ბს-200-193(კ-10) 5 ოქტომბერი, 2010 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი – გ. ილინა

კასატორი (მოსარჩელე) _ ი. ჩ-ელი, წარმომადგენელი – ნ. მ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) _ ქ. თბილისის მერია, წარმომადგენელი – ს. ხ-უა; თბილისის არქიტექტურის სამსახური, წარმომადგენელი – მ. ჯ-ი

მესამე პირი – რ. რ-ოვი

დავის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2008 წლის 23 დეკემბერს ი. ჩ-ელმა სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხეების - ქ. თბილისის მერიისა და ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიმართ, მესამე პირის – რ. რ-ოვის მონაწილეობით და მოითხოვა ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 სექტემბრის ¹ლეგ-3276 ბრძანებისა და ქ. თბილისის მერიის 2008 წლის 20 ნოემბრის ¹2064 განკარგულების ბათილად ცნობა (იხ. ტ.I, ს.ფ. 1-11).

საქმის გარემოებები:

1993 წელს შეიძინა საცხოვრებელი სახლი, მდებარე ქ. თბილისში, ... ქ. ¹23-ში მის მეზობლად, მეორე სართულზე, ბინა შეიძინა რ. რ-ოვმა, რომლის საკუთრებაშიც 2008 წლის მაისის მდგომარეობით იყო 34 კვ.მ. საცხოვრებლი ფართი, რაც დასტურდებოდა საჯარო რეესტრის მიერ გაცემული ამონაწერით. თავდაპირველი მდგომარეობით ზემოაღნიშნული საცოხვრებელი სახლები ერთამენთისაგან იყო დაშორებული, რაც დასტურდებოდა საკადასტრო გეგმით. რ. რ-ოვმა ჯერ კიდევ 2006 წელს უკანონოდ მოახდინა თავის საცხოვრებელი ფართის გაფართოება და მოსარჩელის კუთვნილ 11 კვ.მ საცხოვრებელ ფართზე მისი თანხმობის გარეშე დააშენა საცხოვრებელი ფართი, რაზეც არაერთხელ მიმართა ქალაქის მერიის ზედამხედველობის სამსახურს, რომელმაც რ. რ-ოვი უკანონო მიშენების გამო დააჯარიმა 6000 (ექვისი ათასი) ლარით, თუმცა მან კვლავ გააგრძელა უკანონო მშენებელობა და 2008 წლის ოქტომბერში მისთვის ცნობილი გახდა, რომ 2008 წლის 30 სექტემბრის ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ გამოიცა ბრძანება ¹ლეგ-3276, რომლითაც მოხდა რ. რ-ოვის მიერ მის საცხოვრებელ სახლზე უკანონოდ დაშენებული ფართის ლეგალიზება.

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

2008 წლის 30 ოქტომბერს მოსარჩელემ გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 სექტემბრის ¹ლეგ-3276 ბრძანება და თბილისის მერიის 2008 წლის 20 ნოემბრის ¹2064 განკარგულებით უარი ეთქვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე. მოსარჩელის განმარტებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს საკითხის შესწავლისას არ გამოუკვლევია შენობის მდგრადობა, მართალია ,,პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტის ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულების მე-4 მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, შენობა-ნაგებობის მდგრადობისა და სიმტკიცეზე პასუხისმგებლობა არ ეკისრება ლეგალიზებაზე უფლებამოსილ ორგანოს, თუმცა ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ყველა ნაგებობა უნდა იქნეს ლეგალიზებული, მიუხედავად მისი მდგრადობისა. მოსარჩელის მოსაზრებით, მიზანშეწონილი იქნებოდა შეემოწმებინათ აღნიშნული ფართი მდგრადობაზე. საინჟინრო ექსპერტიზის ცენტრ მ/ს ,,...” სპეციალისტის ო. ბ-იძის მიერ მის საკუთრებაში არსებულ სათავსოს მდგრადობაზე შედგენილი დასკვნის შესაბამისად, პირველ სართულზე მეორე სართულის დაშენება მიზანშეუწონელია, ვინადიან: სათავსოს საძირკველი არამდგრადია; სათავსოს კედლები არამდგრადია; სათავსოს პირველი სართულის სახურავი არამდგრადია; სათავსოს მშენებლობისას არაა გათვალისწინებული სეისმომედეგობა რაიონის 8 ბალიან სეისმურ ზონაში; სათავსოს საძირკველისა და კედლების ჯდენები დღესაც გრძელდება; საბოლოოდ სპეციალისტის შეფასებით მისი კუთვნილი სათავსო არამდგრადია და მასზე დაშენებული მეორე სართულის არსებობა ყოვლად მიზანშეუწონელია.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები:

