ბს-387-375(კ-10) 5 ოქტომბერი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მურუსიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი გ. ილინა

კასატორი (მოსარჩელე) _ ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობა, წარმომადგენელი _ ბ. ღ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, ქუთაისის რეგიონალური ცენტრი, წარმომადგენელი _ გ. კ-ძე

მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, წარმომადგენელი _ გ. ზ-ძე

დავის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების _ საგადასახადო მოთხოვნების _ ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2008 წლის 30 აპრილს ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ სარჩელი აღძრა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში, მოპასუხის – ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 12 ივნისის ¹1356, 1395, 1416, 1390, 1392, 14 ივნისის ¹1573, 16 ივნისის ¹1785, 1788, 1754, 1784, 20 ივნისის ¹1707, 1668, 1665, 25 ივნისის ¹1867, 1858, 2563, 2673 და 27 ივნისის ¹2595 საგადასახადო მოთხოვნების ბათილად ცნობა, შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო ორგანომ, საგადასახადო კოდექსის 137-ე მუხლის საფუძველზე, ამავე კოდექსის 218-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის მოთხოვნათა დარღვევის საფუძვლით გამოსცა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები. მოსარჩელე ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით არ დაეთანხმა რა სადავო აქტებს, კანონით დადგენილი წესით გაასაჩივრა ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურში, ხოლო წერილობითი უარის მიღების შემდგომ _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განმხილველ საბჭოში. 2008 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს კვლავ უარი ეთქვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე, რაც სასარჩელო წესით გასაჩივრდა მათ მიერ.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობას ითხოვს იმ საფუძვლით, რომ საგადასახადო კოდექსის 218.3 მუხლის “გ” ქვეპუნქტით დადგენილი ვალდებულების შესრულებას _ 30 კალენდარული დღის ვადაში საგადასახადო ორგანოსათვის ინფორმაციის წარდგენას საგადასახადო მოთხოვნით დაჯარიმებული ორგანოები ვერ შეასრულებდნენ, რამდენადაც 2006 წლის ოქტომბრის თქვეში, ამ სამსახურებმა განიცადა ლიკვიდაცია. საგადასახადო ორგანოს მიერ სამართალდარღვევის ოქმების ამოწერა განხორციელდა მას შემდგომ, რაც საგადასახადო აგენტები არ ფუნქციონირებდენენ, “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის 65^I მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი ლიკვიდაციის გამო. ამასთან, მოსარჩელემ 2007 წლის 02.02 ¹90 წერილით ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციას აცნობა თვითმმართველი ერთეულებისა და მმართველობაში შემავალი სამსახურების ლიკვიდაციის შესახებ, მოითხოვა მათი საიდენტიფიკაციო კოდების გაუქმება, თუმცა საგადასახადო ორგანომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემისას აღნიშნული არ გაითვალისწინა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 12 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სარჩელი დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 12 ივნისის ¹1356, 1395, 1416, 1390, 1392, 14 ივნისის ¹1573, 16 ივნისის ¹1785, 1788, 1754, 1784, 20 ივნისის ¹1707, 1668, 1665, 25 ივნისის ¹1867, 1858, 2563, 2673 და 27 ივნისის ¹2595 საგადასახადო მოთხოვნები, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ გამოიყენა საგადასახადო კოდექის 218-ე მუხლის მესამე ნაწილის “გ” ქვეპუნქტი, ამავე კოდექსის 64-ე მუხლი და განმარტა, რომ პირი, რომელიც საგადასახადო კოდექსის 218.1. მუხლის თანახმად ახდენს გადასახადის წყაროსთან გადასახადების დაკავებას, ვალდებულია საგადასახადო წლის დამთავრებიდან 30 დღის ვადაში საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს ან მისი მოთხოვნისამებრ გაუგზავნოს ცნობა ამ პირის სარეგისტრაციო ნომრის, მისი დასახელების, ან გვარისა და სახელის, საცხოვრებელი ადგილის მისამართის, საანგარიშო წლისთვის შემოსავლის საერთო თანხისა და დაკავებული გადასახადის საერთო თანხის მითითებით. ამასთან, სასამართლოს დასკვნით, საგადასახადო პერიოდი არის მონაკვეთი, რომლითაც განისაზღვრება გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის საგადასახადო ვალდებულება კონკრეტული გადასახადის მიმართ, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში მოიცავდა 2007 წლის 30 იანვრის პერიოდს.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის 65^I-ე მუხლის მიხედვით, კანონის ამოქმედებიდან ლიკვიდირებულად გამოცხადდა ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო (დაქვემდებარებული სამსახურებით) და რაიონის შემადგენლობაში შემავალი თვითმმართველი ერთეულები. საქართველოს საარჩევნო კოდექსის მიხედვით, “ადგილობრივი თვითთმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონი ძალაში შევიდა საოლქო საარჩევნო კომისიის მიერ ოფიციალური შედეგების გამოქვეყნების დღეს, ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების შედეგები კი 2006 წლის 9 ოქტომბერს გამოქვეყნდა.

