ბს-75-74(კ-11) 3 მაისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ ნ. გოგატიშვილი

კასატორები (მოპასუხეები) _ 1. სსიპ შემოსავლების სამსახური; 2. თბილისის რეგიონალური ცენტრი; წარმომადგენელი _ რ. ტ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ვ. ც-ძე, წარმომადგენელი _ რ. მ-ლი

დავის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 2 სექტემბრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2008 წლის 21 ოქტომბერს ვ. ც-ძემ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიმართ და მოითხოვა ყადაღის დადების შესახებ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 19 დეკემბრის ¹006-854, საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ 2006 წლის 11 თებერვლის ¹006-289 შეტყობინებების ბათილად ცნობა, ი/მ “ვ. ც-ძის” მიმართ დარიცხული ძირითადი დავალიანების – 8748,22 ლარისა და მასზე დარიცხული საურავების გაუქმება და შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 15 ოქტომბრის ¹16-10/27000 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლით:

საქმის გარემოებები:

მოსარჩელე 2001 წლის 5 სექტემბრიდან ახორციელებდა სამეწარმეო-ეკონომიკურ საქმიანობას. იგი იტალიური სს “...” მეშვეობით მონაწილეობდა სამთავრობო პროექტში “...” და პროექტის ფარგლებში ახორციელებდა ...-ის ჰესის სარეაბილიტაციო სამუშაოებს, ამ მიზნით იძენდა საქონელსა და მომსახურებას.

ელექტროენერგეტიკული სექტორის რეაბილიტაციისათვის პარლამენტმა მოახდინა ხელშეკრულებების რატიფიცირება, რის საფუძველზეც უცხოეთის სახელმწიფოების ან/და საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ გაცემული შეღავათიანი კრედიტით დაფინანსებული საქონლის იმპორტი და შესრულებული სამუშაოები თავისუფლდებოდა დამატებითი ღირებლების გადასახადისაგან. ამ ტიპის ხელშეკრულებას წარმოადგენდა იაპონიის “საერთაშორისო ეკონომიკური თანამშრომლობის ფონდსა” და საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროს შორის გაფორმებული საკრედიტო ხელშეკრულება, რომლის თანახმად იაპონური კრედიტით დაფინანსებული პროექტები არ იბეგრებოდა დღგ-ით. აღნიშნული საგადასახადო შეღავათი დადგინდა 1997 წლის საგადასახადო კოდექსით, კერძოდ საგადასახადო კოდექსის 273.15 მუხლით.

მოსარჩელის მითითებით, კომპანია “...” დავალებით განხორციელებული ... ჰესის სარეაბილიტაციო სამუშაოები ფინანსდებოდა სწორედ აღნიშნული კრედიტით, რის გამოც იგი არ იბეგრებოდა დღგ-ით, რაც ასევე დასტურდება საგადასახადო დეპარტამენტის 2001 წლის 29 მაისის ¹03-3-6/1975 წერილით.

ი/მ “ვ. ც-ძე” 2002 წლის 20 თებერვლიდან 2004 წლის 1 თებერვლამდე რეგისტრირებული იყო დღგ-ს გადამხდელად, ვინაიდან დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების საერთო თანხამ 100000 ლარს გადააჭარბა, თუმცა რეგისტრაციის პერიოდში მის სახელზე არ გაცემულა დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურები, რაც დასტურდება თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ვაკე-საბურთალოს განყოფილების 2008 წლის 20 აგვისტოს წერილობითი ინფორმაციით. კომპანია “...” პროექტში მონაწილეობა დაასრულა 2002 წლის ივნისში, რის შესახებაც 2002 წლის 19 ივნისს წერილობით აცნობა ვ. ც-ძეს და შეწყვიტა მასთან საქმიანი ურთიერთობა. კომპანია “...” საქმიანი ურთიერთობის დასრულების შემდეგ ი/მ “ვ. ც-ძემ” 2002 წლის ივლისის დასაწყისში წერილობით მიმართა თბილისის ვაკე-საბურთალოს საგადასახადო ინსპექციას სამეწარმეო საქმიანობის შეჩერების შესახებ.

მოსარჩელის მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ მისი სამეწარმეო საქმიანობა გათავისუფლებული იყო დღგ-ის გადახდისაგან, მის მიერ საქონლისა და მომსახურების შეძენისას გამყიდველი მას უწერდა დღგ-ს შესაბამის ანგარიშ-ფაქტურებს, მაგრამ ვ. ც-ძეს არ მოუხდენია მიღებული ანგარიშ-ფაქტურების ჩათვლა, რის გამოც არ უნდა დარიცხოდა გადასახადი.

