ბს-823-787 (კ-09) 16 მარტი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე

პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა

კასატორი (მოსარჩელე) _ შპს “...ის” საქართველოს წარმომადგენლობა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია); წარმომადგენელი _ გ. გ-ძე (2010 წლის 22 თებერვლის ¹16-17-7441/01 მინდობილობა)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე): საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური

დავის საგანი: ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული სასამართლოს გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 14 ივლისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა შპს “...ის” საქართველოს წარმომადგენლობამ, მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთის” მიმართ და ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

2006 წლის 20 ივლისს მოსარჩელემ _ შპს “...ის” საქართველოს წარმომადგენლობამ დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას და განმარტა, რომ საბაჟო დეპარტამენტის 2006 წლის 12 მაისის ¹11-1529 საგადასახადო მოთხოვნით მას საბაჟო დეკლარაციის (2006 წლის 28 აპრილის ¹ჩ 21933) დაგვიანებით წარდგენისათვის 2006 წლის 12 მაისის მდგომარეობით გადასახდელად დაერიცხა გადასახადი: დღგ-ში ჯარიმა _ 46302,06 ლარი პლუს საურავი _ 12640,46 ლარი; აქციზის გადასახადში ჯარიმა _ 178 200 ლარი; მოსაკრებლის სახით ჯარიმა _ 40,62 პლუს საურავი _ 11,10 ლარი, სულ 237 194, 24 ლარის ოდენობით.

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ ვინაიდან შპს “...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის საქონელი და საბანკო ანგარიშები დაყადაღებული იყო საქონლის საბაჟო გაფორმებასა და დეკლარირებას საბაჟო კოდექსის 83-ე, 84-ე, 85-ე, 86-ე და 87-ე მუხლებით დადგენილი წესით გადამხდელი ვერ განახორციელებდა. შპს-ს მიერ საბაჟო კოდექსით გათვალისწინებული პროცედურები განხორციელდა საბაჟო კოდექსის IV კარის შესაბამისად 2006 წლის 28 აპრილს ყადაღის ახსნისთანავე. მოსარჩელე საბაჟო კოდექსის 90.2-ე მუხლის საფუძველზე თვლის, რომ მათი მხრიდან არ დარღვეულა დეკლარაციის წარდგენის ვადა და შესაბამისად, არ დარღვეულა საბაჟო კოდექსის 74-ე მუხლის მოთხოვნები, რაც მითითებულია სადავო საგადასახადო მოთხოვნის საფუძვლად. ამასთან, დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენა, ასეთის არსებობის შემთხვევაში განეკუთვნება სამართალდარღვევას. მის მიერ აღნიშნულ დარღვევაზე დაკისრებული ადმინისტრაციული სახდელი 1000 ლარის ოდენობით გადახდილია.

მოსარჩელე დაუშვებლად მიიჩნევს საგადახადო მოთხოვნაში საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 131-ე მუხლების მითითებას და განმარტავს, რომ აღნიშნული მუხლები განსაზღვრავენ საურავის გამოყენებისა და დეკლარაციის დაგვიანებით წადგენისათვის ჯარიმის გავრცელების წესს, რაც სადავო საგადასახადო მოთხოვნაში არასწორადაა განსაზღვრული და გაანგარიშებული. საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლი მიუთითებს ძირითადი გადასახადის თანხის არადროულ გადახდაზე, რაც მათ გადახდილი აქვთ. აღნიშნული დადასტურებულია ამავე საგადასახადო მოთხოვნით. რაც შეეხება დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენას, ასეთი გარემოების არსებობის შემთხვევაშიც ჯარიმისა და საურავის ერთად გავრცელება საგადასახადო კოდექსის 126-ე მუხლის მიხედვით დაუშვებელია. ამასთან, მოსარჩელე დაუსაბუთებლად მიიჩნევს ჯარიმისა და საურავის დარიცხვას საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 131-ე მუხლების შესაბამისად, ვინაიდან საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლით საბაჟო გადასახდელების ადმინისტრირება განსაზღვრულია მხოლოდ საგადასახადო კოდექსის IV-VI კარების მიხედვით, ხოლო საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 131-ე მუხლები შედის საგადასახადო კოდექსის VII კარში და არა ამავე კოდექსის IV-VI კარებში.

