლითაც უდავოდ იქნებოდა დადასტურებული, რომ ა. გ-შვილის ავტოფარეხი სრულად ან ნაწილობრივ განთავსებულია დ. ხ-ძის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე და რომ ა. გ-შვილის ავტოფარეხი აშენებულია მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96.1 მუხლი, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მეოთხე ნაწილი და სარჩელი ნაწილობრივ დააკმაყოფილა /იხ.ს.ფ.178-189/.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. გ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება /იხ.ს.ფ. 195-203/.

Kკასაციის მოტივი:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს. სააპელაციო სასამართლოს სწორად უნდა განემარტა “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლი და 52-ე მუხლის “გ” პუნქტი. 1997 წლის 14 ნოემბერს მიღებული “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონი არ ვრცელდება ამ კანონის ძალაში შესვლამდე განხორციელებულ უნებართვო მშენებლობებზე და ვრცელდება მხოლოდ ამ კანონის ძალაში შესვლამდე განხორციელებულ მშენებლობასა და დემონტაჟის პროცესებზე. ქუთაისის მერის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანებით ა. გ-შვილის 3000 ლარის ჯარიმისა და დემონტაჟის საფუძვლად მითითებულია დასახელებული კანონის 52-ე მუხლის “გ” პუნქტი. აღნიშნული ნორმით ადმინისტრაციულ გადაცდომად მითითებულია ობიექტის მშენებლობის დაწყება, მშენებლობის წარმოება ან/და ობიექტის დემონტაჟი სათანადო ნებართვის გარეშე. ჩამოთვლილ ქმედებათაგან არც ერთი მოცემულ შემთხვევაში არ იყო სახეზე. კასატორს ავტოფარეხის მშენებლობა დასახელებული კანონის ძალაში შესვლის შემდეგ არ დაუწყია. ამასთან ერთად, “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის თანახმად, ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება: ა) იურიდიული და ფიზიკური პირების, ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი ან სხვა სპეციალური სამუშაოები; ბ) დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში; გ) ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება იმ სამშენებლო საქმიანობის განხორციელებაზე, რომელსაც საქართველოს კანონმდებლობით ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა; დ) სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე, იმ შემთხვევაში, როდესაც დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი; ე) იმ სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე, რომლის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას.

ამდენად, კასატორის მითითებით, ის კანონის ძალაში შესვლამდე ახორციელებდა საქმიანობას და არა მისი ძალაში შესვლის შემდეგ, რომლის დროსაც მოხდა შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი ან სხვა სპეციალური სამუშაოები; ის არ იყო დამკვეთი და ავტოფარეხი აშენებულია უშუალოდ მის მიერ. სამშენებლო საქმიანობა, რომელსაც ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა, მას არ განუხორციელებია კანონის ძალაში შესვლის შემდეგ, კანონში კი საუბარი არ არის იმ განხორციელებულ სამშენებლო საქმიანობებზე, რომლებიც განხორციელდა კანონის ძალაში შესვლამდე.

კასატორის მითითებით, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 38-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული სახდელი შეიძლება დაედოს არა უგვიანეს ორი თვისა სამართალდარღვევის ჩადენის დღიდან, ხოლო, როცა სამართალდარღვევა დენადია – არა უგვიანეს ორი თვისა მისი გამოვლენის დღიდან, რაც დარღვეულია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ კასატორთან მიმართებაში, რამდენადაც კასატორის მიმართ ადმინისტრაციული სამართალწარმოება დაიწყო მიწერილობის (ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის გამოვლენიდან) გაგზავნიდან. შესაბამისად, ქუთაისის მერის მიწერილობის გაგზავნიდან 2 თვეში უნდა მიეღო ბრძანება დაჯარიმებისა და დემონტაჟის შესახებ, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ორი თვის გასვლის შემდეგ უნდა შეეწყვიტა ადმინისტრაციული საქმე. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქუთაისის მერიამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ. ს.ფ. 221-228/.