ზემომითითებულიდან გამომდინარე, სასამართლოს დასვნით საგადასახდო ინსპექციამ სამართალდარღვევის ოქმები გამოსცა მას შემდეგ, რაც საგადასახადო აგენტები ლიკვიდაციის გამო აღარ არსებობდნენ. ამასთან, საგადასახადო კოდექსის 123-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლომ დაასკვნა, რომ ვინაიდან 2007 წლის 30 იანვარს არ არსებობდა ლიკვიდირებული სუბიექტები, შესაბამისად, მათ რაიმე სახის ვალდებულება ვერ წარმოეშობოდათ, სამართალდარღვევის ფაქტის არარსებობის გამო. მოსარჩელე მხოლოდ მას შემდეგ გახდებოდა ვალდებული შეესრულებინა საგადასახადო მოთხოვნები, თუ სამართალდარღვევის ჩადენის და შესაბამისი ოქმების შედგენის შემდეგ მოხდებოდა მითითებული სუბიექტების ლიკვიდაცია.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომლითაც საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალურმა ცენტრმა, რომლითაც საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ასევე გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომლითაც საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 5 დეკემბრის განჩინებით ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის), საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 12 სექტემბრის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სარჩელზე, დაუშვებლობის გამო საქმის წარმოება შეწყდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 28 აპრილის განჩინებით, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გემგეობის კერძო საჩივრის საფუძველზე გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 5 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 12 სექტემბრის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლოს დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად, 2007 წლის 16 ივნისის ¹1785 საგადასახადო მოთხოვნით, დილიკაურის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 12 ივნისის ¹1356 საგადასახადო მოთხოვნით, ქვედა საქარის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 16 ივნისის ¹1788 საგადასახადო მოთხოვნით, შროშის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 16 ივნისის ¹1754 საგადასახადო მოთხოვნით, შორაპნის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 12 ივნისის ¹1395 საგადასახადო მოთხოვნით, სანახშირეს თემის საკრებულოს, 2007 წლის 16 ივნისის ¹1784 საგადასახადო მოთხოვნით, სოფელ კლდეეთის გამგეობას, 2007 წლის 12 ივნისის ¹1416 საგადასახადო მოთხოვნით, ფოთის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 12 ივნისის ¹1390 საგადასახადო მოთხოვნით, ზოვრეთის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 20 ივნისის ¹1668 საგადასახადო მოთხოვნით, ზედა საქარის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 25 ივნისის ¹1867 საგადასახადო მოთხოვნით, ძირულას თემის საკრებულოს, 2007 წლის 25 ივნისის ¹1858 საგადასახადო მოთხოვნით, ცხრაწყაროს თემის საკრებულოს, 2007 წლის 20 ივნისის ¹1707 საგადასახადო მოთხოვნით, პირველი სვირის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 120 ივნისის ¹1665 საგადასახადო მოთხოვნით, ზესტაფონის ცენტრალიზებულ რაიონულ ცენტრს, 2007 წლის 25 ივნისის ¹2563 საგადასახადო მოთხოვნით, ზესტაფონის ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურს, 2007 წლის 14 ივნისის ¹1573 საგადასახადო მოთხოვნით, როდინაულის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 12 ივნისის ¹1392 საგადასახადო მოთხოვნით, ზესტაფონის სოც. დახმარების განყოფილებას, 2007 წლის 16 ივნისის ¹1784 საგადასახადო მოთხოვნით, კლდეეთის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 25 ივნისის ¹2673 საგადასახადო მოთხოვნით, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტს და 2007 წლის 27 ივნისის ¹2595 საგადასახადო მოთხოვნით, ზესტაფონის ადგილობრივ თვითმმართველობას დაერიცხათ ჯარიმა – თითოეულს 200 ლარის ოდენობით – საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დარღვევისათვის, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 137-ე მუხლის საფუძველზე.

