ბს-215-207(კ-10) 7 ივლისი, 2010წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სსხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი – გ. ილინა

კასატორი _ ი/მ ,,რ. ჭ-ია”

მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრი, წარმომადგენელი – ალ. ს-შვილი; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 22 ივნისს ი/მ ,,რ. ჭ-იამ” სასარჩელო განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხის შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრისა და მესამე პირის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მიმართ და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფოთის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 1 ივნისის ¹89 ბრძანებისა და 2009 წლის 5 ივნისის ¹748 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტით 2002 წლის აგვისტო-დეკემბრის საგადასახადო პერიოდში პურსაცხობის საქმიანობაზე დაეკისრა ფიქსირებული გადასახადი 2880 ლარი. მოსარჩელეს ჩაბარდა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 16 ნოემბრის ¹1566 საგადასახადო მოთხოვნა, რომელიც გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში. შემოსავლების სამსახურმა 2008 წლის 21 იანვრის ¹81 ბრძანებით გააუქმა მითითებული საგადასახადო მოთხოვნა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციას დაავალა საგადასახადო ვალდებულების გადაანგარიშება ,,მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობის მიხედვით”. ფოთის რეგიონალურმა ცენტრმა მოსარჩელეს ფოსტის მეშვეობით ჩააბარა 2009 წლის 5 ივნისის ¹748 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც მოსარჩელეს დაერიცხა 2880 ლარი დღგ, რაც მოსარჩელის აზრით უკანონოა.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ი/მ ,,რ. ჭ-იას” სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 1 ივნისის ¹89 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 5 ივნისის ¹748 საგადასახადო მოთხოვნა.

საქალაქო სასამართლო გადაწყვეტილებაში განმარტავდა, რომ 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტში 2002 წლის 25 ივნისს შეტანილი ცვლილების თანახმად, ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომელთაც საკუთრებაში ან კანონიერ სარგებლობაში აქვთ პურის საწარმოო სიმძლავრეები, რომელთა საშუალებითაც ახორციელებენ პურის წარმოებასა და მიწოდებას, მათი საქმიანობის ამ ნაწილში დამატებული ღირებულების, მოგების (ფიზიკური პირების შემთხვევაში - საშემოსავლო), ეკონომიკური საქმიანობისა და საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადების ნაცვლად იბეგრებიან პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით. პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია პურის წარმოებისათვის გამოყენებული საცხობი ღუმელი და თონე. პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადის განაკვეთი თვეში შეადგენს 320 ლარს მოქმედი ღუმელის საცხობი ფართობის ყოველ კვადრატულ მეტრზე და 400 ლარს თითოეულ თონეზე.

ამავე მუხლის ,,ზ” ქვეპუნქტში 2002 წლის 25 ივნისს შეტანილი ცვლილების თანახმად, პურის წარმოებისათვის ფიქსირებულ გადასახადს გადამხდელი იხდის ყოველთვიურად, საანგარიშო პერიოდის მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე, რისთვისაც შესაბამის საგადასახადო ორგანოში წარადგენს დეკლარაციას.

დეკლარაცია დამტკიცდა ,,პურ-ფუნთუშეულის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადასახადის წესის შესახებ” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2003 წლის 29 ივლისის ¹383 ბრძანებით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლო მიუთითებდა, რომ შემოწმების პერიოდისათვის 2003 წლის 10 იანვრისათვის მოსარჩელეს დეკლარაცია არ წარუდგენია და ვერც წარადგენდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლო განმარტავდა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის პირველი ნაწილით კამერალური საგადასახადო შემოწმება, გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის ადგილზე გაუსვლელად, ადგენს საგადასახადო ორგანოში გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი ფინანსური ანგარიშგების, საგადასახადო დეკლარაციების, ცნობების, დასკვნების, გაანგარიშებების, საგადასახადო ორგანოში არსებული სხვა დოკუმენტებისა და მონაცემების, აგრეთვე გადასახადის გადამხდელისაგან მიღებული ახსნა-განმარტებებისა და სააღრიცხვო დოკუმენტების ანალიზის საფუძველზე გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო ვალდებულებათა შესრულების შესაბამისობას ამ კოდექსით გათვალისწინებულ მოთხოვნებთან.

