ბს-534-514(კ-10) 22 ივლისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა

კასატორი (მოპასუხე) – ქ. თბილისის მერია, წარმომადგენელი _ ნ. ს-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს ,,...”, დირექტორი _ მ. მ-ძე, წარმომადგენელი _ რ. ბ-ოვი

მესამე პირები _ 1) თბილისის არქიტექტურის სამსახური, წარმომადგენელი _ ი. შ-ძე; 2) შპს ,,...", წარმომადგენელი _ გ. შ-ძე; 3) სს ,,...”

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 8 დეკემბრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 5 იანვარს შპს ,,...” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის – ქ. თბილისის მერიისა და შპს ,,...” მიმართ, ქ. თბილისის მერიის 2008 წლის 27 ნოემბრის ¹2094 განკარგულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

მოსარჩელის განმარტებით, ქ. თბილისის მერიის 2008 წლის 27 ნოემბრის ¹2094 განკარგულებით შპს ,,...” ადმინისტრაციული საჩივარი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2007 წლის 6 ნოემბრის ¹ნ/1064 ბრძანება, შპს ,,...” მის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე სავაჭრო-საყოფაცხოვრებო მომსახურების ობიექტის მშენებლობის ნებართვის მინიჭების შესახებ; ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურს საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი საკითხების გამოკვლევის შემდეგ ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა; ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის 2008 წლის 17 ოქტომბრის ¹1048 განკარგულება.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული განკარგულების თანახმად, შპს ,,...” მიწის ნაკვეთზე ახალი შენობის აშენების შემთხვევაში შპს ,,...” პირდაპირი და უშუალო ზიანი ადგებოდა, ვინაიდან, ამ შემთხვევაში შპს ,,...” გასართობი ცენტრის ფასადის განაპირა 5-მეტრიანი სიგრძის ფრაგმენტი დაიფარებოდა.

მოსარჩელის განმარტებით, შპს ,,...” კუთვნილ მიწაზე განთავსებული კომერციული დანიშნულების შენობა, თავისი კონფიგურაციით, მიწის ნაკვეთის ფართობითა და ხაზოვანი ზომებით არ არღვევდა ქ. თბილისის საკრებულოს 2001 წლის 1 აგვისტოს ¹... გადაწყვეტილებით განსაზღვრულ ქ. თბილისის ტერიტორიების განაშენიანებისა და გამოყენების პარამეტრებს, შესაბამისად, ,,იძულებით შეუსაბამო” სტატუსის მიკუთვნებაც არამართებული იყო. ამასთან, მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ახალი პროექტის მიხედვით ასაშენებელი ობიექტი არ ეწინააღმდეგებოდა არსებული განაშენიანების გეგმარებას, სივრცით-მოცულობით და ესთეტიკურ პარამეტრებს. მოსარჩელის განმარტებით, ქ. თბილისის მერიის შესაბამისი სამსახურის მიერ, მათ კუთვნილ ტერიტორიას მიენიჭა საშუალო ინტენსივობის საზოგადოებრივ_ საქმიანი (შერეული) ზონის სტატუსი. აღნიშნული სტატუსის მქონე ზონაში კი ქ. თბილისის საკრებულოს 2001 წლის 1 აგვისტოს ¹8-13 გადაწყვეტილებით, სპეციალურ ზონალურ ნებართვას საჭიროებდნენ ის მრავალფუნქციური შენობები, რომელთა კ-2=4.0, ხოლო შპს ,,...” შემთხვევაში კ-2=3.0, შესაბამისად მათი ობიექტი სპეციალურ ზონალურ ნებართვას არ საჭიროებდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 იანვრის საოქმო განჩინებით შპს ,,...’’ ამოირიცხა მოპასუხეთა სიიდან და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში ჩაება მესამე პირად. ამავე საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ საქმეში მესამე პირად ასევე ჩაება სსიპ არქიტექტურის სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილებით შპს ,,...” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის 2008 წლის 27 ნოემბრის ¹2094 განკარგულება; მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს შესაბამისი გარემოებების შესწავლისა და შეფასების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: შპს ,,...” სახელზე რეგისტრირებული ქ. თბილისში, ... ქ. ¹8-ში მდებარე 100 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 82კვ.მ-ს ძველი შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი წარმოადგენდა. ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურმა 2007 წლის 7 თებერვლის ბრძანების საფუძველზე მიიღო გადაწყვეტილება ქ. თბილისში, დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონში, ... ქ. ¹..., შპს ,,...” კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე მდებარე ამორტიზებული შენობის დანგრევისა და მის ნაცვლად ორსართულიანი შენობის მშენებლობის პროექტის დასამუშავებლად ქალაქთმშენებლობის პირობების გაცემასთან დაკავშირებით საჯარო ადმინისტრაციული წარმოებით საქმის განხილვის თაობაზე. ამასთან, ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2007 წლის 8 მაისის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე შეთანხმდა ქალაქთმშენებლობის პირობები, რომლის შესაბამისად, აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნა განაშიანების საშუალო ინტენსივობის საზოგადოებრივ-საქმიან (შერეულ) ზონას.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოებაც, რომ ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის ¹03/938 ბრძანებით შეთანხმდა შპს ,,...” კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე სავაჭრო-საყოფაცხოვრებო მომსახურების ობიექტის არქიტექტურული პროექტი, ხოლო ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2007 წლის 6 ნოემბრის ¹ნ/1064 ბრძანების თანახმად, შპს ,,...”-ს კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე გაიცა მშენებლობის ნებართვა. აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე, მიშენების ფართი განისაზღვრა 100 კვ.მ-ით და ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ გაიცა ¹... მშენებლობის სანებართვო მოწმობა.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ქ. თბილისის მერიის 2008 წლის 27 ნოემბრის ¹2094 განკარგულებით შპს ,,...”-ის ადმინისტრაციული საჩივარი დაკმაყოფილდა; ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურს საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი საკითხების გამოკვლევის შემდეგ ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა.

ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 3 დეკემბრის ¹1607 ბრძანებით 2009 წლის 21 დეკემბრამდე გაუგრძელდა ვადა ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2007 წლის 6 ნოემბრის ¹... მშენებლობის ნებართვას და სანებართვო მოწმობას. ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 დეკემბრის ¹... ბრძანებით კი შპს ,,....” უარი ეთქვა მშენებლობის ნებართვის გაცემაზე.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, ,,სივრცითი მოწყობისა და ქალაქმშნებლობის საფუძვლების შესახებ” საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი და მე-3 პუნქტების თანახმად, დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებებისა და წესების, აგრეთვე მიწათსარგებლობის მოქმედების არეალში მოქცეული მიწის ნაკვეთები და შენობა-ნაგებობები, რომლებიც არ შეესაბამებოდნენ განაშენიანების ნებადართულ სახეობებს, ქალაქთმშენებლობით და მოცულობით-სივრცით მოთხოვნებს იძენდნენ შეუსაბამო მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების სტატუსს, აღნიშნულ სტატუსს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო ანიჭებდა. შეუსაბამო მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების შემდგომი განვითარება (ტერიტორიის გაფართოება, ფუნქციის შეცვლა, რეკონსტრუქცია) ხორციელდებოდა მხოლოდ შეუსაბამობის შემცირების პირობით. დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებისა და წესების, აგრეთვე მიწათსარგებლობის გეგმების მოქმედების არეალში მოქცეული მიწის ნაკვეთები და შენობა-ნაგებობები, რომლებიც თავისი მახასიათებლებით (ფართობი, კონფიგურაცია) არ შეესაბამებოდნენ ზონის განაშენიანების რეგულირების წესების მოთხოვნებს და შესაბამისობის უზრუნველყოფა შეუძლებელი იყო, იძენდნენ განპირობებული (იძულებითი) შეუსაბამო მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების სტატუსს.