მოსარჩელემ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე, 96-ე და მე-60¹ საფუძველზე მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება.

მოწინააღმდეგე მხარემ - ქ. თბილსისი მერიამ სარჩელი არ ცნო შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულების მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, განცხადებას სხვა მასალებთან ერთად თან უნდა დაერთოს ,,დასკვნა კონსტრუქციული მდგრადობის შესახებ, გარდა მრავალბინიან სახლებზე მიშენება-დაშენებისა”. თბილისის მერიის 2008 წლის 20 ნოემბრის ¹2064 განკარგულებაში მითითებულია, რომ ქ. თბილისში, ... ქ. ¹23-ში მდებარე ობიექტი წარმოადგენს მრავალბინიან სახლს, ამასთანავე, საქართველოს პრეზიდენტის ზემოაღნიშნული ბრძანებულების მე-4 მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, ,,მრავალბინიან სახლებზე მიშენება-დაშენების შემთხვევაში შენობა-ნაგებობების მდგრადობისა და სიმტკიცეზე პასუხისმგებლობა არ ეკისრება ლეგალიზებაზე უფლებამოსილ ორგანოს და ეს სრულად წარმოადგენს შენობა-ნაგებობის მესაკუთრის რისკს”.

მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებით, არც თბილისის მერიის ურბანული დაგეგამარების საქალაქო სამსახურის მიერ ბრძანების გამოცემისას და არც თბილისის მერიის მიერ განკარგულების გამოტანისას არ დარღვეულა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები. მათ მიერ გადაწყვეტილების მიღება მოხდა კანონმდებლობის შესაბამისად და გამოკვლეულ იქნა ყველა ის დოკუმენტი რომელთა გამოკვლევაც მათ ევალებოდათ, რის გამოც არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი (იხ. ტ. I ს.ფ. 74-84).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 29 ივნისის საოქმო განჩინებით რ. რ-ოვის წარმომადგენლის განცხადება დაკმაყოფილდა და რ. რ-ოვი სასკ-ის 16.2 მუხლის შესაბამისად, საქმეში ჩაება მესამე პირად (იხ. ტ. I ს.ფ. 141-144).

საქალაქო სასამართლოს ამავე საოქმო განჩინებით ლიკვიდირებული ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა სსიპ ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახური ქ. თბილისის მერიასთან ერთად (იხ. ტ. I ს.ფ. 141-144).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით ი. ჩ-ელის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 სექტემბრის ¹ლეგ-3276 ბრძანება ნაწილობრივ, კერძოდ, ი. ჩ-ელის საკუთრებაში არსებულ 11 კვ.მ სათავსოზე დაშენებული ფართის ლეგალიზების ნაწილში და ქ. თბილისის მერიის 2008 წლის 20 ნოემბრის ¹2064 განკარგულება, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

“პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზაციის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულებით განისაზღვრა უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესი და მისი მოქმედება გავრცელებულ იქნა 2007 წლის 1 იანვრამდე უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებულ ობიექტებისა ან მათი ნაწილების მიმართ. აღნიშნული წესით განისაზღვრა, რომ ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილებით, ხდება ობიექტის ან მათი ნაწილების დაკანონება, რაც იმავდროულად ნიშნავს ობიექტის ან მისი ნაწილის საექსპლუატაციოდ ვარგისად აღიარებას და მის ექსპლუატაციაში მიღებას. ბრძანებულების მე-3 მუხლის თანახმად, ობიექტის ან მისი ნაწილის მესაკუთრე ან სხვა უფლებამოსილი პირი აღნიშნული ობიექტის ლეგალიზების მოთხოვნის შესახებ განცხადებით მიმართავს შესაბამის ორგანოს, რომელიც მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით განიხილავს საკითხს და იღებს გადაწყვეტილებას ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების ან ლეგალიზებაზე უარის თქმის შესახებ.

სასამართლოს განმარტებით, ბრძანებულებით ცალსახად იქნა განსაზღვრული სუბიექტი, რომელსაც ნორმატიული აქტით საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების უფლება მიენიჭა. შესაბამისად, ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების ფორმალური საფუძვლების დადგენის მიზნით, უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოკვლეული უნდა ყოფილიყო განმცხადებელი წარმოადგენდა თუ არა მოთხოვნის უფლების მქონე უფლებამოსილ ობიექტს.

სასამართლოს მოსაზრებით, ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 სექტემბრის ¹ლეგ-3276 ბრძანების გამოცემისას არ იქნა გამოკვლეული წარმოადგენდა თუ არა რ. რ-ოვი უნებართვოდ აშენებული ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების უფლების მქონე სუბიექტს. გასაჩივრებული ბრძანებით კონკრეტულად არ იქნა დადგენილი უნებართვოდ აშენებული ობიექტი წარმოადგენდა მიშენებულ თუ დაშენებულ ობიექტს. აღნიშნული საკითხის გამოკვლევა საკითხის გადაწყვეტისას არსებით გარემოებას წარმოადგენდა, ვინაიდან კანონმდებლობით მიშენება წარმოადგენს ფართობის გაზრდას, ხოლო დაშენება _ ახალი სართულის დამატებას. ხსენებული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა კონკრეტულ შემთხვევაში არ გამოიწვევდა სხვა ფიზიკური პირის კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების უფლების ხელყოფას და ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ცალსახად დადგენილი იქნებოდა ის გარემოება, რომ რ. რ-ოვის მიერ განხორციელებულ იქნა დაშენება სხვა პირის, ი. ჩ-ელის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე. მართალია, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულება არ ითვალისწინებს მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლზე მიშენება_დაშენებისას სხვა დოკუმენტის წარდგენის ვალდებულებას, გარდა საჯარო რეესტრის ამონაწერისა, თუმცა აღნიშნული დოკუმენტის წარდგენით ვერ იქნა დადგენილი ის გარემოება, რომ განმცხადებელი წარმოადგენს იმ უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რომელზედაც განხორციელებულ იქნა მიშენება-დაშენება. მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც საკითხის სრულყოფილად და ყოველმხრივ გამოკვლევის მიზნით “პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვო ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულების მე-4 მუხლი ითვალისწინებს ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებას, მოახდინოს ობიექტის ადგილზე დათვალიერება მისი საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით, რაც ადმინისტრაციულ ორგანოს მიერ არ იქნა განხორციელებული(იხ. ტ.I, ს.ფ. 187-195).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიამ, რომელმაც მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულების მესამე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, “ობიექტის ან მისი ნაწილის მესაკუთრე ან სხვა უფლებამოსილი პირი აღნიშნული ობიექტის ლეგალიზების მოთხოვნის შესახებ განცხადებით მიმართავს შესაბამის ორგანოს, რომელიც მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით განიხილავს საკითხს და იღებს გადაწყვეტილებას ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების ან ლეგალიზებაზე უარის თქმის შესახებ”, კონკრეტულ შემთხვევაში კი, რ. რ-ოვი წარმოადგენდა ლეგალიზების მოთხოვნის უფლების მქონე სუბიექტს, ვინაიდან, ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურში მის მიერ წარდგენილ იქნა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიხედვითაც რ. რ-ოვი წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ... ქ. ¹23-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეს, შესაბამისად იგი წარმოადგენდა პირს რომელსაც უფლება ჰქონდა უნებართვოდ მიშენებული ფართის ლეგალიზების მოთხოვნით განცხადების შეტანის უფლება ჰქონოდა.