მითითებული საგადასახადო მოთხოვნები გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2007 წლის 29 ნოემბრის ¹7762 ბრძანებით ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო შემოსავლების სამსახურის 2007 წლის 29 ნოემბრის ¹7762 ბრძანება უცვლელად იქნა დატოვებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2008 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებით.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, სადავო ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტები – საგადასახადო მოთხოვნები – ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გამოიცა ამავე ინსპექციაში შემოსავლების გადახდის წყაროსთან რეზიდენტ ფიზიკურ პირებზე გაცემული შემოსავლისა და დაკავებული გადასახადის საერთო თანხის შესახებ ცნობის წარუდგენლობისათვის. ამასთან, სადავო აქტები გამოცემულია ქვედა საქარის თემის საკრებულოს, შრომის თემის საკრებულოს, შორაპნის თემის საკრებულოს, სანახშირეს თემის საკრებულოს, სოფელ კლდეეთის გამგეობის, ფუთის თემის საკრებულოს, ზოვრეთის თემის საკრებულოს, ზედა საქარის თემის საკრებულოს, ძირულის თემის საკრებულოს, ცხრაწყაროს თემის საკრებულოს, პირველი სვირის თემის გამგეობის, ზესტაფონის ცენტრალიზებული რაიონული ცენტრის, ზესტაფონის ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურის, როდინაულის თემის საკრებულოს, ზესტაფონის სოც.დახმარების განყოფილების, კლდეეთის თემის საკრებულოს, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის, ზესტაფონის ადგილობრივი თვითმმართველობის წინააღმდეგ.

საქმის მასალების მიხედვით, 2007 წლის 07 მაისის ¹585 წერილით, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ აცნობა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციას, ჯარიმა შეფარდებული ორგანოებისა და სამსახურების ლიკვიდაციის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტი და განმარტა, რომ პირი რომელიც ამ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ახდენს გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავებას, ვალდებულია საგადასახადო წლის დამთავრებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში, საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს, აგრეთვე ამ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შემოსავლის მიმღებ პირს, მისი მოთხოვნისამებრ, გაუგზავნოს ცნობა ამ პირის სარეგისტრაციო ნომრის, მისი დასახელების ან გვარისა და სახელის, საცხოვრებელი ადგილის მისამართის, საანგარიშო წლისათვის შემოსავლის საერთო თანხისა და დაკავებული გადასახადის საერთო თანხის მითითებით. “ფიზიკური და იურიდიული პირების, მათი ფილიალებისა (წარმომადგენლობების) და გადასახადის სხვა გადამხდელების სახელმწიფო ან/და საგადასახადო რეგისტრაციის წესის შესახებ” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 20 მარტის ¹233 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტით, გადასახადის გადამხდელების საქმიანობის აქტივობის შეფასების მიზნით, დგინდება შემდეგი სტატუსები: ა) მოქმედი გადასახადის გადამხდელი; ბ) უმოქმედო გადასახადის გადამხდელი; გ) ლიკვიდირებული (ან რეორგანიზებული) გადასახადის გადამხდელი. იმავე მუხლის მე-2 პუნქტით, გადასახადის ყველა გადამხდელს აუცილებლად ენიჭება ჩამოთვლილ სტატუსთაგან ერთ-ერთი, მის მიერ დეკლარაციების წარდგენისა და გადასახადების გადახდის ფაქტობრივი მდგომარეობიდან გამომდინარე. “ინსტრუქციის” მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტით, გადასახადის გადამხდელის სტატუსის განსაზღვრა ხდება ავტომატიზებული სპეციალური კომპიუტერული პროგრამის მეშვეობით ყოველ 6 თვეში ერთხელ ბოლო 12 თვის მანძილზე საგადასახადო ინსპექციაში ერთხელ წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციების ან გადასახადის დამადასტურებელი (აღმნიშვნელი) დოკუმენტების საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, “ინსტრუქციის” მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტით, გადასახადის გადამხდელის (მათ შორის ფიზიკური პირის) ლიკვიდაცია, ამ ინსტრუქციის მიზნებისათვის ნიშნავს გადამხდელის (მათ შორის ინდივიდუალური მეწარმის) ლიკვიდაციას (პირის გარდაცვალებას) ან გადასახადის გადამხდელის ამოღებას გადასახადის გადამხდელთა რეესტრიდან (იგულისხმება შესაბამისი ჩანაწერის გაკეთება). მისი საიდენტიფიკაციო ნომრის შემდომში სხვა პირზე (გადამხდელზე) მინიჭება არ წარმოებს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილით, საწარმოს/ორგანიზაციის ლიკვიდაციისას საგადასახადო ვალდებულებას, აგრეთვე საგადასახადო საურავისა და ჯარიმების გადახდას ასრულებს ამ საწარმოს/ორგანიზაციის სალიკვიდაციო კომისია მისი (საწარმოს/ორგანიზაციის) ფულადი სახსრებით, აგრეთვე ამ საწარმოს/ორგანიზაციის ქონების რეალიზაციით მიღებული სახსრებით, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ფილიალის ან სხვა ქვედანაყოფის ლიკვიდაციისას საგადასახადო ვალდებულებას ასრულებს უშუალოდ ის საწარმო/ორგანიზაცია, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა იგი, ხოლო თვით ამ საწარმოს/ორგანიზაციის ლიკვიდაციისას – ამ საწარმოს/ორგანიზაციის სალიკვიდაციო კომისია. იმავე კოდექსის 217-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, იურიდიული პირის ლიკვიდაციის შესახებ სალიკვიდაციო კომისია ან გადასახადის გადამხდელი დაუყოვნებლივ წერილობით აცნობებს საგადასახადო ორგანოს. იურიდიული პირის ლიკვიდაციის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში სალიკვიდაციო კომისია ვალდებულია წარუდგინოს დეკლარაცია საგადასახადო ორგანოს.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ საქართევლოს ორგანული კანონის 65-ე მუხლი და განმარტა, რომ მუნიციპალიტეტი არის 2006 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით შესაბამის რაიონში შემავალი თვითმმართველი ერთეულების სამართალმემკვიდრე. თვითმმართველი ქალაქი არის იმ ქალაქის სამართალმემკვიდრე, რომელიც 2006 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით არ შედის შემადგენლობაში. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი და სამართლებრივი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა წარდგენილი სააპელაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სასარჩელო მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ, რომლითაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მოსაზრებით, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონის ნორმების დარღვევითაა გამოტანილი, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების დასაბუთებისას გამოიყენა “ფიზიკური და იურიდიული პირების, მათი ფილიალების (წარმომადგენლობების) და გადასახადის სხვა გადამხდელების სახელმწიფო ან/და საგადასახადო რეგისტრაციის წესის შესახებ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის ¹233 ბრძანება, რომელიც გაუქმებულია ფინანსთა მინისტრის 05.08.2008 წლის ¹419 ბრძანებით.

სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 60-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ამავე კოდექსის 217-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის 65-ე მუხლი, რაც დაუსაბუთებელია. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობა უკანონოდ მიიჩნევს აღნიშნულ დასაბუთებას და იზიარებს საქალაქო სასამართლოს მიერ საქმის გამოკვლევის შედეგებს, რამდენადაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის მესამე ნაწილის “გ” პუნქტით, პირი რომელიც ამ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად ახდენს გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავებას, ვალდებულია საგადასახადო წლის დამთავრებიდან 30 დღის ვადაში საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს, აგრეთვე შემოსავლის მიმღებ პირს, მისი მოთხოვნისამებრ გაუგზავნოს ცნობა ამ პირის სარეგისტრაციო ნომრის, მისი დასახელების, ან გვარის სახელის, საცხოვრებელი ადგილის მისამართის, საანგარიშო წლისათვის შემოსავლის საერთო თანხის დაკავებული გადასახადის საერთო თანხის მითითებით.

ამასთან, კასატორმა აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 64-ე მუხლით მოცემულია საგადასახადო პერიოდის ცნების განმარტება, რომლითაც განისაზღვრება გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის საგადასახადო ვალდებულება კონკრეტული გადასახადის მიმართ, მოცემულ შემთხვევაში კი ეს პერიოდი არის 2007 წლის 30 იანვარი.