Kკასაციის მოტივი:

“არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის “ი” ქვეპუნქტის მიხედვით, არქიტექტურულ-სამშენებლო სამართალდარღვევა არის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების დარღვევა ან/და შეუსრულებლობა, რისთვისაც პასუხისმგებლობა განსაზღვრულია ამ კანონით. ქუთაისის მერის 2009 წლის 13 მარტის 343 ბრძანების მიღების დროისათვის მოქმედი არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის 52-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული იყო სამართალდარღვევა ობიექტის მშენებლობის დაწყებისათვის, მშენებლობის წარმოების ან/და ობიექტის დემონტაჟისათვის სათანადო ნებართვის გარეშე თვითმმართველ ქალაქში, გარდა ამ პუნქტის “ა” ქვეპუნქტში აღნიშნული ტერიტორიისა და ითვალისწინებდა ჯარიმას 3000 ლარის ოდენობით, ხოლო ამავე კანონის 41-ე მუხლის მე-4 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, შემოწმების აქტის საფუძველზე, თუ აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: დამრღვევის დაჯარიმებისა და კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობის მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

კასატორის მითითებით, საქმეში არსებული მასალებით და მხარეთა განმარტებებით დადგენილია, რომ ა. გ-შვილის მიერ სადავო ავტოფარეხი აშენებული იყო უნებართვოდ, შესაბამისად, ქუთაისის მერის მიერ 2009 წლის 13 მარტს მიღებული ¹343 ბრძანება ა. გ-შვილის დაჯარიმებისა და კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული ავტოფარეხის დემონტაჟის შესახებ, ასევე თვითმმართველი ქუთაისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მაისის 226 განკარგულება ა. გ-შვილის საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, კანონიერია და არ არსებობს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი.

კასატორმა აღნიშნა, რომ დაუსაბუთებელია ა. გ-შვილის მითითება, რომ ავტოფარეხი აგებული იყო 1992 წელს და აღნიშნულზე არ შეიძლებოდა გავრცელებულიყო 1997 წლის 14 ნოემბერს მიღებული არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონი და რომ აღნიშნული კანონის მოქმედება ვრცელდება მხოლოდ კანონის ამოქმედების შემდეგ განხორციელებულ მშენებლობასა თუ დემონტაჟის პროცესებზე, ვინაიდან “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება ასევე დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში, ხოლო ამავე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება იმ სამშენებლო საქმიანობის განხორციელებაზე, რომელსაც საქართველოს კანონმდებლობით ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა. ასევე, დაუსაბუთებელია ა. გ-შვილის მითითება, რომ გასულია ადმინისტრაციული სახდელის დადების ხანდაზმულობის ვადა, ვინაიდან საქმეში არსებული მასალებით დადგენილია, რომ სამართალდარღვევის გამოვლენის შემდეგ მას გაეგზავნა მიწერილობა 10 დღის ვადაში უნებართვოდ განთავსებული ავტოფარეხის დემონტაჟის განხორციელების შესახებ. ა. გ-შვილის განცხადების საფუძველზე ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს აეკრძალა ავტოფარეხის დემონტაჟი. აღნიშნული განჩინება გაუქმდა სასამართლოს 2008 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით. აღნიშნულის შემდეგ, ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში სამართალდარღვევის საქმის კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე, ქუთაისის მერის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანებით ა. გ-შვილი “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის 52-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დარღვევებისათვის დაჯარიმდა 3000 ლარით და ამავე კანონის 41-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე გამოიცა ბრძანება კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობის (ავტოფარეხის) დემონტაჟის შესახებ. ამდენად, არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 მაისის განჩინებით ა. გ-შვილისა და ქუთაისის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე /პროცესუალური კასაცია/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაანალიზების, მხარეთა წარმომადგენლების განმარტებების მოსმენისა და საქმის სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ქუთაისის მერიის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო ა. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი _ დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ა. გ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდება; ბათილად იქნეს ცნობილი ქუთაისის მერიის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანება და ქუთაისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მაისის ¹226 განკარგულება, მათი გამოცემის მომენტიდან, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დაირღვა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393.2, 394 “ე” მუხლების მოთხოვნები. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, სწორი შეფასება არ მისცა საქმის მასალებს, გადაწყვეტილება იურიდიული თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულ და გადაწყვეტილ იქნა საპროცესო ნორმებით დადგენილი მოთხოვნების უგულებელყოფით, სასამართლო აქტი არ შეიცავს დასაბუთებულ მსჯელობას სააპელაციო საჩივრის მოტივებზე, არ არის გაქარწყლებული აპელანტ ა. გ-შვილის მოსაზრებები, ისე არის მიჩნეული დაუსაბუთებლად და კანონშეუსაბამოდ.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორ ა. გ-შვილის კასაციის მოტივს, რომ მის მიმართ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დარღვეულია ადმინისტრაციულ-სამართალდარღვევათა კოდექსის 38-ე მუხლი, კერძოდ, მას გამოვლენილი სამართალდარღვევის გამო ადმინისტრაციული სახდელი დაედო მითითებული ნორმით დადგენილი ორთთვიანი ვადის დარღვევით, რაც სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძველია.

“არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” კანონის /2001 წლის რედაქცია/ პრეამბულის მიხედვით, ეს კანონი აწესრიგებს არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანოების და ამ სფეროში მონაწილე ყველა სუბიექტის უფლებებს, მოვალეობებსა და პასუხისმგებლობის საკითხს. კანონის 1-ლი მუხლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია საპროექტო-საძიებო და სამშენებლო–სამონტაჟო სამუშაოების, სამშენებლო ნაკეთობებისა და კონსტრუქციების ხარისხის ამაღლებისათვის ხელის შეწყობა და ამის საფუძველზე ყველა სახის შენობა-ნაგებობის საიმედო და უსაფრთხო ექსპლუატაციისა და არქიტექტურული გადაწყვეტის განხორციელების უზრუნველყოფა.

“არქიტექტურულ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” უკანონო ნაგებობებთან დაკავშირებით დამრღვევის მიმართ გათვალისწინებულია შემდეგი პროცედურები და სანქციები:

1. მუხლი 4¹.2 არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო დამრღვევის მიმართ საქმის წარმოებას იწყებს მიწერილობის გაცემით;

2. მუხლი 4¹.3. მიწერილობით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზეც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მიწერილობის პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მიწერილობა შესრულდა; ბ) მიწერილობა არ შესრულდა; გ) მიწერილობა არადროულად სრულდება;

3. მუხლი 4¹.4. შემოწმების აქტის საფუძველზე, თუ აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობის მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესაებ.

საკასაციო სასამართლო ,,არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის 4^I.1 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ არქიტექტურულ-სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანოები ხელმძღვანელობენ ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ,,არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონით ადმინისტრაციული ორგანოსათვის არ არის დადგენილი, მიწერილობის გამოცემიდან თუ რა პერიოდში _ ვადაში უნდა გამოსცეს დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. კანონის 4^I.1 შეიცავს დათქმას, რომ ადმინისტრაციული ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას ხელმძღვანელობს ,,არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის შესახებ” სპეციალური კანონით, ამასთან, იმ შემთხვევაში თუ სპეციალური კანონით არ არის განსაზღვრული არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე კონტროლის განხორციელებისათვის სავალდებულო პროცედურები და ვადები, ადმინისტრაციული ორგანო არ არ არის შეზღუდული (მეტიც, ვალდებულია) იხელმძღვანელოს საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უკანონო არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობის წარმოება თავისი არსით სამართალდარღვევის ერთ-ერთი სახეა, რომლის კონტროლზე პასუხიმგებელ ორგანოს გააჩნია კანონისმიერი ვალდებულება, გამოავლინოს და აღკვეთოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მხრიდან მსგავსი უკანონო მშენებლობების წარმოება. ამასთან, აღნიშნული კანონისმიერი ვალდებულების შესრულებისას ადმინისტრაციული ორგანო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.1. მუხლის საფუძველზე შეზღუდულია კანონით და უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ,,არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის შესახებ” კანონის მიხედვით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა წარმოადგენს სამართალდარღვევის შედარებით მსუბუქ ფორმას და მისი ჩადენისას გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობის ადეკვატურად ნაკლებად მკაცრი ზომები. ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის ეს სახე არ არის დაკავშირებული ადამიანის თავისუფლების მკაცრ შეზღუდვასთან, არ იწვევს ნასამართლობასა და სხვა იმგვარად მძიმე შედეგს, რომელიც დგება სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში და სასჯელის შეფარდების დროს.

ადმინისტრაციული სამართალდარღვევები საქართველოში მოწესრიგებულია საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით, რომელიც განსაზღვრავს, თუ რომელი მოქმედება ან უმოქმედობა წარმოადგენს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას, რომელი ადმინისტრაციული სახდელი, რომელი ორგანოს (თანამდებობის პირის) მიერ და რა წესით შეიძლება დაედოს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩამდენს.