ამდენად, კამერალური საგადასახადო შემოწმება წარმოებს საგადასახადო ორგანოში, გადამხდელისაგან საგადასახადო დეკლარაციების გაანგარიშებების მიღების სტადიაზე გადასახადის გადამხდელთან გაუსვლელად, რა დროსაც მოწმდება დეკლარაციებისა და ანგარიშგების სისწორე.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტი, რომელიც საფუძვლად უდევს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 5 ივნისის ¹748 საგადასახადო მოთხოვნას, კანონის დარღვევით არის მიღებული, რადგან იგი დაუსაბუთებელია, შედგენილია ერთდროულად 54 მეწარმის მიმართ, ზოგადი ხასიათისაა და არ შეიცავს დასაბუთებას იმის თაობაზე, კონკრეტულად რომელ დასაბეგრ ობიექტს იყენებდა მეწარმე სამეწარმეო საქმიანობისათვის და რის საფუძველზე მოხდა დარიცხული დავალიანების გაანგარიშება. ამასთან, თავად აღნიშნული კამერალური აქტი, დედნის სახით, არც საქმეში და არც საგადასახადო ორგანოში არ მოიპოვება.

სასამართლო ასევე მიიჩნევდა, რომ მხოლოდ საგადასახადო ინსპექციის ინსპექტორის მიერ შედგენილი 2008 წლის 15 სექტემბრის აქტი, რომლის მიხედვითაც აზომვის შედეგად, დადგენილ იქნა ი/მ ,,რ. ჭ-იას” პურსაცხობი ღუმელის ფართი, არ არის საკმარისი მტკიცებულება იმისათვის, რომ მეწარმეს დაეკისროს ფიქსირებული გადასახადი. შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის 2009 1 ივნისის ¹81 ბრძანება, კანონსაწინააღმდეგოა, რადგან იგი მხოლოდ ზემოაღნიშნული პურსაცხობი ღუმელის აზომვის აქტის და 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური აქტის საფუძველზე ავალებს მომსახურების სამმართველოს ახალი საგადასახადო მოთხოვნის მომზადებასა და მისი ი/მ ,,რ. ჭ-იასათვის” გაგზავნას, მითუმეტეს, რომ თავად აღნიშნულ ბრძანებაშია მითითებული, რომ საგადასახადო ორგანოში არ მოიპოვება ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტის დედანი და ბრძანება კამერალური შემოწმების ჩატარების შესახებ.

სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ,,საგადასახადო მოთხოვნა” არის საგადასახადო ორგანოს მიერ მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი წესით გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც წარედგინება გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს. იმავე კოდექსის მე-80 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო ვალდებულია, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს წარუდგინოს ,,საგადასახადო მოთხოვნა”, თუ არსებობს მისი წარდგენის საფუძველი. ხოლო იმავე კოდექსის მე-80 მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ,,საგადასახადო მოთხოვნის” წარგენის საფუძვლებია იმ გადასახადების დარიცხვის ვალდებულება, რომელთა გაანგარიშებაც აკისრია საგადასახადო ორგანოს და გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ან საგადასახადო შემოწმების მასალებზე თანხების დარიცხვის შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფროსის/მოადგილის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება.

საქალაქო სასამართლო აღნიშნავდა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ი/მ ,,რ. ჭ-იას” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 5 ივნისის ¹748 საგადასახადო მოთხოვნა წარედგინა 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 1 ივნისის ¹89 ბრძანების საფუძველზე, რომელთაც სასამართლო უკანონოდ მიიჩნევს, რის გამოც არ არსებობს საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის სამართლებრივი საფუძვლები და, შესაბამისად, ბათილია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 5 ივნისის ¹748 საგადასახადო მოთხოვნა.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექციამ) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა.

აპელანტები სააპელაციო საჩივრებით ითხოვდნენ ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრისა (საგადასახადო ინსპექციისა) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ი/მ ,,რ. ჭ-იას” სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლო განმარტავდა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2 მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377.1 მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმებისას სასამართლო ხელმძღვანელობს 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნით.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება თუ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებია, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი.

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას არ გაიზიარა მოსარჩლის არგუმენტები იმასთან დაკავშირებით, რომ მეწარმეს გააჩნდა უფლება ესარგებლა საშეღავათო დაბეგვრის სისტემით _ ფიქსირებული გადასახადის გადახდით და რომ აღნიშნული წარმოადგენდა გადასახადის გადამხდელის უფლებას და არა ვალდებულებას.