კასატორმა მიუთითა, რომ “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 65¹-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ამ კანონის ამოქმედებიდან ლიკვიდირებულად გამოცხადდა ადგილობრივი მმართველობის ორგანო (დაქვემდებარებული სამსახურებით) და რაიონის შემადგენლობაში შემავალი თვითმმართველი ერთეულები. საქართველოს საარჩევნო კოდექსის მიხედვით, “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონი ძალაში შევიდა საოლქო საარჩევნო კომისიის მიერ ოფიციალური შედეგების გამოქვეყნების დღეს. ზესტაფონის საოლქო საარჩევნო კომისიის მიერ ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების შედეგები გამოქვეყნდა 2006 წლის 9 ოქტომბერს. ამდენად, ზესტაფონის საგადასახადო ინსპექციის მიერ ამოწერილ იქნა სამართალდარღვევის ოქმები, მაშინ, როცა საგადასახადო აგენტები აღარ არსებობდნენ.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმის გადაწყვეტისას არ გაითვალისწინა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 123-ე მუხლით საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მართლსაწინააღმდეგო (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა. მითითებული ნორმის დეფინიციიდან გამომდინარე ქმედების სამართალდარღვევად ჩათვლის აუცილებელი პირობაა სამართალდარღვევის სუბიექტის არსებობა, ანუ იგი ჩადენილი უნდა იყოს გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ. ვინაიდან 2007 წლის 30 იანვარს არ არსებობდა ლიკვიდირებული სუბიექტები, მათ რაიმე ვალდებულებაც ვერ წარმოეშობოდათ და შესაბამისად, არც სამართალდარღვევის ფაქტი არ არსებობს. ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, მოსარჩელე ვალდებული იქნებოდა შეესრულებინა “საგადასახადო მოთხოვნები”, თუკი სამართალდარღვევის ჩადენის შესაბამისი ოქმების შედგენის შემდეგ მოხდებოდა ზემოთაღნიშნული სუბიექტების ლიკვიდაცია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 31 მაისის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, კერძოდ, უნდა გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დარღვეულია სსსკ-ის 393.3 და 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის მოთხოვნები, კერძოდ, სასამართლომ სწორი შეფასება არ მისცა საქმის მასალებს, არასრულყოფილად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და შესაბამისად ჩამოაყალიბა არასწორი სამართლებრივი დასკვნები. ამდენად, მტკიცებულებათა არასრულყოფილად გამოკვლევისა და შესაბამისად ფაქტების სრულყოფილად დადგენის მიზნით საქმე ექვემდებარება ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას, კერძოდ:

სააპელაციო სასამართლოს ძირითადი მოტივაცია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას აგებულია იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობა, როგორც ლიკვიდირებული დაწესებულების სამართლამემკვიდრე, საგადასახადო ვალდებულების არაჯეროვანი (დაგვიანებით) შესრულების გამო ექვემდებარებოდა დაჯარიმებას საგადასახადო კოდექსის 218.3 მუხლის “გ” პუქნტის საფუძველზე, ამავე კოდექსის 137-ე მუხლის დარღვევის მოტივით.

საკასაციო სასამართლო ნაწილობრივ იზიარებს ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობას და მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 407.2 მუხლის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლოს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე წარმოდგენილია დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების თანახმად, 2007 წლის 16 ივნისის ¹1785 საგადასახადო მოთხოვნით, დილიკაურის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 12 ივნისის ¹1356 საგადასახადო მოთხოვნით, ქვედა საქარის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 16 ივნისის ¹1788 საგადასახადო მოთხოვნით, შროშის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 16 ივნისის ¹1754 საგადასახადო მოთხოვნით, შორაპნის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 12 ივნისის ¹1395 საგადასახადო მოთხოვნით, სანახშირეს თემის საკრებულოს, 2007 წლის 16 ივნისის ¹1784 საგადასახადო მოთხოვნით, სოფელ კლდეეთის გამგეობას, 2007 წლის 12 ივნისის ¹1416 საგადასახადო მოთხოვნით, ფოთის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 12 ივნისის ¹1390 საგადასახადო მოთხოვნით, ზოვრეთის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 20 ივნისის ¹1668 საგადასახადო მოთხოვნით, ზედა საქარის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 25 ივნისის ¹1867 საგადასახადო მოთხოვნით, ძირულას თემის საკრებულოს, 2007 წლის 25 ივნისის ¹1858 საგადასახადო მოთხოვნით, ცხრაწყაროს თემის საკრებულოს, 2007 წლის 20 ივნისის ¹1707 საგადასახადო მოთხოვნით, პირველი სვირის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 120 ივნისის ¹1665 საგადასახადო მოთხოვნით, ზესტაფონის ცენტრალიზებულ რაიონულ ცენტრს, 2007 წლის 25 ივნისის ¹2563 საგადასახადო მოთხოვნით, ზესტაფონის ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურს, 2007 წლის 14 ივნისის ¹1573 საგადასახადო მოთხოვნით, როდინაულის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 12 ივნისის ¹1392 საგადასახადო მოთხოვნით, ზესტაფონის სოც. დახმარების განყოფილებას, 2007 წლის 16 ივნისის ¹1784 საგადასახადო მოთხოვნით, კლდეეთის თემის საკრებულოს, 2007 წლის 25 ივნისის ¹2673 საგადასახადო მოთხოვნით, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტსა და 2007 წლის 27 ივნისის ¹2595 საგადასახადო მოთხოვნით, ზესტაფონის ადგილობრივ თვითმმართველობას დაერიცხათ ჯარიმა – თითოეულს 200 ლარის ოდენობით – საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დარღვევისათვის, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 137-ე მუხლის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 65-ე მუხლის მიხედვით მუნიციპალიტეტი წარმოადგენდა 2006 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით შესაბამის რაიონში შემავალი თვითმმართველი ერთეულების სამართალმემკვიდრეს, შესაბამისად, მის დაქვემდებარებაში შემავალი სტრუქტურების საგადასახადო დავალიანების ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრებოდა სწორედ ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობას.