მოსარჩელის მიმართ იძულებითი ღონისძიების გამოყენების საფუძვლად მითითებული იყო სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ დავალიანების _ 17102,09 ლარის არსებობა, რაც გამოწვეული იყო გადაუხდელი დღგ-ითა და დარიცხული საურავებით, სულ 17604,72 ლარი.

2006 წლის 19 დეკემბრის ¹006-854 საგადასახადო შეტყობინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ მოსარჩელეს გაეგზავნა მის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ბინის მისამართზე, სადაც ცხოვრობს ვ. ც-ძის ყოფილი მეუღლე ე. თ-ია. ამ უკანასკნელმა მეუღლის სახელით მოაწერა ხელი საფოსტო წიგნაკს. 2008 წლის 11 თებერვლის ¹006-289 შეტყობინებაც გაიგზავნა ფოსტის მეშვეობით იმავე მისამართზე, მაგრამ ამ შემთხვევაში მოსარჩელის ყოფილმა მეუღლემ საფოსტო წიგნაკში დააფიქსირა, რომ ვ. ც-ძე არ ცხოვრობდა აღნიშნულ მისამართზე.

მოსარჩელის მითითებით, იგი 1997 წლიდან განქორწინებულია ყოფილ მეუღლესთან, შესაბამისად, მის სახელზე გაგზავნილი საგადასახადო შეტყობინება ჩაიბარა არაუფლებამოსილმა პირმა, ხოლო კურიერმა არასწორად მიიჩნია ე. თ-ია მოსარჩელის ოჯახის წევრად. მოსარჩელის მეუღლემ გზავნილი 2008 წლის ზაფხულში გადასცა მოსარჩელის ყოფილ თანამშრომელს. 2008 წლის 14 ივლისის ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან მოსარჩელემ შეიტყო, რომ მის ქონებაზე წარმოშობილია საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლება.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები:

მოსარჩელის მოსაზრებით, ვ. ც-ძეს უკანონოდ დაერიცხა დღგ, ასევე უკანონოდ იქნა გამოყენებული შეტყობინებები ყადაღისა და საგადასახადო იპოთეკის/გირავნობის შესახებ, რითაც საგადასახადო ინსპექციამ დაარღვია საგადასახადო კოდექსით დადგენილი ვალდებულებები.

მოსარჩელემ სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა საგადასახადო კოდექსის 44.3, 46-ე, 85.3, 45-ე მუხლებზე იმ საფუძვლით, რომ გადასახადის გადამხდელს დადგენილი წესით არ ჩაჰბარებია საგადასახადო შეტყობინებები. შესაბამისად, მათ არ გააჩნდა იურიდიული ძალა და ვერ წარმოშობდა რაიმე სახის საგადასახადო ვალდებულებას.

მოსარჩელის მითითებით, საგადასახადო კოდექსის 85.2 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ შეტყობინების გაგზავნის საფუძველი შეიძლებოდა წარმოშობილიყო მხოლოდ 2008 წლის სექტემბერში, როდესაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დაიწყო დავა.

მოსარჩელის მოსაზრებით, საგადასახადო კოდექსის 87-ე მუხლის თანახმად, ასევე არ არსებობდა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინების გამოცემის საფუძველი, რამდენადაც მოსარჩელის მხრიდან ადგილი არ ჰქონია საგადასახადო დავალიანების აღიარებას (იხ. ს.ფ. 1-17; ტ.I).

ვ. ც-ძის სარჩელი არ ცნო მოპასუხე შემოსავლების სამსახურმა და დაუსაბუთებლობის მოტივით მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 20-31; ტ.I).

საქალაქო სასამართლოს შუამდგომლობით მიმართა მოპასუხე თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ იმ მოტივით, რომ გადასახადის გადამხდელის ბარათის შესაბამისად შედგენილი შედარების აქტის თანახმად, ი/მ “ვ. ც-ძეს” ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა (იხ. ს.ფ. 59-60; ტ.I).

საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 22 მაისის განჩინებით ი/მ “ვ. ც-ძის” სარჩელზე შეწყდა საქმის წარმოება დავის საგნის არ არსებობის გამო (იხ. ს.ფ. 62-65; ტ.I).