მოსარჩელე თვლის, რომ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 12 იანვრის ¹45-ე ბრძანების კანონშესაბამისობა საგადასახადო და საბაჟო კოდექსებთან მიმართებით სადავოა, ხოლო მისი კანონშესაბამისობის შემთხვევაშიც კი სადავო საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხული გადასახდელების წარმოშობა, როდესაც საბაჟო ორგანოს მიერ არ შედგენილა ამავე ბრძანების მე-4, მე-5 და მე-11 მუხლებით სავალდებულოდ მიჩნეული კამერალური შემოწმების აქტი, იურიდიულ საფუძველს მოკლებულია. ასევე მოსარჩელე თვლის, რომ საბაჟო ორგანოს მიერ ბრძანებით დადგენილი ვალდებულებები განხორციელდა ვადების დარღვევით, ხოლო საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 12 იანვრის ¹45 ბრძანებისათვის უკუქმედების ძალის მინიჭება დაუსაბუთებელია.

მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ საბაჟო ორგანოს მიერ დარღვეულ იქნა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლისა და 53-ე მუხლის მე-5 პუნქტის მოთხოვნები. გადასახადის განსაზღვრისას არ იქნა გათვალისწინებული დაბეგვრის მექანიზმი, რომელიც სრულად ასახავს საქმიანობის კონკრეტულ მიმართულებას, რაც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არასწორად იქნა განსაზღვრული. ამდენად, სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის _ საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემისას არსებითად დარღვეულია მისი მომზადებისა და გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები, რაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის საფუძველზე ადმინისტრაციული აქტის ბათილობის საფუძველია.

მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოსა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის მიერ შპს “...ის” საქართველოს წარმომადგენლობისათვის საბაჟო დეპარტამენტის 2006 წლის 12 მაისის ¹11-1529 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილობაზე უარის თქმის თაობაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ასევე საბაჟო დეპარტამენტის 2006 წლის 12 მაისის ¹11-1529 საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხული გადასახადის 237 194 ლარის გაუქმება და საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს “...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოსა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის მიერ შპს “...ის” საქართველოს წარმომადგენლობისათვის საბაჟო დეპარტამენტის 2006 წლის 12 მაისის ¹11-1529 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილობაზე უარის თქმის თაობაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, ასევე საბაჟო დეპარტამენტის 2006 წლის 12 მაისის ¹11-1529 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც მას საბაჟო დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის დაერიცხა გადასახადი _ 237 194 ლარი.

სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა, რომ საბაჟო დეპარტამენტის 2006 წლის 12 მაისის ¹11-1529 საგადასახადო მოთხოვნით, შპს “...ის” საქართველოს წარმომადგენლობას 2006 წლის 12 მაისის მდგომარეობით, საბაჟო დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის დაერიცხა გადასახდელად დღგ-ში ჯარიმა 46 302.06 ლარი პლუს საურავი 12 640.46 ლარი, აქციზის გადასახადში ჯარიმა – 178 200.00 ლარი, მოსაკრებლის სახით, ჯარიმა _ 40.62 ლარი პლუს საურავი _ 11.10 ლარი, სულ _ 237 194.24 ლარი, ამავე საგადასახადო მოთხოვნით დადასტურებულია საბაჟო გადასახდელების კუთხით ძირითად გადასახდელებში საგადასახადო ვალდებულებების არარსებობა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის საქონელი და საბანკო ანგარიშები იმჟამად დაყადაღებული იყო. საგადასახადო კოდექსის 87-ე მუხლის შესაბამისად, ქონებაზე ყადაღის დადება წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელის, საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის ქონების აღწერას, ამ ქონების განკარგვის აკრძალვას, ქონებაზე ყადაღის დადების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს\საგადასახადო აგენტს, ან სხვა ვალდებულ პირს არ აქვს ქონების გადაცემის, გაყიდვის, გაქირავების, იჯარით გადაცემის ან სხვა სახით განკარგვის უფლება საგადასახადო ორგანოს წერილობითი თანხმობის გარეშე. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ განმარტა, რომ საქონლის საბაჟო გაფორმებას და დეკლარირებას საბაჟო კოდექსის 83-ე, 84-ე, 85-ე და 86-ე მუხლების მიხედვით ორგანიზაცია ვერ განახორციელებდა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენა იწვევს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას და შესაბამისად, ადმინისტრაციული სახდელის დადებას 1 000 ლარის ოდენობით, რომელიც მოსარჩელის განმარტებით გადახდილ იქნა. საგადასახადო კოდექსის მიხედვით საურავების და ჯარიმის გავრცელება განხორციელდა 129-ე და 131-ე მუხლების საფუძველზე, აღნიშნული მუხლები შედის ამავე კოდექსის მე-7 კარში, ხოლო საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლით კი საბაჟო გადასახდელების ადმინისტრირება განსაზღვრულია მხოლოდ საგადასახადო კოდექსის IV-VI კარის მიხედვით, აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისი გამოყენების შესაძლებლობა ამ შემთხვევაში სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია.

სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 12 იანვრის ¹45 ბრძანებისთვის უკუქმედების ძალის მინიჭება 2005 წლის ნოემბერ-დეკემბერში დარიცხულ ჯარიმასა და საურავებთან მიმართებაში. ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნია სადავო საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხული გადასახადების წარმოშობის ვალდებულება, როდესაც საბაჟო ორგანოს მიერ არ შედგენილა კამერალური შემოწმების აქტი, რაც სავალდებულო იყო საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 12 იანვრის ¹45-ე ბრძანების მე-4, მე-5 და მე-11 მუხლების საფუძველზე, საგადასახადო მოთხოვნის მიხედვით კანონდარღვევით დარიცხული თანხა არ წარმოადგენს გადახდის იურიდიულ საფუძველს.