საქალაქო სასამართლომ ასევე მიუთითა ქ. თბილისის საკრებულოს 2001 წლის 1 აგვისტოს ¹8-13 გადაწყვეტილების 24-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანხმად, უფლებრივი ზონირების სავალდებულო რუკების, როგორც ადგილობრივი სამართლებრივი აქტების მიღების შემდგომ უფლებრივი ზონირებით მოცული ტერიტორიების ფარგლებში არსებული ის ცარიელი მიწის ნაკვეთები, შენობები და ნაგებობები, რომლებიც არ პასუხობდნენ ამ წესების მოთხოვნებს, იძენდნენ შეუსაბამო უძრავი ობიექტების იურიდიულ სტატუსს. ამავე მუხლის მე-3 და მე-6 პუნქტების თანახმად კი შეუსაბამო უძრავი ობიექტების შემდგომი განვითარება (ტერიტორიის გაფართოება, ფუნქციის შეცვლა, შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქცია) მხოლოდ ამ წესებისა და უფლებრივი ზონირების სავალდებულო რუკებით განსაზღვრული მოთხოვნების დაკმაყოფილების მიმართულებით უნდა განხორციელებულიყო. დასაშვები იყო შეუსაბამო უძრავი ობიექტების მხოლოდ ისეთი ექსპლუატაცია და რემონტი, რომელიც არ ზრდიდა შეუსაბამობის არსებულ ხარისხს, ხოლო იმ შემთხვევებში, როდესაც შეუსაბამო სტატუსის მქონე მიწის ნაკვეთი უშუალოდ ესაზღვრებოდა სხვა მიწის ნაკვეთებს, დაუშვებელი იყო მისი გაფართოება, ხელახალი გამიჯვნა მეზობელი ნაკვეთის ტერიტორიის ხარჯზე, თუ ეს არ იყო დაკავშირებული ნაკვეთის რეგლამენტით განსაზღვრულ მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოყვანასთან. შეუსაბამო იურიდიული სტატუსის მქონე უძრავი ობიექტების და განაშენიანებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი ქმედება გამონაკლისი შემთხვევების გარდა, საჭიროებდა სპეციალურ (ზონალურ) შეთანხმებას.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს ¹140 დადგენილებაზე და განმარტა, რომ მშენებლობის ნებართვის გაცემა მოიცავდა სამ სტადიას, რომელთაგან თითოეულზე დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული წარმოება მიმდინარეობდა. ამასთან, წინა სტადიით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოების დასრულებისა და მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემდეგ ნებართვის მაძიებელს ადმინისტრაციული წარმოების შემდგომი სტადიიდან დაწყება შეეძლო. საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამავე დადგენილების მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის ,,გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე, მშენებლობის ნებართვის გაცემა მესამე და დამასრულებელ სტადიას წარმოადგენდა. პირველ და მეორე სტადიას კი ქალაქმშენებლობითი პირობების დადგენა და არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმება წარმოადგენდა.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში ქალაქთმშენებლობის პირობების დადგენისა და არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმების შემდეგ გაიცა მშენებლობის ნებართვა, რომელიც აღმჭურველ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს წარმოადგენდა.

საქალაქო სასამართლომ ასევე მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მე-4 ნაწილზე და განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში დაუშვებელი იყო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ვინაიდან, შპს ,,...” კანონიერი ნდობა გააჩნდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული მშენებლობის ნებართვის მიმართ.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო გამოეკვლია მშენებლობის განხორციელების შემთხვევაში, შპს ,,...” შენობის ფასადის რა ნაწილი დაიფარებოდა და არსებითად რამდენად დაირღვეოდა მისი კანონიერი ინტერესი. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს ამ მიმართულებით ფაქტობრივი გარემოებები არ გამოუკვლევია.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაარღვია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 პუნქტისა და 96-ე მუხლის მოთხოვნები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 6 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება სს ,,...”.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 8 დეკემბრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტზე და სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 8 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორმა მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის მერიის მიერ აღნიშნულ საკითხზე სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელი იყო, რადგან მან როგორც ზემდგომმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ გარემოებათა გამოკვლევის საფუძვლით ბათილად ცნო ქვემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს აქტი და მას ახალი აქტის გამოცემა დაავალა. ქ. თბილისის მერიას ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა არ შეეძლო, ვინაიდან, მშენებლობის ნებართვის გაცემა უშუალოდ ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის კომპეტენციას წარმოადგენდა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ,,სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ” საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტი, რომლის თანახმად, დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებებისა და წესების, აგრეთვე მიწათსარგებლობის გეგმების მოქმედების არეალში მოქცეული მიწის ნაკვეთები და შენობა-ნაგებობები, რომლებიც არ შეესაბამებოდნენ განაშენიანების ნებადართულ სახეობებს, ქალაქთმშენებლობით და მოცულობით-სივრცით მოთხოვნებს, იძენდნენ შეუსაბამო მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგეობების სტატუსსს, რომელსაც ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო ანიჭებდა, თუმცა კანონი იძულებით შეუსაბამო ობიექტის მისანიჭებლად ცალკე ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას ადმინისტრაციულ ორგანოს არ ავალდებულებდა.

