ბს-322-311(კ-10) 28 ივლისი, 2010 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მურუსიძე, ნინო ქადაგიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ზ. ს-ძე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 14.01.2010წ. განჩინება

დავის საგანი _ დავალიანების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ზ. ს-ძემ 01.09.09წ. სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მიმართ, რომლითაც მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ კუთვნილი ხელფასის 431 ლარის და მივლინების 84 ლარის გადახდის დაკისრება მოითხოვა. მოსარჩელე სარჩელში აღნიშნავს, რომ იგი მუშაობდა ხონისა და ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში, საიდანაც განთავისუფლდა პირადი განცხადების საფუძველზე. მას მიუღებელი დარჩა სახელფასო დავალიანება 431 ლარი და მივლინების თანხა 84 ლარი. მოსარჩელის მითითებით, აღნიშნული დავალიანების არსებობას და თანხის ოდენობას ადასტურებს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის მიერ 30.09.09წ. გაცემული ცნობა, რომლის თანახმადაც ზ. ს-ძის სახელფასო დავალიანება შეადგენს 494 ლარს, ხელზე მისაღებია 431 ლარი, ასევე მივლინების თანხა შეადგენს 84 ლარს.

მოპასუხემ სასამართლოს წარუდგინა შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ სცნო და განმარტა, რომ ზ. ს-ძის სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო ხანდაზმულობის გამო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 22.10.09წ. გადაწყვეტილებით ზ. ს-ძის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს ზ. ს-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა ხელზე მისაღები სახელფასო დავალიანება – 431 ლარის და სამივლინებო დავალიანება – 84 ლარის ოდენობით. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის მიერ 30.09.09წ. გაცემული ცნობის საფუძველზე ზ. ს-ძის მიმართ სახელფასო დავალიანება შეადგენს 494 ლარს, საიდანაც ხელზე მისაღებია 431 ლარი და ასევე მივლინების თანხა 84 ლარს. სასამართლომ მიუთითა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 37-ე მუხლის მოთხოვნებზე, რომლის თანახმად მოსამსახურეს უფლება აქვს სამსახურში მიღების დღიდან სამსახურიდან განთავისუფლების დღემდე მიიღოს შრომის გასამრჯელო. მოსამსახურის შრომითი გასამრჯელო მოიცავს თანამდებობრივ სარგოს, პრემიას და კანონით გათვალისწინებულ დანამატებს, დანამატების გაცემა უნდა განხორციელდეს მხარჯავი დაწესებულებებისათვის ბიუჯეტის კანონით დამტკიცებული ასიგნებათა ფარგლებში. ამავე კანონის 38-ე მუხლით მოსამსახურეს აქვს მისთვის სამსახურებრივი მივლინების ხარჯების ანაზღაურების უფლება კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ოდენობით.

სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს 2009 წლის ,,სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” კანონის 21-ე მუხლის თანახმად, წინა წლებში წარმოქმნილი ფაქტობრივი დავალიანებების დასაფარავად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან შეთანხმებით, შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს 2008 წელს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი დაწესებულებებისა და ორგანიზაციებისათვის ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის შესაბამისი მუხლით დამტკიცებული ასიგნებანი, იმ პირობით, რომ არ იქნება დაშვებული აღნიშნული მუხლის მიხედვით ახალი დავალიანების დაგროვება, რისთვისაც მთელი პასუხისმგებლობა ეკისრება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფ შესაბამის დაწესებულებასა და ორგანიზაციას. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიმართ სახელფასო დავალიანების გაუცემლობის მიზეზს წარმოადგენს ის გარემოება, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ ვერ დაფინანსდა 1999-2003 წლებში ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი შესაბამისი თანხებით, რის გამოც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს, როგორც საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლეს, წარმოეშვა სახელფასო დავალიანება მოსარჩელის მიმართ.