საკასაციო სასამართლო ადმინისტრაციულ-სამართალდარღვევათა კოდექსის 38-ე მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული სახდელი პირს შეიძლება დაედოს არა უგვიანეს ორი თვისა სამართალდარღვევის ჩადენის დღიდან, ხოლო, როცა სამართალდარღვევა დენადია _ არაუგვიანეს ორი თვისა მისი გამოვლენის მომენტიდან.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული კანონმდებლობით დადგენილი სავალდებულო პროცედურების კანონისმიერ ვადაში ჩაუტარებლობა არღვევს სამართლებრივი სახელმწიფოს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან და ფუნდამენტურ მოთხოვნას პროცედურული დემოკრატიის უზრუნველყოფის შესახებ, რომლის ხარისხი, თავის მხრივ, უზრუნველყოფს სახელმწიფოს ქვეშევრდომების კანონიერ მოლოდინს _ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მმართველობის განხორციელება კანონიერების პრინციპის საფუძველზე, რასაც ადმინისტრაციულ სამართალში კანონიერი ნდობის უფლება ეწოდება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ინსტიტუტს წარმოადგენს კანონიერი ნდობა.

კანონიერი ნდობის უფლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ურთიერთობებში განსაკუთრებულ დატვირთვას ატარებს, რადგან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ურთიერთობას თავისი არსით სუბორდინაციული ხასიათი გააჩნია. კანონიერი ნდობის უფლება იცავს პირს ადმინისტრაციული ორგანოს სამართლებრივი შეცდომისა და მომავალში განსახორციელებელი მოქმედების შეუსრულებლობისაგან. აღნიშნული ინსტიტუტის სრულფასოვანი დამკვიდრება უზრუნველყოფს მმართველობის კანონიერებას, სტაბილურობას, მის ავტორიტეტს საზოგადოებაში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის გამოვლენა და დამრღვევის დასჯა ემსახურება მმართველობის კანონიერებას, საჯარო წესრიგს, ხოლო პროცედურული მოქმედებების ჩატარების ვალდებულება _ კერძო ინტერესის _ ადამიანის უფლების მაქსიმალური დაცვის უზრუნველყოფას. ასეთის იგნორირების პირობებში ირღვევა ადმინისტრაციული სამართლის ასევე უმნიშვნელოვანესი ინსტიტუტი _ კერძო და საჯარო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპი.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96.1. მუხლის თანახმად, ცალსახად არის განსაზღვრული ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, ამავე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, დაუშვებელია ადმინისტრაციული აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ,,არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის შესახებ” სპეციალური კანონი არ განსაზღვრავს რა ვადას, სამართალდარღვევის გამოვლენიდან თუ რა პერიოდში უნდა გამოსცეს ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაჯარიმებისა და დემონტაჟის შესახებ აქტი, ამგვარ ვითარებაში კანონის 4¹.1 მუხლის საფუძველზე ხანდაზმულობის ვადის გამოსათვლელად გამოიყენება ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 38-ე მუხლით გათვალისწინებული ორთვიანი ვადა, რომელიც კონკრეტულ შემთხვევაში ა. გ-შვილთან მიმართებაში დარღვეულია ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ, რადგან:

კასატორ ა. გ-შვილის მიმართ უკანონო ნაგებობასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული წარმოება დაიწყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიწერილობის (ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ) გაგზავნით, რაც ნიშნავს, რომ სამართალდარღვევა გამოვლინდა. შესაბამისად, ქუთაისის მერიას, მიწერილობის გაგზავნიდან ორი თვის ვადაში უნდა მიეღო ბრძანება ა. გ-შვილის დაჯარიმებისა და უკანონო ნაგებობის დემონტაჟის თაობაზე, წინააღმდეგ შემთხვევაში ხანდაზმულობის ორთვიანი ვადის გასვლის გამო შეეწყვიტა ადმინისტრაციული წარმოება ,,არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის შესახებ” კანონის მე-5 მუხლის საფუძველზე.