კასატორის განმარტებით სააპელაციო სასამართლომ არ მიუთითა იმ კონკრეტულ ნორმაზე, რომელიც ადმინისტრაციულ ორგანოს იძულებით შეუსაბამო ობიექტის სტატუსის მინიჭებასთან დაკავშირებით ცალკე ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას ავალდებულებდა.

კასატორმა ასევე მიუთითა ,,სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ” საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებებისა და წესების, აგრეთვე მიწათსარგებლობის გეგმების მოქმედების არეალში მოქცეული მიწის ნაკვეთები და შენობა-ნაგებობები, რომლებიც თავისი მახასიათებლებით (ფართობი, კონფიგურაცია) არ შეესაბამებოდნენ ზონის განაშენიანების წესების მოთხოვნებს და შესაბამისობის უზრუნველყოფა შეუძლებელი იყო, იძენდნენ განპირობებული (იძულებითი) შეუსაბამო მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების სტატუსს, ხოლო ,,ქ. თბილისის ტერიტორების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების შესახებ” ქ. თბილისის საკრებულოს 2001 წლის 1 აგვისტოს ¹8-13 გადაწყვეტილებით, ქ. თბილისის ტერიტორიების ფარგლებში არსებული ის ცალკეული მიწის ნაკვეთები, შენობა-ნაგებობები, რომლებიც უნდა აკმაყოფილებდნენ ამ გადაწყვეტილებით გათვალისწინებულ პირობებს საჭიროებდნენ შესაბამისი ორგანოს მიერ ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების ინდივიდუალური პარამეტრების დადგენას, რომლის დროსაც გასათვალისწინებელი იყო ამ ტერიტორიების ეფექტური გამოყენების შესაძლებლობა, არსებული განაშენიანების გეგმარებითი, მოცულობით-სივრცითი პარამეტრები, სხვა მესაკუთრეთა ინტერესები და ა.შ.

კასატორმა აღნიშნა, რომ ზემოაღნიშნული ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე, შპს ,,...” საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი იძულებით შეუსაბამო უძრავ ობიექტს წარმოადგენდა. კასატორმა ასევე აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდებოდა, რომ შპს ,,...” საკუთრებაში არსებულ 100 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ჰქონდა 82 კვ.მ შენობა_ნაგებობა, ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ 2007 წლის 6 ნოემბრის ¹... მშენებლობის ნებართვით კი შენობა-ნაგებობების ფართი გაიზარდა 100 კვ.მ-მდე, რაც სპეციალურ (ზონალურ) შეთანხმებას საჭიროებდა, რადგან ,,ქ. თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების შესახებ” ქ. თბილისის საკრებულოს 2001 წლის 1 აგვისტოს ¹8-13 გადაწყვეტილების 34-ე მუხლის მე-4 პუნქტი განსაზღვრავდა, რომ დაუშვებელი იყო შეუსაბამო უძრავი ობიექტის ისეთი ექსპლუატაცია და რემონტი, რომელიც ზრდიდა შეუსაბამობის ხარისხს, ხოლო ამავე მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად კი შეუსაბამო იურიდიული სტატუსის მქონე უძრავი ობიექტების გამოყენებასა და განაშენიანებათან დაკავშირებული ნებისმიერი ქმედება სპეციალურ (ზონალურ) შეთანხმებას საჭიროებდა.