სააპელაციო პალატა განმარტავდა, რომ აღნიშნული დასკვნის საფუძველს არ იძლევა 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტი, რომლის თანახმადაც, ამ ნაწილით დაწესებული დაბეგვრის რეჟიმით სარგებლობის უფლება აქვთ პირებს, რომელთაც საკუთრებაში ან კანონიერ სარგებლობაში აქვთ პურ-ფუნთუშეულის საწარმოო სიმძლავრეები, რომელთა საშუალებითაც ახორციელებენ პურ-ფუნთუშეულის წარმოებასა და მიწოდებას, მათი საქმიანობის ამ ნაწილში დამატებული ღირებულების, მოგების (ფიზიკური პირების შემთხვევაში - საშემოსავლო), ეკონომიკური საქმიანობისა და საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადების ნაცვლად იბეგრებიან პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით. ხოლო იმავე ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტით პურ-ფუნთუშეულის წარმოებისათვის გადასახადის განაკვეთი დადგენილია ღუმელების საცხობი ფართის ყოველ კვადრატულ მეტრზე. ამავე ნაწილის ,,თ” ქვეპუნქტის თანახმად, პურის წარმოებისათვის ფიქსირებულ გადასახადს გადამხდელი იხდის ყოველთვიურად, საანგარიშო პერიოდის მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე, რისთვისაც შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში წარადგენს დეკლარაციას იმავე ვადაში.

მითითებული ნორმების ანალიზის საფუძველზე სააპელაციო პალატა განმარტავდა, რომ კანონმდებელი საშეღავათო დაბეგვრის სისტემას ავრცელებს პურ-ფუნთუშეულის მწარმოებლებზე, რომლებიც სხვადასხვა სახის გადასახადების ნაცვლად იბეგრებიან ფიქსირებული გადასახადით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უსაფუძვლოა მსჯელობა, რომ ამ კატეგორიის მეწარმეს გააჩნდა არჩევანის შესაძლებლობა ესარგებლა საშეღავათო დაბეგვრის სისტემით. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ მოსარჩელე ვალდებული იყო გადაეხადა ფიქსირებული გადასახადი თვეში ერთხელ, საანგარიშო პერიოდის მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე, რაც მას არ განუხორციელებია.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა სადაო საგადასახადო მოთხოვნის კანონიერების თაობაზე და განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს განახორციელოს თითოეული გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა ამ კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით, შემდეგი ერთი ან ერთზე მეტი ინფორმაციის წყაროს საფუძველზე _ შემოწმების მასალები და სხვა სათანადო ინფორაცია, რომელიც ცნობილია საგადასახადო ორგანოსთვის.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის 50-ე ნაწილით განმარტებულია შემოწმების მასალა. ამ კოდექსის 121-ე მუხლის შესაბამისად, გადასახადის ან/და საგადასახადო სანქციების თანხების დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებამდე ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში შექმნილი დოკუმენტაცია (საგადასახადო შემოწმების აქტი, განხილვის ოქმი, დასკვნა, საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი ახსნა-განმარტება).

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ უსაფუძვლოა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტი და საგადასახადო ინსპექციის ინსპექტორის მიერ 2008 წლის 15 სექტემბერს შედგენილი საცხობი ღუმელის აზომვის აქტი არ არის საკმარისი მტკიცებულება მეწრმეს დაეკისროს გადასახადი და წარედგინოს საგადასახადო მოთხოვნა.