საქმის მასალების მიხედვით, უდავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს, რომ ქუთაისში, ... ქ. ¹5/30-ში მცხოვრებ ა. გ-შვილს 2008 წლის 20 ივლისს გაეგზავნა მიწერილობა, რათა 10 დღის ვადაში განეხორციელებინა უნებართვოდ განთავსებული ავტოფარეხის დემონტაჟი /იხ.ს.ფ. 76/. ა. გ-შვილმა განცხადებით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს და ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს 2008 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით აეკრძალა ქ. ქუთაისში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე ავტოფარეხის დემონტაჟი /იხ.ს.ფ. 100/, ხოლო სასამართლოს 2008 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 24 ნოემბრის განჩინება /იხ.ს.ფ. 101/.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 38-ე მუხლით განსაზღვრული ორთვიანი ვადა /მიწერილობის გამოცემიდან _ დაჯარიმება-დემონტაჟის თაობაზე აქტის გამოცემამდე/ ა. გ-შვილის მიმართ დარღვეულია, როგორც მიწერილობის გამოცემიდან, ასევე 2008 წლის 30 დეკემბრიდან /ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გამოტანის თარიღიდან/, რამდენადაც აღნიშნული განჩინებით შეჩერებული ვადის დინება დაიწყო ხელახლა 2008 წლის 30 დეკემბრიდან, ხოლო ა. გ-შვილის დაჯარიმებისა და კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობის დემონტაჟის შესახებ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მიღებულია 2009 წლის 13 მარტს, ანუ ორი თვისა და 13 დღის შემდეგ. აღნიშნულის გამაქარწყლებელი მტკიცებულება მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს _ ქ. ქუთაისის მერიას ქვემდგომ სასამართლოებში არ წარუდგენია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სადავო აქტი გამოცემულია კანონით დადგენილი ორთვიანი ვადის დარღვევით, აღნიშნული წარმოადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60^I მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებულ არსებით დარღვევას, რაც მისი გამოცემის მომენტიდან ბათილად ცნობის საფუძველია. ამასთან, ასევე ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ქუთაისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მაისის ¹226 განკარგულება /ა. გ-შვილის საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე/, მისი გამოცემის მომენტიდან.

საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 53.1. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55.1 მუხლის თანახმად, სასამართლოს მიერ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით გაწეული ხარჯები და სახელმწიფო ბაჟი, რომელთა გადახდისაგან გათავისუფლებული იყო მოსარჩელე, დაეკისრება მოპასუხეს ბიუჯეტის შემოსავლის სასარგებლოდ, მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელიც დაკმაყოფილებულია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 37.1. მუხლის თანახმად კი, პროცესის ხარჯებს შეადგენს სასამართლო ხარჯები და სასამართლოს გარეშე ხარჯები. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო ხარჯებს შეადგენს სახელმწიფო ბაჟი და საქმის განხილვასთან დაკავშირებული ხარჯები.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოპასუხეებს _ ქუთაისის მერიასა და ქუთაისის საკრებულოს უნდა დაეკისროთ ა. გ-შვილის სასარგებლოდ, მის მიერ საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 ლარისა და სასამართლო ხარჯების _ 100 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სსსკ-ის 53.2. მუხლის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სახეზეა რა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონით გათვალისწინებული ბათილობის უპირობო საფუძველი, სარჩელის სხვა არგუმენტების დასაბუთების სამართლებრივი საჭიროება აღარ არსებობს, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო აღარ მსჯელობს ქ. ქუთაისის მერიის კასაციის მოტივებზე, რომლებიც მიმართულია მათ გასაქარწყლებლად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, სსსკ-ის 411-ე მუხლის შესაბამისად, სახეზეა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების პროცესუალური წინაპირობები და ა. გ-შვილის სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 399-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ქ. ქუთაისის მერიის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. ა. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

3. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა სააპელაციო პალატის 2009 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

4. ა. გ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდეს სრულად;

5. ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. ქუთაისის მერიის 2009 წლის 13 მარტის ¹343 ბრძანება, მისი გამოცემის მომენტიდან;

6. ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. ქუთაისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მაისის ¹226 განკარგულება, მისი გამოცემის მომენტიდან;

7. მოპასუხეებს _ ქ. ქუთაისის მერიასა და ქ. ქუთაისის საკრებულოს დაეკისროთ ა. გ-შვილის სასარგებლოდ მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 ლარის გადახდა;

8. მოპასუხეებს _ ქ. ქუთაისის მერიასა და ქ. ქუთაისის საკრებულოს დაეკისროთ სასამართლო ხარჯების _ 100 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

9. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.