2009 წლის 28 სექტემბერს მოსარჩელის წარმომადგენელმა განცხადებით მიმართა საქალაქო სასამართლოს საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით (იხ. ს.ფ. 72-74; ტ.I).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 13 ნოემბრის განჩინებით განახლდა საქმის წარმოება (იხ. ს.ფ. 97-101; ტ.I).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილებით ი/მ “ვ. ც-ძის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 11 თებერვლის ¹006-289 შეტყობინება საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ და შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 15 ოქტომბრის ¹16-10/27000 გადაწყვეტილება და თბილისის რეგიონალურ ცენტრს დაევალა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ი/მ “ვ. ც-ძის” პირადი აღრიცხვის ბარათზე დღგ-ს გადასახადში თანხის ჩამოწერის თაობაზე, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საგადასახადო კოდექსის 235.1, 235.2 მუხლებით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ვაკე-საბურთალოს განყოფილების უფროსის 2010 წლის 24 აგვისტოს ¹02-04-6335 სამსახურებრივი ბარათის თანახმად, ი/მ “ვ. ც-ძის” პირადი აღრიცხვის ბარათზე სადავო თანხის წარმოშობის საფუძველია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის წერილით დღგ-ში გადამხდელის მიერ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლების გაუქმება, თუმცა, სამსახურებრივ ბარათში მითითებული 2003 წლის 18 ივლისისა და 2004 წლის 2 აგვისტოს წერილები საგადასახადო ორგანოს მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი.

საქალაქო სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა საგადასახადო კოდექსის 235.4, 224-ე, 236-ე მუხლებით და მიუთითა, რომ გადასახადზე დარიცხული თანხის შესახებ არ არსებობდა შეტყობინება, რითაც საგადასახადო ორგანოს მხრიდან დაირღვა საგადასახადო კოდექსის 236-ე მუხლის იმპერატიული მოთხოვნა. საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ შეტყობინება მეწარმეს წარედგინა ისე, რომ მას არ მიუღია შეტყობინება ან საგადასახადო მოთხოვნა გადასახადის დარიცხვის შესახებ, არ წარდგენია მოთხოვნა გადასახადის გადახდის ვალდებულებისა და გადასახადის ვადებზე მითითებით.

საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საგადასახადო კოდექსის 147.2, 145.2 მუხლის “გ” ქვეპუნქტით, 36-ე, 44.5 მუხლებით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ინდ. საწარმოს საქმიანობისა და საცხოვრებელი ადგილი ერთი და იმავე მისამართზე – ქ. თბილისი, ... ქ. ¹17ა, ბინა ¹26-ში მდებარეობდა, ვ. ც-ძე განქორწინებული იყო მეუღლესთან _ ე. თ-იასთან 1997 წლის 12 ნოემბრიდან, შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ შეტყობინება გაიგზავნა ი/მ ვ. ც-ძის” საცხოვრებელ მისამართზე, საფოსტო წიგნაკში კურიერის მიერ დაფიქსირებული იყო, რომ ადრესატი აღნიშნულ მისამართზე არ ცხოვრობდა.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, ი/მ “ვ. ც-ძის” პირადი აღრიცხვის ბარათზე გადასახადის თანხის დარიცხვის საფუძველი იყო დღგ-ში გადამხდელის მიერ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლების გაუქმება, ამასთან, საქალაქო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ საგადასახადო ორგანოს მეწარმისათვის საგადასახადო შეტყობინება ან ვალდებულების დამდგენი მოთხოვნა დარიცხული გადასახადის გადახდის შესახებ არ გაუგზავნია, ამასთან, გასული იყო საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლით განსაზღვრული ვადა (იხ. ს.ფ. 132-139; ტ.II).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

აპელანტის მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, სასამართლოს არ გამოუკვლევია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რადგან საქმის მასალებით უდავოდ დასტურდება, რომ მოსარჩელეს გაშვებული ჰქონდა საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ შეტყობინების გასაჩივრების ვადა. აღნიშნულთან დაკავშირებით აპელანტმა არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა და მიუთითა, რომ ვ. ც-ძეს საგადასახადო ორგანოში წარდგენილ ცნობებში მითითებული ჰქონდა მისამართი ქ. თბილისი, ... ქ. ¹17ა, ბინა 26. გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო ორგანოსათვის არ წარუდგენია ინფორმაცია საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის შესახებ, შესაბამისად, საგადასახადო ორგანომ კანონის მოთხოვნათა დაცვით შეტყობინების ჩაბარება უზრუნველყო მისთვის ცნობილ მისამართზე.