სასამართლომ ჩათვალა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დარღვეული იყო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 პუნქტისა და ამავე კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნები, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისი მე-60¹ მუხლზე დაყრდნობით სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილობის საფუძვლად მიიჩნია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალურმა საბაჟომ “აღმოსავლეთმა”, რომელთაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 ივლისის საოქმო განჩინებით, საქმეში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს რეგიონალური საბაჟო “აღმოსავლეთის” უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. შპს “...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი შიდა საბაჟო ტრანზიტის ¹163683 ფორმა ¹2-ით დადგენილად მიიჩნია, რომ სიგარეტით დატვირთულმა სამმა კონტეინერმა ქვეყნის საბაჟო საზღვარი სარკინიგზო ტრანსპორტით გადმოლახა 2005 წლის 18 ნოემბერს, რომელსაც საქონლის დანიშნულების ადგილზე _ თბილისის სატვირთოში განთავსების დროდ განესაზღვრა 2005 წლის 22 ნოემბერი, თუმცა საქონელი დანიშნულების ადგილზე წარდგენილი იქნა 2005 წლის 20 ნოემბერს. შესაბამისად, სადავო პერიოდში მოქმედი საბაჟო კოდექსის 86-ე მუხლის თანახმად, საქონლის მიმღები ვალდებული იყო საბაჟო ორგანოში დეკლარირება მოეხდინა არა უგვიანეს ორი დღისა, ანუ 2005 წლის 22 ნოემბრამდე. შპს ,,...ის” წარმომადგენლობამ საქართველოში არ განახორციელა დეკლარირება და მიზეზად დაასახელა ის გარემოება, რომ იმჟამად ორგანიზაციის საქონელი და საბანკო ანგარიშები დაყადაღებული იყო. აღნიშნული მოსაზრება სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია უსაფუძვლოდ და მიუთითა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 10 ნოემბრის წერილზე, რომლის თანახმად, 2005 წლის 4 ნოემბრის ¹878 ბრძანებით განხორციელდა შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის კუთვნილი უძრავ-მოძრავი ქონების დაყადაღება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 2005 წლის 11 ნოემბრის მდგომარეობით, აქციზის გადამხდელთაAსაგადასახადო ინსპექციას არ გააჩნდა ინფორმაცია ზემოხსენებული საქონლის 2005 წლის 18 ნოემბერს საბაჟო კონტროლზე აყვანის შესახებ და სწორედ ამიტომ ითხოვდა საბაჟო ორგანოსაგან დახმარებას, რაც გამოიხატებოდა იმაში, რომ ტვირთის განბაჟების პროცედურის დაწყების შემთხვევაში ეცნობებინათ მათთვის, რათა განხორციელებულიყო ქონების, ამ შემთხვევაში თუნდაც ზემოთ დასახელებული საქონლის დაყადაღება. ამდენად, შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის მხრიდან საქართველოში იმპორტირებული საქონლის დეკლარირების შემდეგ ინსპექციასა და საბაჟო ორგანოს შორის გადაწყდებოდა განხორციელდებოდა თუ არა სადავო პერიოდში მოქმედი, საქართველოს საბაჟო კოდექსის 99-ე მუხლით გათვალისწინებული პროცედურები საქონლის საბაჟო გაფორმების დასრულების მიზნით. აღნიშნულის გამო, შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის სასარჩელო განცხადებაში საგადასახადო კოდექსის 87-ე მუხლზე მითითება და ასევე საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებული მოსაზრება, რომ შპს ,,...” (და არა შპს ,,...ის” წარმომადგენლობა საქართველოში) საქონლის საბაჟო გაფორმებასა და დეკლარირებას საბაჟო კოდექსის 83-ე, 84-ე, 85-ე, 86-ე მუხლების მიხედვით ვერ განახორციელებდა, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა, ვინაიდან მიიჩნია, რომ საგადასახადო კოდექსის 87-ე მუხლში მითითებული არც ერთი გარემოება არ ყოფილა სახეზე და შესაბამისად, საბაჟო კონტროლზე აყვანილი საქონლის საბაჟო ორგანოში დეკლარირებისათვის არ არსებობდა არავითარი აკრძალვა.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას და მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილებაში არასწორად იქნა განმარტებული საქართველოს ფინანსთაA მინისტრის 2006 წლის 12 იანვრის ¹45 ბრძანების შინაარსი. კერძოდ, საქალაქო სასამართლოს მითითებით არ შედგენილა კამერალური შემოწმების აქტი, რაც სავალდებულო იყო საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ¹45 ბრძანების მე-4, მე-5 და მე-11 მუხლების საფუძველზე, რაც სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია გადასახადების შემცირებას. ამასთან, სააპელაციო პალატამ “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლზე მითითებით ჩათვალა, რომ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ¹45 ბრძანების მე-11 მუხლის დებულება არ შეიძლება განხილული ყოფილიყო, როგორც კანონქვემდებარე აქტით პირის იურიდიული პასუხისმგებლობის შემოღება, არამედ აღნიშნული ბრძანება გამოცემულია კანონის საფუძველზე და ადგენს საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებების წარმოების წესს. რაც შეეხება ზემოაღნიშნული ბრძანებისთვის უკუქცევითი ძალის მინიჭების საკითხს, პალატა ასევე დაეთანხმა აპელანტების მოსაზრებას და მიიჩნია, რომ შპს “...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის მიმართ სანქცია გამოყენებულ იქნა არა კანონქვემდებარე აქტის, არამედ სადავო პერიოდისათვის მოქმედი საბაჟო კოდექსის 137-ე და საგადასახადო კოდექსის IV-VI კარის საფუძველზე, ამასთან ის საკანონმდებლო აქტები, რომელთა საფუძველზეც იქნა გამოცემული გასაჩივრებული აქტი მოქმედებდა მანამდეც.

