ბს-678-656(3კ-10) 2 მარტი, 2011წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე, (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ქადაგიძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი – გ. ილინა

კასატორები (მოპასუხეები) – სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი, სსიპ შემოსავლების სამსახური და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – შპს “...”

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.10.09წ. გადაწყვეტილება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს “...” 11.04.08წ. სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიმართ, რომლითაც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის 20.11.07წ. ¹748 საგადასახადო მოთხოვნის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 14.02.08წ. ¹291 ბრძანების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 24.03.08წ. ¹05-04/2764 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 20.11.07წ. საგადასახადო მოთხოვნით მისთვის ცნობილი გახდა, რომ საბაჟო დამუშავების ოპერაციის განყოფილებას 19.11.07წ. შეუდგენია კამერალური შემოწმების აქტი, რომლითაც დაადგინა შპს “...” მიერ 11.10.06წ. ¹13266 სატვირთო-საბაჟო დეკლარაციაში საბაჟო გადასახადების თანხის შემცირების ფაქტი და შპს “...”-ს დაერიცხა საბაჟო გადასახდელი ძირითადი თანხა _ 6546,28 ლარი, ჯარიმა _ 1636.57 ლარი, საურავი _ 1713,81 ლარი, სულ _ 9896,66 ლარი. კამერალური საგადასახადო შემოწმება ისე ჩატარდა, რომ საგადასახადო კოდექსის 112.1 მუხლის შესაბამისად გადასახადის გადამხდელისგან მიღებული არ ყოფილა ახსნა-განმარტება და არ ჩატარებულა სააღრიცხვო დოკუმენტაციის ანალიზი. არც საგადასახადო ორგანოს ხელმძღვანელს და არც მის მოადგილეს არ გამოუციათ წერილობითი ბრძანება კამერალური საგადასახადო შემოწმების ჩატარების შესახებ. საგადასახადო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად საგადასახადო ორაგნოს უნდა ეცნობებინა გადასახადის გადამხდელისათვის კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად წარდგენილ დოკუმენტებში გამოვლენილი შეცდომების შესახებ, რათა შპს “...” მისცემოდა შესაძლებლობა ამ დოკუმენტაციაში შეეტანა შესაბამის შესწორება და საგადასახადო კოდექსის 71.4 მუხლის შესაბამისად აღარ დაეკისრებოდა საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა. საბაჟო კონტროლის გავლის შედეგად 11.10.06წ. საბაჟო ორგანომ დაკლარაციას დაუსვა ¹0999 ბეჭედი “გაშვება ნებადართულია”, რაც ადასტურებს იმას, რომ შემოწმების შედეგად არ გამოვლინდა საბაჟო კანონმდებლობის დარღვევები, შესრულებული იყო საბაჟო დამუშავების შესაბამისი ოპერაციის პირობები. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ნებისმიერი უკვე შემოწმებული პერიოდის ხელმეორედ შემოწმება დაუშვებელია “სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ” საქართველოს კანონის გათვალისწინების გარეშე, რაც ასევე დარღვეულ იქნა მოპასუხის მიერ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 04.12.08წ. გადაწყვეტილებით მოსარჩელე შპს “...” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის შესაბამისად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის ¹748 საგადასახადო მოთხოვნა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 14.02.08წ. ¹291 ბრძანება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 24.03.08წ. ¹05-04/2764 გადაწყვეტილება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალურ ცენტრს და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს დაევალა, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცენ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები გადაწყვეტილოების ჩაბარებიდან ერთი თვის ვადაში. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.10.09წ. გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 04.12.08წ. გადაწყვეტილება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისათვის საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის დავალების ნაწილში, დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო პალატა სრულად დაეთანხმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ იმას, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის’’ 20.11.07წ. ¹748 საგადასახადო მოთხოვნით შპს “...”-ს დაერიცხა საბაჟო გადასახდელი ძირითადი თანხა _ 6546,28 ლარი, ჯარიმა _ 1636.57 ლარი, საურავი _ 1713,81 ლარი, სულ _ 9896,66 ლარი, საფუძველი: საბაჟო კოდექსის 254-ე მუხლის, საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 132-ე მუხლები, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანება ¹45 – 12/01/06, რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთი”-ს საბაჟო დამუშავების ოპერაციის განყოფილების უფროსის მ/შემსრულებლის ¹9347 სამსახურებრივი ბარათი, რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთის” 2007 წლის 19 ნოემბრის კამერალური შემოწმების აქტი ¹18/2007, 2006 წლის 11 ოქტომბრის ¹A 13266 სატვირთო-საბაჟო დეკლარაციაში თანხის შემცირება. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები გამოცემულია კანონის არასწორი გამოყენებისა და განმარტების საფუძველზე, გასაჩივრებული აქტების გამოცემის დროს მოქმედი საქართველოს საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტი და მისი შესაბამისი საბაჟო ორგანოები საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში ახორციელებენ დაქვემდებარებულ პირთა საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის შემოწმებას, აგრეთვე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის IV_VI კარებით საგადასახადო ორგანოებისათვის დადგენილი წესით საბაჟო გადასახადების ადმინისტრირებას. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 12.01.06წ. ¹45 ბრძანების მე-11 პუნქტით, საქართველოს საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლის საფუძველზე, კამერალური შემოწმების აქტი დგება და პირს ერიცხება სანქციები განსაზღვრული წესით, კერძოდ, საბაჟო ორგანოები სარგებლობენ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის VII კარით. მიუხედავად იმისა, რომ მინისტრის აღნიშნული ბრძანება მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის VII კარით განსაზღვრული სანქციების გამოყენების შესაძლებლობაზე, საქართველოს საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლი არ შეიცავს მითითებას საგადასახადო კოდექსის მე-7 კარზე და ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებს იმავე კოდექსის IV_VI კარებზე. ამასთან, საგადასახადო კოდექსის მე-7 კარი განსაზღვრავს არა უშუალოდ ადმინისტრირების, არამედ სანქცია-საურავების გამოყენების წესს, განსხვავებით იმავე კოდექსის IV_VI კარებისა. დასახელებული გარემოების გათვალისწინებით, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების მიერ, სარჩელზე უარის თქმის საფუძვლად, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 12.06.06წ. იანვრის ¹45 ბრძანებაზე აპელირება და ჩათვალა, რომ ვინაიდან სახეზე იყო ნორმატიულ აქტებს შორის წინააღმდეგობა, მოცემულ შემთხვევაში “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის 25-ე მუხლის დანაწესი გამორიცხავდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-7 კარით, კერძოდ 129-ე და 132-ე მუხლებით გათვალისწინებული სანქციის გამოყენების შესაძლებლობას. ამდენად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ სადავო აქტების გამოცემა განხორციელდა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის (53-ე, 96-ე მუხლების) მოთხოვნათა დაუცველად. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადმინისტრაციულ ორგანოს _ თბილისის რეგიონალურ ცენტრს, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის მომენტისათვის მოქმედი საკანონმდებლო აქტების გამოყენებით უნდა მოეხდინა საკითხის ხელახალი შესწავლა და ყველა არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებისა და საკანონმდებლო ნორმების შეჯერების საფუძველზე გამოეცა ახალი აქტები სადავო საკითხთან მიმართებაში. ამასთანავე სააპელაციო პალატამ გაიზიარა აპელანტის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა გამოყენებული ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლი, ვინაიდან საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 14.02.08წ. ბრძანება წარმოადგენს მოსარჩელის მიერ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის’’ 20.11.07წ. ¹748 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის მოთხოვნის თაობაზე საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილებას. შესაბამისად, ქვემდგომი საგადასახადო ორგანოს მიერ გამოცემულ ახალ აქტზე მხარეთა მიერ საჩივრის წარუდგენლობის პირობებში, შემოსავლების სამსახური მოკლებულია შესაძლებლობას გამოსცეს ახალი აქტი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.10.09წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა, რომლებმაც აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და მოსარჩელისათვის სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორებმა აღნიშნეს, რომ 11.10.06წ. რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთის” საბაჟო დამუშავების ოპერაციის “ზაჰესის” ჯგუფის მიერ 2006 წელს გაფორმდა შპს “...” სატვირთო საბაჟო ¹13266 დეკლარაცია. აღნიშნულ დეკლარაციაში საქონლის კოდი არასწორად იყო მითითებული. კოდის არასწორმა მითითებამ გამოიწვია საბაჟო გადასახადის შემცირება, რაც აისახა გადასახადებზე, შესაბამისად სხვაობამ საბაჟო გადასახადზე შეადგინა 5547.7 ლარი, ხოლო დღგ-ს გადასახადზე 998.6 ლარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტების მოსმენის და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერების შესწავლის შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე საქმეზე დადგენილად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთის” 10.11.07წ. ¹748 საგადასახადო მოთხოვნით შპს “...”