აპელანტის განმარტებით, ასევე უსაფუძლო და დაუსაბუთებელია საქალაქო სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, რომ ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ 2008 წლის 30 სექტემბრის ¹ლეგ-¹276 ბრძანებით კონკრეტულად არ არის დადგენილი უნებართვოდ აშენებული ობიექტი წარმოადგენდა მიშენებულ თუ დაშენებულ ობიექტს, ვინაიდან, ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ 2008 წლის 30 სექტემბრის ¹ლეგ-3276 ბრძანებაში გარკვევით არის მითითებული, რომ ლეგალიზებულად ჩაითვალა ქ. თბილისში, ... ქ. ¹23-ში რ. რ-ოვის საკუთრებაში არსებულ სახლზე უნებართვო მიშენება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 სექტემბრის ¹ლეგ-3276 ბრძანებას არ შეუზღუდავს ი. ჩ-ელის საკუთრების უფლება, ვინაიდან სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მოხდა უნებართვო მიშენების ლეგალიზება. ამასთან, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულების მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, განცხადებას თან უნდა დაერთოს ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, საკადასტრო რუკა, ხოლო თუ მიწის ნაკვეთი სხვა ფიზიკური ან იურიდიული პირის საკუთრებაშია, აგრეთვე განმცადებელსა და მესაკუთრეს შორის დადებული შესაბამისი ხელშეკრულება ან თანხმობა, გარდა მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლებზე მიშენება-დაშენებისა”. ამავე ბრძანებულების მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, “განცხადებას თან უნდა დაერთოს მრავალბინიან სახლებზე მიშენება-დაშენების შემთხვევაში ბინაზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი – ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან”. ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, ქ.თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 სექტემბრის ¹ლეგ-3276 ბრძანება, ისევე როგორც ქ.თბილისის მერის 2008 წლის 20 ნოემბრის ¹2064 განკარგულება გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად.

საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულების მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილში მითითებულია, რომ განცხადებას სხვა მასალებთან ერთად თან უნდა დაერთოს “დასკვნა კონსტრუქციული მდგრადობის შესახებ, გარდა მრავალბინიან სახლებზე მიშენება-დაშენებისა”. თბილისის მერის 2008 წლის 20 ნოემბრის ¹ლეგ-2064 განკარგულებაში მითითებულია, რომ ქ.თბილისში ... ქ. ¹23-ში მდებარე ობიექტი წარმოადგენს მრავალბინიან სახლს, ამასთანავე, საქართველოს პრეზიდენტის ზემოაღნიშნულ ბრძანებულების მე-4 მუხლის მე-6 პუნქტში მითითებულია, რომ “მრავალბინიან სახლებზე მიშენება-დაშენების შემთხვევაში შენობა-ნაგებობების მდგრადობისა და სიმტკიცეზე პასუხისმგებლობა არ ეკისრება ლეგალიზებაზე უფლებამოსილ ორგანოს და ეს სრულად წარმოადგენს შენობა-ნაგებობის მესაკუთრის რისკს”.