სააპელაციო პალატამ სადავო ურთიერთობაში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 131-ე მუხლების გამოყენებასთან მიმართებით არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება და მიიჩნია, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის IV-VI კარში მოთავსებული რიგი ნორმებისა არის ბლანკეტური/მითითებითი და მიუთითებს იმ მუხლებზე, რომლითაც მოწესრიგებულია საგადასახადო სამართალდარღვევებზე პასუხისმგებლობის საკითხები, აგრეთვე მთელ რიგ სხვა საკითხებზე, რომლებიც არ არის მოქცეული IV-VI კარში. მაგალითად, აღნიშნულ კარებში არ არის მოთავსებული საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებები (მუხლი 150), თუმცა 82-ე მუხლი (IV კარი) საშუალებას იძლევა ეს ნორმა გამოყენებულ იქნეს საბაჟო ორგანოების მიერ. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თვით შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობამ საბაჟო ორგანოს საგადასახადო მოთხოვნაზე შესაგებელი წარადგინა საგადასახადო კოდექსის 147-ე მუხლით დადგენილი წესით, მიუხედავად იმისა, რომ არც ეს მუხლი შედის საგადასახადო კოდექსის IV-VI კარებში. შესაბამისად, ვინაიდან შპს “...ის” წარმომადგენლობამ საქართველოში დადგენილ ვადაში არ განახორციელა საქონლის დეკლარირება საბაჟო ორგანოში, მათ დეკლარირების ვადის დარღვევისათვის წარმოეშვათ საბაჟო და საგადასახადო ვალდებულებები, ამ ვალდებულებათა შეუსრულებლობისათვის კი გამოყენებულ იქნა შესაბამისი პასუხისმგებლობის ზომები.

სააპელაციო პალატა ასევე არ დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობას შეჩერებული ჰქონდა ეკონომიკური საქმიანობა და შესაბამისად, ვერ მოახდენდა საქონლის დეკლარირებას, მის საბაჟო გაფორმებას. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო იმპორტთან დაკავშირებით შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის მხრიდან დოკუმენტაციის გაფორმება განხორციელებულია ეკონომიკური საქმიანობის შეჩერებამდე და შესაბამისად, მისი შეჩერება არ ნიშნავს მანამდე ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობას.

სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენის გამო მოსარჩელისათვის უკვე დადებული ადმინისტრაციული სახდელის თაობაზე და საქმის მასალების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის” 2006 წლის 27 აპრილის დადგენილების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 193-ე მუხლი, რომელიც ითვალისწინებს ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას საქართველოში შემოტანილი საქონლის განსაზღვრულ ადგილას, დადგენილ ვადაში მიუტანლობისათვის, ხოლო შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობას საბაჟო დეპარტამენტის საგადასახადო მოთხოვნით გადასახადი დაერიცხა საბაჟო დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ რეგიონალური საბაჟო ,,აღმოსავლეთის” 2006 წლის 12 მაისის სადაოდ გამხდარი ¹11-1529 საგადასახადო მოთხოვნა გამოცემული იყო სათანადო სამართლებრივი საფუძვლების გათვალისწინებით და კანონმდებლობის მოთხოვნათაAდაცვით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი დაეთანხმა რა სარჩელში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებსა და არგუმენტებს, მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოტივაცია ეყრდნობა მხოლოდ მოსარჩელის მიერ ეკონომიკური საქმიანობის შეჩერების, ქონებისა და საბანკო ანგარიშების დაყადაღების პირობებში, დეკლარირების შესაძლებლობაზე და არ იქნა გამოყენებული სხვა მნიშვნელოვანი არგუმენტები. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არსებით დარღვევად არ მიიჩნია სადავო საგადასახადო მოთხოვნაში მოპასუხის მიერ მითითებული საფუძვლების _ საბაჟო კოდექსის 74-ე და 137-ე მუხლების, საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 131-ე მუხლების, ასევე საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 12 იანვრის ¹45 ბრძანების გამოყენების კანონშეუსაბამობა. კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილებაში მითითებული საგადასახადო და საბაჟო კოდექსების ბლანკეტური ნორმები კავშირში არ არის საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 131-ე მუხლების გამოყენებით გავრცელებული ჯარიმა-საურავების კანონშესაბამისად მიჩნევასთან.