ამასთან, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მსჯელობა სადაო აქტთან მიმართებაში უზენაესი სასამართლოს მიერ ¹ბს 338-326(2კ-08) გ-ავას საქმეზე მიღებული 30.07.08 წლის განჩინებით დადგენილი პრაქტიკის გავრცელების შესახებ, რადგან ხსენებული შემთხვევისგან განსხვავებით, მოცემულ შემთხვევაში მეწარმის საჩივრის საფუძველზე თვითონ ადმინისტრაციულმა ორგანომ გააუქმა სადაო შემოწმების აქტის საფუძველზე გამოცემული 2007 წლის 16 ნოემბრის საგადასახადო მოთხოვნა და პურის საცხობი ღუმელის ფართის დაზუსტების შემდეგ, 2009 წლის 5 ივნისს მეწარმეს წარედგინა ახალი საგადასახადო მოთხოვნა. ამასთან, მოცემული შემთხვევისგან განსხვავებით, ი/მ ,,ზ. გ-ავას” მიერ გადახდილი იყო ალტერნატიული გადასახადი და მას თავი არ აურიდებია გადასახადის გადახდისაგან.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლო მიიჩნია მოსარჩელის მსჯელობა საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის ხანდაზმულობისა და სადაო გადასახადების ამნისტირებასთან დაკავშირებით, ვინაიდან 2002 წლის გადასახადებთან დაკავშირებით პირველი საგადასახადო მოთხოვნა მეწარმეს წარედგინა 2007 წელს, 6 წლიანი ხანდაზმულობის ვადაში, ხოლო რაც შეეხება სადაო გადასახადების ამნისტირებას, პალატა აღნიშნავდა, რომ 2003 წლის 10 იანვრის შემოწმების აქტის საფუძველზე, 2004 წლის 1 იანვრამდე გადასახადები აღირიცხა გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე, შესაბამისად, მათ შესახებ ცნობილი იყო საგადასახადო ორგანოსათვის და ისინი არ წარმოადგენდნენ აღურიცხავ და არადეკლარირებულ ვალდებულებებს და მათზე ვერ გავრცელდება ,,ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზების შესახებ” საქართველოს კანონი.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს, ან თუ არსებითად დაირღვა მისი მომზადებისა და გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები. მოცემულ შემთხვევაში სადავო საგადასახადო მოთხოვნა კანონს არ ეწინააღმდეგება, რადგან სათანადო წინამძღვრების არსებობის პირობებში საგადასახადო ორგანო ვალდებულია გადასახადის გადამხდელს წარუდგინოს საგადასახადო მოთხოვნა, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. ასევე ადგიილ არ ჰქონია სადავო აქტის მომზადებისა და გამოცემისას კანონის არსებით დარღვევას, ანუ ისეთ დარღვევას, რომლის არ არსებობის პირობებში მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება, რადგან მხარე ვერ ასაბუთებს, რომ გადაიხადა ან არ ეკუთვნოდა სადაო გადასახადების გადახდა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებია, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, შესაბამისად, გადაწყვეტილება არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რაც მისი გაუქმების საფუძველია.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ ,,რ. ჭ-იამ”

კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

კასატორი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავდა, რომ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული იმ ნაწილში, რომლითაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, რომ ფიქსირებული გადასახადი შეღავათს წარმოადგენდა და ფიქსირებული გადასახადით დაბეგვრის რეჟიმის არჩევა გადამხდელის უფლება იყო და არა ვალდებულება.

კასატორის მოსაზრებით, დაუსაბუთებელია სასამართლოს განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ აზომვის აქტი, მოხსენებითი ბარათი და ახსნა-განმარტება არის შემოწმების მასალა, რომელიც შეიძლება გახდეს საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველი. სასამართლომ არ დაასაბუთა, შეიძლებოდა თუ არა შემოწმების აქტის გარეშე აზომვის აქტი და ახსნა-განმარტება გამხდარიყო საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველი.

კასატორი საკასაციო საჩივარში ასევე მიუთითებდა, რომ 2002 წელს ფიქსირებული გადასახადის დეკლარაცია არ არსებობდა, რის გამოც გადასახადის გადამხდელი საგადასახადო შეღავათის ანუ ფიქსირებული გადასახადის გადახდის დაბეგვრის რეჟიმის გამოყენებას ვერ გადაწყვეტდა, რადგან საგადასახადო ორგანოშნი უნდა წარედგინა შესაბამისი დეკლარაცია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი/მ ,,რ. ჭ-იას” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ კანონის არასწორი გამოყენებისა და განმარტების საფუძველზე მიღებულია კანონშეუსაბამო გადაწყვეტილება, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე, 394-ე მუხლების მოთხოვნებიდან გამომდინარე იძლევა გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო საქმეში წარმოდგენილ მასალებზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 2003 წლის 10 იანვარს კამერალური შემოწმების აქტის საფუძველზე, ი/მ ,,რ. ჭ-იას” დაეკისრა ფიქსირებული გადასახადი 2880 ლარი, რაზედაც გაეგზავნა 2007 წლის 16 ნოემბრით დათარიღებული ,,საგადასახადო მოთხოვნა” ¹1566. ზემოაღნიშნული დარიცხვის სამართლებრივ საფუძვლად მიჩნეულ იქნა 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 69-ე ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტში 2002 წლის 25 ივნისს შეტანილი ცვლილება, რომლის თანახმადაც, ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომელთაც საკუთრებაში ან კანონიერ სარგებლობაში აქვთ პურის საწარმოო სიმძლავრეები, რომელთა საშუალებითაც ახორციელებენ პურის წარმოებასა და მიწოდებას, მათი საქმიანობის ნაწილში დამატებული ღირებულების, მოგების (ფიზიკური პირების შემთხვევაში _ საშემოსავლო), ეკონომიკური საქმიანობისა და საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადის ნაცვლად იბეგრებიან პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით. პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია პურის წარმოებისათვის გამოყოფილი საცხობი ღუმელი და თონე. პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადის განაკვეთი თვეში შეადგენს 320 ლარს მოქმედი ღუმელის საცხობი ფართის ყოველ კვადრატულ მეტრზე და 400 ლარს თითოეულ თონეზე.