სასამართლოს გადაწყვეტილება უსაფუძვლო, დაუსაბუთებელია და უნდა გაუქმდეს, ვინაიდან, არც თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ ბრძანების გამოტანისას და არც თბილისის მერის მიერ განკარგულების გამოტანისას არ დარღვეულა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები, მათ მიერ გადაწყვეტილების მიღება მოხდა კანონმდებლობის შესაბამისად და გამოკვლეულ იქნა ყველა ის დოკუმენტი, რომელთა გამოკვლევაც მათ ევალებოდათ, კეძოდ: ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, საკადასტრო გეგმა, არსებული ობიექტის აზომვით ნახაზი, ობიექტის ფოტოსურათები, ე.ი. ყველა ის დოკუმენტი, რაც გათვალისწინებულია საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულებით მრავალბინიან სახლებზე მიშენება-დაშენების ლეგალიზებისათვის. აგრეთვე, სასამართლოს მითითება მასზედ, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ განუხორციელებია ობიექტის ადგილზე დათვალიერება უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია, ვინაიდან საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულების მე-4 მუხლის თანახმად, აღნიშნული წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებას და არა ვალდებულებას. ამასთანავე, არ არსებობს, აღნიშნული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი, რადგანაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, “ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები” (იხ. ტ. I., ს.ფ. 205-215)

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ასევე რ. რ-ოვმა, რომელმაც მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 22 მაისის განჩინებით რ. რ-ოვის სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ი. ჩ-ელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დაუსაბუთებელია საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ, არ გამოიკვლია, წარმოადგენდა თუ არა რ. რაგიმოვი ობიექტის ლეგალიზების მოთხოვნის უფლების მქონე პირს, რაც, თავის მხრივ, გადაწყვეტილი უნდა ყოფილიყო იმის დადგენის შემდეგ, სადავო ობიექტი წარმოადგენდა დაშენებას თუ მიშენებას. საქმის გარემოებებით დასტურდება, და მხარეებსაც არ გაუხდიათ სადავო ის გარემოება, რომ ობიექტი უნებართვოდ იქნა აშენებული რ. რ-ოვის მიერ და ფაქტობრივად წარმოადგენს მისივე საკუთრებაში არსებულ ფართზე მიშენებას. ამასთან, სადავო არც ის გარემოებაა, რომ ლეგალიზებული ობიექტის ფართი 39.70 კვ.მ-ია, ხოლო ი. ჩ-ელის საკუთრებაში არსებული - 11 კვ.მ. ამდენად უკანონო ნაგებობის ნაწილი წარმოადგენს იმავდროულად, ი. ჩ-ელის საკუთრებაში არსებულ სათავსოზე დაშენებას. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, რ. რ-ოვი წარმოადგენდა 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹660 ბრძანებულების მე-3 მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ, ობიექტის ლეგალიზების მოთხოვნის უფლების მქონე სუბიექტს. აღნიშნული ნორმის თანახმად, ობიექტის ან მისი ნაწილის მესაკუთრე ან სხვა უფლებამოსილი პირი (ამ წესის პირველი მუხლის 2^I –ე პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში ამხანაგობა) უფლებამოსილია მოითხოვოს უკანონოდ აშენებული ობიექტის ლეგალიზება. კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია ბრძანებულებით დამტკიცებული წესის პირველი მუხლის 2^I –ე პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევას, ვინაიდან იგი ეხება მრავალბინიან სახლებზე 2007 წლის 1 იანვრამდე განხორციელებულ იმ მიშენება-დაშენებებს, რომელთა მშენებლობა დაწყებულია, მაგრამ დაუმთავრებელია. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სადაო ობიექტის მშენებლობა, ლეგალიზების მოთხოვნით მიმართვის დროისთვის დასრულებული იყო. აღნიშნული გარემოება დასტურდება წარმოდგენილი ფოტოსურათებით, ასევე მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 6 ივნისის დადგენილებით, რ. რ-ოვის დაჯარიმების შესახებ.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა სარჩელის საფუძვლებზე, რომლის შესაბამისად, ი. ჩ-ელი მიიჩნევს, რომ ობიექტის ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას დარღვეულ იქნა მისი უფლებები. იგი როგორც დაინტერესებული მხარე არ იქნა მიწვეული ადმინისტრაციულ წარმოებაში, მოპასუხეებმა არ გაითავლსწინეს ის გარემოება, რომ უკანონო ობიექტი წარმოადგენდა მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთზე დაშენებას და მოპასუხეს უნდა გამოეკვლია მისი თანხმობის არსებობის საკითხი. ამასთან, მის საკუთრებაში არსებული სათავსოს არამდგრადობის და მასზე განხორციელებული დაშენების მიზანშეუწონლობის შესახებ არსებობდა საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნა. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის შესაბამისად დაინტერესებული მხარის მოუწვევლობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გაუქმების საფუძველი, თუ მხარის მონაწილეობით შესაძლებელი იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღება. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება, იმის შესახებ, რომ მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში სავალდებულო იყო, რადგან გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო, მისი, როგორც სათავსოს მესაკუთრის აზრი. პრეზიდენტის ¹660-ე ბრძანებულების მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით განსაზღვრულია, რომ ლეგალიზების მოთხოვნის შესახებ განცხადებას უნდა დაერთოს ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, საკადასტრო რუკა ან განმცხადებელსა და მესაკუთრეს შორის დადებული შესაბამისი ხელშეკრულება ან თანხმობა, გარდა მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლებზე მიშენება-დაშენებისა. აღნიშნული ნორმის საფუძველზე სადავო ობიექტის ლეგალიზებისას, ადმინისტრაციული ორგანო არ იყო ვალდებული გაეთვალისწინებინა ამხანაგობის, ან ი. ჩ-ელის, როგორც ერთ-ერთი თანამესკუთრის პოზიცია უკანონო ობიექტის ლეგალიზების თაობაზე. ამდენად, ი. ჩ-ელის მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში, გავლენას ვერ იქონიებდა მიღებულ გადაწყვეტილებაზე (იხ. ტ.II, ს.ფ. 67-77).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. ჩ-ელმა და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება, იმ გარემოებებზე მითითებით, რომ საქალაქო სასამართლომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, სრულიად მართებულად იმსჯელა სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრვი აქტების როგორც ფორმალური ასევე მატერიალური კანონიერების საკითხზე და კანონიერად სცნო ბათილად ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 სექტემბის ¹ლეგ-3276 ბრძანება და თბილისის მერიის 2008 წლის 20 ნოემბრის ¹2064 განკარგულება (იხ. ტ.II, ს.ფ. 83-91).