საკასაციო სასამართლო საგადასახადო კოდექსის 1.1. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ ეს კოდექსი საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად, განსაზღვრავს საქართველოს საგადასახადო სისტემის ფორმირებისა და ფუნქციონირების ზოგად პრინციპებს, გადასახადის გადამხდელებისა და საგადასახადო ორგანოების სამართლებრივ მდგომარეობას, საგადასახადო სამართალდარღვევის სახეებს, საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის, საგადასახადო ორგანოებისა და მათი თანამდებობის პირების არამართლზომიერ ქმედებათა გასაჩივრების წესსა და პირობებს, საგადასახადო დავის გადაწყვეტის წესს, არეგულირებს საგადასახადო ვალდებულებათა შესრულებასთან დაკავშირებულ სამართალეებრივ ურთიერთობებს. ამავე კოდექსის მე-6 მუხლი ადგენს გადასახადის ცნებას, რომლის თანახმად, გადასახადი არის ამ კოდექსის მიხედვით საქართველოს სახელმწიფო, აფხაზეთისა და აჭარის რესპუბლიკებისა და ადგილობრივ ბიუჯეტში სავალდებულო, უპირობო ფულადი შენატანი, რომელსაც იხდის გადასახადის გადამხდელი, გადახდის აუცილებელი, არაეკვივალენტური და უსასყიდლო ხასიათიდან გამომდინარე.

საგადასახადო ვალდებულების შესრულება წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელის ერთ-ერთ ძირითად ვალდებულებას და იგი შესრულებული უნდა იქნეს დადგენილი პროცედურით, წესით, დათქმულ დროსა და ვადაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსი ადგენს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულებისათვის შესაბამის სანქციებს, რაც განსახილველ შემთხვევაში საგადასახდო კოდექსის 137-ე მუხლის მიხედვით შეადგენს 200 ლარს.

საგადასახადო კოდექსის 80.1 მუხლის მიხედვით “საგადასახადო მოთხოვნა” არის საგადასახადო ორგანოს მიერ მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი წესით გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც წარედგინება გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს, ამასთან მისი შესრულება სავალდებულოა ამ კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით. ამავე კოდექსით რეგლამენტირებულია საგადასახდო მოთხოვნის გამოცემის პროცედურა, ფორმა და წესი.

საგადასახადო კოდექსის 137-ე მუხლი განსაზღვრავს საგადასახადო ორგანოსათვის ინფორმაციის წარდგენის ვალდებულებას და ადგენას საგადასახადო ორგანოსათვის ამ კოდექსით დადგენილი წესით მოთხოვნილი ინფორმაციის, აგრეთვე ქონების ნუსხის მითითებულ ვადაში წარუდგენლობის სანქციას, რაც შეადგენს 200 ლარს. ამავე კოდექსის 218-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით ამავე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული პირი _ საგადასახადო აგენტი, რომელიც არის იურიდიული პირი, საწარმო/ორგანიზაცია ან მეწარმე ფიზიკური პირი, საგადასახადო წლის დამთავრებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში ვალდებულია საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოს, აგრეთვე ამ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად შემოსავლების მიმღებ პირს, მისი მოთხოვნისამებრ, გაუგზავნოს ცნობა ამ პირის სარეგისტრაციო ნომრის, მისი დასახელების ან გვარისა და სახელის, საცხოვრებელი ადგილის მისამართის, საანგარიშო წლისათვის შემოსავლის საერთო თანხისა და დაკავებული გადასახადის საერთო თანხის მითითებით.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას დარღვეულია სსსკ-ის 105.2. მუხლის მოთხოვნები, რომლის მიხედვით, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოცემული საქმის განხილვისას სასამართლოს სრულყოფილად არ გამოუკვლევია საქმის მასალები, საქმეზე შეკრებილ მტკიცებულებებს კი არ მიეცა ობიექტური შეფასება, შესაბამისად, სასამართლოს დასკვნები სრულიად დაუსაბუთებელია როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით.