კასატორის განმარტებით, აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით შპს ,,...” მშენებლობის განსახორციელებლად სპეციალური ნებართვა ესაჭიროებოდა, მხოლოდ მისი მიღების შემდეგ იქნებოდა იგი უფლებამოსილი სამშენებლო საქმიანობა ეწარმოებინა. აღნიშნულიდან გამომდინარე ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახური ვალდებული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, გამოეკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და ნებართვა გაეცა გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.

კასატორმა აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის მერიის მიერ კანონის შესაბამისად შესწავლილი და გამოკვლეული იყო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე დასაშვებად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2010 წლის 24 ივნისს, 12:30 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: შპს ,,...” სახელზე რეგისტრირებული ქ. თბილისში, ... ქ. ¹8-ში მდებარე 100 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 82 კვ.მ-ს ძველი შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი წარმოადგენდა (ტ. I, ს.ფ. 117). ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურმა 2007 წლის 7 თებერვლის ბრძანების საფუძველზე მიიღო გადაწყვეტილება ქ. თბილისში, ... რაიონში, .... ¹8-ში, შპს ,,...” კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე მდებარე ამორტიზებული შენობის დანგრევისა და მის ნაცვლად ორსართულიანი შენობის მშენებლობის პროექტის დასამუშავებლად, ქალაქთმშენებლობის პირობების გაცემასთან დაკავშირებით საჯარო ადმინისტრაციული წარმოებით საქმის განხილვის თაობაზე (ტ. I, ს.ფ. 124). ამასთან, ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2007 წლის 8 მაისის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე შეთანხმდა ქალაქთმშენებლობის პირობები, რომლის შესაბამისად, აღნიშნული ტერიტორია განაშიანების საშუალო ინტენსივობის საზოგადოებრივ-საქმიან (შერეულ) ზონას მიეკუთვნა (ტ. I, ს.ფ. 112-128). ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2007 წლის 4 სექტემბრის ¹03/938 ბრძანების საფუძველზე შეთანხმდა შპს ,,...” კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე სავაჭრო-საყოფაცხოვრებო მომსახურების ობიექტის არქიტექტურული პროექტი (ტ. I, ს.ფ. 110), ხოლო ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2007 წლის 6 ნოემბრის ¹... ბრძანების თანახმად, შპს ,,...”-ს კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე გაიცა მშენებლობის ნებართვა. აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე, მიშენების ფართი განისაზღვრა 100 კვ.მ-ით და ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ გაიცა ¹... მშენებლობის სანებართვო მოწმობა (ტ I, ს.ფ. 108-109).

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებასაც, რომ ქ. თბილისის მერიის 2008 წლის 27 ნოემბრის ¹... განკარგულებით შპს ,,...”-ის ადმინისტრაციული საჩივარი დაკმაყოფილდა; ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურს საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი საკითხების გამოკვლევის შემდეგ ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა (ტ.I, ს.ფ.14).

ამასთან, ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 3 დეკემბრის ¹1607 ბრძანების საფუძველზე 2009 წლის 21 დეკემბრამდე გაუგრძელდა ვადა ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2007 წლის 6 ნოემბრის ¹... მშენებლობის ნებართვას და სანებართვო მოწმობას (ტ. I, ს.ფ. 48), ხოლო ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 დეკემბრის ¹... ბრძანების საფუძველზე შპს ,,...” უარი ეთქვა მშენებლობის ნებართვის გაცემაზე (ტ. I, ს.ფ. 52).