,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 37-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად მოსამსახურეთა შრომით გასამრჯელოს (ხელფასის) ფონდის ფორმირების წყაროა შესაბამისი ბიუჯეტი. საბიუჯეტო ასიგნებათა შემცირება არ შეიძლება იყოს მოსამსახურეთა შრომითი გასამრჯელოს (ხელფასის) და ამ კანონით გათვალისწინებული სხვა გარანტიების დაფინანსების შემცირების საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 22.10.09წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 14.01.2010წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 22.10.09წ. გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და გაკეთებულ სამართლებრივ დასკვნებს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 14.01.2010წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც აღნიშნული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებით საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა. საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ სააპელაციო სასამართლოს 14.01.2010წ. განჩინება არის ნაწილობრივ უკანონო და დაუსაბუთებელი. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად იმსჯელა ზ. ს-ძის სასარგებლოდ სამივლინებო თანხის დაკმაყოფილების ნაწილში. კასატორის მოსაზრებით, სამივლინებო თანხების ანაზღაურება წარმოადგენს პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებას, შესაბამისად ამგვარ მოთხოვნაზე ვრცელდება სსკ-ის 129-ე მუხლით დადგენილი სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნით მიმართა სასამართლოს 2009 წელს, ხოლო სადავოა 2003 წლის სამივლინებო თანხები, კასატორის მოსაზრებით მოთხოვნა სამივლინებო თანხების ანაზღაურების ნაწილში აღძრულია მოთხოვნის სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადის გაშვებით, რაც სსკ-ის 129-ე მუხლის მე-2 მაწილის თანახმად, წარმოადგენს ხანდაზმულობის მოტივით მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობის საფუძველს. კასატორი აღნიშნავს, რომ ვინაიდან სამივლინებო დავალიანება წარმოადგენს მოსამსახურის მიერ მისაღები კონპენსაციის სახეს და იგი განსხვავდება ხელფასისაგან, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 134¹-ე მუხლი აღნიშნულ კომპენსაციაზე არ ვრცელდება. ამასთანავე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტორს მიერ 30.06.2009წ. გაცემული ცნობა საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოდგენს აღიარებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 23.06.2010წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 14.01.2010წ. განჩინებაზე სამივლინებო თანხის – 84 ლარის ანაზღაურების ნაწილში მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და განხილულ იქნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლოს საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი დაშვებულ ნაწილში უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად, უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისათვის ზ. ს-ძის სასარგებლოდ სამივლინებო თანხის – 84 ლარის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, ზ. ს-ძის სარჩელი სამივლინებო თანხის მოთხოვნის ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 23.06.2010წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი ზ. ს-ძისათვის სამივლინებო თანხის – 84 ლარის ანაზღაურების ნაწილში მიჩნეულ იქნა დასაშვებად, ამდენად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანს წარმოადგენს ზ. ს-ძისათვის მხოლოდ სამივლინებო თანხის ანაზღაურების საფუძვლიანობა.

საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ ზ. ს-ძე 1992 წლიდან 2004 წლამდე მუშაობდა ხონის და ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში, საიდანაც გათავისუფლდა პირადი განცხადების საფუძველზე. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის მიერ 30.06.09წ., 30.09.09წ. გაცემული ცნობების თანახმად, ზ. ს-ძეზე ხელზე გასაცემი სახელფასო დავალიანება შეადგენდა 431 ლარს, ხოლო მივლინების თანხა - 84 ლარს.