სააპელაციო სასამართლომ ისე მიიღო გადაწყვეტილება და ჩამოაყალიბა დასკვნა სარჩელის უსაფუძვლობის შესახებ, რომ შეფასება არ მისცა საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე ფაქტს, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს საქმის განხილვისას უნდა ემსჯელა ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობას, საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული 218.3 “ვ” ქვეპუნქტით დადგენილი ვალდებულების შესრულება _ საგადასახადო ორგანოსათვის ინფორმაციის წარდგენა _ ეკისრება, როგორც ლიკვიდირებული სტრუქტურული ერთეულების სამართალმემკვიდრეს, თითოეული სამართალდარღვევისათვის 200 ლარის ოდენობით, თუ მას საგადასახადო ვალდებულების შესრულება ეკისრება მხოლოდ 2007 წლის 27 ივნისის ¹2595 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლომ შეფასება უნდა მისცეს იმ ფაქტს და იმსჯელოს, სახეზეა ლიკვიდირებული სტრუქტურული ერთეულების სამართალმემკვიდრეობის წესით წარმოშობილი ვალდებულება, რა შემთხვევაშიც ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობა, როგორც თითოეული ლიკვიდირებული სტრუქტურის სამართალმემკვიდრე ვალდებულია შეასრულოს საგადასახადო მოთხოვნით დაკისრებული პაუხისმგებლობა, თუ ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობას ეკისრება მხოლოდ ერთი საგადასახადო მოთხოვნით დაკისრებული 200 ლარის გადახადა.

დასკვნის სახით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა დაადგინოს, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობას საგადასახადო კოდექსის 218.3 “გ” პუნქტის საფუძველზე საგადასახადო ორგანოსათვის ევალებოდა ერთი ინფორმაციის წარდგენა, თუ ის ვალდებული იყო საგადასახადო ორგანოსათვის წარედგინა ლიკვიდირებული სტრუქტურული ერთეულების შესახებ ინფორმაცია, თითოეული მათგანისათვის ცალ-ცალკე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით, ოფიციალობის პრინციპის საფუძველზე მოიპოვოს მტკიცებულებები, რათა სარწმუნოდ დადგინდეს საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, თუ საგადასახადო მოთხოვნები გამოცმულია ლიკვიდირებული თვითმმართველი ერთეულების მიმართ, მათი უკვე არარსებობის პირობებში, ამგვარ ვითარებაში ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უნდა მოხდეს თუ არა ფაქტობრივად არარსებული საგადასახადო აგენტების მიმართ დარიცხული გადასახადების გაუქმება, რამდენადაც იმ ვითარებაში, როცა საგადასახადო მოთხოვნები გაგზავნილია ლიკვიდირებული სტრუქტურული ერთეულების მიმართ, შესაბამისად მათ ერიცხებათ სანქცია, ხოლო ამ სტრუქტურების სამართლმემკვიდრეობა სწორედ ზესტაფონის მუნიციპალიტეტს ეკისრება, სამომავლოდ, ეს უკანასკნელი, როგორც აქტივების და პასივების სამართალმემკვიდრე, შესაძლებელია კვლავ გახდეს საგადასახადო მოთხოვნით დაკისრებული გადასახდის გადახდის ვალდებული სუბიექტი, რამდენადაც საგადასახადო მოთხოვნის _ აქტის ადრესატების კანონით გათვალისწინებული ვალდებულებების შეუსრულებლობა, სამართალმემკვიდრეობის წესით სწორედ ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობას გადაეცა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 412.2 მუხლის შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია. შესაბამისად, სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებით, კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზესტრაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.