აპელანტმა ასევე არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა პირადი აღრიცხვის ბარათიდან დღგ-ს გადასახადში თანხის ჩამოწერის თაობაზე და მიუთითა, რომ შემოსავლების სამსახურში დავის განხილვისას თბილისის რეგიონალური ცენტრიდან წარდგენილი დასკვნის თანახმად, მოსარჩელეს 2008 წილს 11 თებერვლის მდგომარეობით ერიცხება ბიუჯეტის დავალიანება 19704 ლარის ოდენობით. ვ. ც-ძის პირადი აღრიცხვის ბარათის თანახმად, თანხები დარიცხულია გადამხდელის მიერ წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციებით. ამდენად, მოსარჩელის მიერ სადავო თანხები აღიარებულია გადასახადის გადამხდელის მიერ (იხ. ს.ფ. 146-156; ტ.II).

შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ ცნო მოწინააღმდეგე მხარემ – ვ. ც-ძემ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვება (იხ. ს.ფ. 164-172; ტ.II).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 2 სექტემბრის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, შეფასებები და დასკვნები სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და უსაფუძვლობის მოტივით არ გაიზიარა აპელანტის მითითება საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ფაქტობრივ გარემოებათა სამართლებრივი შეფასების არამართებულობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ი/მ “ვ. ც-ძის” პირადი აღრიცხვის ბარათზე გადასახადის თანხის დარიცხვის საფუძველს წარმოადგენდა დღგ-ში გადამხდელის მიერ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლების გაუქმება. საგადასახადო ორგანოს მეწარმისათვის საგადასახადო შეტყობინება ან საგადასახადო მოთხოვნა არ ჩაუბარებია კანონით დადგენილი წესით. სასამართლოში ვერ იქნა წარმოდგენილი წერილები, რომელთა საფუძველზეც გაუქმდა დღგ-ს ჩათვლების გაუქმება, ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასული იყო 2004 წლის 1 იანვრის შემდეგ მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლით დადგენილი მოთხოვნის წარდგენის ვადა, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საგადასახადო ორგანოებს უნდა დაევალოთ აქტის გამოცემა თანხების ჩამოწერის შესახებ (იხ. ს.ფ. 181-189; ტ.II).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 2 სექტემბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

კასატორებმა დაუსაბუთებლად მიიჩნიეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება.

კასატორების მითითებით, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელეს დარღვეული აქვს საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ შეტყობინების გასაჩივრების ვადა. სასამართლომ გადასახადის გადამხდელის მიერ გასაჩივრების ვადის გაშვების საპატიო მიზეზად მიუთითა ვ. ც-ძის მეუღლესთან განქორწინების ფაქტი, რაც არ გაიზიარეს კასატორებმა უსაფუძვლობის გამო.

კასატორების მითითებით, სადავო არ არის ის გარემოება, რომ ვ. ც-ძეს საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილ ცნობებში მითითებული ჰქონდა მისამართი _ ქ. თბილისი, ... ქ. 17ა, ბინა 26. მას საგადასახადო ორგანოსათვის არ წარუდგენია ინფორმაცია საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის შესახებ, შესაბამისად, საგადასახადო ორგანომაც კანონმდებლობის სრული დაცვით უზრუნველყო შეტყობინების ჩაბარება მისთვის ცნობილ მისამართზე. საგადასახადო კანონმდებლობის თანახმად, დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება იმ შემთხვევაშიც, თუ დოკუმენტის ჩაბარება ვერ მოხდება ადრესატის იურიდიული მისამართის შეცვლის გამო, რის შესახებაც საგადასახადო ორგანოს არ მიუღია შეტყობინება.

კასატორებმა ასევე არ გაიზიარეს სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მოსარჩელეს პირადი აღრიცხვის ბარათებიდან დღგ-ს გაადსახადში თანხის ჩამოწერის შესახებ.