-ს დაერიცხა საბაჟო გადასახადის ძირითადი თანხა – 6546, 28 ლარი, ჯარიმა – 1636,57 ლარი, საურავი – 1713,81 ლარი, სულ – 9896,66 ლარი, საფუძველი: საბაჟო კოდექსის 254-ე მუხლი, საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 132-ე მუხლები, საქართველოს ფინანასთა მინისტრის 12.01.06წ. ¹45 ბრძანება, რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთის” საბაჟო დამუშავების ოპერაციის განყოფილების უფროსის მ.შ. 31.10.07წ. ¹9347 სამსახურებრივი ბარათი, რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთის” 19.11.07წ. ¹18/2007 კამერალური შემოწმების ¹18/2007 აქტი, 11.10.06წ. ¹A 13266 სატვირთო-საბაჟო დეკლარაციაში თანხის შემცირება.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონის მოთხოვნათა დარღვევით გამოცემის შესახებ. დეკლარაციის წარდგენის პერიოდში მოქმედი 14.11.97წ. საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლის მე-2 ნაწილი ითვალისწინებდა საბაჟო ორგანოების კომპეტენციას განეხორციელებიათ კონტროლი დაქვემდებარებულ პირთა საფინანსო–სამეურნეო საქმიანობის შემოწმებაზე, ნორმა შეიცავდა მითითებას საბაჟო გადასახდელის ადმინისტრირებაზე საგადასახადო ორგანოებისათვის დადგენილი წესით იმჟამად მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის IV_VI კარებით. ამდენად, კოდექსის 137-ე მუხლი არ შეიცავდა მითითებას საგადასახადო კოდექსის მე-7 კარზე, რომელიც განსაზღვრავდა სანქცია-საურავების გამოყენების წესს, საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ბლანკეტური ნორმის მითითება საგადასახადო კოდექსის IV-VI კარებზე ითვალისწინებდა ადმინისტრირების წესებს და არა სანქცია-საურავების გამოყენების წესს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის IV_VI კარებით დადგენილი წესები საბაჟო კოდქსის 137-ე მუხლის მე-2 ნაწილში ნახსენებია მხოლოდ საბაჟო გადასახდელების ადმინისტრირებასთან დაკავშირებით. “საქართველოს ფინანასთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებების წარმოების წესის და ფორმების დამტკიცების შესახებ” საქართველოს ფინანასთა მინისტრის 12.01.06წ. ¹45 ბრძანების მე-11 მუხლის მითითება იმის თაობაზე, რომ საქართველოს საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლის საფუძველზე კამერალური შემოწმების აქტით პირს ერიცხება სანქციები (საურავი, ჯარიმა) საგადასახადო კოდექსის VII კარით განსაზღვრული წესით, არ ქმნიდა მოსარჩელის მიმართ სანქციების გამოყენების საფუძველს (სუს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 16.03.10წ. ¹ბს-823-787(კ-09) განჩინება და 07.05.09წ. ¹ბს-1170-1132(3კ-08) განჩინება). იმჟამად მოქმედი “ნორმატიული აქტების შესახებ” 29.10.1996წ. კანონი არ უშვებდა მინისტრის ბრძანებით ისეთი საკითხის გადაწყვეტას, რომლის მოწესრიგებაც საკანონმდებლო აქტით არის გათვალისწინებული, ჯარიმის შეკრება ამავე კანონის მე-10 მუხლის შესაბამისად, სწორედ საკანონმდებლო აქტით მოსაწესრიგებელ საკითხთა რიგს განეკუთვნებოდა. ნორმატიულ აქტებს შორის კოლიზიის დაძლევა, ამავე კანონის 25-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოების მიერ მართებულად გადაწყდა არა კანონქვემდებარე აქტის, არამედ იერარქიულად უფრო მაღალ საფეხურზე მდგომი ნორმატიული აქტის – საბაჟო კოდექსის ნორმის (137-ე მუხლის) საფუძველზე. აღნიშნულს ადასტურებს აგრეთვე 2007 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედებული საქართველოს საბაჟო კოდექსის 254-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, რომლის მიხედვით ამ კოდექსის ამოქმედებამდე დეკლარირებულ საბაჟო რეჟიმებზე ვრცელდება 31.12.1997წ. საბაჟო კოდექსის და მის შესაბამისად გამოცემული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები. შესაბამისად დაუსაბუთებელია საბაჟო კოდექსის 254-ე მუხლის, საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 132-ე მუხლების საფუძველზე სადავო აქტებით დამატებით თანხების დაკისრება.

დაუსაბუთებელია შპს “...”-ის სატვირთო საბაჟო დეკლარაციაში საქონლის კოდის არასწორად მითითება. საქონლის კლასიფიკაციისას საქონლის კოდს განსაზღვრავს დეკლარანტი, რომლის მიერ წარდგენილი დეკლარაციის დამოწმება თავად საბაჟო დამუშავების ჯგუფმა “ზაგესმა” მოახდინა, საბაჟო კონტროლის შედეგი დამოწმდა შტამპით “გაშვება ნებადართულია” და ბეჭდით, რაც მით უფრო განაპირობებს დეკლარაციაში მითითებული კოდის შეცვლის დასაბუთების საჭიროებას. სადავო აქტები არ შეიცავენ ამ მიმართებით რაიმე დასაბუთებას. ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ გადაწყვეტილებები მიღებულია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე და სზაკ-ის 53-ე მუხლის და 96-ე მუხლის მოთხოვნების უგულებელყოფით, რაც სადავო აქტების ბათილად ცნობის და სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე ადმინისტრაციული ორგანოებისათვის ახალი აქტის გამოცემის დავალების საფუძველს წარმოადგენს.

ზემოაღნისნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, რაც სსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე ,393-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანასთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანასთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.10.09წ. გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.