კასატორი თვლის, რომ თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა ფაქტობრივი გარემოება საბაჟო დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენასთან დაკავშირებით, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია თუ რამდენად სწორად იქნა გამოყენებული საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის მოთხოვნა, ვინაიდან მოსარჩელეს დამატებით გადასახდელი თანხა არ გააჩნდა. გარდა ამისა, თუ საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლით გამოიყენებოდა ჯარიმა, სააპელაციო სასამართლოს ასევე უნდა ეხელმძღვანელა საგადასახადო კოდექსის 126-ე მუხლით, რომლის თანახმად, ჯარიმას საურავი არ ერიცხება. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ აღნიშნული ნორმების სწორად გამოყენების შემთხვევაში საქმეზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 19 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 16 სექტემბრის განჩინებით შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და საქმის განხილვა დადგენილ იქნა მხარეთა დასწრებით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო, ზეპირი მოსმენის გარეშე, საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე და თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულად არ შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. საკასაციო პალატა თავდაპირველად აღნიშნავს, რომ შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობას საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის 2006 წლის 12 მაისის ¹11-1529 საგადასახადო მოთხოვნით საბაჟო დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის დაერიცხა გადასახდელად საბაჟო გადასახადი _ 237 194,24 ლარი, საბაჟო კოდექსის 74-ე და 137-ე მუხლების, საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 131-ე მუხლების, ასევე საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 12 იანვრის ¹45 ბრძანების საფუძველზე. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რა რომ საბაჟო ორგანოში საქონლის დეკლარირების ვადის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის საფუძვლად საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 131-ე მუხლების გამოყენება მართებული იყო, სწორი სამართლებრივი შეფასება არ მისცა იმ ფაქტს, რომ საბაჟო დეკლარაციის დადგენილ ვადაში წარუდგენლობა, როგორც სამართალდარღვევა წარმოადგენდა თუ არა საბაჟო კანონდებლობით გათვალისწინებულ დასჯად ქმედებას, ე.ი. უშუალოდ საბაჟო კოდექსი (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით) ქმნიდა თუ არა ამ დარღვევისათვის საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 131-ე მუხლების მისადაგების შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საბაჟო დეკლარაცია საბაჟო კანონმდებლობის შესაბამისად, არის დოკუმენტი, რომლითაც პირი საქართველოს საბაჟო კანონმდებლობით დადგენილი ფორმისა და საშუალების შესაბამისად, აცხადებს საქონლის მიმართ საბაჟო რეჟიმის გამოყენების განზრახვას. საგადასახადო კოდექსის 95-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო დეკლარაცია წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის წერილობით ანგარიშგებას მიღებული შემოსავლებისა და გაწეული ხარჯების, შემოსავლის წყაროების, გადასახადით დასაბეგრი სხვა ობიექტების, საგადასახადო შეღავათების, გამოანგარიშებული გადასახადის თანხის ან/და გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადასახადთან დაკავშირებული სხვა მონაცემების შესახებ. ამდენად, საბაჟო და საგადასახდო დეკლარაციები ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან როგორც შინაარსით, ასევე მათი ფუნქციური დატვირთვით. ასევე საბაჟო და საგადასახადო კოდექსი განასხვავებს მათი წარუდგენლობის სამართლებრივ შედეგებს. საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის I ნაწილი ითვალისწინებს გადასახადის გადამხდელის მიმართ როგორც სანქციის გამოყენებას საგადასახადო დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენისათვის, ასევე ჯარიმის გამოთვლის წესს, ხოლო ამავე კოდექსის 129-ე მუხლი ითვალისწინებს გადაუხდელ გადასახადზე საურავის დარიცხვას, რაც მოცემულ შემთხვევაში გამოყენებულ იქნა შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის მიმართ. საბაჟო კოდექსი საგადასახადო კოდექსის შესაბამის ნორმებზე მიუთითებს მხოლოდ საბაჟო