საკასაციო სასამართლოს 2010 წლის 30 მარტის განჩინებით ი. ჩ-ელის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. “გ” პუნქტის საფუძველზე /პროცესუალური კასაცია/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობით საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შესწავლა-გაანალიზებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ი. ჩ-ელის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ი. ჩ-ელის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნას ცნობილი: ა) თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 სექტემბრის ¹ლეგ-3276 ბრძანება, მისი გამოცემის მომენტიდან; ბ) ბათილად იქნას ცნობილი თბილისის მერიის 2008 წლის 20 ნოემბრის ¹2064 განკარგულება, მისი გამოცემის მომენტიდან; დაუბრუნდეს ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურს საკითხი ხელახლა გამოსაკვლევად და კანონით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მისაღებად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დაარღვია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა იგი, გადაწყვეტილება სამართლებრივი თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია, რაც სსსკ-ის 393.2 მუხლის “ა”, “გ” ქვეპუნქტებისა და 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის შესაბამისად სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ დავის გადაწყვეტისას სათანადოდ არ გამოიკვლია საქმის გარემოებები, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლების საფუძველზე თავისი ინიციატივით არ მოიპოვა, ხოლო საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს არ მისცა ობიექტური შეფასება, რის შედეგადაც საქმეზე დაადგინა უკანონო გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა მთლიანად ემყარება სადავო სამართალურთიერთობისთვის საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის ¹ 660- ე ბრძანებულების “ პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის დამტკიცების თაობაზე” ნორმების შეფარდებას, თუმცა, მოქმედი კანონმდებლობის სხვა ნორმების მოთხოვნებთან კონტექსტის გარეშე და გაუთვალისწინებლად, მაშინ, როცა მითითებული ბრძანებულების მე-6 მუხლის მე-3 ნაწილში ჩამოთვლილია ობიექტის ლეგალიზაციაზე უარის თქმის საფუძვლები, მათ შორის: პ). ა). თუ იგი ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებს (გარდა “მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს დადგენილების მოთხოვნებისა).