კასატორების მითითებით, ვ. ც-ძის პირადი აღრიცხვის ბარათზე თანხების დარიცხვა მოხდა გადამხდელის მიერ წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციებით. სასამართლოებმა არ გაიზიარეს, რომ 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 235-ე, ასევე ამჟამად მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის იმპერატიული დანაწესის თანახმად, თუ გადასახადის გადახდევინება დაკავშირებულია საგადასახადო დეკლარაციის შევსებასთან, გადასახადის გადახდის ვალდებულების ამსახველი დეკლარაციის შევსება განიხილება, როგორც; ა) გადასახადის დარიცხვა; ბ) საგადასახადო მოთხოვნა და საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში შესასრულებელი ვალდებულება. მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი თანხები ასევე აღიარებულია გადასახადის გადამხდელის მიერ.

კასატორების მითითებით, მოსარჩელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე სადავო თანხების წარმოშობის საფუძველია დღგ-ში გადამხდელის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლების გაუქმება (იხ. ს.ფ. 196-204; ტ.II).

საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 9 მარტის განჩინებით დასაშვებად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის “გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად (პროცესუალური კასაცია) (იხ. ს.ფ. 224-228; ტ.II).

საკასაციო საჩივარი არ ცნო მოწინააღმდეგე მხარემ – ვ. ც-ძემ და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. სხდომის ოქმი; ს.ფ. 231-239; ტ.II).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შესწავლა-გაანალიზებისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 2 სექტემბრის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ დაურღვევია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორად განმარტა იგი, განჩინება სამართლებრივი თვალსაზრისით დასაბუთებელია, საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას სააპელაციო სასამართლოს განჩინების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, რის გამოც არ არსებობს სსსკ-ის 393-394-ე მუხლების შესაბამისად, მისი გაუქმების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 407.2 მუხლის შესაბამისად, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რამდენადაც მათ შესახებ არ არის წამოყენებული დასაბუთებული და დასაშვები საკასაციო პრეტენზია. საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ 2008 წის 11 თებერვლის ¹006-289 შეტყობინების თანახმად, 2008 წლის 11 თებერვლის მდგომარეობით მოსარჩელეს ერიცხება ბიუჯეტის დავალიანება 19704,3 ლარის ოდენობით. საქმეში წარმოდგენილი თბილისის რეგიონალური ცენტრის ვაკე-საბურთალოს განყოფილების უფროსის 2010 წლის 24 მარტის ¹02-04-6335 მოხსენებითი ბარათის თანახმად, მოსარჩელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე საგადასახადო ვალდებულება წარმოიშვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2002 წლის 21 ივნისის ¹1-11/3487 წერილით დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შედეგად.

საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით ვერ გაიზიარებს კასატორის საკასაციო პრეტენზიას, რომ მოსარჩელე ი/მ “ვ. ც-ძემ” დაარღვია საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ 2008 წლის 11 თებერვლის ¹006-289 შეტყობინების გასაჩივრების ვადა. აღნიშნული საფუძვლით განუხილველად დარჩა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 15 ოქტომბრის ¹16-10/27000 გადაწყვეტილებით. კასატორი მითითებული საკასაციო პრეტენზიის სამართლებრივ საფუძვლად უთითებს საგადასახადო კოდექსის (2004 წლის 22 დეკემბრის რედაქცია) 44.6 მუხლზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნულთან დაკავშირებით სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას და განმარტავს, რომ საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლი ადგენს გადასახადის გადამხდელსა და საგადასახადო ორგანოს შორის მიმოწერის წესს. აღნიშნული მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელისათვის გასაგზავნი წერილობითი დოკუმენტი გადაცემულად ითვლება, თუ იგი ადრესატს ჩაჰბარდება უშუალოდ ან დაზღვეული საფოსტო გზავნილით. მოცემულ შემთხვევაში ვ. ც-ძეს შეტყობინება გაეგზავნა დაზღვეული საფოსტო გზავნილით. საგადასახადო კოდექსის 44.4 მუხლის მიხედვით, დაზღვეული საფოსტო გზავნილით გაგზავნის შემთხვევაში დოკუმენტის გადაცემის თარიღად ითვლება დაზღვეული საფოსტო გზავნილის გაგზავნის თარიღი, ხოლო თუ გაგზავნილ დოკუმენტზე რეაგირებისათვის დადგენილია ვადა, მისი ათვლა იწყება დაზღვეული საფოსტო გზავნილის ადრესატისათვის ფაქტობრივად ჩაბარების თარიღიდან. საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის მე-5 ნაწილი განსაზღვრავს საფოსტო გზავნილის ფიზიკური პირის, მათ შორის მეწარმე ფიზიკური პირისათვის, ხოლო 44-ე მუხლის მე-6 ნაწილი გადასახადის გადამხდელის ან სხვა ვალდებული პირისათვის გზავნილის ჩაბარების წესს გარდა 44.5 მუხლით გათვალისწინებული ფიზიკური პირისა. ამდენად, კასატორი არასწორად აპელირებს საგადასახადო კოდექსის 44.6 მუხლზე, რამდენადაც მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს მისი გამოყენების წინაპირობა გამომდინარე იქედან, რომ მოსარჩელე ვ. ც-ძე წარმოადგენდა მეწარმე ფიზიკურ პირს და მისთვის ჩასაბარებლად ნებისმიერი საგადასახადო დოკუმენტი გაგზავნილი და ჩაბარებული უნდა ყოფიიყო საგადასახადო კოდექსის 44.5 მუხლის დანაწესის შესაბამისად.