გადასახადების ადმინისტრირების, ამ გადასახდელების გადახდის უზრუნველყოფისა და სხვა მიზნით, მაგრამ, მიუხედავად ამისა საბაჟო კოდექსის იმ დროს მოქმედი რედაქცია არ ადგენდა საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული სანქცია-საურავების გამოყენებას საბაჟო დარღვევისათვის. საბაჟო კოდექსის 145-ე მუხლის მიხედვით, საქართველოს საბაჟო კანონმდებლობის დარღვევა იწვევდა სისხლის სამართლის ან ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. ამასთან, საბაჟო წესების დარღვევისათვის ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა გათვალისწინებული იყო სამართალდარღვევათა კოდექსის 193-ე მუხლით (მოღებულია 29.12.2006.N¹4232 კანონით).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა, რომლის თანახმად, გადაწყვეტილება (განჩინება) ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების (განჩინების) დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო პალატა ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს იმ მოსაზრებას, რომლითაც “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლზე მითითებით ჩათვალა, რომ არა “საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებების წარმოების წესის და ფორმების დამტკიცების შესახებ” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 12 იანვრის ¹45 ბრძანებით, არამედ სადავო პერიოდისათვის მოქმედი საბაჟო კანონმდებლობითა და საგადასახადო კოდექსის IV-VI კარის საფუძველზე იქნა გამოყენებული სანქცია. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს საბაჟო კოდექსის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით) 137-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტი და მისი შესაბამისი საბაჟო ორგანოები საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში ახორციელებენ თავის კონტროლს დაქვემდებარებულ პირთა საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის შემოწმებას, აგრეთვე საბაჟო გადასახადების ადმინისტრირებას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის IV-VI კარით საგადასახადო ორგანოებისათვის დადგენილი წესით. “საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებების წარმოების წესის და ფორმების დამტკიცების შესახებ” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 12 იანვრის ¹45 ბრძანების მე-11 პუნქტის თანახმად, საქართველოს საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლის საფუძველზე კამერალური შემოწმების აქტი დგება და პირს ერიცხება სანქციები (საურავი, ჯარიმა) საქართველოს საგადასახადო კოდექსის VII კარით განსაზღვრული წესით. მიუხედავად იმისა, რომ მინისტრის აღნიშნული ბრძანება მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის VII კარით განსაზღვრული სანქციების გამოყენების შესაძლებლობაზე, საქართველოს საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლი არ შეიცავს მითითებას საგადასახადო კოდექსის მე-7 კარზე და ცალსახად შემოიფარგლება იმავე კოდექსის IV-VI კარით.

საკასაციო სასამართლო არსებითად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-7 კარი განსაზღვრავს არა უშუალოდ ადმინისტრირების, არამედ სანქცია-საურავების გამოყენების წესს, განსხვავებით იმავე კოდექსის IV-VI კარისა. როგორც აღინიშნა, საქართველოს საბაჟო კოდექსის 137-ე მუხლი არ იძლევა საგადასახადო კოდექსის მე-7 კარის გამოყენების შესაძლებლობას, რაც საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით გამორიცხავს საბაჟო დეკლარაციის წარდგენის ვადის დარღვევისათვის მითითებულ კარში მოთავსებული სანქციის, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 129-ე და 131-ე მუხლების გამოყენების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება (განჩინება) ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების (განჩინების) დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ, ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, ყოველმხრივ უნდა გამოიკვლიოს, დაადგინოს და შეაფასოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცეს მათ, რისი დასაბუთებაც სრულყოფილად უნდა აისახოს სასამართლო გადაწყვეტილებაში.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე და 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს ,,...ის” საქართველოს წარმომადგენლობის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.