საკასაციო სასამართლო 1996 წლის 26 ოქტომბრის საქართველოს კანონის “ნორმატიული აქტების შესახებ” მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე განმარტავს, რომ საქართველოს საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები ქმნიან საქართველოს კანონმდებლობას.

ამავე კანონის მე-5 მუხლის მე-2 ნაწილის ა) ქვეპუნქტის მიხედვით საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტია.

ამავე კანონის მე-11 მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით საქართველოს პრეზიდენტი ბრძანებულებას გამოსცემს საქართველოს კონსტიტუციით, ორგანული კანონითა და კანონით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში და მათ საფუძველზე.

ამავე კანონის მე-19 მუხლის მიხედვით განსაზღვრულია საქართველოში მოქმედი ნორმატიული აქტებისთვის იურიდიული ძალის მიხედვით იერარქია, რომლის თანახმად საკანონმდებლო აქტებს აქვთ უპირატესი იურიდიული ძალა კანონქვემდებარე აქტებთან მიმართებაში.

საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის თანახმად საქართველოში საკუთრების უფლება აღიარებულია, როგორც ადამიანის ძირითადი უფლება.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 208 –ე მუხლის მიხედვით მრავალბინიან სახლებში არსებობს საკუთრების უფლება ბინაზე (ბინის საკუთრება) და შენობის იმ ნაწილზე, რომელიც არ გამოიყენება ბინად( არასაცხოვრებელი ფართის საკუთრება).

ამავე კოდექსის 218 –ე მუხლით განსაზღვრულია ბინის მესაკუთრეთა უფლებები, რომლის მიხედვით: ბინის მესაკუთრეს შეუძლია საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოიყენოს თავის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული შენობის ნაწილები და გამორიცხოს მათზე სხვა პირთა ყოველგვარი ზემოქმედება, თუ ამ მოქმედებით იგი არ ხელყოფს კანონს ან მესამე პირთა უფლებებს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს კანონმდებლობა იცავს და აღიარებს მესაკუთრის უფლებას. პირის ამ ძირითადი უფლების უზრუნველყოფა ქვეყანაში არსებული ყველა ადმინისტრაციული ორგანოს უშუალო ვალდებულებას წარმოადგენს.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის I მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით ამ კოდექსის მიზანია ადმინისტრაციულმა ორგამოებმა უზრუნველყონ ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების, საჯარო ინტერესებისა და კანონის უზენაესობის დაცვა.

გასაჩივრებული აქტის გამოცემისას ადმინისტრაციული ორგანო ადმინისტრაციულ წარმოებას ატარებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით, რა დროსაც დაცული უნდა იყოს ადმინისტრაციული წარმოების ყველა არსებითი ხასიათის წესი.