საკასაციო სასამართლო ასევე დადგენილად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 დეკემბრის ¹1838 ბრძანება მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია. მოცემულ საქმეზე დავის საგანს მხოლოდ ქ. თბილისის მერიის 2008 წლის 27 ნოემბრის ¹2094 განკარგულება წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქალაქო სასამართლოს მიერ სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობილი ქ. თბილისის მერიის 2008 წლის 27 ნოემბრის ¹2094 განკარგულებით, თავის მხრივ, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2007 წლის 6 ნოემბრის ¹ნ/1064 ბრძანება და ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურს საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი საკითხების გამოკვლევის შემდეგ ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე რომლის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს იგი და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენება სასამართლოს შეუძლია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე და ეს გარემოებები იმდენად არსებითი მნიშვნელობისაა, რომ მათი შემოწმება და შეფასება სასამართლოსათვის შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით რეგლამენტირებული საპროცესო ნორმის გამოყენებისას სასამართლომ უნდა დაასაბუთოს, თუ რატომ არის მისთვის შეუძლებელი საქმის გარემოებების გამოკვლევა და სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტა, ასევე _ ის გარემოება, რომ კონკრეტული გარემოებების გამოკვლევა და შეფასება შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას წარმოადგენს, რის გამოც სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, გამოიკვლიოს და სათანადოდ შეაფასოს საქმის გარემოებები, რომ აღნიშნულით იგი შესაძლებელია შეიჭრას მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებაში.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ისე გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, რომ არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ იყო აუცილებელი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის ნორმის გამოყენება და რატომ იყო სასამართლოსათვის შეუძლებელი, თვითონ გამოეკვლია საქმის გარემოებები და სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტით, საქმეზე დასაბუთებული გადაწყვეტილება მიეღო, ასევე _ თუ რატომ განეკუთვნებოდა კონკრეტული გარემოებების გამოკვლევა და შეფასება მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქალაქო სასამართლომ, შემდგომ კი სააპელაციო სასამართლომ ისე დაავალა ქ. თბილისის მერიას შესაბამისი გარემოებების შესწავლისა და შეფასების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, რომ არ უმსჯელია, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, საერთოდ იყო თუ არა ქ. თბილისის მერია უფლებამოსილი განეხორციელებინა აღნიშნული ქმედებები.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ქ. თბილისის მერიას მშენებლობის ნებართვის გაცემის სპეციალური უფლებამოსილება არ გააჩნდა, ვინაიდან, აღნიშნული უფლებამოსილება ქ. თბილისის მერიის 2007 წლის 12 ოქტომბრის ¹51 ბრძანების საფუძველზე დამტკიცებული ,,ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის დებულების” მე-2 მუხლის ,,ვ” ქვეპუნქტის თანახმად, ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურს ჰქონდა მინიჭებული. ქ. თბილისის მერიამ, როგორც ზემდგომმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ გარემოებათა გამოკვლევის საფუძვლით ბათილად ცნო ქვემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს აქტი და მას ახალი აქტის გამოცემა დაავალა.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა სამართლებრივი ნორმა, რომელიც თავისი შინაარსით ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების იდენტურია და სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნო განკარგულება, რომლის საფუძველზეც თავის მხრივ, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2007 წლის 6 ნოემბრის ¹... ბრძანება და ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურს საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი საკითხების გამოკვლევის შემდეგ ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენებისას ყურადღების მიღმა დარჩა მთავარი საკითხი _ ხსენებული აქტის კანონიერების შემოწმება მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, ანუ სააპელაციო სასამართლოს არსებითად არ უმსჯელია ხსენებული სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე. ამ შემთხვევაში სარჩელის საგანზე არსებითად მსჯელობისა და მოცემული დავის გადაწყვეტის მიზნით, დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან სასარჩელო მოთხოვნების სამართლებრივ საფუძვლიანობაზე მსჯელობას, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისა და ამ გარემოებებთან დაკავშირებული მტკიცებულებების სრულყოფილი გამოკვლევის თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა გამოიყენოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილება, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული საქმის განხილვისას მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, ამასთან სასამართლო უფლებამოსილია თავისი ინიციატივით მიიღოს გადაწყვეტილება დამატებითი ინფორმაციის ან მტკიცებულების წარმოსადგენად. ამავე კოდექსის მე-19 მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გარდა, სასამართლო უფლებამოსილია საკუთარი ინიციატივითაც შეაგროვოს ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ უნდა მოიპოვოს შესაბამისი მტკიცებულებები და დაადგინოს თუ რამდენად საფუძვლიანია შპს ,,...” სასარჩელო მოთხოვნა და არსებობს თუ არა ქ. თბილისის მერიის 2008 წლის 27 ნოემბრის ¹2094 განკარგულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი _ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და შესაბამისად, არ მისცა მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება, რის გამოც სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 8 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.