იმავე მუხლის ,,ზ” ქვეპუნქტში 2002 წლის 25 ივნისს შეტანილი ცვლილებების თანახმად, პურის წარმოებისათვის ფიქსირებულ გადასახადს გადამხდელი იხდის ყოველთვიურად, საანგარიშო პერიოდის მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე, რომლისთვისაც შესაბამის საგადასახადო ორგანოში წარადგენს დეკლარაციას.

ზემოაღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა რ. ჭ-იამ 2007 წლის 29 ნოემბერს გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2008 წლის 21 იანვრის ¹81 ბრძანებით ი/მ ,,რ. ჭ-იას” საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა ფოთის საგადასახადი ინსპექციის 2007 წლის 16 ნოემბრის ¹1566 საგადასახადო მოთხოვნა და ფოთის საგადასახადი ინსპექციას დაევალა ი/მ ,,რ. ჭ-იას” მიერ პურის წარმოებისათვის გამოყენებული საცხობი ღუმელის ფართის დაზუსტება, კონკრეტულ პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობის მიხედვით საგადასახადო ვალდებულებების გაანგარიშება და შესწორებული საგადასახადო მოთხოვნის გაგზავნა.

ფოთის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 1 ივნისის ¹89 ბრძანებით დგინდება, რომ რეგიონალურმა ცენტრმა, ზემოაღნიშნული ბრძანების საფუძველზე, დააზუსტა ი/მ ,,რ. ჭ-იას” კუთვნილი პურსაცხობი ღუმელის საცხობი ფართი და გამოარკვია, რომ მეწარმეზე 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტით დარიცხული თანხები იყო სწორი და გადაანგარიშებას არ ექვემდებარებოდა, რაზედაც 2009 წლის 05 ივნისს გაიცა ,,საგადასახადო მოთხოვნა” ¹748.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას სადავო აქტების კანონშესაბამისობის თაობაზე და თვლის, რომ საგადასახადო ორგანოს მხრიდან მეწარმის შემოწმება მოხდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა უხეში დარღვევით, რაც არ იძლევა მითითებული სადავო აქტების კანონიერად მიჩნევის საფუძველს.

როგორც ზემოთ აღინიშნა, დარიცხვის საფუძვლად მიჩნეულია 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტი. პროცესუალური თვალსაზრისით შემოწმების აქტი წარმოადგენს მტკიცებულებას, რომლის საფუძველზეც განისაზღვრება იმ გარემოებების არსებობის ან არარსებობის ფაქტი, რომლიც ასაბუთებს მოთხოვნას ან ადგენს სხვა რაიმე გარემოებას, რომელთაც მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის. მტკიცებულებას წარმოადგენს მხოლოდ ის დოკუმენტი, რომელიც მიღებულია დადგენილი წესის დაცვით.