ადმინისტრაციული სამართლის უმნიშვნელოვანესი პრინციპები, როგორიცაა: კანონიერების პრინციპი, თანასწორობის პრინციპი და პირის კანონიერი ნდობის უფლება ადმინისტრაციულ ორგანოს ბოჭავს გადაწყვეტილების მიღებისას. თავის მხრივ, ადმინისტრაციულ ორგანოთათვის კანონმდებლობით დაწესებული ვალდებულებები წარმოადგენს მათ საჯარო ვალდებულებას და რომლის შესრულების კანონიერი, პატივსადები მოლოდინი გააჩნია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას ადმინისტრაციულ წარმოებაში მესამე პირის ი. ჩ-ელის არმიწვევა, წარმოადგენს არსებით პროცედურულ დარღვევას, რამდენადაც ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია განსაზღვროს გამოსაცემი აქტის მიმართ შესაძლო დაინტერესებულ პირთა წრე, ჩააბას ისინი მესამე პირებად ადმინისტრაციულ წარმოებაში მათივე კანონიერი ინტერესების და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღების უზრუნველსაყოფად. მოცემულ შემთხვევაში სადავო აქტი გამოიცა ისე, რომ საერთოდ არ ყოფილა გამორკვეული საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, შესწავლილი არ ყოფილა დედაქალაქის ცენტრალურ, მჭიდროდ დასახლებულ ნაწილში, რ. რ-ოვის მიერ უკანონოდ აშენებული ნაგებობა ლახავდა თუ არა სხვა პირთა კანონიერ ინტერესებს.

საკასაციო სასამართლო შენიშნავს, რომ არც ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოს – თბილისის მერიას ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებულ ადმინისტრაციულ წარმოებაში არ შეუსწავლია საქმის გარემოებები ობიექტურად, კვალიფიციურად და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ნორმების შესაბამისად, რამდენადაც ადმინისტრაციულ საჩივრის არდაკმაყოფილების შესახებ გამოცემული აქტი სრულიად დაუსაბუთებელია და ეწინააღმდეგება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის დანაწესს.

ადმინისტრაციულ წარმოებაში დაინტერესებულ პირთა წრის არ განსაზღვრამ, მესამე პირებად არჩაბმამ განაპირობა ი. ჩ-ელის, როგორც მესაკუთრის უფლების სრული იგნორირება, რაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60 პრიმა მუხლის I ნაწილის მიხედვით სადავო აქტს ანიჭებს კანონსაწინააღმდეგო ხასიათს, რაც მისი ბათილად ცნობის უპირობო საფუძველია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოპასუხე თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახურმა ხელახლა უნდა განიხილოს მოცემული საკითხი, საქმეზე ჩაატაროს ადმინისტრაციული წარმოების შესაბამისი სახე, გამოიკვლიოს ფაქტობრივი გარემოებები, განსაზღვროს დაინტერესებულ პირთა წრე, ჩააბას მესამე პირებად, მოისმინოს მათი განმარტებები სადავო საკითხზე, ჩაატაროს ადგილზე დათვალიერება, მოიპოვოს საკითხის კანონიერად გადაწყვეტისთვის საჭირო ყველა მტკიცებულება, ობიექტური და მიუკერძოებელი შეფასება მისცეს მათ და ხელახლა გამოსცეს კანონიერი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, ი. ჩ-ელის საკასაციო საჩივრის მოტივები ექვემდებარება ნაწილობრივ გაზიარებას, შესაბამისად, გამოყენებული უნდა იქნას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი და სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნას ცნობილი გასაჩივრებული აქტები, მათი გამოცემის მომენტიდან და საკითხი ხელახლა გამოსაკვლევად დაუბრუნდეს მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს ახალი აქტის გამოსაცემად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობით იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; 32.4 მუხლებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე; 247.3-ე, 390-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ი. ჩ-ელის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმედეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;

3. ი. ჩ-ელის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

a) სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 სექტემბრის ¹ლეგ-3276 ბრძანება მისი გამოცემის მომენტიდან;

b) სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნიბილი თბილისის მერიის 2008 წლის 20 ნოემბრის ¹2064 განკარგულება, მისი გამოცემის მომენტიდან;

4. დაუბრუნდეს ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახურს საკითხი ხელახლა გამოსაკვლევად და კანონით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მისაღებად;

5. გადახდეს მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოებს – ქ. თბილისის მერიას და ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახურს ი. ჩ-ელის სასარგებლოდ მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 ლარი;

6. მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოებს – ქ. თბილისის მერიას და ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახურს სოლიდარულად დაეკისროთ სასამართლო ხარჯების სახით 100 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

7. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.