,,საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 37-ე მუხლის თანახმად, მოსამსახურეს უფლება აქვს სამსახურში მიღების დღიდან სამსახურიდან გათავისუფლების დღემდე მიიღოს შრომითი გასამრჯელო. აღნიშნული მუხლის პირველ პუნქტში მოცემულია შრომითი გასამრჯელოს (ხელფასის) შემადგენელი კომპონენტები, კერძოდ, შრომით გასამრჯელოს (ხელფასს) თანამდებობრივი სარგოს გარდა, მიეკუთვნება აგრეთვე პრემია და ის დანამატები, რომლებიც კანონით არის გათვალისწინებული. ამასთანავე, დანამატების გაცემა უნდა განხორციელდეს მხარჯავი დაწესებულებისათვის ბიუჯეტის კანონით დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში. აღნიშნული კანონის 38-ე მუხლი ადგენს სამსახურებრივი მივლინების ხარჯების ანაზღაურების წესს, რომლის თანახმადაც, მოსამსახურეს აქვს მისთვის სამსახურებრივი მივლინების ხარჯების ანაზღაურების უფლება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ოდენობით. სამსახურებრივი მივლინების პერიოდში მოსამსახურეს უნარჩუნდება დაკავებული თანამდებობა და შესაბამისი შრომითი გასამრჯელო (ხელფასი, დანამატი). ამდენად, საჯარო მოსამსახურეს ,,...” კანონის 37-ე მუხლით გათვალისწინებულ შრომით გასამრჯელოსთან ერთად უფლება აქვს მიიღოს სამივლინებო თანხა კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ოდენობით. ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 134¹ მუხლით რეგლამენტირებულია საჯარო მოსამსახურეზე წინა წლებში წარმოშობილი დავალიანების ანაზღაურება. შესაბამისი წლების სახელმწიფო ბიუჯეტების შესახებ კანონებით აღიარებულია წინა წლებში წარმოქმნილი სახელმწიფო დავალიანების ანაზღაურება. სამივლინებო თანხა წარმოადგენს მოსამსახურის მიერ მისაღებ კომპენსაციის სახეს და ამავდროულად, პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებას. სამივლინებო თანხა, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, არ წარმოადგენს ხელფასის შემადგენელ კომპონენტს, ვინაიდან სამივლინებო თანხა წარმოადგენს მოსამსახურის მიერ მისაღები კომპენსაციის სახეს, ვერ გავრცელდება ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 134¹ მუხლის დებულება. მოსამსახურეზე სამივლინებო თანხის გაცემის ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის მიმართ ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული სასარჩელო ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა. სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ხანდაზმულობა არის ვადა, რომლის განმავლობაშიც პირს შეუძლია მოითხოვოს თავისი დარღვეული უფლების იძულებით განხორციელება ან დაცვა. ხანდაზმულობა არის დარღვეული უფლების იძულებით დაცვის ვადა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ სამივლინებო დავალიანების მიმართ გამოყენებული უნდა იქნეს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული სასარჩელო ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა, რომელიც აითვლება სასამართლოში სარჩელის წარდგენის თარიღიდან უკუსვლით. საქმის მასალების თანახმად, მოსარჩელეს მისაღები აქვს 2003 წლის სამივლინებო თანხები. შესაბამისად, სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის (01.09.09წ.) გასული იყო ხანდაზმულობის კანონით განსაზღვრული სამწლიანი ვადა.

სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება, თუ ვალდებული პირი უფლებამოსილი პირის წინაშე ავანსის, პროცენტის გადახდით, გარანტიის მიცემით ან სხვაგვარად აღიარებს მოთხოვნის არსებობას. საქმეში დაცული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის მიერ გაცემული ცნობებით, რომლის მიხედვითაც ზ. ს-ძის სამივლინებო თანხის ოდენობა შეადგენს 84 ლარს, არ დასტურდება ვალის აღიარება, ვინაიდან ცნობები ინფორმაციულ ხასიათს ატარებს და ადასტურებს არა მოპასუხის მიერ დავალიანების აღიარებას, არამედ ფაქტს იმის შესახებ, თუ რა თანხა ერგებოდა მოსარჩელეს. ფაქტის და მოთხოვნის აღიარება არ წარმოადგენს იდენტურ ცნებებს, ფაქტის აღიარება არის მტკიცებულება, ხოლო მოთხოვნის აღიარება არის დისპოზიციური პრინციპიდან გამომდინარე განკარგვითი აქტი, მოპასუხის მიერ ფაქტის აღიარება არ ნიშნავს სასარჩელო მოთხოვნის აღიარებას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ზ. ს-ძეზე გაცემული ცნობები, რომლებიც შეიცავენ მის მიმართ ამ ორგანოს დავალიანების შესახებ ინფორმაციას, ინფორმაციული ხასათის დოკუმენტებია და არ წარმოადგენენ დავალიანების აღიარებას, თანხის გადახდის დაპირებას და მაშასადამე ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის საფუძველს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელისათვის სამივლინებო თანხის ანაზღაურების ნაწილში არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლითაც განსაზღვრულია სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა, რის გამოც საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ სამივლინებო თანხის დაკისრების ნაწილში უნდა გაუქმდეს და ამ ნაწილში მოსარჩელის მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს მოთხოვნის ხანდაზმულობის გამო.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სსკ-ის 411-ე მუხლის საფუძველზე, მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, ვინაიდან არ არსებობს ფაქტობრივი გარემოებების ხელახლა გამოსაკვლევად საქმის უკან დაბრუნების საფუძვლები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 14.01.2010წ. განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 22.10.09წ. გადაწყვეტილება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისათვის ზ. ს-ძის სასარგებლოდ სამივლინებო თანხის – 84 ლარის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. არ დაკმაყოფილდეს ზ. ს-ძის სარჩელი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისათვის სამივლინებო თანხის - 84 ლარის დაკისრების ნაწილში;

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 22.10.09წ. გადაწყვეტილების და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 14.01.2010წ. განჩინების კანონიერ ძალაში შესული ნაწილების გათვალისწინებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს ზ. ს-ძის სასარგებლოდ დაეკისროს 431 ლარის გადახდა;

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.