იმ ვითარებაში, როდესაც მეწარმე სუბიექტი სადავოდ ხდის შემოწმების აქტს და მის საფუძველზე განხორციელებული დარიცხვის კანონიერებას, ხოლო შემოსავლების სამსახური ნაწილობრივ აკმაყოფილებს მის მოთხოვნას და ქვემდგომ ორგანოს ავალებს საკითხის ხელახალ გამოკვლევას, აღნიშნული არ შეიძლება გაგებულ იქნას იმგვარად, რომ ქვემდგომი ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია საწარმოში ჩაატაროს ხელახალი შემოწმება და 6 წლის შემდეგ გამოიკვლიოს და დაადგინოს ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომელთაც არსებითი მნიშვნელობა ენიჭებოდა გადასახადის დარიცხვისათვის. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ 2009 წლის 05 ივნისის ¹748 ,,საგადასახადო მოთხოვნა” არ ემყარება კანონიერ საფუძველს და ბათილია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601-ე მუხლის მოთხოვნებიდან გამომდინარე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ პირობებში საგადასახადო ორგანო ვალდებულია უკვე არსებულ მასალებზე დაყრდნობით განსაზღვროს არსებობს თუ არა დარიცხვის სამართლებრივი საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს კამერალური შემოწმების სპეციფიკას და, თავის მხრივ, განმარტავს შემდეგს: საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმება, რომელსაც ატარებს საგადასახადო ორგანო, შეიძლება იყოს კამერალური და გასვლითი. ამასთან, კამერალური საგადასახადო შემოწმება იმით განსხვავდება გასვლითი საგადასახადო შემოწმებისაგან, რომ კამერალური საგადასახადო შემოწმება ტარდება უშუალოდ გადასახადის გადამხდელთან გაუსვლელად, გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო ორგანოში წარდგენილი ბალანსების, დეკლარაციების, ანგარიშგებების, ცნობების, განმარტებების, დასკვნებისა და საგადასახადო ორგანოში არსებული სხვა დოკუმენტებისა და მონაცემების საფუძველზე.

ამდენად, კამერალური საგადასახადო შემოწმება წარმოებს საგადასახადო ორგანოში, გადამხდელისაგან საგადასახადო დეკლარაციების გაანგარიშების მიღების სტადიაზე ანუ გადასახადის გადამხდელთან გაუსვლელად.

აღნიშნული ტიპის შემოწმებისას, ძირითადად მოწმდება დეკლარაციებისა და ანგარიშგების შესაბამისი გრაფებისა და სტრიქონების შევსების სისწორე, ამა თუ იმ შეღავათების გამოყენების მართზომიერება, ასევე ხორციელდება საანგარიშო მაჩვენებლების არითმეტიკული შედარება.

ასეთ პირობებში, როდესაც სახეზე არ არის გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, ფიქსირებული გადასახადის დარიცხვის ერთადერთ საფუძვლად შეიძლება ქცეულიყო გადასახადის გადამხდელის მხრიდან შესაბამისი დეკლარაციების საგადასახადო ორგანოში წარდგენა.

საკასაციო სასამართლო ითვალისწინებს რა იმ გარემოებას, რომ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო შემოწმება წარმოადგენს მეწარმის საქმიანობაზე სახელმწიფო კონტროლის განხორციელების ძირითად საშუალებას და იმას, რომ საგადასახადო ვალდებულების შესრულება მიეკუთვნება გადასახადის გადამხდელის ერთ-ერთ ძირითად ვალდებულებას, თვლის, რომ იმ გარემოების დამატებითი გამოკვლევის მიზნით, თუ რას დაეყრდნო კამერალური შემოწმების აქტი და გააჩნდა თუ არა ,,გასაჩივრებულ მოთხოვნას” შესაბამისი სამართლებრივი საფუძველი, საქმე უნდა დაუბრუნდეს ადმინისტრაციულ ორგანოს. აქვე საკასაციო სასამართლო მნიშვნელოვნად მიიჩნეს დადგინდეს, სადავო პერიოდისათვის მოსარჩელე იყო თუ არა მეწარმე სუბიექტად რეგისტრირებული და არსებობდა თუ არა სამართლებრივი წანამძღვრები მისი როგორც მეწარმე სუბიექტის შემოწმების.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ი/მ ,,რ. ჭ-იას” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;

3. ი/მ ,,რ. ჭ-იას” სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

ბათილად იქნას ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 01 ივნისის ¹89 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 05 ივნისის ¹748 საგადასახადო მოთხოვნა და ფოთის რეგიონალურ ცენტრს დაევალოს საქმის გარემოებათა გამოკვლევის შემდეგ ი/მ ,,რ. ჭ-იასთან” დაკავშირებით მიიღოს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

4. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალურ ცენტრს ი/მ ,,რ. ჭ-იას” სასარგებლოდ გადახდეს ამ უკანასკნელის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი თანხა 400 ლარის ოდენობით;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.