საქმის მასალების თანახმად, ვ. ც-ძისათვის 2008 წის 4 მარტს გაგზავნილი შეტყობინება საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ დაბრუნდა საგადასახადო ორგანოში მითითებით, რომ ადრესატი არ ცხოვრობდა მითითებულ მისამართზე. ასეთ შემთხვევას საგადასახადო კოდექსის 44.5 მუხლი არ უთანაბრებს დოკუმენტის ადრესატისათვის ჩაბარების ფაქტს, განსხვავებით ამავე კოდექსის 44.5 მუხლისა და იგი მოითხოვს დოკუმენტის ადრესატისათვის პირადად ჩაბარებას, ხოლო ჩაუბარებლობის პირობებში საგადასახადო ორგანოს შესაძლებლობა ჰქონდა ესარგებლა საგადასახადო კოდექსის 44.7 მუხლით და მიეღო გადაწყვეტილება დოკუმენტის საჯაროდ გავრცელების შესახებ, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ განხორციელებულა და საგადასახადო ორგანომ ნორმის არასწორად განმარტების შედეგად ჩაბარებულად მიიჩნია მოსარჩელისათვის გაგზავნილი შეტყობინება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოსარჩელე ვ. ც-ძეს არ დაურღვევია ადმინისტრაციულ ორგანოში საჩივრის წარდგენის კანონით დადგენილი 20-დღიანი ვადა, რამდენადაც მას კანონით დადგენილი წესით არ ჩაჰბარებია 2008 წლის 11 თებერვლის ¹006-289 შეტყობინება.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას მოსარჩელისათვის სადავო თანხების დარიცხვასთან დაკავშირებით. საქმის მასალების თანახმად, მოსარჩელისათვის თანხების დარიცხვის საფუძველს წარმოადგენდა არა მის მიერ დეკლარაციების წარდგენა, არამედ დღგ-ს ჩათვლების გაუქმება, თუმცა, გაუქმების შესახებ საგადასახადო ორგანოს შესაბამისი დოკუმენტები წარმოდგენილ ვერ იქნა. საქმეში წარმოდგენილია მხოლოდ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2002 წლის 21 ივნისის ¹1-11/3487 წერილი, რომილთაც თბილისის ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციას დაევალა დღგ-ს ჩათვლების გაუქმება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საგადასახადო კოდექსის (2004 წლის 22 დეკემბრის რედაქცია) 236-ე მუხლი ადგენს გადასახადის დარიცხული თანხის შესახებ გადასახადის გადამხდელისათვის შეტყობინების გაგზავნის ვალდებულებას, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ შეუსრულებია საგადასახადო ორგანოს და დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შედეგად გადასახადის გადამხდელისათვის ამგვარი შეტყობინება არ გაუგზავნია და 2008 წელს გამოიყენა გადასახადის გადახდევინების უზრუნველყოფის საშუალება, რაც მართებულად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლომ კანონის მოთხოვნათა დარღვევად და დაავალა საგადასახადო ორგანოს მოსარჩელისათვის დარიცხული თანხების ჩამოწერა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, კასაციის მოტივები უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო ვერ იქნება გაზიარებული, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, არ არსებობს წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები.

ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 53-ე მუხლის შესაბამისად, კასატორებს _ სსიპ შემოსავლების სამსახურსა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალურ ცენტრს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ სასამართლო ხარჯების სახით – 100 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა რა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 სექტემბრის განჩინება;

3. სსიპ შემოსავლების სამსახურს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოს დაეკისროს სასამართლო ხარჯების სახით – 100 ლარის გადახდა;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.